II SA/Wa 1250/23

II SA/Wa 1250/23 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Piotr Borowiecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6481
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OSK 65/25 - Wyrok NSA z 2025-02-28
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Lucyna Staniszewska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi J., J. sp. j. z siedzibą w W. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej J., J. sp. j. z siedzibą w W. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżonym pismem [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. Minister Sprawiedliwości, reprezentowany przez Zastępcę [...] Ministerstwa Sprawiedliwości (dalej także: "Minister" lub "organ") udzielił odpowiedzi na wniosek spółki [...] spółka jawna z siedzibą w [...] (dalej także: "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca") z dnia [...] lutego 2023 r., złożony na podstawie ustawy dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1524 - dalej także: "u.o.d."), w którym skarżąca spółka wniosła o udostępnienie w domenie publicznej za pośrednictwem interfejsu programistycznego aplikacji Krajowego Rejestru Sądowego (API PRS) wszelkich danych dostępnych w rejestrze przedsiębiorców oraz w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego, w tym również danych osobowych osób fizycznych wpisanych do wskazanych wyżej rejestrów, tj. imion, nazwisk i ich numerów PESEL.
Zaskarżone pismo Ministra zostało sporządzone w następującym stanie faktycznym.
Pismem z dnia [...] lutego 2023 r. skarżąca spółka [...] spółka jawna z siedzibą w [...], powołując się na ustawę dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego, wystąpiła do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o udostępnienie poprzez APl PRS wszelkich danych dostępnych w rejestrze przedsiębiorców oraz rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego, tj. również danych osób fizycznych wpisanych do ww. rejestrów, w zakresie imion, nazwisk i ich numerów PESEL, które to dane stanowią informacje sektora publicznego i powinny być udostępnione jako otwarte dane, co do których możliwe powinno być ich wtórne wykorzystanie, zgodnie z cyt. ustawą UOD. Przy czym, jak zastrzegła jedocześnie strona skarżąca do wspomnianego udostępnienia powinno dojść poprzez zaprzestanie "anonimizacji" ww. imion, nazwisk i numerów PESEL (pkt 1 wniosku).
Ponadto, skarżąca spółka wniosła o zapewnienie przez Ministra, że dostęp do danych za pośrednictwem interfejsu programistycznego aplikacji (API PRS), będzie spełniał wymagania określone w art. 10 ust. 3 u.o.d., tj. będzie dostępny i stabilny, a ponadto, że dostępność do danych za pośrednictwem APl PRS będzie utrzymana w całym cyklu użytkowania (pkt 2 wniosku).
Jednocześnie, na wypadek nieuwzględnienie wniosku, o którym mowa w punkcie 1 powyżej, skarżąca spółka - działając na podstawie art. 39 w zw. z art. 5 ust. 2 u.o.d. - wniosła do Ministra Sprawiedliwości (będącego podmiotem zobowiązanym, w rozumieniu u.o.d.) o udostępnienie do ponownego wykorzystania w sposób stały i bezpośredni w czasie rzeczywistym zanonimizowanych danych, o których mowa w pkt. 1 powyżej (tj. imion, nazwisk oraz numerów PESEL znajdujących się w rejestrze przedsiębiorców oraz rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej). Strona skarżąca zauważyła przy tym, że ze względu na to, iż informacje sektora publicznego, których dotyczy wniosek, stanowią dane dynamiczne, w rozumieniu art. 24 u.o.d., do ich udostępnienia powinno dojść za pośrednictwem APl, wskazując, że informacje sektora publicznego powinny zostać przygotowane w formie i przekazane w sposób w jaki są przekazywane za pośrednictwem APl PRS inne dane (niezaanonimizowane) znajdujące się w rejestrze przedsiębiorców oraz pozostałych wskazanych wyżej rejestrach. Skarżąca spółka wskazała ponadto, że sposób dostępu powinien być taki sam, jak w przypadku APl PRS, z uwzględnieniem punktu 2 powyżej, zaś okres dostępu ze względu na fakt, że dane te są jawne powinien być bezterminowy. Jednocześnie, strona skarżąca zauważyła, że ze względu na fakt, iż informacje sektora publicznego, których dotyczy wniosek, stanowią dane wysokiej wartości, to - na podstawie art. 25 u.o.d. - do ich udostępnienie powinno dojść w sposób bezpłatny.
W obszernym uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca spółka wskazała w konkluzji, że ze względu na fakt, iż brak jest podstaw do ukrywania danych osobowych znajdujących się w rejestrze przedsiębiorców, strona wnosi - stosownie do punktu 1 petitum wniosku - o zaprzestanie ukrywania tych danych i otwarcie oraz udostępnienie ich na zasadach wskazanych we wniosku, a w przypadku odmowy zaprzestania ukrywania wspomnianych danych - stosownie do punktu 3 petitum wniosku - o ich udostępnienie do wtórnego wykorzystania na zasadach wskazanych we wniosku.
Ustosunkowując się do powyższego wniosku strony skarżącej, Minister Sprawiedliwości, reprezentowany przez Dyrektora [...] Ministerstwa Sprawiedliwości, w piśmie z dnia [...] marca 2023 r., nr [...], poinformował skarżącą spółkę, że w zakresie punktów 1-3 jej wniosku zostanie wydana stosowna decyzja.
Następnie w piśmie z dnia [...] marca 2023 r., nr [...], Minister zawiadomił skarżącą spółkę o potrzebie przedłużenia terminu na rozpatrzenie pkt 1-3 wniosku spółki z dnia [...] lutego 2023 r., powołując się na skomplikowany charakter sprawy i potrzebę analiz prawnych. Jednocześnie, organ wskazał, że w powyższym zakresie wniosek zostanie rozpatrzony w terminie do [...] kwietnia 2023 r.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r., [...], Minister Sprawiedliwości, reprezentowany przez Zastępcę Dyrektora [...] Ministerstwa Sprawiedliwości, udzielając odpowiedzi na wniosek skarżącej spółki z dnia [...] lutego 2023 r., zauważył, że w pierwszej części wspomniany wniosek zawiera postulat "generalny", aby organ odstąpił od anonimizacji danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Sądowym, które zostały udostępnione w celu ponownego wykorzystywania za pośrednictwem interfejsu programistycznego aplikacji APl (pkt 1 i 2 wniosku).
W związku z powyższym, organ wyjaśnił, że Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało powód, dla którego dane osób fizycznych (w tym imię, nazwisko, PESEL, adres) zgromadzone w KRS, zgodnie z obowiązującym prawem, nie podlegają udostępnieniu poprzez APl: [...] ("Otwarte APl Krajowego Rejestru Sądowego"). Organ wskazał ponadto, że podano również charakterystykę (warunki) ponownego wykorzystywania danych poprzez APl: [...]. Organ wskazał, że udostępnione APl pozwala na dostęp do danych z KRS w sposób bezpośredni, stały, w czasie rzeczywistym.
Z kolei, jeśli chodzi o drugą część wniosku strony skarżącej (pkt 3 wniosku), Minister zauważył, że wniosek w tej części odwołuje się do art. 39 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego i dotyczy przekazania skarżącej spółce danych osobowych zgromadzonych w KRS poprzez APl PRS.
W związku z powyższym, Minister zwrócił uwagę na dyspozycję art. 7 ust. 1 i 2 u.o.d., zgodnie z którym przepisy cyt. ustawy nie naruszają prawa dostępu do informacji publicznej ani wolności jej rozpowszechniania, ani przepisów innych ustaw określających zasady, warunki i tryb dostępu lub ponownego wykorzystywania informacji będących informacjami sektora publicznego. Organ wskazał, że przepisy cyt. ustawy nie naruszają również przepisów o ochronie danych osobowych.
Organ wskazał, że przepisy u.o.d. nie uchylają, nie zastępują ani też nie zmieniają przepisów ustaw szczególnych.
Minister stwierdził jednocześnie, że art. 7 u.o.d. jest odpowiednikiem art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - dalej także: "u.d.i.p.").
W tej sytuacji, Minister zauważył, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie może budzić wątpliwości, że ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 685 - dalej także: "ustawa o KRS") w sposób kompleksowy reguluje dostęp do danych zgromadzonych w tym Rejestrze i stanowi lex specialis w stosunku do przepisów u.d.i.p. W związku z tym, organ podniósł, że uprawnienia dostępu do danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Sądowym nie można dochodzić powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, gdyż jej zastosowanie jest w takim wypadku wyłączone zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1903/18, z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt I OSK 31/14, z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 877/11, czy też z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2984/12).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Minister uznał, że należy wziąć pod uwagę treść art. 4b ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którym informacje o podmiotach wpisanych do Rejestru są przekazywane w celu ponownego wykorzystywania, z zachowaniem przepisów ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego, leżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Dane zgromadzone w Rejestrze udostępnia się w celu ponownego wykorzystywania za pośrednictwem interfejsu programistycznego aplikacji (APl).
Powołując się z kolei na przepis art. 8 ustawy o KRS, Minister zauważył, że rejestr jest jawny, a więc każdy ma prawo dostępu dodanych zawartych w rejestrze za pośrednictwem Centralnej Informacji, a także, iż każdy ma prawo otrzymać poświadczone odpisy, wyciągi, zaświadczenia i informacje z rejestru. Jednocześnie, organ wskazał, że Centralna Informacja udostępnia bezpłatnie, w ogólnodostępnych sieciach teleinformatycznych, aktualne i pełne informacje o podmiotach wpisanych do rejestru oraz listę dokumentów zawartych w katalogu (art. 4 ust. 4a ustawy o KRS).
Mając powyższe na uwadze, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że dostęp do danych, o które zwróciła się skarżąca spółka, w celu ponownego wykorzystywania, został w sposób kompleksowy uregulowany w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym, która jako lex specialis, na zasadzie wyrażonej w art. 7 ust. 1 u.o.d., ma pierwszeństwo przed ustawą o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego.
W piśmie z dnia 22 maja 2023 r. skarżąca spółka, działając za pośrednictwem organu, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2023 r., [...], wskazując w petitum skargi, że zaskarża:
1. akt, jaki stanowi pismo pochodzące z Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2023 r. odmawiające wykonania ciążącego na podstawie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym na Ministrze obowiązku ujawnienia poprzez APl Portalu Rejestrów Sądowych (dalej "APl PRS") wszystkich informacji znajdujących się Krajowym Rejestrze Sądowym, w tym w szczególności danych osób fizycznych wpisanych do rejestru przedsiębiorców oraz rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego;
2. akt, jaki stanowi pismo pochodzące z Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2023 r. odmawiające wykonania zgodnie z wnioskiem skarżącej spółki ciążącego na Ministrze na podstawie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego obowiązku udostępnienia w postaci otwartych danych za pomocą APl znajdujących się w Rejestrach informacji, w zakresie wnioskowanym przez skarżącą spółkę, tj. o udostępnienie poprzez APl PRS wszelkich danych dostępnych w Rejestrach, tym samym również danych osób fizycznych wpisanych do ww. rejestrów, w zakres zakresie imion, nazwisk i ich numerów PESEL, które to dane stanowią informacje sektora publicznego i powinny być udostępnione jako otwarte dane, co do których możliwe powinno być ich wtórne wykorzystanie zgodnie z u.o.d., przy czym - jak zauważyła strona - skarżąca spółka wnioskowała o zaprzestanie anonimizacji (pseudonimizacji) w/w imion, nazwisk i numerów PESEL;
3. akt, jaki stanowi pismo pochodzące z Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2023 r. odmawiające wykonania zgodnie z wnioskiem skarżącej spółki ciążącego na Ministrze na podstawie art. 39 w zw. z art. 5 ust. 2 u.o.d. obowiązku udostępnienia do ponownego wykorzystania w sposób stały i bezpośredni w czasie rzeczywistym zanonimizowanych danych, o których mowa w pkt. 1 powyżej (tj. imion, nazwisk oraz numerów PESEL znajdujących się w Rejestrach);
4. czynność Ministra polegającą na pseudonimizowaniu (anonimizowaniu) danych osób fizycznych zgromadzonych w Rejestrach, w zakresie, w jakim są one udostępniane przez APl PRS, w sytuacji gdy wszelkie dane udostępniane przez APl PRS powinny być jawne i możliwe do odczytania;
5. czynności Ministra polegającą na nieprawidłowym i niewyczerpującym informowaniu obywateli o podstawach do anonimizacji (pseudonimizacji) niektórych z danych zawartych w Rejestrach, a ujawnianych za pośrednictwem APl PRS.
Wnosząc o uchylenie aktu, jaki stanowi wspomniane wyżej pismo Ministra, skarżąca spółka zarzuciła organowi:
1. naruszenie art. 4b ust. 2 i 8 ustawy o KRS w zakresie, w jakim nie wykonuje on ciążącego na nim obowiązku jawności danych zgromadzonych w rejestrze, w tym pełnej jawności wszystkich danych udostępnianych za pośrednictwem APl PRS;
2. naruszenie art. 11 u.o.d. w zakresie, w jakim dane osób fizycznych widniejące w Rejestrze nie zostały udostępnione w formacie otwartych danych;
3. naruszenie art. 39 w zw. z art. 5 ust. 2 u.o.d. i art. 41 ust. 1 pkt 5 u.o.d. w zakresie, w jakim odmówił ujawnienia danych i przekazania ich do powtórnego wykorzystania przy czym odmowa ta nie przyjęła formy decyzji administracyjnej;
4. naruszenie art. 8 § 1, art 9 oraz art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej "k.p.a.") oraz art. 7 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) polegające na naruszenia zasady zaufania obywatel do organów administracji poprzez niewyjaśnienie w sposób wystarczający podstaw swojego działania.
Jednocześnie, działając na podstawie art. 146 § 2 P.p.s.a., jak również art. 145a p.p.s.a., skarżąca spółka wniosła o:
- uznanie uprawnienia skarżącej spółki do dostępu za pośrednictwem APl do wszystkich danych znajdujących się w Rejestrach bez ich anonimizacji (pseudonimizacji) lub innej formy ograniczenia dostępu lub ograniczenia możliwości odczytania, w tym danych osobowych osób fizycznych ujawnionych w tych Rejestrach i zobowiązanie Ministra do takiego ujawnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia;
- uznanie obowiązku Ministra do ujawnienia za pośrednictwem APl PRS wszystkich danych znajdujących się w Rejestrach bez ich anonimizacji (pseudonimizacji) lub innej formy ograniczenia dostępu lub ograniczenia możliwości odczytania, w tym danych osobowych osób fizycznych ujawnionych w tych Rejestrach, a tym samym do usunięcia wszelkich mechanizmów anonimizujących (pseudonimizacji) w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia;
- uznanie obowiązku Ministra do zaprzestania ukrywania wszelkich danych udostępnianych za pośrednictwem APl PRS, w tym danych osobowych osób fizycznych ujawnionych w tych Rejestrach w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia;
- uznanie obowiązku Ministra do podania dokładnych przyczyn anonimizacji (pseudonimizacji) z przywołaniem konkretnych przepisów prawa stanowiących podstawę takiego działania, a nie wyłącznie w oparciu o powołanie się na cały akt prawny, jaki stanowi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), przy czym - jak wskazała strona skarżąca - powyższe powinno być dokonane z uwzględnieniem pełnego obowiązującego stanu prawnego, w tym innych regulacji prawnych przedstawionych przez skarżącą spółkę we wniosku z dnia [...] lutego 2023 r., w szczególności regulacji ustawy o KRS, u.o.d., Konstytucji RP oraz Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1024 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie otwartych danych i ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (Dz. U. UE. L z 2019 r. Nr 172 - dalej "DOD"), przy czym - jak wskazała strona skarżąca - Minister powinien zostać zobowiązany do wykonania tego obowiązki w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia sądu;
Ponadto, działając na podstawie art 200 P.p.s.a., skarżąca spółka wniosła o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zauważyła na wstępie, że na podstawie ustawy o KRS istnieje samodzielna, wyczerpująca i niezależna od u.o.d. norma prawna nakładająca wprost na Ministra Sprawiedliwości nakaz ujawnienia za pośrednictwem APl PRS wszelkich danych zgromadzonych w KRS. Strona skarżąca stwierdziła przy tym, że norma ta jest precyzyjna i ze względu na przepis art. 8 ustawy o KRS wyłącza możliwość ograniczania dostępu i odczytania danych KRS, które muszą być udostępniane przez Ministra przez APl PRS.
Mając na względzie powyższe, skarżąca spółka stwierdziła, że Minister narusza przepisy art. 4b i art. 8 ustawy o KRS, co w konsekwencji świadczy o tym, że niniejsza skarga jest w pełni zasadna, co dotyczy w szczególności wniosków w niej zawartych o zobowiązanie Ministra do zaprzestania ograniczenia dostępu i ukrywania danych zgormadzonych w KRS, w zakresie w jakim są one udostępniane za pomocą APl PRS.
Analizując relację pomiędzy u.o.d., u.d.i.p. a ustawą o KRS, strona skarżąca uznała, że za wątpliwą należy przyjąć argumentację zawartą w spornym piśmie Ministra z dnia [...] kwietnia 2023 r., że ustawa o KRS stanowi lex specialis, która wyłącza w całości wszelkie regulacje u.o.d. Strona skarżąca zarzuciła, że błędnie jako podstawę takiego stanowiska przyjęto regulacje ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz przedstawione w spornym piśmie Ministra orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżąca spółka zauważyła, że celem u.o.d. jest zapewnienie obywatelom wszechstronnego dostępu do danych posiadanych przez organy państwowe, w celu i ich wykorzystania dla potrzeb obywateli, co ma m.in. pozwolić na stymulowanie innowacji cyfrowych. Z kolei, jak wskazała strona skarżąca, przedmiot regulacji u.d.i.p. jest zupełnie inny i wynika chociażby z regulacji art 6 u.d.i.p., a jest nim umożliwienie obywatelom niejako kontroli działań organów administracji poprzez dostęp do informacji o tym, jak działa dany organ i jak wykonuje zadania publiczne oraz wykorzystuje środki publiczne. W tej sytuacji, zdaniem strony skarżącej, z powyższego wynika zupełnie odrębny zakres regulacji zawartych w obu wspomnianych ustawach, a co za tym idzie wadliwość argumentacji wskazanej w zaskarżonym piśmie Ministra, w szczególności przywołane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego odwołującej się do regulacji dostępu do informacji publicznej, które zwyczajnie nie znajdują zastosowania do regulacji u.o.d., a tym samym do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej.
W związku z powyższym, skarżąca spółka stwierdziła, że argumentacja przedstawiona przez Ministra w żaden sposób nie uzasadniania traktowania regulacji ustawy o KRS w zakresie art. 4b tej ustawy, jako regulacji, która w całości wyłącza regulacje zawarte w u.o.d. Według strony skarżącej, argumentacja organu jest wręcz wprost sprzeczna z regulacją zawartą w ustawie o KRS.
Mając powyższe na uwadze, skarżąca spółka uznała, że w przypadku, gdy Minister bez podstawy prawnej ogranicza dostęp do danych, które powinny być udostępniane zgodnie z art. 4b ustawy o KRS, narusza jednocześnie regulacje ustawy o KRS i u.o.d., gdy tymczasem skarżąca spółka nie traci uprawnienia do dostępu do takich danych na podstawie u.o.d.
Ponadto, strona skarżąca zauważyła, że art. 4b ust. 1 u.o.d. wyraźnie wskazuje, iż do ujawnienia danych zgormadzonych w Rejestrze dochodzi: "z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U, poz. 1641 oraz z 2022 r. poz. 1700), jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej".
W konsekwencji, strona skarżąca uznała, że art. 4b ust. 2 ustawy o KRS nakłada na Ministra obowiązek ujawnienia wszelkich danych za pomocą APl KRS, przy czym w zakresie, jak wskazany we wniosku skarżącej, powinno się to odbywać z zastosowaniem przepisów u.o.d., a co za tym idzie Minister - na gruncie art. 4b ust. 2 i 8 ustawy o KRS - ma obowiązek ujawnienia wszelkich danych zgromadzonych w KRS bez ograniczeń i bez ich ukrywania przed odczytem, bez konieczności dodatkowych działań ze strony obywatela chcącego zyskać takie dane, ze względu na jawność tych danych oraz brak uprawnienia do ograniczenia tego dostępu, a jednocześnie na gruncie u.o.d. zobowiązany jest do zapewnienia, aby API PRS, za pomocą którego dochodzi do ujawnienia, spełniało wymogi u.o.d. (w szczególności wymogi określone w art. 10 ust. 3 u.o.d.).
Reasumując, skarżąca spółka stwierdziła, że dane zgromadzone w KRS powinny zostać ujawnione bez ograniczeń, w tym bez ukrywania ich części, bądź to na podstawie art 4b i art. 8 ustawy o KRS, gdzie ustawa o KRS stanowi odrębną regulację, a regulacje u.o.d. stosowane mogą być pomocniczo, np. w zakresie wymogów technicznych, jakim mają odpowiadać narzędzia służące do udostępniania danych z KRS, bądź też na podstawie art 4b i art. 8 ustawy o KRS z zastosowaniem wprost przepisów u.o.d., stosownie do art 4b ust. 1 ustawy o KRS.
Jednocześnie, skarżąca spółka zaznaczyła, że dostęp dla każdego do informacji zgormadzonych w Rejestrze gwarantuje art. 8 ust 1 i ust. 2 ustawy KRS, natomiast taki dostęp drogą elektroniczną zapewnia art 8 ust. 3 ustawy o KRS.
Skarżąca spółka stwierdziła, że żaden z przepisów ustawy o KRS, jak również żaden z przepisów dotyczących ochrony danych osobowych nie wskazują, iż wybrane dane zgromadzone w rejestrze mają podlegać pseudonimizacji (anonimzacji) lub że Minister ma prawo określić, jakie dane może ujawnić. Strona skarżąca uznała ponadto, że ustawa o KRS nie zawiera żadnej delegacji dla Ministra do ustalenia w jaki sposób, a w szczególności jaki zakres danych ma być ujawniony za pośrednictwem APl PRS.
Strona skarżąca uznała, że regulacja wyrażona w art. 4b ustawy o KRS w zakresie ustalenia i wskazania obowiązku Ministerstwa do udostępniania danych z KRS jest wyczerpująca, a więc tym samym Minister ma obowiązek ujawnić za pośrednictwem APl wszystkie dane z KRS.
Strona skarżąca zauważyła, że dane osobowe zgromadzone w Rejestrach, o których mowa we wniosku skarżącej spółki, są jawne i są udostępniane przez Ministra za pomocą systemu teleinformatycznego, który nie posiada żadnych zabezpieczeń, tak aby tę jawność ograniczyć.
W tej sytuacji, należy - zdaniem strony skarżącej - stwierdzić, że dane osobowe, które zostały zanonimizowane w ramach APl, pomimo tego, że stanowią przedmiot zainteresowania RODO, nie powinny być pseudonimizowane (anonimizowane), tym bardziej, że wspomniane dane osobowe zawarte w KRS są już faktycznie i w sposób uprawniony jawne.
Mając powyższe na uwadze, strona skarżąca uznała, że nie sposób znaleźć logicznego argumentu za tym, żeby sporne dane miały być przedmiotem ochrony poprzez pseudonimizowanie (anonimizowanie) danych osobowych zawartych w KRS z uwagi na rzekomą poufność tych danych.
Według strony skarżącej, zarówno u.o.d., jak i Dyrektywa 2019/1024 w sprawie otwartych danych i ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego dopuszczają ponowne wykorzystanie danych osobowych, a wręcz nakładają obowiązek na podmiot zobowiązany do umożliwienia ich wtórnego wykorzystania.
Skarżąca spółka podkreśliła, że art. 7 ust. 2 u.o.d. wskazuje, iż przepisy ustawy nie naruszają przepisów o ochronie danych osobowych, co prowadzi do wniosku, że żadne z działań podejmowanych na podstawie i w granicach uregulowanych w u.o.d. z mocy prawa nie może prowadzić do naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych. Tym samym, skarżąca spółka uznała, że każde działania podejmowane na gruncie i w granicach u.o.d., w tym przetwarzanie danych osobowych na podstawie u.o.d., jako otwarte dane lub udostępnione do wtórnego wykorzystania na podstawie stosownego wniosku należy traktować jako zgodne z regulacjami zawartymi w RODO.
Tym samym, strona skarżąca stwierdziła, że Minister nie ma podstaw do annonimizowania (pseudonimizowania) już i tak jawnych i dostępnych publicznie danych osobowych, jedynie ze względu na inny sposób ich udostępniania (tj. w inny sposób niż za pośrednictwem odpisów aktualnych lub pełnych). Według strony skarżącej, wtórnego wykorzystania informacji sektora publicznego, w zakresie w jakim stanowią one dane osobowe, nie zakazuje również art 6 ust 2 zd. 1 u.o.d.
Strona skarżąca zauważyła ponadto, że oprócz regulacji zawartych w u.o.d., na podmiocie zobowiązanym na gruncie przepisów ustawy o KRS ciąży niezależny od przepisów u.o.d. obowiązek ujawnienia wszystkich danych znajdujących się Rejestrach. Zdaniem strony skarżącej, podstawę tego obowiązku znajdujemy w art. 4b ust. 2 zd. 2 ustawy o KRS, który wprost nakłada obowiązek takiego udostępniania na podmiot zobowiązany (Ministra), poprzez interfejs programistyczny aplikacji (APl PRS).
Jednocześnie, strona skarżąca podniosła, że na gruncie RODO podstawą do ujawnienia danych osobowych jest również regulacja zawarta w art. 86 RODO, który wprost zezwala na ujawnienie danych osobowych zawartych w dokumentach urzędowych.
Strona skarżąca zauważyła ponadto, że podstawę do ujawnienia danych stanowi - zgodnie z art. 23 ust 1 lit. e RODO - ważny interes gospodarczy, jakim jest w ogóle cel utworzenia i funkcjonowania Rejestrów, które są jawne, a jest nim ochrona obrotu gospodarczego.
Tym samym, skarżąca spółka uznała, że w sytuacji, gdy określone dane dotyczące przedsiębiorstwa są jawne, tak jak w przypadku danych z Rejestrów, brak jest uzasadnienia dla ich anonimizacji (pseudonizmiacji) ze względu jedynie na sposób udostępnienia za pośrednictwem APl. Strona skarżąca zaznaczyła przy tym, że są to dane wysokiej wartości i dynamiczne, w związku z czym istnieje konieczność ich publikacji za pośrednictwem APl.
Konkludując, strona skarżąca stwierdziła, że niezrozumiałym jest to, dlaczego dochodzi do anonimizacji (pseudonizmiacji) danych osobowych zawartych w rejestrach udostępnianych za pośrednictwem APl PRS, tym bardziej, że - jak zauważyła skarżąca spółka - są to dane z rejestrów, czyli dotyczą je te same regulacje, jak w przypadku danych ujawnianych w ramach odpisów lub w formule przeglądarki (system teleinformatyczny), zaś jedyna różnica polega na narzędziu i sposobie udostępnienia tych danych, co nie powinno mieć jednak wpływu na ograniczenie dostępu do spornych danych osobowych.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, reprezentowany przez Zastępcę Dyrektora [...] Ministerstwa, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego pisma z dnia [...] kwietnia 2023 r.
Odnosząc się do zarzutów skargi, organ zwrócił przede wszystkim uwagę, że objęte zakresem skargi pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2023 r., które skarżąca spółka nazwała "aktem", stanowi czynność materialno-techniczną i nie mieści się w dyspozycji art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Według organu, również zaskarżona "czynność" organu, polegająca na udostępnieniu danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Sądowym w celu ponownego wykorzystywania za pośrednictwem interfejsu programistycznego aplikacji KRS (API), nie jest "czynnością z zakresu administracji publicznej", o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
W związku z powyższym, Minister uznał, że wnioski skargi wskazane w jej petitum, należy uznać za nieznajdujące podstawy we wskazanym przez skarżącego art. 146 §2 P.p.s.a. i art. 145a P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 39 w zw. z art. 5 ust. 2 u.o.d. i art. 41 ust. 1 pkt 5 u.o.d.. Minister zauważył, że do udostępnienia informacji zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (a więc do danych osobowych wspólników spółek, osób zasiadających w organach stowarzyszeń i organizacji społecznych, etc.) nie znajdują zastosowania przepisy ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego, a zatem dotyczy to również art. 39 w zw. z art. 5 ust. 2 u.o.d. i art. 41 ust. 1 pkt 5 u.o.d. Według organu, wynika to z faktu, że w odniesieniu do danych z KRS obowiązuje regulacja szczególna, określająca w sposób kompleksowy zasady, warunki, tryb dostępu i ponownego wykorzystywania informacji będących informacjami sektora publicznego. Zdaniem organu, regulacją prawną, która ma zastosowanie w tej kwestii, jest ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sadowym.
W tej sytuacji, zdaniem organu, zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 u.o.d., ustawa o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego nie ma zastosowania.
Organ podkreślił, że celem wprowadzenia art. 7 u.o.d. było określenie relacji między przepisami u.o.d. oraz przepisami ustaw szczególnych, które autonomicznie regulują dostęp do wybranych kategorii informacji. Organ uznał, że uregulowanie to wyraża normę kolizyjną, wyłączającą stosowanie unormowań u.o.d. w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres (lex specialis). W konsekwencji, organ stwierdził, że przepisy u.o.d. nie uchylają, nie zastępują ani też nie zmieniają przepisów ustaw szczególnych.
Zdaniem organu, nie ulega wątpliwości, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym w sposób kompleksowy reguluje dostęp do danych zgromadzonych w tym Rejestrze (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1903/18, z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt I OSK 31/14, z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 877/11, czy też z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2984/12). Tym samym, jak stwierdził organ, ustawa ta stanowi lex specialis w stosunku do innych regulacji, które określają generalne zasady dostępu do informacji.
Minister stwierdził zatem, że skoro w realiach niniejszej sprawy przepisy art 39 w zw. z art. 5 ust. 2 u.o.d. i art. 41 ust. 1 pkt 5 u.o.d. nie znajdują zastosowania, to organ nie miał podstaw do wydania decyzji o odmowie wyrażenia zgody na ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego.
W tej sytuacji, organ uznał, że pismo informacyjne Ministra z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...], wbrew stanowisku skarżącej spółki, nie stanowi wspomnianej wyżej decyzji o odmowie wyrażenia zgody na ponowne wykorzystanie informacji sektora publicznego, lecz jest czynnością materialno-techniczną o charakterze wyłącznie informacyjnym.
Minister zauważył ponadto, że pełne udostępnienie danych osób fizycznych przetwarzanych w Krajowym Rejestrze Sądowym naruszałoby zasady przetwarzania danych osobowych wynikające z RODO.
Mając zatem na względzie ryzyka naruszenia praw i wolności osób fizycznych, Minister uznał, że zakres danych udostępnianych obecnie za pośrednictwem API KRS nie może zostać rozszerzony.
Obecny na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 21 marca 2024 r. wspólnik uprawniony do reprezentowania skarżącej spółki poparł skargę, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skargi.
Z kolei, obecny na rozprawie pełnomocnik Ministra wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie, pełnomocnik organu poddał pod rozwagę Sądu kwestię zbadania kognicji sądu administracyjnego w zakresie rozstrzygnięcia skargi na sporne pismo Ministra z dnia [...] kwietnia 2023 r., które to pismo - w ocenie organu - ma jedynie charakter informacyjny, w którym organ poinformował skarżącą spółkę o statusie informacji, o których udostępnienie wnioskowała ta spółka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności, co oczywiście nie oznacza, że wspomniana kontrola sądowa ogranicza się wyłącznie do literalnej wykładni przepisów prawa, abstrahując całkowicie od spirit of the law (tzw. "ducha prawa") przy odkodowywaniu znaczenia normy prawnej, bez spojrzenia na cel (ratio legis) przepisu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej także: "P.p.s.a.").
W ocenie Sądu, należy zauważyć na wstępie, iż merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, że skarga jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, a także, gdy spełnia ona wymogi formalne i zostanie złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Rozstrzygając niniejszą sprawę, wskazać warto, że zgodnie z przepisem art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do jej istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2023 r., [...], w którym organ ten udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej spółki [...] spółka jawna z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2023 r., w którym spółka ta - działając na podstawie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego - wniosła o udostępnienie w domenie publicznej za pośrednictwem interfejsu programistycznego aplikacji Krajowego Rejestru Sądowego (API PRS) wszelkich danych dostępnych w rejestrach wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego, w tym przede wszystkim danych osobowych osób fizycznych wpisanych do wskazanych wyżej rejestrów, tj. ich imion, nazwisk i numerów PESEL, wskazując jednocześnie, aby do wspomnianego udostępnienia doszło bez "anonimizacji" wspomnianych danych osobowych.
W ocenie Sądu, uznać należy, że sprawa zainicjowana powyższą skargą nie należy do właściwości sądów administracyjnych, albowiem sporne pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietna 2023 r. informujące stronę skarżącą o tym, że nie ma prawnej możliwości przekazania wnioskowanych informacji sektora publicznego do ponownego wykorzystania w postaci (formie) takiej, jak wskazana we wniosku skarżącej spółki z dnia [...] lutego 2023 r. (a więc w postaci przekazania danych osobowych niezanonimizowanych) z uwagi na ochronę danych osobowych, a także z uwagi na fakt, iż dostęp do wnioskowanych danych został w sposób kompleksowy uregulowany w ustawie o KRS, która jako lex specialis ma pierwszeństwo przed ustawą o otwartych danych i ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego - nie stanowi decyzji administracyjnej czy też postanowienia, na które przysługuje zażalenia, ani też nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., albowiem nie rozstrzyga o uprawnieniach lub obowiązkach skarżącej spółki wynikających z przepisów prawa, mając jedynie charakter pisma informacyjnego skierowanego do strony skarżącej, jako wnioskodawcy.
Warto zauważyć, że zasady otwartości danych, zasady i tryb udostępniania i przekazywania informacji sektora publicznego w celu ponownego wykorzystywania oraz podmioty, które udostępniają lub przekazują te informacje zostały uregulowane w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.o.d., wniosek o ponowne wykorzystywanie wnosi się do podmiotu zobowiązanego w przypadkach m.in., gdy informacje sektora publicznego są udostępniane lub zostały przekazane na podstawie innych ustaw określających zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami sektora publicznego.
Wniosek może także dotyczyć umożliwienia ponownego wykorzystywania, w sposób stały i bezpośredni w czasie rzeczywistym, informacji sektora publicznego gromadzonych i przechowywanych w systemie teleinformatycznym podmiotu zobowiązanego (art. 39 ust. 2 u.o.d.).
Należy zauważyć, że w świetle stanowiska przedstawicieli doktryny, postępowanie w przedmiocie wniosku o ponowne wykorzystywanie ma charakter samoistny i toczy się według przepisów ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego, nie zaś na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 43 ust. 2 u.o.d., postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się tylko w zakresie nieuregulowanym ustawą o otwartych danych i jedynie do decyzji o odmowie wyrażenia zgody na ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego oraz o warunkach ponownego wykorzystywania lub o wysokości opłat za ponowne wykorzystywanie (por. B. Fischer, A. Piskorz-Ryń, M. Sakowska-Baryła, J. Wyporska-Frankiewicz /w:/ B. Fischer i inni, Ustawa o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego. Komentarz, Wolters Kluwer Polska 2022; komentarz do art. 39 u.o.d.).
Na skutek wniesienia wniosku podmiot zobowiązany podejmuje czynności wynikające z ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego. Wniosek o ponowne wykorzystywanie wszczyna zatem postępowanie szczególne względem procedury administracyjnej określonej w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Przez pojęcie rozpatrzenia wniosku należy rozumieć dokonanie przez podmiot zobowiązany którejś z czynności przewidzianych odpowiednio w art. 41 ust. 1 lub art. 42 ust. 1 u.o.d., w zależności od tego, czy potencjalny użytkownik wnioskował o ponowne wykorzystywanie na zasadach ogólnych (zgodnie z art. 39 ust. 1 u.o.d.), czy też o tzw. stały dostęp (zob. art. 39 ust. 2 u.o.d.).
Nie ulega wątpliwości, że podmiot zobowiązany, w terminie wynikającym z art. 40 u.o.d., powinien podjąć szereg czynności adekwatnych do żądania wniosku, których kres wyznacza jedna z czynności przewidzianych w art. 41 ust. 1 lub art. 42 ust. 1 u.o.d.
Przekroczenie określonego na podstawie art. 40 u.o.d. terminu rozpatrzenia wniosku powoduje powstanie po stronie podmiotu zobowiązanego bezczynności, która uzasadnia wystąpienie przez wnioskodawcę ze skargą do sądu, przy czym należy pamiętać, że - na gruncie u.o.d. - stan bezczynności dotyczy wyłącznie wnioskowego trybu realizacji prawa do ponownego wykorzystywania. Z bezczynnością przy stosowaniu tej ustawy nie mamy zatem do czynienia w przypadku udostępniania informacji sektora publicznego, w rozumieniu art. 5 pkt 1 u.o.d., gdy np. w BIP lub portalu danych, czy też w innym systemie teleinformatycznym podmiotu zobowiązanego nie ma informacji, które obligatoryjnie, z racji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, powinny być tam udostępnione, ani wówczas, gdy na stronie BIP brakuje zakładki "Ponowne wykorzystywanie", ani gdy na stronie www podmiotu zobowiązanego nie określono warunków ponownego wykorzystywania udostępnionej tam informacji sektora publicznego.
Warto zauważyć, że w pewnym zakresie uogólniając, przyjmuje się, że bezczynność, na gruncie art. 40 u.o.d., polega na tym, iż podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne wykorzystywanie takiej czynności nie podjął, bądź nie wydaje decyzji administracyjnej w przypadku, gdy zachodzą ustawowe przesłanki do jej wydania (np. w razie odmowy zgody na ponowne wykorzystywanie).
Zdaniem składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można przyjąć, że sporne pismo Ministra z dnia [...] kwietna 2023 r. informujące stronę skarżącą o tym, że nie ma prawnej możliwości przekazania wnioskowanych informacji sektora publicznego do ponownego wykorzystania w postaci (formie) takiej, jak wskazana we wniosku skarżącej spółki z dnia [...] lutego 2023 r. (a więc przekazania danych osobowych widniejących w rejestrach prowadzonych w ramach KRS poprzez ich udostępnienie w domenie publicznej za pośrednictwem interfejsu programistycznego aplikacji Krajowego Rejestru Sądowego [API PRS] w postaci niezanonimizowanej) z uwagi na ochronę danych osobowych, a także z uwagi na fakt, iż dostęp do wnioskowanych danych został w sposób kompleksowy uregulowany w ustawie o KRS, stanowi decyzję administracyjną czy też postanowienie, na które przysługuje zażalenia. Zaskarżone pismo Ministra nie stanowi także aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., albowiem organ nie rozstrzyga w nim o uprawnieniach lub obowiązkach skarżącej spółki wynikających z przepisów prawa, a jedynie informuje, że zasady, warunki i tryb dostępu do tych danych określa inna ustawa, w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.
Sąd uznał, że zaskarżone pismo Ministra z dnia [...] kwietna 2023 r. nie ma przede wszystkim charakteru władczego, a także nie ma również charakteru aktu stosowania prawa, ponieważ nie kształtuje sytuacji prawnej indywidualnego adresata na podstawie normy prawnej. Nie sposób również przyjąć, aby sporne pismo organu dotyczyło uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, a więc nie można uznać, że istnieje ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność.
W tej sytuacji, według Sądu, należy stwierdzić, że wspomniane pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietna 2023 r., jako nie spełniające przesłanek koniecznych do zakwalifikowania go do decyzji oraz zaskarżalnych postanowień, a także aktów lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
W ocenie Sądu, uznać trzeba zatem, że skoro organ we wspomnianym piśmie poinformował jedynie skarżącą spółkę o tym, że jej żądanie nie może być rozpatrzone w sposób wskazany we wniosku z dnia [...] lutego 2023 r., zaś strona skarżąca podtrzymuje swoją ocenę co do braku należytego rozstrzygnięcia jej wniosku, to winna rozważyć ewentualne wniesienie skargi na bezczynność organu. Tymczasem, strona zaskarżyła wspomniane pismo informacyjne, które nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
W konsekwencji oznacza, że skarga wniesiona na tego rodzaju pismo Ministra, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu.
Mając na względzie wskazane wyżej stanowisko, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.