II SA/Wa 1269/24

II SA/Wa 1269/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Joanna Kube
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej także Prezesem UODO, organem) postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. nr [...]. wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej K.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), zwana dalej u.o.d.o. oraz art. 57 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), zwane dalej RODO, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi A. R. (zwany dalej także skarżącym), na działania Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...], polegające na udostępnieniu danych dotyczących jego stanu zdrowia na rzecz [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...].
Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 25 września 2023 r. do Prezesa UODO wpłynęła skarga A. R. na działania Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...], polegające na udostępnieniu danych dotyczących zdrowia skarżącego na rzecz [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...]. W treści skargi skarżący wskazał, iż skierował do Komendanta PSP w [...] pismo z wezwaniem do zapłaty, informujące, że znajduje się pod opieką lekarza psychiatry, a następnie złożył do sądu pozew zawierający dokumentację medyczną potwierdzającą rozstrój zdrowia psychicznego. Po otrzymaniu pisma z wezwaniem do zapłaty Komendant PSP w [...] wystąpił do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] z wnioskiem o ustalenie jego zdolności do służby w Państwowej Straży Pożarnej, a następnie po otrzymaniu z sądu kopii jego dokumentacji udostępnił na rzecz tej Komisji jego dane osobowe, w tym informacje dotyczące zdrowia znajdujące się w dokumentacji medycznej. Skarżący zakwestionował udostępnienie przez Komendanta PSP w [...] danych dotyczących jego zdrowia na rzecz Komisji Lekarskiej.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Prezes UODO wskazał, iż brak było podstaw do wszczęcia postępowania we wnioskowanym przez A. R. zakresie, gdyż działanie Komendanta PSP polegające na przesłaniu do Komisji Lekarskiej wniosku o ustalenie stanu zdrowia i ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży pożarnej wraz z otrzymaną z sądu dokumentacją medyczną skarżącego uzasadnione było koniecznością spełnienia obowiązku wynikającego z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 310, zwana dalej: ustawą o komisjach lekarskich).
Organ wyjaśnił, że komisje lekarskie są właściwe do orzekania m.in. wobec funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej, strażaków jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz członków ochotniczej straży pożarnej, zaś organy administracji publicznej, pracodawcy oraz organy emerytalne i rentowe są obowiązane udzielać komisjom lekarskim pomocy i informacji, w tym udostępniać dane osobowe, w związku z orzecznictwem lekarskim (art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 i art. 4a ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich). Do komisji lekarskiej kieruje się z urzędu funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej, którego stan zdrowia daje podstawę do przypuszczeń, że stopień jego zdolności do służby uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie przez niego służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwe (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o komisjach lekarskich), natomiast do skierowania do komisji lekarskiej dołącza się w szczególności posiadane informacje i dokumenty, które dotyczą stanu zdrowia (art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o komisjach lekarskich).
W sytuacji zatem, gdy Komendant PSP w [...] powziął informacje dające mu podstawę do przypuszczenia, że stan zdrowia skarżącego uległ zmianie przekazał te informacje wyspecjalizowanemu w tym zakresie podmiotowi jakim jest właściwa komisja lekarska, zgodnie z trybem przewidzianym w ww. ustawie, celem ustalenia stanu zdrowia i ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży pożarnej. Organ podkreślił, że Komendant PSP w [...] był zobowiązany udzielić komisji lekarskiej pomocy i informacji, w tym udostępnić dane osobowe skarżącego, niezależnie od tego, że dowiedział się o jego stanie zdrowia od skarżącego oraz w wyniku wniesionego przez niego pozwu cywilnego.
Organ stwierdził w związku z powyższym, że działanie Komendanta PSP w [...] bezsprzecznie znajduje oparcie w art. 9 ust. 2 lit. h RODO, który stanowi, że zakaz przetwarzania danych dotyczących zdrowia nie ma zastosowania jeżeli przetwarzanie jest niezbędne do celów medycyny pracy oraz do oceny zdolności pracownika do pracy. Działanie Komendanta PSP było bowiem niezbędne do spełnienia obowiązku prawnego wynikającego z ustawy o komisjach lekarskich.
Organ wyjaśnił jednocześnie, że wskazana podstawa dopuszczalności przetwarzania danych osobowych wymaga istnienia obowiązku określonego przepisami prawa, przy czym wystarczy, jeżeli z przepisu prawa wynika obowiązek, do którego realizacji konieczne jest przetwarzanie danych, nawet jeśli przepis ten wyraźnie o przetwarzaniu danych nie wspomina. Tym samym legalność przetwarzania danych osobowych może wynikać z obowiązku prawnego wynikającego z przepisu prawa, nawet jeśli przepis ten wyraźnie o przetwarzaniu danych nie wspomina.
W konkluzji Prezes UODO wskazał, iż postępowanie w zakresie działania Komendanta PSP w [...] polegające na udostępnieniu danych osobowych dotyczących zdrowia skarżącego na rzecz komisji lekarskiej byłoby oczywiście bezzasadne i nieuzasadnione, wobec czego organ odmówił wszczęcia postępowania.
W skardze na powyższe na postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] maja
2024 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował ocenę organu, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych, polegające na udostępnieniu kopii jego dokumentacji medycznej otrzymanej jako załącznik do pozwu przez Komendanta PSP w [...] na rzecz Komisji Lekarskiej.
Skarżący podniósł, że Komendant po otrzymaniu kopii dokumentacji medycznej, poświadczonej za zgodność z oryginałem przez lekarza psychiatrę, przekazał dokumentację pracownikom Wydziału Kwatermistrzowsko-Kadrowego do poświadczenia za zgodność z oryginałem i przesłania do Komisji Lekarskiej, pomimo tego, że ani Komendant, ani pozostali pracownicy, nie widzieli oryginału dokumentacji medycznej.
Zarzucił, że Prezes UODO odmówił uznania go za stronę postępowania i z tego powodu odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 § 1 K.p.a. Natomiast art. 28 K.p.a. mówi że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Skarżący podkreślił jednocześnie, że na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy komisjach lekarskich Komendant PSP w [...] miał prawo i obowiązek wysłać zaświadczenie o zdolności lub braku zdolności do służby wydane przez lekarza orzecznika medycyny pracy, a także opis stanowiska, charakter i warunki służby. On natomiast, jako funkcjonariusz skierowany na komisję lekarską został przez tę komisję zobligowany pisemnie do dostarczenia pełnej dokumentacji medycznej będącej w jego posiadaniu, co też uczynił.
Skarżący zaznaczył ponadto, że Komendant nie jest organem upoważnionym do wglądu do dokumentacji medycznej funkcjonariusza. Otrzymuje tylko zaświadczenie o zdolności funkcjonariusza do służby na zajmowanym stanowisku po przejściu okresowych badań lekarskich.
Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie w trybie uproszczonym, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił przy tym, że w zaskarżonym postanowieniu odniósł się do podstawy prawnej udostępnienia danych osobowych skarżącego przez pracodawcę na rzecz komisji lekarskiej, co odpowiada przedmiotowi skargi. W odniesieniu natomiast do sformułowanego w skardze zarzutu dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania, organ wyjaśnił, że wydał zaskarżone postanowienie ze względu na to, że żądanie wszczęcia postępowania było w sposób oczywiście nieuzasadnione, a nie jak twierdzi skarżący w skardze, ze względu na to, że nie był on stroną postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje oraz postanowienia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję lub postanowienie jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] maja 2024 r. nie narusza prawa.
Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., który stanowi, że w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową – wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową - z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku i być oczywiste.
Tak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i doktrynie, akceptowana jest teza, że inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, a więc przypadki, w których, np. sprawa nie ma charakteru administracyjnego albo sprawa administracyjna nie podlega załatwieniu w formie aktu administracyjnego, w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a K.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 317). Podkreśla się również, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy, wtedy gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (vide: wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821).
Z powyższego wynika, że istnienie "przeszkody" uniemożliwiającej wszczęcie i prowadzenie postępowania musi być oczywiste, a więc takie, której ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ (por. np. wyrok WSA z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 45/19; publ. LEX nr 2676387). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest bowiem orzeczeniem formalnym, a nie merytorycznym (nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty), co prowadzi do wniosku, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2600/16, z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 135/19; publ. CBOSA).
Z regulacją art. 61a § 1 K.p.a. koresponduje treść art. 57 ust. 4 RODO, który stanowi, iż jeżeli żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione organ nadzorczy może odmówić podjęcia żądanych działań, zaś obowiązek wykazania, że żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione spoczywa na organie.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania z powołaniem się na ww. przepisy. Brak było bowiem podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie skargi było w sposób oczywisty nieuzasadnione, gdyż nie doszło do nieuprawnionego udostępnienia danych dotyczących stanu zdrowia skarżącego przez Komendanta PSP w [...] na rzecz [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...].
Jak słusznie wskazał organ, działanie Komendanta PSP w [...] znajdowało oparcie w przepisie art. 9 ust. 2 lit. h RODO, który stanowi, że zakaz przetwarzania danych dotyczących zdrowia nie ma zastosowania jeżeli przetwarzanie jest niezbędne do celów medycyny pracy oraz do oceny zdolności pracownika do pracy.
Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 310), nakłada natomiast na przełożonego właściwego w sprawach osobowych obowiązek skierowania z urzędu do komisji lekarskiej funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej, którego stan zdrowia daje podstawę do przypuszczeń, że stopień jego zdolności do służby uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie przez niego służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwe.
W sytuacji zatem, gdy Komendant PSP w [...] powziął informacje dotyczące stanu zdrowia skarżącego, które uzasadniały przypuszczenia, że może być on niezdolny do dalszego pełnienia służby, to był zobligowany skierować skarżącego z urzędu do właściwej komisji lekarskiej. Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o komisjach lekarskich, do skierowania do komisji lekarskiej zobowiązany był dołączyć posiadane informacje i dokumenty dotyczące stanu zdrowia osoby kierowanej. Ponadto, należy mieć na także na względzie, że przepis art. 4a ust. 1 ww. ustawy o komisjach lekarskich, nakłada na pracodawców obowiązek udzielania komisjom lekarskim pomocy i informacji, w tym udostępniania danych osobowych, w związku z orzecznictwem lekarskim oraz wydawania bezpłatnie, na ich żądanie, wszelkich dokumentów, w tym zaświadczeń, niezbędnych do wydania orzeczenia lekarskiego.
Działanie Komendanta PSP w [...] polegające na przesłaniu do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] wniosku o ustalenie stanu zdrowia skarżącego i ustalenie jego zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży pożarnej wraz z otrzymaną z sądu dokumentacją medyczną dotyczącą stanu zdrowia skarżącego, załączoną przez niego do pozwu, stanowiło zatem wypełnienie obowiązku ustawowego.
W świetle powyższych uwag Sąd podzielił stanowisko Prezesa UODO, że żądanie skarżącego sformułowane w skardze z dnia 25 września 2023 r. było w sposób oczywisty nieuzasadnione. Tym samym zasadnym była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie ww. skargi na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 57 ust. 4 RODO.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.