II SA/Wa 1246/23

II SA/Wa 1246/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Karolina Kisielewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi E.L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego E.L. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
E. L. (dalej także, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2023 r. odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy
z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin z dnia 18 lutego 1994 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 1626 ze zm., dalej, jako: ustawa zaopatrzeniowa).
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Skarżący, działając przez pełnomocnika, wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku opisał przebieg oraz charakter służby i zaznaczył, że pełnił ona służbę krótkotrwale przed dniem 31 lipca 1990 r. Wskazał, że swoje obowiązki jako policjant wykonywał z pełnym zaangażowaniem oraz w sposób rzetelny i sumienny, na co wskazują otrzymane nagrody oraz odznaczenia (m.in. Brązowy Krzyż Zasługi, Srebrny Medal "Za Długoletnią Służbę" oraz Brązowa Odznaka "Zasłużony Policjant"). Ponadto skarżący stwierdził, że pełnił ona służbę w warunkach zwiększonej odpowiedzialności, co wiąże się z ciągłym stresem i pogorszeniem stanu zdrowia.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych
i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2164/19 uchylił zaskarżoną decyzję.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych
i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Skarżący ponownie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1895/21 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2021 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w prowadzonym ponownie postępowaniu organ dokonał oceny przesłanki "krótkotrwałości służby" skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelności służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, i uznał, że te warunki zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej zostały spełnione. Jednak wbrew zaleceniom Sądu, Minister nie dokonał właściwej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Uchylił się bowiem od, istotnej zdaniem Sądu, analizy kwestii nadania wnioskodawcy w okresie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego Brązowego Krzyża Zasługi czy brązowej odznaki Zasłużony Policjant, a także wyjaśnienia, jakie były kryteria przyznania określonego odznaczenia na dzień, gdy uzyskał je wnioskodawca. W odniesieniu do powyższego stwierdził jedynie, że argumenty skarżącego, dotyczące rzetelnego wykonywania obowiązków oraz otrzymywania nagród, a także odznaczeń (m.in. Brązowego Krzyża Zasługi), sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z niego prawdopodobieństwo zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, nie mogą mieć znaczenia w przedmiotowej sprawie w kontekście charakteru służby na rzecz państwa totalitarnego.
Dalej Sąd wskazał, że okoliczność, że służba skarżącego miała charakter służby na rzecz państwa totalitarnego Minister wywiódł z faktu "świadomego" rozpoczęcia przez ww. służby w SB, pracy w Wydziale [...] oraz przynależności do ZSMP. Zdaniem Sądu, ustalenia organu dotyczące tego, że skarżący świadomie podjął służbę w SB, pracował w Wydziale [...] oraz należał do ZSMP, w żaden sposób nie mogą same przez się stanowić o jego zaangażowaniu w działalność charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego i zastąpić właściwych ustaleń, dotyczących oceny pełnionej przez wnioskodawcę służby, tj. czy realizował on zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego, w ramach służby publicznej. Przywołując fakt służby w określonym Wydziale, organ nie przedstawił żadnych ustaleń, świadczących o tym, iż ten epizod w służbie, stanowi przeszkodę w zastosowaniu wobec skarżącego normy art.8a ustawy zaopatrzeniowej.
Powyższy wyrok wraz z aktami sprawy oraz uzasadnieniem i stwierdzeniem jego prawomocności z dniem 19 listopada 2021 r. wpłynął do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 20 grudnia 2021 r.
Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu podjętej decyzji - po przedstawieniu uprzednio poczynionych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej – Minister podał, że ww. przepis nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Przesłanki te są nieostre, co oznacza uznaniowy charakter postępowania.
Analizując pierwszą z przesłanek formalnych organ wskazał, że "krótkotrwałość" pełnienia służby musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem jej oceny przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Jak wynika z konstrukcji art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, wolą ustawodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru ww. przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.
Oceniając drugą określoną w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłankę tj. "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków" po dniu 12 września 1989 r. "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" organ zauważył, iż stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych. Zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Organ podał, iż jego zadaniem w niniejszej sprawie było ustalenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Organ podał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez E. L. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Jakkolwiek dokumenty przekazane przez Komendę Główną Policji zawierają informację o przyznaniu w 2004 r. nagrody rocznej w wysokości 80 % w związku z naruszeniem dyscypliny służbowej, to w ocenie organu powyższe nie daje podstaw do jednoczesnego kwestionowania rzetelności wykonywania przez skarżącego zadań i obowiązków w całym okresie służby albowiem zgromadzony w sprawie materiał zawiera m.in.: wnioski o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Jednocześnie Komendant Główny Policji stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ww. pełniona była z narażeniem jego zdrowia i życia. Pomimo tych okoliczności należy uznać, iż w przedmiotowej sprawie został spełniony wymóg wskazany w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Minister podniósł, że w jego ocenie kluczowe znaczenie ma fakt, iż wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął służbę w strukturach służby Bezpieczeństwa z własnej inicjatywy. Nie było ono efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz chęci podjęcia pracy przez samego zainteresowanego, na co wskazuje podanie wnioskodawcy z dnia 19 grudnia 1988 r.
We wniosku personalnym o przyjęcie do Milicji Obywatelskiej z dnia [...] stycznia 1989 r. zaproponowano stronie przyjęcie do służby w organach Milicji Obywatelskiej oraz mianowanie na okres służby przygotowawczej na stanowisko inspektora [...] Służby Bezpieczeństwa, na co wskazują również dokumenty "Przebieg służby (pracy)". W ankiecie osobowej, składanej przez wnioskodawcę, w uwagach przyjmującego inspektora Wydziału Kadr WUSW w L. widnieje zapis: cyt. "Reprezentuje odpowiedni poziom wiedzy ogólnej i zawodowej. (...). Przy odpowiednim ukierunkowaniu może być w przyszłości dobrym funkcjonariuszem SB."
Ponadto wnikliwa analiza przedmiotowej sprawy dowiodła, zdaniem organu, iż zakończenie powyżej wskazanego okresu pełnienia przez wyżej wymienionego służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli wnioskodawcy, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.
W kontekście analizy wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku, Minister zauważył, że z kopii akt osobowych o sygn. [...], wynika, iż ww. były funkcjonariusz pełnił służbę na stanowisku inspektora w Grupie [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w W.
W strukturze organizacyjnej ówczesnych organów bezpieczeństwa państwa, ustawą z dnia 14 lipca 1983 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych i podległych mu organów, w miejsce komend wojewódzkich MO wprowadzono wojewódzkie urzędy spraw wewnętrznych oraz podlegające im rejonowe urzędy spraw wewnętrznych. Funkcjonujące w WUSW wydziały [...], [...], [...] i [...] były komórkami realizującymi zadania operacyjne. Ich odpowiednikami w rejonowych urzędach spraw wewnętrznych były Grupy SB (źródło:[...]).
Następnie z dniem [...] listopada 1989 r. E. L. został mianowany na stanowisko inspektora Grupy [...] w W. (wniosek personalny z 1989 r. karta akt [...] oraz [...]). Ponadto, jak wynika z kopii akt osobowych, ww. w grudniu tego samego roku ukończył również kurs specjalistyczny pionu paszportów prowadzony przez Biuro Paszportów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Organ zaznaczył, że pion paszportów przynależał do Biura [...] - od kwietnia 1964 r. w strukturach Służby Bezpieczeństwa. Z dniem [...] kwietnia 1967 r., na mocy Zarządzenia organizacyjnego nr [...]. Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1967 r., Biuro [...]zostało przemianowane na Biuro [...]. Z dniem 1 stycznia 1975 r. ponownie przekształcone Biuro [...]. Do głównych zadań tej jednostki należała ochrona obywateli PRL przed działalnością obcych służb specjalnych, wstępne rozpoznanie cudzoziemców przebywających w PRL oraz zapobieganie niepożądanym przyjazdom. W swojej pracy wykorzystywało dokumenty zgromadzone w elektronicznym systemie przetwarzania danych ([...]) oraz Departamencie PESEL. Współpracowało również m.in. z Departamentem II i Biurem Śledczym. (Historyczno-Prawna Analiza Struktur Organów Bezpieczeństwa Państwa w Polsce Ludowej <1944-1990. Zbiór studiów.- Instytut Pamięci Narodowej Komisja ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, pod redakcją Adriana Jusupovicia i Rafała Leśkiewicza.) Co więcej, do pionu paszportów należało prowadzenie bieżącej analizy i selekcji wyjazdów do krajów kapitalistycznych, co miało zapewnić maksymalną ochronę tajemnicy państwowej i służbowej, uniemożliwienie wyjazdów osób mogących poza granicami kraju podejmować działalność polityczną godzącą w interesy PRL oraz osób znanych z działalności przemytniczej i nielegalnego handlu. Wykorzystując posiadane środki pracy operacyjnej w stosunku do cudzoziemców z krajów kapitalistycznych, pion paszportów miał ujawniać faktyczne przyczyny ich pobytu, przeciwdziałać uzyskiwaniu przez nich wiadomości interesujących obce służby specjalne i zachodnie "ośrodki dywersji ideologicznej", typować określone osoby do dalszego rozpracowania przez pion n. Funkcjonariusze pionu paszportów prowadzili również rozmowy profilaktyczno-rozpoznawcze z obywatelami polskimi wyjeżdżającymi do krajów kapitalistycznych, którzy mogliby wzbudzić zainteresowanie tamtejszych służb specjalnych. Często rozmowy te przeprowadzali inspektorzy wydziałów II komend wojewódzkich MO, przy wydziałach paszportów funkcjonował również na stałe rzecznik wydziału II. W przypadku wyjazdów osób duchownych współpracowano również ściśle z pionem IV. W pracy operacyjnej wykorzystywano tajnych współpracowników werbowanych w, środowiskach, którymi interesował się pion paszportów, między innymi pracowników biur turystycznych oraz pilotów wycieczek zagranicznych. (,,Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza", red. Paweł Piotrowski, Warszawa 2008, tom 3). Uzależnienie wydawania paszportów w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej poprzez wprowadzenie ścisłej reglamentacji stanowiło wówczas istotne narzędzie SB (nie bez przyczyny paszportowe komórki organizacyjne podlegały właśnie jej), dające tej formacji szereg możliwości kontrolowania przez państwo wszystkich aspektów życia społecznego, w tym w szczególności wywierania na obywatelach presji. Poprzez okazję do załatwiania spraw paszportowych, umożliwiających niezwykle atrakcyjny wówczas wyjazd za granicę, często werbowano ludzi do współpracy z SB. Problemy z wyjazdem z kraju spotykało właściwie każdą osobę krytycznie nastawioną i otwarcie wyrażającą swój negatywny stosunek wobec komunistycznych ideologii. Były ponadto kategorie osób (np. księża katoliccy oraz osoby związane z działalnością opozycyjną), wobec których represja polegająca na odmowie wydania paszportu była stosowana zdecydowanie częściej niż w stosunku do innych grup społecznych.
Biorąc pod uwagę powyższe, nie trudno zauważyć, zdaniem Ministra, że zawodowa aktywność ww. byłego funkcjonariusza polegająca na wykonywaniu pracy operacyjnej na stanowisku inspektora Grupy [...] Służby Bezpieczeństwa RUSW w W., a następnie na stanowisku inspektora Grupy Paszportów Służby Bezpieczeństwa RUSW w W. nie ograniczała się do zwykłych standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej. Charakter tej służby wiązał się bezpośrednio z zaangażowaniem w realizację zadań na rzecz ustroju totalitarnego.
Powyższe ma niebagatelne znaczenie w kontekście dokonywania przez organ oceny, co do zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Minister podkreślił, że decydujące znaczenie w tej sprawie miał fakt dobrowolnego przystąpienia skarżącego do służby w organach państwa totalitarnego, jak również charakter pełnionej przez wymienionego służby na stanowisku inspektora Grupy [...] w W. oraz inspektora Grupy [...] w W. Natomiast zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt. II SA/Wa 1895/21 kwestie dotyczące przyznania skarżącemu odznaczeń państwowych i resortowych, zostały uwzględnione przez organ poprzez przyjęcie spełnienia przez stronę przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż łączne spełnienie przesłanek wymienionych w pkt 1 i 2 ust. 1 w art. 8a nie stanowi o tym, iż mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" powodując tym samym wprowadzenie odrębnej i niezależnej w stosunku do przesłanek "krótkotrwałości służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w sytuacji, gdy literalne brzmienie ust. 1 wskazuje, iż przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć łączne spełnienie kryteriów określonych w pkt 1 i 2 tego ustępu, które skarżący spełnia, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że skarżący nie może skorzystać z uprawień wynikających z powyższego przepisu;
2. przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia oraz dowolną ocenę sprawy, przekroczenie uznania administracyjnego i tym samym, zaniechanie uzasadnienia sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", skutkującymi przyjęciem, że należy odmówić wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 kwietnia 2023 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, wydana została w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1895/21. We wskazanym orzeczeniu Sądu zawarł konkretne, jednoznaczne wytyczne dla organu, których organ – w świetle art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) - nie mógł pominąć albowiem powołany przepis formułuje zasadę związania wyrokiem. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przepis art. 153 P.p.s.a. kształtuje rozstrzygnięcie sądu w postępowaniu wszczętym na skutek powtórnego zaskarżenia danego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Mówiąc innymi słowy, sąd administracyjny nie może przyjąć innego znaczenia mającego zastosowanie w sprawie przepisu, niż ustalone w ocenie prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku (por. J. P. Tarno, Związanie oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego, "Administracja. Teoria-Dydaktyka-Praktyka" 2011, Nr 4 (24), s. 193). Zwrócić należy uwagę, że art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby, obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, Lex nr 526493; z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, Lex nr 594010; z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604).
W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.
Sąd w powołanym wyroku z dnia 17 września 2021 r. wyraźnie wskazał, że ustalenia organu dotyczące tego, że skarżący świadomie podjął służbę w SB, pracował w Wydziale [...] oraz należał do ZSMP, w żaden sposób nie mogą same przez się stanowić o jego zaangażowaniu w działalność charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego i zastąpić właściwych ustaleń, dotyczących oceny pełnionej przez wnioskodawcę służby, tj. czy realizował on zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego, w ramach służby publicznej. Przywołując fakt służby w określonym Wydziale, organ nie przedstawił żadnych ustaleń, świadczących o tym, iż ten epizod w służbie, stanowi przeszkodę w zastosowaniu wobec skarżącego normy art. 8a cytowanej wyżej ustawy.
Tymczasem organ ponownie rozpoznając sprawę po raz kolejny uznał, że decydujące znaczenie w tej sprawie miał fakt dobrowolnego przystąpienia skarżącego do służby w organach państwa totalitarnego, jak również charakter pełnionej przez wymienionego służby na stanowisku inspektora Grupy [...] SB w W. oraz inspektora Grupy [...] w W. Przy czym organ w żadnej części uzasadnienia ponownie nie wyjaśnił czy skarżący realizował na zajmowanym stanowisku zadania charakteryzujące totalitarny ustrój. Organ podał jedynie, że "charakter służby" m. in. w pionie paszportowym wiązał się bezpośrednio z zaangażowaniem w realizację zadań na rzecz totalitarnego ustroju. Organ nie poczynił w istocie żądnych zindywidualizowanych ustaleń przypadku skarżącego i pominął wskazania Sądu, który podawał przecież, że skarżący rozpoczął służbę w wieku 24 lat, a więc trudno "przyjąć, że realizowane przez niego zadania od początku służby koncentrowały się na utrwalaniu totalitarnego ustroju. Młodym i nowoprzyjętym do pracy osobom raczej nie powierza się bardzo istotnych zadań ani nie powierza się im istotnych operacji. Podnoszona przez organ okoliczność, że skarżący był funkcjonariuszem zdyscyplinowanym i sumiennym, w związku z czym otrzymywał awanse w stopniu i w stanowisku oraz podwyżki dodatków specjalnych, również nie stanowi o identyfikacji z totalitarnym ustrojem. Także przypisanie przez organ pracownikom Wydziału Paszportów zadań w zakresie ujawniania faktycznych przyczyn pobytu cudzoziemców w Polsce oraz przeciwdziałanie uzyskiwaniu przez nich wiadomości pozostających w sferze zainteresowań służb specjalnych, właściwych w istocie służbom specjalnym (wywiadowi i kontrwywiadowi), nie może stanowić samo przez się, o negatywnej (indywidualnej) ocenie pracy skarżącego jako pracownika tej jednostki.".
Nie może także ujść uwadze, że wbrew zaleceniom Sądu, Minister nie dokonał właściwej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", uchylając się od analizy kwestii nadania skarżącemu w okresie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego Brązowego Krzyża Zasługi czy brązowej odznaki Zasłużony Policjant, a także wyjaśnienia, jakie były kryteria przyznania określonego odznaczenia na dzień, gdy uzyskał je wnioskodawca. Co prawda organ wyjaśnił, że kwestie te zostały uwzględnione przez organ poprzez przyjęcie spełnienia przez stronę przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, jednakże należy podkreślić, iż zalecenia Sądu dotyczyły oceny tych okoliczności w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym sprawę obecnie, organ wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1895/21 i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powtórzył de facto swoje stanowisko i argumentację wyrażoną w uchylonej decyzji z dnia [...] lutego 2021 r., a którą to Sąd w ww. wyroku z 2021 r. uznał za niewystarczającą do wydania decyzji o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W ocenie Sądu, organ nie rozważył czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego można przypisać skarżącemu konkretne, godzące w wolności obywatelskie działania w ramach pełnienia służby w okresie istnienia totalitarnego państwa w kontekście charakteru wykonywanej ówcześnie służby. Zdaniem Sądu, organ nie dokonał w niniejszej sprawie rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w oparciu o okoliczności, na które wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1895/21. Zdaniem Sądu, motywy, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, ponownie nie są wystarczające do przyjęcia, że ocena zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, została dokonana w granicach uznania administracyjnego.
Z tego względu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 153 oraz z art. 170 P.p.s.a. Wydając decyzję odmowną w oparciu o art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, pomimo zobowiązania, organ nie rozważył w sposób wszechstronny i rzetelny wszelkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył przepisy postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania (punkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.