II SA/WA 872/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, uznając, że nie zaszły szczególne okoliczności uzasadniające odstępstwo od wymogów ustawowych.
Skarżąca, małoletnia M. L., domagała się przyznania renty rodzinnej po zmarłej matce w drodze wyjątku. Prezes ZUS odmówił, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 83 ustawy emerytalnej, w szczególności brak było 'szczególnych okoliczności' uzasadniających odstępstwo od wymogów ustawowych dotyczących okresu ubezpieczenia oraz brak niezbędnych środków utrzymania. Sąd administracyjny zgodził się z organem, podkreślając, że kontynuowanie nauki nie jest szczególną okolicznością, a dochody rodziny przekraczają najniższą emeryturę.
Sprawa dotyczyła skargi małoletniej M. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłej matce. Organ administracji utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję, wskazując, że nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy zmarła matka dziecka spełniała warunki do przyznania renty w drodze wyjątku. Organ uznał, że nie wykazała ona 'szczególnych okoliczności', które uniemożliwiłyby jej nabycie uprawnień w trybie zwykłym, ani nie udowodniła braku niezbędnych środków utrzymania. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organu. Podkreślono, że pojęcie 'szczególnych okoliczności' wymaga obiektywnych, zewnętrznych i niezależnych od woli zdarzeń lub stanów, a sama kontynuacja nauki nie jest taką okolicznością. Sąd zwrócił uwagę, że całkowita niezdolność do pracy u matki dziecka powstała dopiero po okresach, w których mogła ona podjąć zatrudnienie. Ponadto, sąd stwierdził, że dochody rodziny skarżącej były wystarczające do jej utrzymania, co również wykluczało przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, kontynuowanie nauki nie jest szczególną okolicznością, gdyż nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia pracy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że 'szczególne okoliczności' muszą być obiektywne, zewnętrzne i niezależne od woli osoby, a sama nauka nie stanowi przeszkody nie do przezwyciężenia w podjęciu zatrudnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
ustawa emerytalna art. 83 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten umożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, gdy ubezpieczony lub członek rodziny nie spełnia warunków ustawowych z powodu szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy z powodu niezdolności do pracy lub wieku, i nie ma niezbędnych środków utrzymania. Decyzja w tym zakresie należy do uznania organu.
Pomocnicze
Kpa. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa rozstrzygnięcie sądu w przypadku oddalenia skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia przesłanki 'szczególnych okoliczności' uzasadniających odstępstwo od wymogów ustawowych. Dochody rodziny skarżącej są wystarczające do jej utrzymania. Kontynuowanie nauki nie jest szczególną okolicznością w rozumieniu art. 83 ustawy emerytalnej.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwa ocena materiału dowodowego przez organ. Zawyżony dochód rodziny skarżącej. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Niewłaściwe zastosowanie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
Za szczególną okoliczność (...) uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Użyty przez ustawodawcę zwrot 'może przyznać' wskazuje, że decyzja (...) pozostawiona została uznaniu organu administracji publicznej. Sam fakt kontynuowania nauki nie może zostać uznany jako szczególna okoliczność, gdyż (...) nie wyklucza z grona osób świadczących pracę.
Skład orzekający
Izabela Głowacka-Klimas
przewodniczący sprawozdawca
Łukasz Krzycki
członek
Dorota Kozub-Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'szczególnych okoliczności' oraz 'niezbędnych środków utrzymania' w kontekście przyznawania świadczeń w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji konkretnego przepisu, choć stanowi utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie przesłanek przyznania świadczeń w drodze wyjątku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje rygorystyczne podejście do przyznawania świadczeń 'w drodze wyjątku' i precyzyjne definiowanie przesłanek przez sądy administracyjne, co jest istotne dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych.
“Czy nauka w szkole wyższej może być podstawą do renty rodzinnej? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 872/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-11-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dorota Kozub-Marciniak Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/ Łukasz Krzycki Symbol z opisem 650 Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane III OSK 1361/24 - Wyrok NSA z 2024-11-07 Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 504 art. 83 ust. 1 Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi małoletniej M. L. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego J. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę Uzasadnienie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2023 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. Pana J. L. (wnioskodawca), przedstawiciela ustawowego małoletniej M. L., o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłej matce G. L., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej "Kpa."), utrzymał w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2023 r. (znak [...]) podjętą na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 504; zwanej dalej "ustawą emerytalną") o odmowie przyznania świadczenia. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Prezes wskazał miedzy innymi, że zgodnie z art. 83 ustawy emerytalnej ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Jak wynika z powyższego przepisu przyznanie renty rodzinnej na podstawie art. 83 jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: -wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Warunki określone w wyżej cytowanym art. 83 ustawy emerytalnej muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazał, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29.05.2007 r., sygnatura akt II SA/Wa 460/07 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, bhttp://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej tylko udowodnione szczególne okoliczności, które spowodowały brak wymaganego okresu ubezpieczenia, połączonego z należytym opłacaniem składek, mogą stanowić podstawę do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które ojciec dzieci nie miał wpływu. Za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Dodatkowo trzeba wskazać, że okolicznością szczególną może być jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby. Po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego Prezes nadal nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których matka dziecka nie nabyła uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które matka dziecka nie miała wpływu. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca udokumentował 1 rok, 10 miesięcy, 19 dni okresów składkowych i nieskładkowych matki dziecka, która stała się całkowicie niezdolna do pracy w wieku 27 lat. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Organ wskazał, że przyznanie świadczeń na podstawie ustawy emerytalnej uzależnione jest od przepracowania wymaganego okresu, co wiąże się z odprowadzaniem składek. Przy rozpatrywaniu spraw o świadczenie w drodze wyjątku, należy brać pod uwagę udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy, który powinien obejmować znaczący okres. Niedostrzeganie bowiem okresu zatrudnienia prowadziłoby w prosty sposób do przyznawania świadczeń, niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.05.2001 r., sygnatura II SA 249/01 dostępny w LEX nr 55035). Na przestrzeni 28 lat życia matki dziecka zamiast 4 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 1 rok, 10 miesięcy i 19 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Organ wskazał, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 06.11.2007 r., sygnatura II SA/Wa 1056/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto w okresach od [...].10.2014 r. do [...].01.2016 r. oraz od [...].10.2016 r. do [...].09.2018 r., matka dziecka nie wykonywała pracy ani innej działalności podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Wprawdzie przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, jednak przyczyny, dla których osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21.10.2009 r., sygnatura II SA/Wa 714/09 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przeprowadzonej analizy akt sprawy nie wynika, aby we wykazanym okresie matka dziecka nie mogła podjąć zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. We wskazanych przerwach nie była wobec matki dziecka orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Nie zostały również udokumentowane inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli matki dzieci, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z [...] listopada 2022 r. ustalił u matki dziecka całkowitą niezdolność do pracy od września 2019 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano, że matka dziecka nie mogła podjąć zatrudnienia z uwagi na kontynuowanie nauki w szkole wyższej. Organ wyjaśnił, że kontynuowanie nauki nie może zostać uznane jako szczególna okoliczność, gdyż nie wyklucza całkowicie z grona osób mogących świadczyć pracę, choć bez wątpienia, może ograniczyć tę możliwość (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 stycznia 2009 r., sygnatura II SA/Wa 1577/08 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto średni miesięczny dochód dwuosobowej rodziny Wnioskodawcy wynosi 7492,01 zł, tj. wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia (średnia z miesięcy XI, XII 2022 r. oraz I 2023 r.),co daje na jedną osobę w rodzinie 3746,00 zł. Kwota ta nie pozwala stwierdzić, że małoletnie dziecko pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Podkreślenia wymaga, że pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" - jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku - nie jest zdefiniowane w ustawie emerytalnej. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2022 r. wynosi 1338,44 zł brutto (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.10.2022 r., sygnatura III OSK 7074/21; z 23.03.2022 r., sygnatura akt III OSK 2408/21, dostępne Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ zauważył, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się jako kryterium głównym wydatkami chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1.02.2022 r., sygnatura II SA/Wa 773/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła małoletnia skarżąca reprezentowane przez przedstawiciela ustawowego. Zaskarżonym decyzją zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 kpa, 77 § 1 kpa i art. 80 k.p.a. które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na: a) niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego w sprawie i dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez błędne ustalenie przez Organ, że Odwołująca nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących możliwości przyznania jej świadczenia w postaci renty rodzinnej w drodze wyjątku, tj. uznanie iż brak jest szczególnych okoliczności, na skutek których matka dziecka nie nabyła uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, co w konsekwencji skutkowało uznaniem przez Organ, że odmowa przyznania świadczenia w drodze wyjątku była zasadna, b) niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego w sprawie i dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie przez Organ, że matka małoletniej miała możliwość wykonywania pracy, celem pozyskania wymaganego okresu składkowego, na wypadek swej przedwczesnej śmierci, w okresie nauki w szkole wyższej, co w konsekwencji skutkowało błędnym uznaniem przez Organ, że w przedmiotowej sprawie nie wynika, aby matka małoletniej nie mogła podjąć zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia, c) niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego w sprawie i dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez ustalenie przez Organ średniomiesięcznego dochodu ojca małoletniej – J. L. na poziomie znacznie zawyżonym, bez uwzględnienia faktu iż Organ przyjął okres z przełomu roku, tj. z okresu w którym w firmie wypłacane są premie uznaniowe, jak również nie uwzględniając faktu iż z uwagi na fakt pozostawania jedynym żywicielem rodziny J. L. uzyskuje wyższe zarobki z uwagi na fakt wykonywania większej. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, i uznanie, że Odwołująca nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących możliwości przyznania jej świadczenia w postaci renty rodzinnej w drodze wyjątku. W związku z powyższym, wnosiła o: 1. uchylenie w całości decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2023 r. 2. na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2023 r., wydanej w sprawie znak: [...], 3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych do niniejszej skargi dokumentów w postaci zestawienia wynagrodzenia J. L. za okres [...].01.2022 r. - [...].12.2022 r., zestawienia wynagrodzenia za okres [...].01.2023 r. - [...].02.2023 r., zestawienie wynagrodzenia za okres [...].03.2021 r., [...].12.2021 r., na fakt rzeczywistej kwoty dochodów J. L. i jego córki M. L., 4. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi rozwinięto poszczególne jej zarzuty, wskazano równie z na chorobę psychiczna matki dziecka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tym miejscu należy również wskazać ,że Sąd Administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie i ocenia zaskarżoną decyzję na datę jej wydania. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył bowiem przepisu art. 83 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, ubezpieczonym i pozostałych po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Użyty przez ustawodawcę zwrot "może przyznać" wskazuje, że decyzja w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia pozostawiona została uznaniu organu administracji publicznej. W literaturze dotyczącej uznania administracyjnego stwierdza się, że "(...) Przedmiotem jego nie jest ani ustalenie znaczenia tekstu prawnego, ani ocena występujących faktów, lecz określenie skutku prawnego" (M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983 r., s. 63, cyt. za "Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego", Wydawnictwo C.H. Beck, 2005 r.). Uznanie dotyczy zatem wyboru konsekwencji zaistnienia normy prawnej w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Tak też instytucję uznania administracyjnego rozumie się w orzecznictwie. Od uznania administracyjnego należy natomiast odróżnić sferę pojęć niedookreślonych, które podlegają pełnej wykładni w procesie interpretacji prawa (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2003 r., sygn. akt K 43/2002, Lex Polonica nr 364051). Do takich niedookreślonych pojęć należy m.in. zawarte w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pojęcie "szczególne okoliczności", stanowiące jedną z przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zanim zatem organ dokona w ramach obowiązującego prawa wyboru optymalnego z punktu widzenia konkretnych okoliczności faktycznych rozwiązania (uznanie administracyjne), powinien dokonać wykładni pojęcia nieostrego, biorąc pod uwagę zarówno kontekst normatywny, w którym dane pojęcie funkcjonuje, jak i okoliczności stanu faktycznego sprawy rozstrzyganej na podstawie przepisu, który takie pojęcie zawiera. Sąd administracyjny jest zaś upoważniony i zobowiązany jednocześnie do oceny zgodności z prawem procesu wykładni i stosowania przez organ pojęć niedookreślonych (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2003 r., sygn. akt II SA 4203/01, Lex Polonica nr 364326). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonał prawidłowej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przyjmując, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które uniemożliwiły matce małoletniej skarżącej podjęcia zatrudnienia w okresach od [...].10.2014 r. do [...].01.2016 r. oraz od [...].10.2016 r. do [...].09.2018 r. Zdaniem Sądu w tym miejscu należy podkreślić, że matka małoletniej skarżącej nie był całkowicie niezdolność do pracy. Całkowita niezdolność do pracy powstała bowiem dopiero we wrześniu 2019 r. Podkreślić w tym miejscu należy, że za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, przy czym zdarzenie to bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby . W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na kanwie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń powinno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Małoletnia skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego nie przedstawił dowodów świadczących o zaistnieniu "szczególnej okoliczność", uzasadniającej bark możliwości podjęcia zatrudnienia w rozumieniu art. 83 ust 1 ustawy emerytalnej. Sam fakt kontynuowania nauki nie może zostać uznany jako szczególna okoliczność, gdyż w ocenie Sądu nie wyklucza z grona osób świadczących pracę. W tym miejscu należy wskazać, że co prawda to organ administracji prowadzi w sprawie postępowanie, jednak nie zwalnia to wnioskodawcy od przedstawiania dowodów na okoliczność zaistnienia określonych przesłanek z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W polskim prawie administracyjnym istnieje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to nie może to jednak zdaniem Sądu prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów na fakty podnoszone przez stronę. Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyrok z dnia 19 listopada 2010 r. I OSK 1282/10 " W postępowaniu o świadczenie w drodze wyjątku to osoba zainteresowana powinna wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem". Poszukując wyjaśnienia przyczyn przerw w zatrudnieniu matki małoletniej skarżącej w dacie wydania decyzji, nie sposób stwierdzić, że powstały one wskutek okoliczności, na które nie miała wpływu. Na datę wydania decyzji nie było dowodów świadczących o tym ,że brak aktywności zawodowej matki skarżącej powiązany z odprowadzaniem składek na ubezpieczenie społeczne był wynikiem choroby. Całkowita niezdolność do pracy wobec matki małoletniej skarżącej została bowiem orzeczona od września 2019 r. W aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodów mogących wskazywać, że matka małoletniej skarżącej nie podjęła zatrudnienia skutkującego dłuższym stażem ubezpieczeniowym z powodów szczególnych i uniemożliwiających podjęcie pracy zarobkowej. Podkreślenia wymaga również fakt ,ze dochód na osobę w rodzinie małoletniej skarżącej znacznie przekracza najniższą emeryturę, która od marca 2022 r. wynosiła 1338,44 zł. brutto. Oceniając dochód w rodzinie małoletniej skarżącej organ prawidłowa wziął pod uwagę średni dochód z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających wydanie decyzji. Z pozyskanych w ten sposób informacji wynika że małoletnia skarżąca posiada środki niezbędne do jej utrzymania. Tak więc należy przyjąć ,że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania ,o której mowa w art. 83 ust.1 ustawy emerytalnej ,a jak wyżej wskazano przesłanki z powyższego przepisu muszą być spełnione łącznie. Na zakończenie należy wskazać ,że zgłoszone w skardze wnioski dowodowe nie miały wpływu na wynik sprawy ,gdyż Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, a zgromadzony przed organ przed wydaniem decyzji. Mając powyższe na uwadze, nie sposób Prezesowi ZUS zarzucić niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należy bowiem mieć na względzie, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek strony skarżącej. Zatem to strona powinna w toku postępowania administracyjnego przedstawić, albo przynajmniej wskazać, dowody na istnienie okoliczności stojących na przeszkodzie w uzyskaniu przez ubezpieczonego odpowiedniego okresu składkowego. Organ nie naruszył w sprawie tej przepisów postępowania. Zgromadził pełny materiał dowodowy i należycie go ocenił. Nie doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75, art. 76, art. 77, art. 78, art. 80, art. 81 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, z powodu których organ wniosku uwzględnić nie mógł. Sąd nie stwierdził, aby organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Z tego względu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI