II SA/Wa 1260/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-05-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
RODOochrona danych osobowychprzetwarzanie danychBIKprawo bankowezobowiązanie naturalneprzedawnienieminimalizacja danychprawnie uzasadniony interes

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa UODO w części odmawiającej uwzględnienia wniosku o zaprzestanie przetwarzania danych osobowych dotyczących nieściągalnego zobowiązania naturalnego, uznając takie przetwarzanie za naruszające zasadę minimalizacji danych i prawnie uzasadnionego interesu administratora.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) w sprawie przetwarzania danych osobowych przez Bank S.A. przez Biuro Informacji Kredytowej (BIK). Sąd uchylił decyzję w części odmawiającej uwzględnienia wniosku skarżącego, uznając, że przetwarzanie danych dotyczących nieściągalnego (przedawnionego) zobowiązania naturalnego przez Bank i BIK, zwłaszcza w kontekście oceny zdolności kredytowej, narusza zasadę minimalizacji danych (art. 5 ust. 1 lit. c RODO) oraz wymóg istnienia prawnie uzasadnionego interesu administratora (art. 6 ust. 1 lit. f RODO). Sąd podkreślił, że choć zobowiązanie naturalne nadal istnieje, jego nieściągalność i brak możliwości dochodzenia przez Bank powinny ograniczać możliwość jego przetwarzania w bazach danych służących ocenie ryzyka kredytowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę D. C. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) dotyczącą przetwarzania danych osobowych przez Bank S.A. w Biurze Informacji Kredytowej (BIK). Skarżący kwestionował odmowę uwzględnienia wniosku o zaprzestanie przetwarzania jego danych osobowych, które dotyczyły zobowiązania wobec banku, które uległo przedawnieniu i przekształciło się w tzw. zobowiązanie naturalne. Bank i BIK argumentowały, że przetwarzanie danych jest dopuszczalne na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO (prawnie uzasadniony interes) oraz art. 105a Prawa bankowego, ponieważ zobowiązanie nie wygasło, a jedynie stało się nieściągalne. Sąd, uchylając decyzję Prezesa UODO w części, uznał, że takie nieograniczone w czasie przetwarzanie danych o nieściągalnym zobowiązaniu, służące ocenie zdolności kredytowej i analizie ryzyka, narusza zasadę minimalizacji danych (art. 5 ust. 1 lit. c RODO) oraz wymóg istnienia prawnie uzasadnionego interesu administratora, który musi być wyważony z interesem osoby, której dane dotyczą. Sąd podkreślił, że choć przedawnienie nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania, to jego nieściągalność powinna ograniczać celowość i czas przetwarzania danych w bazach BIK, zwłaszcza gdy dane te są prezentowane jako istniejące zobowiązanie bez wskazania na ich nieściągalny charakter. Kwestie dotyczące faktycznej wysokości zobowiązania czy dni zwłoki Sąd uznał za należące do właściwości sądów powszechnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie przetwarzanie, jeśli nie jest ograniczone czasowo i nie uwzględnia słusznego interesu dłużnika, narusza te zasady.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nieograniczone przetwarzanie danych o nieściągalnym zobowiązaniu narusza zasadę minimalizacji danych i wymóg prawnie uzasadnionego interesu administratora, ponieważ interes banku w ocenie ryzyka kredytowego nie może usprawiedliwiać nieskończonego przetwarzania danych o zobowiązaniu, którego nie można skutecznie dochodzić.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

RODO art. 5 § 1 lit. c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Gromadzenie danych osobowych należy ograniczać do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane ('minimalizacja danych').

RODO art. 6 § 1 lit. f

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora, pod warunkiem, że nadrzędny charakter wobec tych interesów nie mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą.

Pomocnicze

u.p.b. art. 105a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Przetwarzanie przez banki informacji stanowiących tajemnicę bankową w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego.

u.p.b. art. 105c § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przetwarzanie danych o nieściągalnym zobowiązaniu naturalnym przez BIK i bank, służące ocenie zdolności kredytowej, narusza zasadę minimalizacji danych (art. 5 ust. 1 lit. c RODO). Przetwarzanie danych o nieściągalnym zobowiązaniu naturalnym przez BIK i bank, służące ocenie zdolności kredytowej, narusza wymóg istnienia prawnie uzasadnionego interesu administratora (art. 6 ust. 1 lit. f RODO), gdy nadrzędny charakter mają interesy osoby, której dane dotyczą.

Odrzucone argumenty

Zobowiązanie naturalne, mimo przedawnienia, nadal istnieje i może być podstawą przetwarzania danych w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka. Przetwarzanie danych o nieściągalnym zobowiązaniu jest dopuszczalne na podstawie art. 105a Prawa bankowego.

Godne uwagi sformułowania

Przedawnienie zobowiązania nie jest równoznaczne z jego wygaśnięciem; jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 3 lutego 2009 r. (sygn. akt II SA/Wa 1430/08): 'Przedstawiona argumentacja zasadnie nie została podzielona przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Organ, wskazując na treść art. 117 Kodeksu cywilnego, prawidłowo przyjął, iż roszczenie Banku wobec skarżącej, choć przedawnione, nie wygasło, tylko zamieniło się w tzw. roszczenie niezupełne (naturalne), którego istotą jest niemożność jego przymusowej realizacji.' Uznając więc za dopuszczalne dowolnie długie przetwarzanie danych osobowych klienta banku wobec występowania względem niego nieściągalnych należności, uchybił regule wyrażonej art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Przepisy prawa materialnego nie determinują wprawdzie w danym przypadku okresów przetwarzania danych osobowych byłych dłużników. Nie zwalnia to jednak administratorów danych – w świetle reguły art. 6 ust. 1 lit. f RODO, z uwzględnieniem powołanej już zasady minimalizacji danych (art. 5 ust. 1 lit. c RODO) – z powinności ustalenia dla swoich uzasadnionych potrzeb – przy wzięciu pod uwagę słusznego interesu dłużnika - racjonalnych terminów przetwarzania tych danych oraz ich uwzględniania w bieżącej działalności - w ramach aktualizacji informacji przekazywanych do Biura.

Skład orzekający

Łukasz Krzycki

przewodniczący sprawozdawca

Karolina Kisielewicz

członek

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że nieograniczone przetwarzanie danych o nieściągalnych zobowiązaniach naturalnych przez banki i BIK narusza RODO, nawet jeśli zobowiązanie nie wygasło."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przetwarzania danych o zobowiązaniach naturalnych w kontekście oceny zdolności kredytowej. Kwestie sporne dotyczące istnienia lub wysokości zobowiązań należą do właściwości sądów powszechnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przetwarzania danych przez BIK i wpływu przedawnienia na te dane, co jest istotne dla wielu konsumentów i przedsiębiorców.

Czy BIK może przetwarzać dane o Twoim przedawnionym długu? WSA: Niekoniecznie!

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1260/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska
Karolina Kisielewicz
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. art. 5 ust. 1 lit. c), 6 ust. 1 lit. f)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Dz.U. 2012 poz 1376
art. 105c ust. 5
Usatwa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant referent Edyta Brzezicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. C. na pkt 2 decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych uchyla pkt 2 zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją – przywołując art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 58 ust. 2 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz. UE L. nr 119. str. 1, ze zm.), zwanego dalej "RODO" - wobec skargi p. D. C., zwanej dalej "Wnioskodawcą", na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Bank [...] S.A., zwany dalej "Bankiem", polegające na udostępnieniu danych osobowych do Biura Informacji Kredytowej S.A. (dalej jako "Biuro"), bez podstawy prawnej:
- udzielono upomnienia za naruszenie art 6 ust 1 RODO, polegające na udostępnieniu danych osobowych Wnioskodawcy do Biura w zakresie nieprawidłowej daty zawarcia umowy, dotyczącej rachunku karty nr [...] (dalej jako "Karta") - w terminie od [...] lipca 2019 r. do [...] czerwca 2020 r. - bez podstawy prawnej (w pkt 1),
- odmówiono uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie (w pkt 2).
W uzasadnieniu decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- do organu wpłynęła skarga Wnioskodawcy,
- w toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny:
- wedle Wnioskodawcy, [...] lipca 2019 r. powziął informację - poprzez usługę "alert BIK" - o swoim nowym zobowiązaniu kredytowym; wpis dotyczył kwoty do spłaty 5403 zł z liczbą dni opóźnienia 2259, w związku z umową z [...] grudnia 2007 r., dotyczącą karty kredytowej; wpis ten jest nieprawidłowy; Wnioskodawcy nie zawarł [...] grudnia 2007 r. umowy o kartę kredytową; kiedyś był klientem Banku (wcześniej jako Bank [...] S.A.) i posiadał kartę kredytową; [...] lutego 2015 r. zapadł wyrok w Sądzie Rejonowym w [...] (sygn. akt [...]) o przedawnieniu roszczenia; Wnioskodawca otrzymał z Banku pismo, w którym poinformowano go, że [...] grudnia 2007 r. zawarł umowę karty kredytowej, wobec czego jego dane przetwarza Biuro; w związku z istniejącym długiem brak jest podstaw do ich usunięcia; Wnioskodawca złożył w tej sprawie reklamację, którą Bank rozpatrzył negatywnie; po wyczerpaniu drogi odwoławczej - w tym odmowie rozpatrzenia sporu w postępowaniu arbitrażowym przez arbitra bankowego przy Związku Banków Polskich - Wnioskodawca zażądał usunięcia negatywnego wpisu w Biurze i zaprzestania przetwarzania nieistniejącego długu z tytułu niezawartej umowy (tak: skarga z [...] listopada 2019 r. wraz z załącznikami),
- Bank wskazał:
przetwarza dane osobowe Wnioskodawcy na podstawie zawartych przezeń umów (wymieniono umowy); umowy te Bank skutecznie wypowiedział Wnioskodawcy [...] stycznia 2007 r. wobec braku spłaty zadłużenia powstałego z tytułu umowy o limit do karty kredytowej; ponadto Bank przetwarza dane osobowe Wnioskodawcy w związku z produktem [...], zamkniętym [...] stycznia 2013 r., do którego wydano kartę debetową - zamknięta [...] października 2012 r. (tak: wyjaśnienia Banku z [...] marca - wraz z załącznikami - oraz z [...] czerwca 2020 r.);
wymieniono, jaki zakres danych osobowych Wnioskodawcy przetwarza Bank; pozyskano je bezpośrednio od Wnioskodawcy w związku z zawarciem z nim umów o prowadzenie rachunków bankowych (tak: pismo Banku z [...] marca 2020 r. wraz z załącznikami),
Bank przetwarza w Biurze dane osobowe Wnioskodawcy w zakresie dotyczącym rachunku Karty - w związku z niespłaconym istniejącym zobowiązaniem; przekazano je w lipcu 2019 roku; okresy przetwarzania danych osobowych Wnioskodawcy w Biurze będą liczone od daty wygaśnięcia zobowiązania, co nie nastąpiło; nie jest zatem możliwe wskazanie daty końca przetwarzania danych (tak: wyjaśnienia Banku z [...] marca oraz [...] czerwca 2020 r. wraz z załącznikami),
- Biuro przetwarza przekazane przez Bank dane Wnioskodawcy, w zakresie dotyczącym rachunku Karty, z uwagi na niespłacone i istniejące zobowiązanie - dla oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego przez okres trwania zobowiązania; Biuro zaznaczyło, że przedawnienie zobowiązania nie ma wpływu na jego przetwarzanie; zobowiązanie przedawnione nie wygasa bowiem tylko przekształca się w naturalne, które nie może być skutecznie dochodzone przez Bank (tak: wyjaśnienia Banku z [...] marca 2020 r. i wyjaśnienia Biura z 2 marca 2020 r.),
- Bank w kolejnym piśmie wyjaśnił, że nie ma umowy zawartej z Wnioskodawcą [...] grudnia 2007 r.; data ta określa czas migracji wskazanego rachunku, wedle umowy zawartej przez Wnioskodawcę z Bankiem [...] S.A., którego następcą prawnym stał się Bank; przedmiotowe zobowiązanie prezentuje się jako nowe, co jest oczywiście błędem; [...] czerwca 2020 r. Bank zlecił do Biura potrzebę korekty w wyświetleniu daty zobowiązania z rachunku Karty; Biuro zrealizował ją [...] czerwca 2020 r.; na dzień wyjaśnień zwłoka w spłacie zobowiązania Wnioskodawcy wobec Banku wynosiła 4775 dni, a w Biurze przedmiotowa zwłoka była wskazywana na ok. 2485 dni; różnica w wykazywanej zwłoce (z korzyścią dla Wnioskodawcy), wynikała z późniejszego zgłoszenia Rachunku do systemu Biura (tak: wyjaśnienia Banku z [...] czerwca 2020 r.),
- wobec podniesionego przez Wnioskodawcę przedawnienia roszczenia w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w [...], jego zadłużenie wobec Banku przekształciło się w zobowiązanie naturalne; Bank nie może skutecznie dochodzić jego zaspokojenia w postępowaniu sądowym; nie zmienia to faktu, że zadłużenie nadal istnieje; datę jego wymagalności - od [...] stycznia 2007 r. - potwierdza Bankowy Tytuł Egzekucyjny Banku [...] S.A. z [...] maja 2007 r. (nr [...]) oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 2007 r., o nadaniu mu klauzuli wykonalności (tak: pismo Banku z [...] marca 2020 r. wraz z załącznikami),
- Biuro wyjaśniło, że przetwarza dane osobowe Wnioskodawcy (w zbiorze Biura "Kredytobiorcy") przekazane przez Bank, w zakresie m. in. dotyczącym umowy kredytu odnawialnego z [...] października 2003 r.; obecnie rachunek ten ma status rachunku zamkniętego i jest przetwarzany w celu stosowania metod wewnętrznych oraz innych metod i modeli na podstawie art. 105a ust. 3 i 4 w zw. z art. 105 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 2439 ze zm.); w tym celu rachunek przetwarza się od [...] listopada 2012 r.; przedawnienie zobowiązania nie ma wpływu na przetwarzanie informacji o nim w Biurze; zobowiązanie przedawnione nie wygasa tylko przekształca się w zobowiązanie naturalne, które nie może być skutecznie dochodzone przez Bank (tak: pismo Biura z [...] marca 2020 r. i pismo otrzymane przez organ [...] marca 2021 r.),
- Bank wyjaśnił, że dane osobowe Wnioskodawcy - dotyczące rachunku umowy kredytu odnawialnego z [...] października 2003 r. (dotyczy rachunku karty kredytowej) nie są i nie będą przetwarzane przez Bank na podstawie art. 105a ust. 3 i 4 w zw. art. 105 ust. 4 ustawy - Prawo bankowe; nie spełniono bowiem warunków, o których mowa w art. 105a ust. 3 wskazanego aktu; przetwarzanie ma miejsce gdyż zobowiązanie z tytułu tej umowy w dalszym ciągu pozostaje niespłacone - zatem nie wygasło (tak: pismo Banku z 15 stycznia 2021 r. wraz z załącznikami),
- przepisem uprawniającym administratorów danych do przetwarzania zwykłych danych osób fizycznych jest art. 6 ust. 1 RODO: zgodnie z nim, przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko, gdy spełniono jedną ze wskazanych w tym przepisie przesłanek; ich katalog jest zamknięty; każda z nich ma charakter autonomiczny i niezależny,
- co do zasady, podstawą prawną przetwarzania danych osobowych klientów przez Bank w Biurze może być obecnie art. 6 ust. 1 lit. f RODO - gdy przetwarzanie to jest niezbędne do celów, wynikających z realizowanych przez administratora prawnie uzasadnionych interesów,
- Biuro utworzono na podstawie art. 105 ust. 4 ustawy - Prawo bankowe; stanowi on, że banki mogą utworzyć instytucje upoważnione do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania bankom stanowiących tajemnicę bankową informacji w zakresie, w jakim są one potrzebne w związku z wykonywaniem czynności bankowych oraz w związku ze stosowaniem metod wewnętrznych oraz innych metod i modeli, o których mowa w części trzeciej rozporządzenia nr 575/2013, (pkt 2),
- zgodnie z art. 105a ust. 1 ustawy - Prawo bankowe, przetwarzanie przez banki, a także instytucje utworzone na podstawie art. 105 ust. 4, informacji stanowiących tajemnicę bankową, w zakresie dotyczącym osób fizycznych, może być wykonywane - z zastrzeżeniem art. 104, 105 i art. 106-106d ustawy - Prawa bankowe - w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego,
- przedawnienie zobowiązania nie jest równoznaczne z jego wygaśnięciem; jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 3 lutego 2009 r. (sygn. akt II SA/Wa 1430/08 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych): "Przedstawiona argumentacja zasadnie nie została podzielona przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Organ, wskazując na treść art. 117 Kodeksu cywilnego, prawidłowo przyjął, iż roszczenie Banku wobec skarżącej, choć przedawnione, nie wygasło, tylko zamieniło się w tzw. roszczenie niezupełne (naturalne), którego istotą jest niemożność jego przymusowej realizacji. Jakkolwiek mocą rozstrzygnięcia sądowego, Bank został pozbawiony możliwości przymusowego egzekwowania roszczenia wobec skarżącej, niemniej nie ma ono wpływu na istnienie zobowiązania łączącego Bank i skarżącą.",
- co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zarówno podmioty skarżone jak i sam Wnioskodawca nie kwestionują, że zobowiązania rachunku Karty nie spłacono; po upływie terminów przedawnienia stało się zatem zobowiązaniem naturalnym; ponieważ zobowiązanie Wnioskodawcy wobec Banku nie wygasło jego działania oraz Biura znajdują uzasadnienie w przesłance z art. 6 ust. 1 lit. f RODO, w zw. z art. 105a ust. 1 Prawa bankowego,
- wobec potwierdzonych przez Bank nieprawidłowości, związanych z ujawnieniem daty umowy zawartej [...] grudnia 2007 r., zasadne było udzielenie Bankowi upomnienia (tak pkt 1 decyzji),
- w pozostałym zakresie kwestionowany przez Wnioskodawcę proces przetwarzania jego danych osobowych przez Bank w Biurze znajduje oparcie w obowiązujących przepisach; wobec tego należało odmówić uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie.
W skardze zakwestionowano wyłącznie pkt 2 decyzji organu. Wnioskodawca w uzasadnieniu poniósł:
- występuje różnica pomiędzy bazą Biura a kwotą zaległości, widniejącą w bankowym tytule egzekucyjnym; w dokumencie tym (z [...] stycznia 2013 r.) widnieje kwota należności głównej 1615,98 zł zaś w bazie Biura "pierwotna kwota" to 3000 zł.; organ nie dopatrzył się tej niezgodności,
- Bank bezprawnie przetwarza i przekazuje nieprawdziwe informacje do Biura; suma zaległości nieustannie rośnie - jest zatem modyfikowana przez Bank; na dzień [...] maja 2021 wynosi 5552,00 zł; raporty Biura nie różnicują zobowiązań kredytowych na "naturalne" i inne; podmioty bankowe po ściągnięciu raportu klienta widzą zatem wymagane zobowiązania kredytowe bez informacji o niewymaganych wobec przedawnienia.
W trakcie rozprawy pełnomocnik Wnioskodawcy z urzędu podnosił, że - w przypadku zobowiązań naturalnych - dłużnika nie można uznać za pozostającego w zwłoce. Ma to istotne znaczenie z perspektywy aktualizacji danych o zobowiązaniu o ile można je w ogóle przetwarzać. Budzi wątpliwości, czy Bank może aktualizować wielkość zaległości dłużnika. W bazie Biura nie można określać kwot z tytułu odsetek ani dni zwłoki w spłacie zobowiązania naturalnego.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz nie z przyczyn podniesionych przez Wnioskodawcę i jego pełnomocnika. Sąd nie jest jednak związany wnioskami i zarzutami skargi – tak: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).
Zaskarżoną decyzję w pkt 2 (w danym zakresie zakwestionowano wyłącznie dane ostateczne orzeczenie) wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego wobec sformułowania mylnej oceny, jakoby w sprawie wystąpiły podstawy dalszego przetwarzania danych osobowych Wnioskodawcy, w myśl art. 6 ust. 1 lit. f, w szczególności wobec treści normatywnej art. 5 ust. 1 lit. c RODO przy uwzględnieniu art. 105c ust. 5 ustawy - Prawo bankowe. W zastępstwie wskazanego naruszenia bezpodstawnie nie uwzględniono skargi Wnioskodawcy w dalszym zakresie.
Organ trafnie wprawdzie przywołał regulacje, wyznaczające ramy prawne sprawy. Wobec uprzedniego przytoczenia jego wywodów w danym zakresie, ponowne referowanie ich treści byłoby bezzasadne. Z treści powołanych regulacji normatywnych organ nie wywiódł jednak stosownych wniosków w realiach rozpatrywanej sprawy.
W sprawie nie były w istocie sporne - kwestionowane przez organ, Bank lub Wnioskodawcę - okoliczności faktyczne w jej istotnych aspektach. Bank przetwarza dane osobowe Wnioskodawcy przez przekazanie do Biura informacji o nieuregulowanych należnościach, co do których wydano kiedyś bankowy tytuł wykonawczy lecz dochodzenie roszczeń uległo przedawnieniu co potwierdza stosowne prawomocne orzeczenie Sądu z [...] lutego 2015 roku (sygn. akt [...]). Chodzi więc o tzw. zobowiązania naturalne. Jak wywodził Bank, skoro należności nie wygasają, nie ma końcowego terminu przetwarzania danych Wnioskodawcy, który wciąż pozostaje w zwłoce. Wedle wyjaśnień Banku, dane Wnioskodawcy nie są przetwarzane dla celu ewentualnego zaspokojenia roszczeń w przyszłości. Nie sposób wręcz takiego zdarzenia także zakładać przy uwzględnieniu zasad racjonalnego rozumowania i doświadczenia życiowego. Celem przetwarzania danych osobowych jest więc m.in. udostępnienie w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego Wnioskodawcy.
Jednocześnie - wedle reguł art. 6 ust. 1 lit. f RODO, który to przepis może (wedle organu) stanowić podstawę legalizacji przetwarzania danych Wnioskodawcy przez Bank - czynienie tego jest dopuszczalne wyłącznie wobec niezbędności do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów, realizowanych przez administratora, a równocześnie z wyłączeniem przypadku, gdy nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą- wymagające ochrony danych osobowych. Z kolei - w myśl art. 5 ust. 1 lit. c RODO - gromadzenie danych osobowych należy ograniczać do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane ("minimalizacja danych").
Tymczasem - wedle koncepcji przyjętej przez Bank, zaś aprobowanej przez wyspecjalizowany w sprawie ochrony danych osobowych organ - dane o zobowiązaniach Wnioskodawcy, których dochodzenie - od uprawomocnienia się stosownego wyroku, gdzie stwierdzono przedawnienie roszczeń - nie jest możliwe i realnie przewidywalne mają być przetwarzane w bazach danych, służących także ocenie zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego Wnioskodawcy, przez okres, z którego końca nie zakreślono. Poza sporem jest przy tym możliwość gromadzenia danych dla innych celów np. statystycznych, czy ochrony przed roszczeniami (w skardze tego nawet nie kwestionowano). Tak więc, dane o nieuregulowaniu kiedyś należności względem Banku, a której dochodzenie przez tenże nie jest możliwe - a przy tym ujawniana jest jako rosnąca, co do kwoty oraz czasu zwłoki – są nieprzerwanie umieszczana w stosownej bazie Biura, jako służące m.in. ocenie zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego konkretnej osoby. Organ ani Bank nie twierdziły przy tym, aby w służącej ocenie zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego Wnioskodawcy bazie dane, dotyczące danej należności, opisano szczególnie – np. jako nieściągalna od wielu lat - lecz figurują jako istniejące zobowiązanie obciążające dawnego klienta banku.
Wobec powołanych wcześniej ram prawnych, gdy dopuszczalne jest przetwarzanie danych osobowych, nie sposób uznać, aby opisane działanie Banku można było określić jako "prawnie uzasadnione interesem administratora", przy uwzględnieniu słusznego interesu Wnioskodawcy. W istocie wprawdzie przetwarzanie danych o osobach, które nie regulują w swoich zobowiązań wobec banków, ma racjonalne uzasadnienie w kontekście ochrony bezpieczeństwa systemu bankowego - oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego. Określone zdarzenie - w postaci nieuregulowania zależności - ma jednak znaczenie w kontekście oceny wiarygodności klienta wyłącznie, gdy należność jest ściągalna a później tylko przez pewien czas (ryzyko nieodpowiedzialnych zachowań kredytobiorcy). Dał temu zresztą wyraz prawodawca regulując między innymi zasady przetwarzania danych osób, które nie spłacały terminowo należności, w art. 105a ust. 5 ustawy - Prawo bankowe. Przepis ten nie znajduje wprawdzie w danym przypadku zastosowania wprost - na co wskazuje Bank - wobec niewystąpienia przesłanki wskazanej tym przepisem – wygaśnięcia zobowiązania. Nie sposób jednak stąd wywodzić, aby - wobec osób, które nie uregulowały należności, nawet gdy są one nieściągalne (przedawnienie roszczeń) – można było przetwarzać nieskończenie długo w zewnętrznie dostępnych bazach dane osobowe tych dłużników. Podstaw ku takim działaniom nie można wywodzić z art. 105a ust. 1 ustawy - Prawo bankowe. Z jego brzmienia wynika wprawdzie dopuszczalność przetwarzania danych w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego klientów banku. Nie sposób z jego brzmienia wywieść jednak, aby legalności przetwarzanie danych o nieregulowanych a równocześnie nieściągalnych zaległościach przez nieskończenie długi czas. Taką zaś - prezentowaną przez Bank koncepcję - zaakceptował wyspecjalizowany w zakresie ochrony danych osobowych organ.
Uznając więc za dopuszczalne dowolnie długie przetwarzanie danych osobowych klienta banku wobec występowania względem niego nieściągalnych należności, uchybił regule wyrażonej art. 6 ust. 1 lit. f RODO.
Przepisy prawa materialnego nie determinują wprawdzie w danym przypadku okresów przetwarzania danych osobowych byłych dłużników. Nie zwalnia to jednak administratorów danych – w świetle reguły art. 6 ust. 1 lit. f RODO, z uwzględnieniem powołanej już zasady minimalizacji danych (art. 5 ust. 1 lit. c RODO) – z powinności ustalenia dla swoich uzasadnionych potrzeb – przy wzięciu pod uwagę słusznego interesu dłużnika - racjonalnych terminów przetwarzania tych danych oraz ich uwzględniania w bieżącej działalności - w ramach aktualizacji informacji przekazywanych do Biura. Nie czyniąc tego, Bank uchybił swoim powinnościom, czego nie uwzględnił organ rozpoznając sprawy. Prowadziło to odmowy uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie (pkt 2 decyzji).
Poza granicami rozpoznawanej sprawy jest natomiast kwestia, czy prawidłowo w bazie Biura określono wysokość zobowiązań naturalnych, jakie ciążą na Wnioskodawcy, w tym czy można uznać, że pozostaje on w zwłoce, gdy ostatecznym wyrokiem stwierdzono przedawnienie roszczeń. Kwestie te dotyczą relacji, wynikających ze stosunków cywilnoprawnych i mogą być przedmiotem rozstrzygania wyłącznie w stosownych postępowaniach spornych - przed sądami powszechnymi. Właściwym do przesądzania tych kwestii nie jest organ wyspecjalizowany w sprawach ochrony danych osobowych ani też - badający legalności jego orzeczenia - sąd administracyjny. Przedmiotem rozważań może być w danej sprawie wyłącznie dopuszczalność przetwarzania danych osobowych Wnioskodawcy, nie zaś spór, co do faktycznej wysokości zobowiązań czy dni zwłoki. W tym kontekście nie mogą mieć istotnego znaczenia zarzuty skargi, ani też argumentacja wywiedziona na rozprawie - przez pełnomocnika Wnioskodawcy.
Odnosząc się do przywołanego przez organ prawomocnego wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1430/08, należą odnotować, że zapadł on przed wejściem w życie RODO, a więc w innym stanie prawnych, gdy chodzi o standard dopuszczalności przetwarzania danych. Z powołanego przez organ fragmentu uzasadnienia tego orzeczenia nie wynika też, aby zdaniem Sądu ówcześnie dopuszczalne było przetwarzanie danych o nieściągalnych zobowiązaniach przez dowolnie długi czas – tu zobowiązanie nieściągalne od 2015 roku (od ok. 7 lat wedle terminu orzekania przez organ).
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 §. 1 pkt 1 lit. a ustawy z - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.
-----------------------
19

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI