II SA/Wa 1274/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję odmawiającą przyznania stypendium socjalnego, uznając, że 6-letni okres uprawniający do świadczeń powinien być liczony od momentu ich faktycznego przyznania, a nie od początku posiadania statusu studenta.
Student P. R. złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2019/2020. Rektor dwukrotnie odmówił przyznania świadczenia, argumentując, że student przekroczył 6-letni okres uprawniający do pobierania stypendiów, liczony od momentu pierwszego uzyskania statusu studenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje Rektora, przyjmując, że okres 6 lat należy liczyć od momentu faktycznego przyznania świadczenia, a nie od początku posiadania statusu studenta, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą NSA.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania studentowi P. R. stypendium socjalnego na rok akademicki 2019/2020. Rektor Uniwersytetu dwukrotnie utrzymał w mocy decyzję o odmowie, opierając się na interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którą świadczenia przysługują nie dłużej niż przez 6 lat. Organ uznał, że ten 6-letni okres należy liczyć od momentu pierwszego uzyskania statusu studenta, niezależnie od tego, czy świadczenia były faktycznie pobierane. Student posiadał status studenta przez 131 miesięcy, a organ ustalił, że 6-letni okres uprawniający do świadczeń upłynął w styczniu 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Sąd odwołał się do utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą pojęcia "przysługiwania świadczenia" nie można utożsamiać z pojęciem "posiadania statusu studenta". Sąd podkreślił, że świadczenia nie przysługują z samego faktu bycia studentem, lecz po spełnieniu określonych kryteriów i przyznaniu ich decyzją administracyjną. Dlatego 6-letni okres należy odnosić do czasu, w którym student faktycznie spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej i był jej beneficjentem, a nie do całego okresu posiadania statusu studenta. Sąd wskazał również na potencjalny konflikt między regulaminem uczelni a ustawą, gdzie regulamin nakazywał sumowanie okresów posiadania statusu studenta, podczas gdy ustawa odnosiła się do okresu faktycznego przysługiwania świadczeń.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Okres 6 lat, przez który przysługują świadczenia dla studentów, należy liczyć od momentu faktycznego przyznania i pobierania świadczenia, a nie od momentu pierwszego uzyskania statusu studenta.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do utrwalonej linii orzeczniczej NSA, zgodnie z którą pojęcie "przysługiwania świadczenia" nie jest tożsame z "posiadaniem statusu studenta". Świadczenie przysługuje realnie po spełnieniu kryteriów i przyznaniu go decyzją, a nie z samego faktu bycia studentem. Dlatego 6-letni okres powinien być odnoszony do czasu faktycznego beneficjentowania pomocy, a nie do całego okresu studiowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.p.s.w.n. art. 93 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat. Sąd uznał, że okres ten należy liczyć od momentu faktycznego przyznania świadczenia, a nie od momentu posiadania statusu studenta.
Pomocnicze
u.p.s.w.n. art. 86 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Student ma prawo ubiegać się o stypendium socjalne.
u.p.s.w.n. art. 87 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej.
u.p.s.w.n. art. 92 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Stypendia są przyznawane na semestr lub rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy.
Ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw art. 16
Do przyznawania świadczeń w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którą 6-letni okres uprawniający do świadczeń należy liczyć od momentu ich faktycznego przyznania, a nie od początku posiadania statusu studenta.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Rektora, że 6-letni okres uprawniający do świadczeń należy liczyć od momentu pierwszego uzyskania statusu studenta, niezależnie od faktycznego pobierania świadczeń. Interpretacja regulaminu uczelni, która nakazywała sumowanie okresów posiadania statusu studenta.
Godne uwagi sformułowania
pojęcia "przysługiwania świadczenia" nie można utożsamiać z pojęciem "posiadania statusu studenta" świadczenia nie mogą przysługiwać potencjalnie, lecz przysługują realnie i to nie wszystkim studentom, a tylko tym, którym zostały one przyznane decyzją właściwego organu.
Skład orzekający
Arkadiusz Koziarski
sprawozdawca
Iwona Maciejuk
przewodniczący
Karolina Kisielewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących okresu uprawniającego do świadczeń dla studentów, w szczególności stypendium socjalnego. Orzeczenie stanowi ważny precedens w sprawach dotyczących pomocy materialnej dla studentów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do dnia 17 grudnia 2021 r. w zakresie art. 93 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Może być mniej bezpośrednio stosowalne po zmianach legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia dla studentów i kluczowej kwestii interpretacyjnej, która ma bezpośredni wpływ na ich sytuację materialną. Wyjaśnia istotną różnicę między posiadaniem statusu studenta a faktycznym prawem do świadczeń.
“Czy 6 lat studiów to zawsze 6 lat stypendium? Sąd wyjaśnia kluczową różnicę.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 1274/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 574
art. 93 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), Protokolant referent stażysta Maria Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na semestr zimowy i letni roku akademickiego 2019/2020 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania P. R. stypendium socjalnego na semestr zimowy roku akademickiego 2019/2020 oraz na semestr letni roku akademickiego 2019/2020.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] października 2019 r. P. R. złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2019/2020.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. Rektor Uniwersytetu [...], dalej: "Rektor", odmówił studentowi przyznania stypendium socjalnego. Jako podstawę prawną decyzji organ podał art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 87, art. 88 i 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478), dalej "u.p.s.w.n.", w zw. z art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o wyższym i nauce oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2021 r.. poz. 2232) oraz § 5 ust. 3, § 15 i 25 ust. 3 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego Załącznik do zarządzenia nr 142 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 1 października 2019 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] (Monitor U[...] z 2021 r. poz. 215).
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Organ stwierdził, że z przepisu tego należy wyprowadzić wniosek, że zasady określone w art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej mają zastosowanie do postępowań o przyznanie stypendium socjalnego dopiero od semestru letniego 2021/2022. Wyprowadzenie innego wniosku prowadziłoby do nieuzasadnionego potraktowania w inny sposób wyłącznie semestru zimowego roku akademickiego 2020/2021 i stosowanie nowych przepisów również do postępowań o przyznanie stypendium na inne wcześniejsze okresy niż semestr zimowy roku akademickiego 2020/2021
W odniesieniu do wniosku o przyznanie stypendium organ wyjaśnił, że w związku z niezarejestrowaniem go w systemie USOSweb, stosownie do § 8 ust. 4 Regulaminu świadczeń, student został poproszony o uzupełnienie tego braku. W dniu [...] marca
2022 r. student dostarczył podpisany wydruk formularza wniosku na semestr zimowy roku akademickiego 2019/2020, z kolei dnia [...] marca 2022 r. dostarczył podpisany wydruk formularza wniosku na semestr letni roku akademickiego 2019/2020.
Dalej organ podniósł, że w sprawie wniosków o stypendium socjalne w roku akademickim 2019/2020 stosuje się regulację określoną w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., zgodnie z którą świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Stosownie do § 5 ust. 3 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 Regulaminu świadczeń stypendium socjalne, w tym socjalne w zwiększonej wysokości, przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres sześciu lat. Okres ten oblicza się w miesiącach, sumując do 72 miesięcy każdy rozpoczęty miesiąc, w którym wnioskodawca posiadał status studenta, w tym na studiach za granicą. Tym samym stypendium może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia lub jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres dłuższy niż 72 miesiące (6 lat). Zdaniem organu nie ma przy tym znaczenia, czy w tym okresie student przebywał na urlopie, uczęszczał na zajęcia lub pobierał stypendium socjalne czy nie, istotne jest wyłącznie to, czy dana osoba posiadała przez taki okres status studenta.
Organ podniósł, że biorąc pod Uwagę dane dotyczące studiowanych dotychczas przez studenta kierunków studiów zawarte w USOS i podane przez studenta we wniosku o przyznanie stypendium, okres 6 lat, w którym możliwe było otrzymywanie stypendium, upłynął w dniu 31 stycznia 2014 r. (tj. wraz z upływem ww. 72 miesiąca).
Od powyższej decyzji P. R. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. art. 735, z późn. zm.), dalej "k.p.a.", Rektor utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r.
Dodatkowo organ wskazał, że na podstawie danych zawartych w systemach informatycznych USOS oraz USOSweb student posiadał status studenta w następujących okresach:
• [...] października 2003 r. – [...] września 2004 r.: [...] na Uniwersytecie [...];
• [...] października 2004 r. – [...] września 2007 r. [...] w Szkole Wyższej [...];
• [...] października 2007 r. – [...] maja 2008 r. [...] w Wyższej Szkole [...] w [...];
• [...] października 2012 r. – [...] marca 2015 r. [...] na Uniwersytecie [...] w [...];
• [...] października 2018 r. - do dnia wydania decyzji: [...] na Uniwersytecie [...].
Rektor wyjaśnił, że na podstawie powyższych wyliczeń, ustalił, iż student posiadał status studenta przez okres 131 miesięcy, zaś prawo do pobierania świadczeń utracił [...] stycznia 2014 r. Jest to ustalenie zgodne z tym, które poczyniono w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W związku z faktem, że dnia [...] stycznia 2014 r. upłynął 72 miesiąc posiadania statusu studenta, to student utracił w tym momencie prawo do pobierania świadczeń wymienionych w Regulaminie świadczeń.
Dalej organ wskazał, że taka wykładnia przepisów jest zgodna prezentowaną w
orzecznictwie. Świadczenia przysługują bowiem na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem Ministerstwa, oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Okres 6-letni przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać od nowa). Taka wykładnia jest zgodna również z interpretacją Ministerstwa Edukacji i Nauki. Zdaniem Rektora liczenie okresu prawa do świadczeń na podstawie miesięcy, na które świadczenie było przyznane, stanowi nieprawidłową interpretację przepisów ustawy.
Dalej organ wskazał, że należy zwrócić Uwagę na treść art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n., który stanowi, iż stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Z racji tego, że okres wypłacania świadczeń wynosi 6 lat, tj. 72 miesiące, to okres przez jaki studentowi przysługiwałyby świadczenia wynosiłby 7 pełnych lat akademickich i 2 miesiące ósmego roku akademickiego. Zdaniem organu okres nie odpowiada żadnemu okresowi studiów przewidzianych przez ustawę. Proces kształcenia prowadzący do uzyskania tytułu magistra w większości przypadków trwa 5 lat, tj. 3 lata studiów I stopnia + 2 lata studiów II stopnia albo 5 lat jednolitych studiów magisterskich. W ocenie Rektora zrozumiałym jest, żeby ustawodawca przewidywał pewien margines błędu w postaci jednego dodatkowego roku pobierania stypendium dla studentów, którzy z różnych przyczyn nie zakończyli studiów w terminie wynikającym z programu studiów (np. na skutek powtarzania roku czy skorzystania z prawa do urlopu). Za zrozumiałe można byłoby również przyjąć rozszerzenie tego marginesu błędu do dwóch lat. Kompletnie niezrozumiałym jest jednak to, że ustawodawca przewidywałby okres 2 lat i 2 miesięcy, gdyż nie stoją za tym żadne racjonalne przesłanki. Liczenie okresu prawa do stypendium na podstawie okresu posiadania statusu studenta utrzymuje regulacje ustawową za racjonalną, gdyż zapewnia studentom pewien margines błędu, który można racjonalnie wytłumaczyć. Z racji obowiązującego założenia o racjonalności ustawodawcy w prawie polskim to właśnie tę interpretację należy uznać za słuszną.
Ponadto Rektor wyjaśnił, że okres 6 lat, o którym mówił art. 93 ust. 2 pkt 1
w dotychczasowym brzmieniu u.p.s.w.n., odnosił się do wszystkich świadczeń. Stypendium socjalne, stypendium rektora oraz stypendium dla osób niepełnosprawnych są świadczeniami okresowymi, tj. wielkość świadczenia jest uzależniona od okresu, na które świadczenie zostało przyznane. Zapomoga z kolei jest świadczeniem przyznawanym jednorazowo, tj. wielkość świadczenia nie jest uzależniona od okresu czasu, który nawet w przypadku tego świadczenia nie jest określany.
W ocenie Rektora przyjmując interpretację, że przy obliczaniu okresu prawa do świadczeń należy Uwzględniać wszystkie okresy, w których były pobierane świadczenia, pojawia się zasadniczy problem, jak w tych okresach Uwzględniać pobieranie zapomogi. Jeśli nie jest to świadczenie okresowe, to nie można wprost stwierdzić, na jaki okres zostało ono przyznane, co mogłoby sugerować, że może w ogóle nie powinno się w obliczeniach Uwzględniać zapomóg. Zdaniem organu takie rozumowanie mogłoby prowadzić do sytuacji, że student, który nie pobiera innych świadczeń niż zapomoga, mógłby pobierać zapomogi właściwie przez cały okres studiowania niezależnie czy ten okres wynosiłby lat 5 czy 20. Taką interpretację należy uznać za wadliwą, gdyż nie po to ustawodawca wymienił zapomogę w katalogu świadczeń których obejmuje regulacja art. 93 ust. 2 pkt 1, żeby termin 6 lat nie obowiązywał w jej przypadku. To spostrzeżenie z kolei prowadziłoby do wniosku że należy Uwzględniać fakt pobierania zapomogi w okresach pobierania świadczeń, jednocześnie mając na Uwadze, że nie jest to świadczenie okresowe. Taką interpretację również należałoby uznać za wadliwą, gdyż nie ma możliwości sumowania ze sobą okresów świadczeń okresowych ze świadczeniami jednorazowymi, gdyż te drugie nie mają okresów.
Organ podał, że utrzymanie woli ustawodawcy, w zakresie ograniczenia okresu pobierania świadczeń, jest zatem wyłącznie możliwe w przypadku określania prawa do świadczeń w oparciu o okres, w którym dana osoba posiadała status studenta. W tym przypadku bowiem nie zachodzi problem Uwzględniania świadczeń jednorazowych
w sumie świadczeń okresowych.
Na powyższą decyzję Rektora P. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wyraził niezadowolenie z wydanej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na Uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora z dnia [...] czerwca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącemu stypendium socjalnego na semestr zimowy oraz letni roku akademickiego 2019/2020.
Podstawę prawną ww. decyzji stanowił art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 87, art. 88 i 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. § 5 ust. 3, § 15, § 25 ust. 3 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...]. Zaznaczyć przy tym należy, że stosownie do treści art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Prawidłowo organ wywiódł, że zgodnie z wolą ustawodawcy wprowadzone powyższą ustawą nowelizującą przepisy dotyczące przyznawania świadczeń należy stosować od semestru letniego 2021/2022. Sprawa niniejsza dotyczy zaś stypendium w roku akademickim 2019/2020 i do czasu wejścia w życie ustawy nowelizującej nie została rozstrzygnięta. Stąd też w sprawie miał zastosowanie art. 93 u.p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). W myśl art. 87 ust. 1 u.p.s.w.n. sstypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Natomiast w myśl art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Organ, wydając decyzje w sprawie, uznał, iż dla obliczenia ww. 6-letniego terminu kluczowy jest okres, w jakim dana osoba posiadała status studenta, a bieg tego terminu rozpoczyna się z dniem podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku studiów, przy czym dla biegu terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenie oraz czy je pobiera. Stąd na gruncie rozpoznawanej sprawy organ Uwzględnił wszystkie okresy, w których skarżący był wpisany na listę studentów (a zatem potencjalnie mógł pobierać świadczenia określone w art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n.), ustalając tym samym, że okres 6 lat, w którym możliwe było otrzymywanie stypendium socjalnego upłynął w przypadku skarżącego w dniu [...] stycznia 2014 r. (tj. wraz z upływem 72 miesiąca posiadania statusu studenta, który to okres należy liczyć od dnia 1 października 2003 r.). W związku z powyższym, zdaniem organu, uprawnienie skarżącego do uzyskania ww. stypendium wygasło, co skutkowało wydaniem decyzji o odmowie jego przyznania.
Sąd powyższego stanowiska organu nie podziela. Sąd opowiada się natomiast za stanowiskiem wyrażonym w utrwalonej już linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym pojęcia "przysługiwania świadczenia" nie można utożsamiać z pojęciem "posiadania statusu studenta" (por. wyroki NSA: z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 4740/21, z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21; z 8 lipca 2021 r. sygn. III OSK 3913/21; z 15 czerwca 2021 r. sygn. III OSK 3978/21; publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa. Wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należy je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów.
Uzasadnione jest zatem stanowisko, że zawarte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. pojęcie "przysługują", które powiązano z konkretnymi rodzajami świadczeń, należy rozumieć i odnosić do świadczeń, które zostały studentowi przyznane. Świadczenia nie mogą przysługiwać potencjalnie, lecz przysługują realnie i to nie wszystkim studentom, a tylko tym, którym zostały one przyznane decyzją właściwego organu. Zatem świadczenia nie przysługują z faktu bycia studentem, lecz zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium.
W związku z tym dla biegu okresu 6 lat, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał. Zwrócić należy Uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. socjalnego), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, w art. 87 u.p.s.w.n. wymienia się przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 89 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, w art. 90 u.p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, w art. 91 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium rektora, a w art. 359 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.
Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy, a nie do okresu, w którym dana osoba posiadała status studenta.
Powyższa wykładnia znajduje nadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat" (druk sejmowy 2446). Zatem student nie może korzystać ze świadczeń (nawet jakby nadal spełniał warunki do ich otrzymywania) dłużej niż przez 6 lat, gdyż zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie będą mu już przysługiwać. Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie zauważyć należy, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r., nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium socjalnego lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 p.s.w.n., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania.
Nie można zatem, jak przyjmuje organ, wiązać początku okresu 6-letniego, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże otrzymywania świadczeń z art. 86 ust.1 pkt 1-4 oraz art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n., to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania prawa do wnioskowanego w sprawie stypendium dla niepełnosprawnych.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z § 5 ust. 3 Regulaminu świadczeń, który stanowił podstawę wydania decyzji o odmowie przyznania stypendium, świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres sześciu lat. Okres ten oblicza się w miesiącach, sumując do 72 miesięcy każdy rozpoczęty miesiąc, w którym wnioskodawca posiadał status studenta, w tym na studiach za granicą. Powołany przepis nakazuje sumować okresy, w których dana osoba posiada status studenta, a nie okresy przysługiwania świadczeń. Wskazuje to na istnienie konfliktu pomiędzy obiema regulacjami, tj. pomiędzy prawem wewnętrznym uczelni (Regulaminem świadczeń), a prawem powszechnie obowiązującym jakim jest ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Podsumowując należy stwierdzić, że organ badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium, do sześcioletniego okresu,
o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., wliczył okres studiowania przez skarżącego nie biorąc pod uwagę, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącemu przysługiwało, tj. czy otrzymywał ww. świadczenie. W konsekwencji powyższego, przyjęcie przez organ stanowiska, iż sześcioletni okres upłynął [...] stycznia 2014 r.,
a tym samym, że odmowa przyznania skarżącemu stypendium socjalnego z tej przyczyny była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację.
Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2022 r. zostały wydane z naruszeniem art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r. poprzez jego błędną wykładnię, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawioną w wyroku ocenę prawną.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI