II SA/Wa 127/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-08-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorcytajemnica kontrolerskaNIKkontraktywaloryzacja cenk.p.a.p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Prezesa NIK odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, uznając ją za obarczoną wadą nieważności z powodu dwukrotnego wydania decyzji o tej samej treści.

Skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej waloryzacji cen kontraktowych przez Spółkę P. [...]. Prezes NIK odmówił, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy i tajemnicę kontrolerską. Skarżący zarzucił niewłaściwe zastosowanie przepisów. Sąd administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, uznając, że Prezes NIK dwukrotnie wydał decyzję o tej samej treści, co stanowi rażące naruszenie art. 138 § 1 k.p.a.

Sprawa dotyczyła wniosku J. P. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej nazw kontraktów zawartych przez Spółkę P. [...] S.A., w których doszło do waloryzacji ceny kontraktowej ze względu na wzrost cen materiałów budowlanych lub kosztów zatrudnienia, a także na podstawie klauzuli rebus sic stantibus. Prezes Najwyższej Izby Kontroli (NIK) dwukrotnie odmówił udostępnienia informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) oraz tajemnicę kontrolerską (art. 73 ust. 1 ustawy o NIK). Skarżący zarzucił organowi niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, argumentując, że brak jest podstaw do odmowy udostępnienia żądanych informacji, a organ nie wykazał w sposób należyty, że informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i nie przeprowadził oceny proporcjonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa NIK. Sąd uznał, że organ dwukrotnie wydał decyzję o tej samej treści, co stanowi rażące naruszenie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd wskazał, że stwierdzenie nieważności z powodu tej wady proceduralnej uniemożliwiło merytoryczne ustosunkowanie się do zarzutów skargi. W dalszym postępowaniu Prezes NIK będzie musiał wydać decyzję zgodną z art. 138 § 1 k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa udostępnienia informacji publicznej na podstawie tajemnicy przedsiębiorcy wymaga szczegółowego wykazania, że informacje te obiektywnie mają taki charakter i przeprowadzenia oceny proporcjonalności.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organ musi szczegółowo wykazać, iż żądane dane stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, a nie wystarczy jedynie przekonanie o poufności. Konieczna jest obiektywna ocena, czy informacje te mają wartość gospodarczą i czy ich ujawnienie zaszkodzi przedsiębiorcy, a także ocena proporcjonalności między ochroną tajemnicy a prawem do informacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (13)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.i.p. art. 5 § 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.n.k. art. 11 § 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

u.NIK art. 73 § 1

Ustawa z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli

u.NIK art. 4 § 1 pkt 4 i 5

Ustawa z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 57a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dwukrotne wydanie przez organ odwoławczy decyzji o tej samej treści stanowi rażące naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące merytorycznego zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i art. 11 ust. 2 u.z.n.k. oraz art. 73 ust. 1 u.NIK nie zostały rozstrzygnięte z powodu stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn proceduralnych.

Godne uwagi sformułowania

Stanowi to oczywiste i rażące naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą.

Skład orzekający

Ewa Radziszewska-Krupa

przewodniczący sprawozdawca

Sławomir Fularski

członek

Tomasz Szmydt

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność przestrzegania przez organy odwoławcze wymogów formalnych przy wydawaniu decyzji, zwłaszcza art. 138 k.p.a., oraz konsekwencje rażącego naruszenia tych przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ dwukrotnie wydał decyzję o tej samej treści. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii dostępu do informacji publicznej w kontekście tajemnicy przedsiębiorcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca z perspektywy prawników procesowych ze względu na wadę proceduralną, która doprowadziła do stwierdzenia nieważności decyzji. Pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Błąd proceduralny Prezesa NIK doprowadził do stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej dostępu do informacji publicznej.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 127/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Tomasz Szmydt
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par 1 pkt 2, art. 200 i art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 par 1 pkt 2 i art. 138 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2022r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) zasądza od Prezesa Najwyższej Izby Kontroli na rzecz J. P. 200 (słownie dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Prezes Najwyższej Izby Kontroli (zwany dalej "Prezesem NIK") decyzją z [...] października 2021r. Nr [...] odmówił J. P. (zwany dalej "Skarżącym") udostępnienia informacji publicznej, gdyż dokumenty zawierające informacje o umowach, w ramach których, P. [...] S.A. (zwana dalej "Spółką") rozpatrzyła pozytywnie wnioski o waloryzację ceny kontraktowej są objęte chronioną ustawowo tajemnicą przedsiębiorcy, zwłaszcza, że przedsiębiorca nie zrezygnował z przysługującego mu prawa, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020r. poz. 2176 ze zm., zwana dalej "u.d.i.p."). Odmowy udzielenia informacji publicznej dokonano w interesie Spółki.
W podstawie prawnej powołano: art. 5 ust. 2, art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p., art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm., zwany dalej "k.p.a.") i § 15 Zarządzenia Nr 58/2020 Prezesa NIK z 31 sierpnia 2020r. w sprawie udostępniania informacji przez Najwyższą Izbę Kontroli (zwane dalej "Zarządzeniem").
W uzasadnieniu wskazano, że Skarżący, pismem z 29 września 2021r. zwrócił się do Najwyższej Izby Kontroli (zwana dalej "NIK") o udostępnienie drogą elektroniczną informacji publicznej w zakresie wskazania nazw kontraktów zawartych przez Spółkę, w których doszło do waloryzacji wynagrodzenia:
- w związku ze wzrostem cen materiałów budowlanych;
- w związku ze wzrostem kosztów zatrudnienia ze wskazaniem, jakie konkretnie koszty zatrudnienia były podstawą waloryzacji;
- na podstawie klauzuli rebus sic stantibus.
Prezes NIK wskazał, że obecnie istnieje negatywna przesłanka, stanowiąca przeszkodę dla wypełnienia obowiązku udostępnienia informacji publicznej w zakresie objętym ww. wnioskiem. Dokumenty zebrane w aktach kontroli "Zabezpieczenie interesu Skarbu Państwa w zakresie waloryzacji i solidarnej odpowiedzialności inwestora w umowach na realizację obiektów infrastruktury liniowej", przeprowadzonej w Spółce, zawierające informacje o nazwach kontraktów zawartych przez Spółkę, w których doszło do waloryzacji wynagrodzenia w związku z przesłankami podanymi w ww. wniosku, objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2020r., poz. 1913 ze zm., zwana dalej "u.z.n.k.").
2. Prezes NIK decyzją z [...] listopada 2021r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku Skarżącego z 29 września 2021r. o ponowne rozpatrzenie wniosku, odmówił udzielenia informacji publicznej, podtrzymując dotychczasową podstawę faktyczną i prawną oraz powołując się na art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy z 23 grudnia 1994r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz.U. z 2020r., poz. 1200 ze zm., zwana dalej "u.NIK"), art. 104 § 1, art. 107 § 1 i 2, art. 138 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu Prezes NIK, odnosząc się do zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu dotyczącego braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. podniósł, że twierdzenie to nie znajduje poparcia w obowiązującym stanie prawnym. Dostrzegł ponadto, że dane, których udostępnienia żąda Skarżącą objęte są tajemnicą kontrolerską i ich upublicznienie w trybie u.d.i.p. wymaga uzyskania zwolnienia z tajemnicy kontrolerskiej przez Prezesa NIK lub upoważnionego wiceprezesa (§ 3 ust. 1 Zarządzenia). Termin "tajemnica kontrolerska" rozumieć należy jako wszystkie informacje, które pracownik NIK uzyskał w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych (art. 73 ust. 1 u.NIK). Ustawodawca nie ograniczył zakresu informacji stanowiących "tajemnice kontrolerską" wyłącznie do informacji mających źródło w prowadzonych kontrolach. Tym samym wszelkie informacje - z zastrzeżeniem enumeratywnie wymienionych przypadków - uzyskane w związku z wykonywaniem pracy w NIK, niezależnie od charakteru zatrudnienia pracownika na stanowisku administracyjnym czy kontrolerskim podlegają ochronie jako tajemnica kontrolerska.
3. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. decyzji Prezesa NIK z [...] listopada 2021r. oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, z uwagi na naruszenie:
- art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. - przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu, że informacje, o udostępnienie których wniósł, stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa Spółki, a w konsekwencji występują przesłanki do odmowy udzielenia informacji publicznej, gdy brak jest podstaw do odmowy udostępnienia żądanych przez Skarżącego informacji publicznych;
- art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 73 ust. 1 u.NIK - przez odmowę udostępnienia informacji publicznej ze względu na objęcie wnioskowanych informacji tajemnicą kontrolerską w rozumieniu art. 73 ust. 1 u.NIK, gdy art. 73 ust. 1 u.NIK nie ma zastosowania.
Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że organ, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, opierając decyzję na art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zobowiązany jest szczegółowo wykazać, że wnioskowane dane nie mogą zostać udostępnione ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Nie jest wystarczające przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że dane te mają charakter poufny, ale konieczne jest wykazanie zastrzeżenia przez przedsiębiorcę poufności danych. Przesłanka materialna jest spełniona wówczas, gdy informacja ma charakter techniczny, technologiczny, organizacyjny lub jest inną informacją przedstawiającą wartość gospodarczą - co w tym zakresie odwołuje się do komercyjnego aspektu tajemnicy przedsiębiorstwa i oznacza, że chodzi o taką informację, której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski. Istnienie tajemnicy przedsiębiorcy musi w każdym przypadku być rzeczywiste i niewątpliwe. Ta przesłanka ograniczająca zasadę jawności informacji publicznej musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego przedsiębiorcy. Nie wystarczy więc, by żądana informacja dotyczyła przedsiębiorcy - by odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i by była wolą przedsiębiorcy objęta tajemnicą. W takich przypadkach organ musi szczegółowo określić, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie.
Zdaniem Skarżącego ponadto treść uzasadnienia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy musi wskazywać na przeprowadzenie przez organ oceny proporcjonalności między potrzebą ochrony tej tajemnicy, a obywatelskim prawem do informacji, z której wynikałoby, że utajniona umowa zawiera informacje tworzące sferę tajemnicy przedsiębiorcy, a konieczność jej ochrony jest proporcjonalnie większa, niż racje przemawiające za ich udostępnieniem. Brak przeprowadzenia takiej oceny narusza wymogi zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 7 kwietnia 2021r., IV SA/Po 65/21).
W sprawie ww. wymogi nie zostały spełnione. Prezes NIK, odmawiając dostępu do informacji publicznej, ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że w sprawie występują negatywne przesłanki uniemożliwiające uwzględnienie wniosku i udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazanym przez Skarżącego, gdyż dokumenty zebrane w aktach kontroli zawierające informacje o nazwach kontraktów objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu decyzji brak jest logicznego i wyczerpującego wyjaśnienia, dlaczego Prezes NIK przyjął, iż żądane informacje naruszają tajemnicę przedsiębiorstwa – Spółki, będącej beneficjentem środków publicznych. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury przepisy określające tryb dostępu do informacji powinny być interpretowane w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym osobom i jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki winny być rozumiane wąsko (por. wyrok NSA z 21 lipca 2011r. sygn. akt I OSK 678/11).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga: 1) odniesienia się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, 2) zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie tego 3) wykazanie, że zaistniały wszystkie wymienione w niej przesłanki, niezbędne dla wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej na podstawie powyższego przepisu (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 maja 2015r. sygn. akt II SA/Wa 192/15, wyrok NSA z16 lutego2021 sygn. akt III OSK 3172/21). Powołanie się przez organ na tajemnicę przedsiębiorstwa w tym stanie faktycznym nie uzasadnia odmowy udostępnienia Skarżącemu żądanych informacji. Prezes NIK nie ocenił w sposób obiektywny ewentualnego zastrzeżenia przez Spółkę danych jako tajemnicy przedsiębiorstwa. Interpretacja dopuszczająca możliwość objęcia tajemnicą przedsiębiorcy informacji publicznej na podstawie niezweryfikowanej deklaracji przedsiębiorcy musi być uznana za wadliwą. Przyjęcie takiego stanowiska czyniłoby bowiem fikcyjnym konstytucyjnie chronione prawo obywatela do uzyskania informacji publicznej, ponieważ dla pozbawienia go dostępu do szerokiego kręgu informacji wystarczającym byłoby formalne i niepodlegające kontroli zadeklarowane przez przedsiębiorcę zastrzeżenie, że określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Zastrzeżenie zawarte w umowie może stać się skuteczne tylko w sytuacji, gdy zastrzeżone informacje obiektywnie mają charakter tajemnicy przedsiębiorcy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 7 października 2020r. sygn. akt II SA/Gd 224/20). Stanowisko Prezesa NIK wyrażone w zaskarżonej decyzji jest więc całkowicie nieuzasadnione.
Ponadto w ocenie Skarżącego powoływanie się na tajemnicę kontrolerską nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie, każdy, kto posiada informację publiczną, zobowiązany jest do jej udostępnienia niezależnie od tego, jak wszedł w jej posiadanie. Organ ma obowiązek informacje przekazać żądającemu, chyba że zaistnieją przesłanki odmowy udzielenia informacji publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 października 2020r. sygn. akt II SA/Wa 1037/20).
4. Prezes NIK w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, odnosząc się szczegółowo do podniesionych zarzutów oraz podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Prezesa NIK umowy, o których udostępnienie wystąpił Skarżący, stanowią informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Spółka wprowadziła regulację na potrzeby wewnętrzne oraz współpracy z innymi podmiotami gospodarczymi "[...]" (aktualna wersja dostępna na stronie Spółki). Dokument ten potwierdza tezę, że podmiot ten w ramach swojej działalności zawiera umowy objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Wprawdzie jedynym akcjonariuszem Spółki jest Skarb Państwa, ale majątek Spółki jest jej własnością, a nie własnością akcjonariusza. Spółka nie dysponuje majątkiem publicznym, lecz własnym majątkiem i ze względu na specyficzne ukształtowanie w zakresie akcjonariatu, może w zależności od charakteru realizowanych działań stanowić podmiot zobowiązany w rozumieniu przepisów u.d.i.p., ale nie musi. Kwestia ta wynika z dualistycznego charakteru występowania jako podmiot prywatny w obrocie gospodarczym, jednocześnie realizując zadania z zakresu publicznego. Spółka zawiązując umowy z poszczególnymi podmiotami na świadczenie usług z zakresu obsługi obiektów infrastruktury linowej, występuje jako podmiot gospodarczy i kieruje się m.in. chęcią wypracowania środków na pokrycie kosztów i osiągnięcie zysku, informacje wynikające z umów - jak wskazano w obu, ww. decyzjach Prezesa NIK - są objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, zawierają nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą. Dodatkowo w aktach kontroli znajdują się akty wewnętrzne Spółki, przyjmujące do stosowania bazowe dokumenty dla zamówień realizowanych przez ten podmiot. W zakresie tych dokumentów przyjęto m.in. bazowe warunki umowy dla przetargu na wykonanie dokumentacji projektowej, robót budowlanych oraz innych umów. W umowach Spółka zawiera klauzule poufności wszelkich materiałów, dokumentów oraz informacji otrzymanych lub uzyskanych od zamawiającego.
5. Skarżący w replice na odpowiedź na skargę z [...] lutego 2022r. nie zgodził się ze stanowiskiem Prezesa NIK i podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wskazał, że Spółka odgrywa zasadniczą rolę w sferze transportu kolejowego kraju, a tym samym realizuje zadania publiczne, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu społeczeństwa. Charakter zadań wykonywanych przez Spółkę, a także struktura właścicielska sprawiają, że nie można uznać, że dane, o udostępnienie których wnosił Skarżący, nie mogą one zostać ujawnione jako stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa.
Z wprowadzenia do informacji o wynikach kontroli "Zabezpieczenie interesu Skarbu Państwa w zakresie waloryzacji i solidarnej odpowiedzialności inwestora w umowach na realizacje obiektów infrastruktury liniowej" wynika, że kontrola dotyczyła wykonawców rządowych programów inwestycyjnych. Spółka wykonywała kontrakty, o udzielenie nazw których wnosił Skarżący, dysponując środkami publicznymi. Kontrakty były zawierane w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych. Z informacji o wynikach kontroli NIK wynika, że "problemy z waloryzowaniem przez inwestorów zawartych kontraktów na poziomie uwzględniającym faktyczny wzrost cen materiałów budowlanych i wpływały negatywnie na sytuację ekonomiczną wykonawców i podwykonawców zadań inwestycyjnych oraz na interes strony publicznej, reprezentowany przez GDDKiA i Spółkę. Prowadziło to często do opóźnień w realizacji celu publicznego, jakim jest budowa dróg i linii kolejowych. Spółka w przypadku kontraktów będących przedmiotem wniosku Skarżącego jest zobowiązana, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej w żądanym zakresie, a Prezes NIK nie miał podstaw do odmowy udzielenia żądanej przez Skarżącego informacji. Umowa cywilnoprawna podlega ujawnieniu wyłącznie ze względu na swój charakter, dlatego, że na jej podstawie osoby ją zawierające otrzymają wynagrodzenie ze środków publicznych lub będą czerpać korzyści z rozporządzania majątkiem publicznym lub będą realizować zadania publiczne (wyrok NSA z 25 września 2019r. sygn. akt I OSK 613/19).
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych.
2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż Skarżący i Prezes NIK w pismach procesowych z 28 lutego 2022r. wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., poz. 137 ze zm., zwana dalej "P.u.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).
Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów – art. 57a P.p.s.a. - nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżył Skarżący, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a.
3. Sąd, mając na względzie art. 134 § 1 P.p.s.a., uznał, że należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, z uwagi na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powodem takiego działania Sądu było dwukrotne wydanie przez Prezesa NIK, decyzji, o tej samej treści "odmawiam udostępnienia informacji publicznej", zarówno w pierwszej instancji - decyzja z [...] października 2021r., jak i w drugiej instancji – decyzja z [...] listopada 2021r. Stanowi to oczywiste i rażące naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., który powołano, jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji.
Przepis art. 138 k.p.a. wskazuje rodzaje decyzji, które wydawane są przez organ. Z treści art. 138 § 1 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
- pkt 1 - utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
- pkt 2 - uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
- pkt 3 - umarza postępowanie odwoławcze.
Prezes NIK, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydając zaskarżoną decyzję, nie zastosował żadnego z ww. punktów § 1 art. 138 k.p.a. i nie wydał w instancji odwoławczej decyzji prawem przewidzianej. Dodatkowo w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji zamiast podać konkretny punkt § 1 art. 138 k.p.a. ogólnikowo wskazano jedynie art. 138 § 1 k.p.a.
Uzasadniało to stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., z uwagi na rażące naruszenie prawa – art. 138 § 1 k.p.a.
Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 21 kwietnia 2008r. sygn. akt I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 76). Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (por. wyroki NSA z: 11 sierpnia 2000r. sygn. akt III SA 1935/99, LEX nr 47008; 27 października 1998r. sygn. akt II SA 1202/98, LEX nr 41891; 12 grudnia 1988r. sygn. akt III SA 481/88, niepubl.).
4. Sąd wskazuje ponadto, że stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, z uwagi na oczywistość ww. naruszenia, uniemożliwiało Sądowi ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych podnoszonych w skardze.
5. Prezes NIK przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wyda jedną z decyzji wskazanych w sposób wyraźny w treści art. 138 § 1 k.p.a., wskazując konkretny punkt tego przepisu.
Prezes NIK weźmie też pod uwagę, że w doktrynie przyjmuje się, że przekonywanie, w rozumieniu zasady ogólnej, o której mowa w art. 11 k.p.a. polega na informowaniu stron postępowania o stanie prawnym oraz o wszystkich okolicznościach faktycznych mających znaczenie dla sprawy, a także na wskazywaniu stronie okoliczności przemawiających za uznaniem sposobu załatwienia sprawy za racjonalny, słuszny i właściwy (P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2022). Dodatkowo należy też wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że wad decyzji istotnych w świetle wymogów art. 107 § 3 k.p.a. nie może sanować późniejsza aktywność procesowa organu administracji - np. w formie odpowiedzi na skargę. Odpowiedź na skargę nie jest aktem skarżonym i rozstrzyganym w postępowaniu sądowym (wyrok NSA z 30 października 2000r., sygn. akt I SA/Łd 588/98, LEX nr 47097). Skoro wywody i okoliczności podniesione dopiero w odpowiedzi na skargę, nie stanowiły przedmiotu postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, nie zostały zawarte w jej uzasadnieniu, nie mogą być przedmiotem oceny Sądu (wyrok NSA z 27 czerwca 2001r., sygn. akt V SA 3659/00, LEX nr 84485). Każda decyzja administracyjna powinna spełniać także wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a.
6. Sąd, reasumując stwierdza, że z powodów wskazanych w pkt 3 uzasadnienia uznał, że zaskarżona decyzja była obarczona wadą nieważności i zasadne było, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 138 § 1 k.p.a., wydanie orzeczenia zawartego w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Sąd o kosztach postępowania sądowego (punkt drugi sentencji) postanowił na mocy art. 200 i art. 209 P.p.s.a., mając na względzie, że wpis był stały i wynosił 200 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI