II SA/Wa 1264/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-02-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo pracysądownictwo administracyjnewłaściwość sąduodwołaniedyrektor instytutuPrezes Rady MinistrówKodeks pracyp.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na odwołanie ze stanowiska Dyrektora Instytutu, uznając sprawę za należącą do właściwości sądów pracy.

Skarżący M. S. wniósł skargę na akt Prezesa Rady Ministrów odwołujący go ze stanowiska Dyrektora Instytutu, zarzucając naruszenie procedury i brak przesłanek. Prezes Rady Ministrów wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że akt odwołania jest czynnością z zakresu prawa pracy, a nie administracji publicznej, przez co sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Sąd przychylił się do tego stanowiska, odrzucając skargę.

Skarżący M. S. zaskarżył akt Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] dotyczący jego odwołania ze stanowiska Dyrektora Instytutu [...]. Skarżący zarzucił naruszenie art. 10 ust. 2 ustawy o Instytucie, wskazując na brak zasięgnięcia opinii Rady Instytutu oraz brak spełnienia przesłanek do odwołania przed upływem kadencji. Podkreślił, że powołanie na stanowisko było na pięcioletnią kadencję, a odwołanie nastąpiło bez uzasadnienia i wymaganej procedury. Prezes Rady Ministrów wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że akt odwołania dyrektora Instytutu, będący nawiązaniem stosunku pracy na podstawie powołania, nie jest zaskarżalny do sądu administracyjnego, a sprawa powinna być rozpatrywana przez sądy powszechne jako sprawa z zakresu prawa pracy. Sąd administracyjny uznał te argumenty za zasadne. Analizując przepisy ustawy o Instytucie oraz Kodeksu pracy, sąd stwierdził, że powołanie dyrektora Instytutu stanowi nawiązanie stosunku pracy, a odwołanie jest formą rozwiązania tego stosunku. W związku z tym, zaskarżony akt nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem z zakresu administracji publicznej, a sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Skargę odrzucono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, akt odwołania dyrektora Instytutu, który na podstawie przepisów szczególnych stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu Kodeksu pracy, nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, lecz rozstrzygnięciem z zakresu prawa pracy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powołanie dyrektora Instytutu na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy o Instytucie jest nawiązaniem stosunku pracy, a odwołanie jest formą rozwiązania tego stosunku. W związku z tym, zaskarżony akt nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem z zakresu administracji publicznej, a sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (20)

Główne

ustawa o Instytucie art. 10 § 2

Ustawa o Instytucie [...]

Prezes Rady Ministrów, po zasięgnięciu opinii Rady Instytutu, może odwołać Dyrektora Instytutu przed upływem kadencji w określonych sytuacjach.

ustawa o Instytucie art. 8 § 4

Ustawa o Instytucie [...]

Powołanie dyrektora Instytutu stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Katalog aktów i czynności podlegających kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi, w tym w przypadku braku właściwości sądu.

Pomocnicze

k.p. art. 68 § 1

Kodeks pracy

Stosunek pracy na podstawie powołania nawiązuje się tylko w przypadkach określonych w odrębnych przepisach.

ustawa o Instytucie art. 10 § 2

Ustawa o Instytucie [...]

Przesłanki odwołania dyrektora przed upływem kadencji.

ustawa o Instytucie art. 7 § 1

Ustawa o Instytucie [...]

Odniesienie do oświadczenia o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa.

ustawa o Instytucie art. 7 § 3a

Ustawa o Instytucie [...]

Odniesienie do informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa.

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej art. 15

Zwrócenie się o opinię do związków i stowarzyszeń.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 61 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.

Konstytucja RP art. 175 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustanowienie sądów administracyjnych jako części wymiaru sprawiedliwości.

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Konstytucja RP art. 177

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Domniemanie właściwości sądów powszechnych.

u.KAS

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

Postępowania, do których mają zastosowanie przepisy ustawy.

Ord.pod.

Ustawa Ordynacja podatkowa

Postępowania określone w działach IV, V i VI.

k.p.a.

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne.

Ustawa o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi

Zasady ustalania wynagrodzenia.

u.s.g. art. 101

Ustawa o samorządzie gminnym

Podstawa skarg do sądów administracyjnych w sprawach dotyczących samorządu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Akt odwołania dyrektora Instytutu jest czynnością z zakresu prawa pracy, a nie administracji publicznej. Sprawa o odwołanie ze stanowiska dyrektora Instytutu nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

Odrzucone argumenty

Akt odwołania dyrektora Instytutu jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Naruszenie procedury odwołania (brak opinii Rady Instytutu) uzasadnia kontrolę sądowo-administracyjną. Zaskarżony akt dotyczy uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa publicznego.

Godne uwagi sformułowania

akt odwołania dyrektora Instytutu, będący oświadczeniem woli w zakresie prawa pracy, nie mieści się w tej kategorii. rozstrzyganie tej sprawy należy do właściwości sądów powszechnych, a nie administracyjnych. odwołanie skarżącego ze stanowiska, na które został powołany, jest wyłącznie aktem z zakresu prawa pracy, a zatem, w spawie tej przysługuje skarżącemu wyłącznie droga sądowa przed sądem pracy.

Skład orzekający

Izabela Głowacka-Klimas

przewodniczący

Andrzej Wieczorek

członek

Anna Pośpiech-Kłak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu w sprawach dotyczących odwołań z funkcji kierowniczych, gdzie powołanie ma charakter stosunku pracy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej dyrektora Instytutu powołanego na podstawie przepisów szczególnych, które nawiązują stosunek pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii właściwości sądu, co jest istotne dla prawników procesowych. Pokazuje, jak subtelne różnice w charakterze stosunku prawnego (praca vs. administracja) wpływają na drogę sądową.

Prawo pracy czy administracja? Kiedy odwołanie ze stanowiska trafia do sądu pracy, a nie administracyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1264/24 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Anna Pośpiech-Kłak /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Sygn. powiązane
III OSK 963/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-08
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na akt Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Instytutu [...] postanawia: odrzucić skargę
Uzasadnienie
Prezesa Rady Ministrów aktem z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 lutego 2028 r. o Instytucie [...] (Dz.U. z 2024 r., poz. 251), zw. dalej "ustawą o Instytucie" w zw. z art. 70 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1465 ze zm.), zw. dalej "k.p.", odwołał M. S. z dniem [...] czerwca 2024 r. ze stanowiska Dyrektora Instytutu [...], po uprzednim wystąpieniu o opinię Rady Instytutu [...].
Skargę na powyższy akt wniósł M. S. zarzucając mu naruszenie art. 10 ust. 2 ustawy o Instytucie poprzez odwołanie go ze stanowiska Dyrektora Instytutu bez zachowania wymaganego trybu, czyli bez zasięgnięcia opinii Rady Instytutu oraz pomimo braku spełnienia przesłanek do takiego odwołania. Skarżący nadmienia, że został powołany na Dyrektora Instytutu na pięcioletnią kadencję, a po jej zakończeniu ponownie na to samo stanowisko, które miało trwać do 1 sierpnia 2028 r. Jednak w dniu [...] czerwca 2024 r. otrzymał informację o odwołaniu, które miało nastąpić z dniem następnym. Skarżący zauważył, że w samej treści odwołania nie zostały przedstawione konkretne przyczyny, które miałyby uzasadniać odwołanie ze stanowiska.
Co istotne, skarżący wskazał, że jego odwołanie powinno nastąpić "po wystąpieniu o opinię Rady Instytutu". Jednak do momentu złożenia niniejszej skargi Rada Instytutu nie wyraziła swojego stanowiska w kwestii odwołania skarżącego przed upływem kadencji. W ocenie skarżącego, akt odwołania został dokonany z naruszeniem art. 10 ust. 2 ustawy o Instytucie. Przepis ten stanowi, że Prezes Rady Ministrów, po zasięgnięciu opinii Rady Instytutu, może odwołać Dyrektora Instytutu przed upływem kadencji, jedynie w sytuacjach, gdy: utracił zdolność do pełnienia obowiązków na skutek długotrwałej choroby trwającej co najmniej sześć miesięcy, stwierdzonej orzeczeniem lekarskim; złożył niezgodne z prawdą oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy, stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu; został pozbawiony praw publicznych bądź naruszył przepisy ustawy o Instytucie.
W świetle powyższego, akt odwołania skarżącego został dokonany z naruszeniem art. 10 ust. 2 ustawy o Instytucie, w zakresie, w jakim wydanie decyzji nie było poprzedzone uzyskaniem opinii Rady Instytutu, która jest organem wskazanym w art. 7 pkt 3 ustawy o Instytucie. Potwierdza to nie tylko brak uchwały Rady w tej sprawie, ale również sama treść odwołania, sugerująca, że decyzja została podjęta jedynie po wystąpieniu o opinię, a nie po jej uzyskaniu.
Skarżący twierdzi, że brak zwrócenia się o opinię do związków i stowarzyszeń wymienionych w art. 15 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej stanowi naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności aktu odwołującego dyrektora instytucji kultury podjętego bez zachowania tego wymogu. Dlatego też Sąd powinien postąpić analogicznie w niniejszej sprawie.
Ponadto, skarżący zaznacza, że nie została spełniona przesłanka z art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy o Instytucie, na którą powołuje się organ w zaskarżonym akcie odwołania. Akt ten nie precyzuje, na czym miałoby polegać domniemane naruszenie przepisów przez skarżącego, ani nie wskazuje, jakie konkretnie przepisy zostały naruszone. Skarżący wysnuwa zatem wniosek, że okoliczności te nie miały istotnego znaczenia dla organu.
Skarżący zauważa, że do aktów z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należą m.in. odwołania ze stanowisk wicedyrektorów szkół czy dyrektorów instytucji kultury. Akt odwołania ze stanowiska Dyrektora Instytutu winien być również uznawany za akt z zakresu administracji publicznej, ponieważ dotyczy on funkcjonowania instytucji realizującej zadania publiczne zgodnie z ustawą o Instytucie. Akt ten ma również charakter indywidualny, decydując o prawach i obowiązkach osoby odwoływanej. Z tych też względów, akt odwołania powinien podlegać kontroli sądowej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku nie uwzględnienia tego wniosku, wniósł o oddalenie skargi.
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi Prezes Rady Ministrów stwierdza, że akt odwołania dyrektora Instytutu nie jest zaskarżalny do sądu administracyjnego, a sama sprawa powinna być rozpatrywana jako sprawa cywilna w zakresie prawa pracy. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zw. dalej "p.p.s.a.", sądowa kontrola obejmuje akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 615 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Akt odwołania dyrektora Instytutu, będący oświadczeniem woli w zakresie prawa pracy, nie mieści się w tej kategorii. Oznacza to, że rozstrzyganie tej sprawy należy do właściwości sądów powszechnych, a nie administracyjnych.
Prezes Rady Ministrów wytknął również, że skarga winna być odrzucona z powodu niewłaściwego wskazania organu. Skarżący wskazał Instytut jako organ zaskarżony, mimo iż odwołanie zostało dokonane przez Prezesa Rady Ministrów. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest skargowość, co oznacza, że sąd jest związany wskazaniem organu i zaskarżonego aktu przez stronę.
Prezes Rady Ministrów odniósł się również do meritum sprawy. W związku z brakiem opinii Rady Instytutu wskazał na treść art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy o Instytucie, który nie precyzuje terminu, w którym Rada powinna wydać opinię. Prezes Rady Ministrów wyznaczył Radzie Instytutu termin 7 dni na wydanie opinii, co należy uznać za racjonalne w obliczu braku regulacji ustawowej. I dopiero po upływie tego terminu, Prezes podjął decyzję o odwołaniu skarżącego.
Prezes Rady Ministrów wskazał również na liczne naruszenia przepisów ustawy przez skarżącego, takie jak: ustalenie wynagrodzenia Zastępcy Dyrektora niezgodnie z zasadami ustawy o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi; przyznawanie dodatkowych wynagrodzeń rocznych bez podstawy prawnej; niezgodne z prawem wydatkowanie środków publicznych. Kolejnym argumentem na rzecz odwołania skarżącego z zajmowanego stanowiska był brak zatwierdzenia przez Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów sprawozdań finansowych i z działalności Instytutu. Sprawozdania te były niezgodne z przepisami prawa, co podważało rzetelność i efektywność działania Instytutu. Nadto, skarżący, jako Dyrektor Instytutu, miał obowiązek zapewnienia funkcjonowania instytucji poprzez powołanie Zastępców Dyrektora. Zaniechanie tego działania mogło doprowadzić do paraliżu instytucji w sytuacjach kryzysowych.
W piśmie z dnia 5 września 2024 r. (które wpłynęło do Sądu w dniu 9 września 2024 r.) skarżący odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi wskazał, że zaskarżony akt niewątpliwie dotyczy uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa publicznego, skoro wynika z przepisów o funkcjonowaniu Instytutu. Natomiast organ nie zdołał przedstawić argumentów, które uzasadniałyby inne rozumienie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że opóźnienie w wydaniu opinii przez Radę Instytutu usprawiedliwia naruszenie prawa. Ustawodawca nie przyznał organowi uprawnienia do ustalania terminów dla Rady, a brak opinii nie może być podstawą do działania wbrew przepisom.
Skarżący podnosi, że jego decyzja o wprowadzeniu dodatkowego wynagrodzenia rocznego dla pracowników była zgodna z zaleceniami Departamentu Nadzoru KPRM i nie naruszała przepisów. Organ nadzorczy nie podnosił wcześniej zastrzeżeń do tej praktyki.
Organ nie wykazał, że brak zastępcy dyrektora instytutu prowadził do negatywnych konsekwencji. Powołanie zastępcy jest decyzją dyskrecjonalną dyrektora, a argumenty organu dotyczące braku reprezentacji instytutu są nieuzasadnione.
Skarżący podkreśla, że również zarzuty dotyczące niezatwierdzenia sprawozdań finansowych były bezzasadne, ponieważ wydarzenia te miały miejsce po jego odwołaniu. Dodatkowo, raport firmy audytorskiej nie potwierdzał negatywnej oceny działań instytutu.
Skarżący stwierdza, że organ nadzorczy działał w sposób arbitralny, a jego działania są sprzeczne z zasadą legalizmu, a także z zasadami państwa demokratycznego. Końcowo skarżący wnioskuje o uznanie odwołania za niezgodne z prawem oraz o przywrócenie go na stanowisko dyrektora Instytutu.
W dniu 6 września 2024 r. Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., postanowił o odmowie wstrzymania zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa, zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych w sposób pozytywny. Zgodnie bowiem z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów i postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184).
Zasadę pozytywnego określenia właściwości sądów administracyjnych konkretyzują w głównej mierze przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zw. dalej "p.p.s.a.".
W pierwszej kolejności należy powołać art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Pozytywne określenie właściwości oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 p.p.s.a. A contrario skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 p.p.s.a., oczywiście ze szczególnym uwzględnieniem prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz powołanej już zasady domniemania właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji).
W związku z tym Sąd w pierwszej kolejności zbadał, czy zaskarżony akt może podlegać kontroli legalności sprawowanej przez sąd administracyjny.
Zaskarżonym aktem odwołano skarżącego z dniem [...] czerwca 20024 r. ze stanowiska dyrektora Instytutu [...].
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2018 r. o Instytucie [...] (Dz.U. z 2024 r., poz. 251) jest państwową osobą prawną, nad którą nadzór sprawuje Prezes Rady Ministrów (art. 3 ustawy o Instytucie). Rozwiązania regulujące zaś powołanie dyrektora Instytutu zawarto w art. 8 ustawy o Instytucie. Przewidziano, że dyrektora Instytutu powołuje Prezes Rady Ministrów (ust. 1), a wymagania stawiane kandydatom na dyrektora ujęto w ust. 2. Kadencja dyrektora Instytutu trwa pięć lat i rozpoczyna się od dnia powołania na stanowisko (art. 9 ustawy o Instytucie). Wymieniono, kiedy wygasa kadencja (art. 10 ust. 1 ustawy o Instytucie), jak również przesłanki odwołania dyrektora przed upływem kadencji (art. 10 ust. 2 ustawy o Instytucie).
Wspomniana ustawa nie zawiera przepisu szczególnego, z którego wynikałoby wprost, że akt odwołania dyrektora Instytutu przed upływem kadencji może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Niemniej jednak art. 8 ust. 4 ustawy o Instytucie zawiera regulację z której wynika, że powołanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r., poz. 1465), zw. dalej "k.p.".
W świetle powyższej regulacji, w ocenie Sądu, odwołanie z funkcji dyrektora Instytutu nie mieści się w katalogu aktów i czynności podlegających kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem administracyjnym ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, lecz rozstrzygnięciem z zakresu prawa pracy.
Zaznaczenia wymaga, że powołanie jako sposób nawiązania stosunku zatrudnienia znane jest w prawie pracy i w prawie administracyjnym. W pierwszym z nich powołanie kreuje stosunek pracy, stanowi bowiem odrębną od umowy o pracę podstawę nawiązania stosunku pracy. Stosunek pracy na podstawie powołania nawiązuje się tylko w przypadkach określonych w odrębnych przepisach – art. 68 § 1 k.p., natomiast powołanie w prawie administracyjnym stanowi sposób nawiązania stosunku służbowego pomiędzy organem administracji publicznej, a funkcjonariuszem określonej służby.
Zdaniem Sądu, ocena w zakresie charakteru powołania na określone stanowisko przesądza o właściwości sądu w przypadku odwołania ze stanowiska. Zgodnie z art. 68 § 1 k.p. stosunek pracy nawiązuje się na podstawie powołania w przypadkach określonych w odrębnych przepisach. Przepis art. 68 § 11 k.p. stanowi zaś, że stosunek pracy, o którym mowa w § 1, nawiązuje się na czas nie określony, a jeżeli na podstawie przepisów szczególnych pracownik został powołany na czas określony, stosunek pracy nawiązuje się na okres objęty powołaniem. Mając na względzie treść powyższych przepisów wskazać należy, że powołanie jest wyjątkowym sposobem nawiązania stosunku pracy. Sam termin "powołanie" jest używany w dwóch znaczeniach, jako nawiązanie stosunku pracy i jako powierzenie funkcji. Każdy zatem przepis posługujący się tym terminem musi podlegać wykładni przy uwzględnieniu podwójnego znaczenia tego pojęcia. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że przepis odrębny musi wprost określać, że powołanie jest nie tylko powierzeniem danej osobie funkcji kierowniczej, ale powoduje również nawiązanie stosunku pracy.
W przypadku Instytutu [...] takim przepisem jest art. 8 ust. 4 ustawy o Instytucie, z którego wynika, że powołanie dyrektora Instytutu przez Prezesa Rady Ministrów jest nawiązaniem stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy - Kodeks pracy. Z przepisów ustawy o Instytucie wynika, że powołanie jest jedyną formą zatrudnienia dyrektora (tj. nawiązania z nim stosunku pracy), wobec czego odwołanie jest formą rozwiązania tego stosunku.
Zdaniem Sądu, regulacja art. 10 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o Instytucie, stanowi "odrębny przepis" w rozumieniu art. 68 k.p. Oznacza to, że źródłem powierzenia skarżącemu funkcji dyrektora instytutu nie jest stosunek administracyjnoprawny, a akt odwołania nie jest decyzją administracyjną ani też innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej. Zaskarżony akt nie konkretyzuje praw i wolności skarżącego jako człowieka i obywatela, lecz stanowi rozwiązanie stosunku pracy, w którym skarżący dotychczas pozostawał. Tym samym z uwagi na charakter sporu istniejącego między skarżącym a organem, postępowanie cywilne obejmujące szerokie postępowanie dowodowe jest optymalną ścieżką realizacji prawa do sądu skarżącego.
Sąd zauważa ponadto, że powoływane przez skarżącego orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące odwoływania ze stanowisk dyrektorów instytucji kultury przez organy samorządu terytorialnego nie jest adekwatnym wzorcem dla sposobu rozpoznania niniejszej sprawy, albowiem skargi te były oparte o art. 101 ustawy o samorządzie gminnym (lub odpowiedniki tego przepisu w pozostałych ustawach samorządowych).
Ubocznie Sąd nadmienia, że postanowienie WSA z dnia 6 września 2024 r. (sygn. akt II SA/Wa 1264/24) o odmowie wstrzymania aktu w sprawie ze skargi M. S. na akt Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odwołania Dyrektora Instytutu [...] w [...] nie oznacza automatycznie, że w niniejszej sprawie przysługuje droga sądowa. W tym postępowaniu wpadkowym rola Sąd ograniczała się jedynie do oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu a nie miała charakteru "przesądzającego" o dopuszczalności samej skargi (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 1687/25).
Mając powyższe na względzie, jeszcze raz należy podkreślić, że odwołanie skarżącego ze stanowiska, na które został powołany, jest wyłącznie aktem z zakresu prawa pracy, a zatem, w spawie tej przysługuje skarżącemu wyłącznie droga sądowa przed sądem pracy. Akt odwołania ze stanowiska kierowniczego w administracji państwowej osoby powołanej na to stanowisko nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i na ten akt nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Odwołanie ze stanowiska kierowniczego dotyczy sfery organizacji instytutu, nie jest tym samym aktem podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej. W związku z tym, sąd administracyjny nie jest właściwy do sprawowania kontroli legalności czynności polegającej na odwołaniu dyrektora Instytucji [...]. Skarżący może natomiast poszukiwać ochrony sądowej na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy i Kodeksie postępowania cywilnego.
W tym stanie rzeczy skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI