II SA/WA 1244/06

II SA/Wa 1244/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Pisula-Dąbrowska /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Stanisław Marek Pietras /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz, Protokolant - Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Komendant Rejonowy Państwowej Straży Pożarnej w G. decyzją z dnia [...] października 1993 r. nr [...], mając za podstawę art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, przeniósł [...] J. R. na stanowisko starszego inspektora [...].
Skarżący wnioskiem z dnia [...] stycznia 2000 r. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji i zarzucił jej nieuzasadnione zastosowanie art. 38 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji uzasadniając to faktem, że podstawa prawna przeniesienia na niższe stanowisko służbowe została skorygowana postanowieniem Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] maja 2000 r. Korekta ta polegała na zmianie podstawy prawnej przeniesienia skarżącego na niższe stanowisko z art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, na art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy, tj. na przyjęciu, że przeniesienie wynikało z faktu niewywiązywania się skarżącego z obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku.
W wyniku odwołania się skarżącego od powyższej decyzji, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2001 r. sygn. akt II SA/2440/00, umorzył postępowanie z uwagi na cofnięcie skargi.
W dniu [...] maja 2003 r. skarżący złożył wniosek do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] lipca 2000 r.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], odmówił stwierdzenia jej nieważności.
W wyniku wniesionego przez skarżącego odwołania, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2003 r.
W międzyczasie Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r., stwierdził nieważność postanowienia Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2000 r. w części, w której sprostowano (zmieniono) podstawę prawną decyzji Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] października 1993 r. nr [...].
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi do Sądu i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2005 r. sygn. akt II SA 3316/03, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że oceny zaskarżonej decyzji należało dokonać z uwzględnieniem decyzji z dnia [...] października 1993 r. w jej pierwotnym brzmieniu, czyli po stwierdzeniu nieważności postanowienia Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2000 r. w części, w której sprostowano (zmieniono) podstawę prawną decyzji Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] października 1993 r. nr [...]. Ponadto Sąd wskazał, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1993 r. przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] lipca 2000 r., nie została poprzedzona ustaleniami, czy istniały przesłanki przeniesienia skarżącego na niższe stanowisko, a ponadto, że decyzja z dnia [...] października 1998 r. nie zawiera żadnego uzasadnienia, do czego nie odniósł się Komendant Wojewódzki. Następnie Sąd w uzasadnieniu podał, że: "Powyższych uchybień natury formalnej nie dopatrzyły się również organy rozstrzygające wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP w K. w dnia [...] lipca 2000 r., pomimo że w sprawie, co jest bezsporne, brak jest opinii służbowej stwierdzającej nieprzydatność skarżącego na stanowisku starszego oficera [...]." Na końcu stwierdził, że "W kontekście takiego ustalenia i przy braku uzasadnienia decyzji o przeniesieniu skarżącego na niższe stanowisko służbowe, Komendant Główny PSP i Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powinni ponownie ocenić wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP w K. z dnia [...] lipca 2000 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego PSP w G. z dnia [...] października 1993 r.".
W związku z powyższym Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej pismem z dnia [...] lipca 2005 r. zwrócił się do skarżącego J. R. z prośbą, aby wyraził zgodę na potraktowanie wniosku z dnia [...] maja 2003 r. jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w tej sprawie podjętej przez organ II instancji, tj. Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2000 r.
W odpowiedzi skarżący podtrzymał swój wniosek z dnia [...] maja 2003 r.
W tej sytuacji Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP w K. w dnia [...] lipca 2000 r. i w uzasadnieniu podał, że nie można prowadzić postępowania w sprawie nieważności decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy istnieje w obrocie prawnym decyzja organu drugiej instancji utrzymującą tę pierwszą w mocy.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując w uzasadnieniu, że Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania, jeśli żądanie stwierdzenia nieważności złożył podmiot będący stroną w sprawie. Ponadto organ winien się kierować ustaleniami i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2005 r. sygn. akt II SA 3316/03.
W tym stanie rzeczy Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 157 i 158 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...]. W uzasadnieniu, opisując powyższy stan faktyczny podał, że ewentualne stwierdzenie nieważności tej decyzji doprowadziłoby do sytuacji, że w obrocie prawnym będzie funkcjonowała decyzja ostateczna Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej na podstawie której utrzymano w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia z dnia [...] lipca 2000 r., a taka sytuacja jest niedopuszczalna, bowiem stwierdzenie nieważności decyzji może dotyczyć jedynie decyzji ostatecznych.
W odwołaniu z dnia [...] lutego 2006 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. niezastosowanie przepisów art. 7 – 11, 107 § 1 i 3 i art. 156 § 1 pkt 2 i w uzasadnieniu podał przede wszystkim, że decyzja z dnia [...] stycznia 2000 r. w swej sentencji nie zawiera charakteru decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] października 1993 r. oraz, że rozstrzygnięto ją wbrew woli zawartej w jego żądaniu. Ponadto zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. i w uzasadnieniu – powołując się na argumenty przedstawione już przez organ pierwszej instancji – podał, że strona może żądać stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, jak również nieostatecznych, jednak w odniesieniu do tych ostatnich żądanie takie jest możliwe jedynie przed wniesieniem odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący J. R. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r., zarzucając im rażące naruszenie art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz art. 7 – 9, 11, 35, 36 77, 80 107 § 3, 138 § 1 pkt 1, 156 § 1 pkt 2, 157 § 1 i 158 § 2 k.p.a. poprzez dowolną ich interpretację oraz dowolną ocenę zgromadzonych dowodów, wydanie decyzji bez dostatecznego rozpoznania sprawy, zaniechanie obowiązku uzasadnienia decyzji oraz brak wyjaśnienia zasadności przesłanek rozstrzygnięcia i w obszernym uzasadnieniu, powołując się na dotychczasowy stan faktyczny, swoje zarzuty sprowadził do argumentów zawartych już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Pismem z dnia 4 grudnia 2006 r. skarżący ponowił zarzuty ze skargi i w uzasadnieniu powołał się na podobne argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, lecz z powodów innych, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem takich podmiotów, jak wszystkie strony postępowania oraz sąd, który wydał to orzeczenie oraz inne sądy i inne organy państwowe. Gwarantuje to zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, a w konsekwencji zasada wyrażona w tym przepisie zapobiega funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć, których nie można pogodzić w całym systemie sprawowania władzy. Zatem wszystkie wymienione w powyższym przepisie podmioty, muszą brać pod uwagę fakt istnienia prawomocnego orzeczenia sądowego oraz jego treść i są nim związane.
Natomiast w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2005 r. sygn. akt II SA 3316/03, uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2003 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...]. W uzasadnieniu podał m.in., że wymieniony organ w swojej decyzji z dnia [...] lipca 2000 r.: "(...) nie poczynił ustaleń, czy zastosowana przez Komendanta Miejskiego PSP podstawa prawna przeniesienia znajdowała uzasadnienie faktyczne, tj. czy istniała opinia służbowa stwierdzająca nieprzydatność skarżącego na dotychczas zajmowanym stanowisku. (...) Powyższych uchybień natury formalnej nie dopatrzyły się również organy rozstrzygające wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP w K. w dnia [...] lipca 2000 r., pomimo że w sprawie, co jest bezsporne, brak jest opinii służbowej stwierdzającej nieprzydatność skarżącego na stanowisku starszego oficera ds. [...]. (...) W kontekście takiego ustalenia i przy braku uzasadnienia decyzji o przeniesieniu skarżącego na niższe stanowisko służbowe, Komendant Główny PSP i Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powinni ponownie ocenić wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP w K. w dnia [...] lipca 2000 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komendant Miejskiego PSP w G. z dnia [...] października 1993 r.".
Tymczasem organy obu instancji w zaskarżonych decyzjach, w żadnym stopniu nie dostosowały się do wskazań zawartych w wiążącym ich wyroku. W oparciu o poczynione już wyżej rozważania zaakcentować raz jeszcze należy, że były one związane orzeczeniem Sądu, a po drugie zaś są one fundamentalne do ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] października 1993 r. nr [...], z wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2000 r. Orzekły natomiast, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...], że stwierdzenie nieważności powyższej decyzji jest niedopuszczalne, bowiem w obrocie prawnym pozostałaby utrzymującą ją w mocy decyzją Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...].
Z takim rozstrzygnięciem nie sposób się – zdaniem Sądu – zgodzić, bowiem przyjmując co do zasady trafność rozumowania organu, to rozstrzygnięcie w tej postaci nie może się ostać, bowiem fakt ten winien być badany w postępowaniu wstępnym i ewentualnie skutkować odmową wszczęcia postępowania w sprawie nieważności.
Reasumując, organ wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 157 § 3 k.p.a., a przede wszystkim – co już wyżej zaznaczono – w najmniejszym stopniu nie odniósł się do treści i wskazówek zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2005 r. sygn. akt II SA 3316/03. Tym samym dopuścił się on naruszenia art. 170 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skoro zatem Sąd ponownie nakazał, a dla prawidłowego odczytania treści sentencji należy się kierować treścią uzasadnienia, zbadanie pod określonym kątem decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] października 1993 r. przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K., to na przeszkodzie nie może stać stanowisko skarżącego wyrażone we wniosku z dnia [...] maja 2003 r. i nie zmienione, mimo sugestii organu o jego zgodzie na potraktowanie tego wniosku, jako stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji, tj. Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...], a wyrażonej w piśmie z dnia [...] lipca 2005 r.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 maja 2005 r. sygn. akt II SA 3316/03, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w żadnym stopniu nie odniósł się do wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2003 r.
Zatem – innymi słowy mówiąc – jeżeli organ był związany, stosownie do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), konkretnymi wskazaniami Sądu sprowadzającymi się do zbadania decyzji pod kątem jej nieważności, czyli sam w wyniku tego wyroku powziął wiadomość o wadliwości decyzji, to przy błędnym żądaniu skarżącego w tej sprawie (co do decyzji nieostatecznej), winien dostosować się do treści art. 157 § 2 k.p.a. in fine i wszcząć postępowanie z urzędu (co do decyzji ostatecznej).
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a i c w zw. z art. 170 oraz w zw. z art. 152 i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.