II SA/Wa 1233/18

II SA/Wa 1233/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 560/19 - Postanowienie NSA z 2019-06-28
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Fularski, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 października 2018 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] im. [...] Polskiej Akademii Nauk z siedzibą [...] na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania kategorii naukowej B w ramach oceny jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostek naukowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2017 r., 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz strony skarżącej Instytutu [...] im. [...] Polskiej Akademii Nauk z siedzibą [...] kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. oraz art. 47 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2018 r. poz. 87), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] o przyznaniu jednostce naukowej Instytutowi [...] im. [...] Polskiej Akademii Nauk kategorii naukowej B.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Instytut [...] im. [...] Polskiej Akademii Nauk, zwany dalej "Jednostką" wystąpił z wnioskiem o przyznanie kategorii naukowej i przekazał w dniu [...] kwietnia 2017 r. wypełnioną ankietę jednostki naukowej w systemie teleinformatycznym POL-on. Oceny jednostki, na podstawie informacji przedstawionych przez nią w ankiecie jednostki naukowej, dokonał Zespół ewaluacji NZ-2 złożony z ekspertów właściwych dla grupy nauk o życiu, powołany przez Przewodniczącego Komitetu.
Na podstawie § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2016 r. w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom, w których zgodnie z ich statutami nie wyodrębniono podstawowych jednostek organizacyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2154); zwane dalej rozporządzeniem Zespół przyznał jednostce naukowej odrębną ocenę według każdego z czterech kryteriów kompleksowej oceny, o których mowa w § 8 rozporządzenia:
1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" – ocena OI = 86,74 pkt,
2) kryterium II "Potencjał naukowy" – ocena OII = 689,19 pkt,
3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" – ocena OIII = 4,9 pkt,
4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" – ocena OIV = 50 pkt.
W celu obliczenia ocen według kryteriów I i III zostały określone wartości liczb N = 163,61 i N0 =2,8, co nastąpiło na podstawie wykazu pracowników Jednostki umieszczonego w złożonej ankiecie oraz zawartych tam informacji na temat autorstwa zgłoszonych osiągnięć naukowych.
Na podstawie wyników oceny przeprowadzonej przez Zespół, Komisja do spraw Grupy Nauk o życiu, zwana dalej "Komisją", na podstawie § 22 ust. 6 rozporządzenia dokonała porównania ocen Jednostki, przyznanych jej przez Zespół według każdego z czterech ww. kryteriów, z odpowiadającymi im ocenami jednostek referencyjnych dla kategorii naukowej A i B – zatwierdzonymi przez Ministra dla GWO S11CT – stosując algorytm określony w załączniku nr 9 do rozporządzenia.
Przeprowadzone przez Komisję porównanie ocen przyznanych Jednostce przez Zespół z ocenami jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A dało wynik 12,48, a porównanie z ocenami jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej B dało wynik 90,06, co stanowi, zgodnie z § 22 ust. 7 rozporządzenia, podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii naukowej B.
W związku z powyższym Komisja w dniu [...] października 2017 r. podjęła uchwałę, w której zaproponowała przydzielenie Jednostce kategorii naukowej B.
W dniu [...] października 2017 r. Komisja przekazała uchwałę Przewodniczącemu Komitetu, który wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. wystąpił do Ministra o przyznanie Jednostce kategorii naukowej C.
Po zapoznaniu się z wnioskiem Komitetu i dokumentacją kompleksowej oceny Jednostki Minister w dniu [...] listopada 2017 r. nr [...] wydał decyzję o przyznaniu Jednostce kategorii naukowej B.
W dniu 21 grudnia 2017 r. Jednostka wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawie przyznania kategorii naukowej.
W dniu 10 stycznia 2018 r. wniosek został przekazany w systemie Komitetowi, celem uzyskania opinii.
Komitet dokonał analizy argumentów przedstawionych w tym zakresie we wniosku i stwierdził, że wartości te wynoszą odpowiednio N=163,61 i N0 =2,8.
Komitet po zapoznaniu się z argumentacją przedstawioną przez Jednostkę i ich przeanalizowaniu uznał za uzasadnione zwiększenie wartości oceny punktowej w ramach kryterium IV do wysokości 55 pkt. Ustalając ocenę Jednostki, według czterech kryteriów kompleksowej oceny, o których mowa w § 8 rozporządzenia wskazał, że:
1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" – ocena OI = 87,86 pkt,
2) kryterium II "Potencjał naukowy" – ocena OII = 707,55 pkt,
3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" – ocena OIII = 5,76 pkt,
4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" – ocena OIV = 55 pkt.
Przeprowadzone przez Komisję porównanie ocen przyznanych Jednostce z ocenami jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A dało wynik 11, a porównanie z ocenami jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej B dało wynik 99,7, co stanowi, zgodnie z § 22 ust. 7 rozporządzenia, podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii naukowej B.
Komitet nie uznał argumentów Jednostki uzasadniających postulowaną zmianę wartości jednostek referencyjnych. Wyjaśnił, że ogólne zasady wyznaczania jednostek referencyjnych (JR) polegają na tym, że właściwe komisje Komitetu proponowały dla każdej grupy wspólnej oceny (GWO) po jednej JR, jako dolnej granicy wyników oceny dla kategorii A i B (odpowiednio JR-A i JR-B). JR jest modelową jednostką naukową (JN) scharakteryzowaną przez wartości ocen ustalone według każdego z czterech kryteriów kompleksowej oceny jako określony odsetek wartości ocen jednostki wzorcowej (JW) w danej GWO. Parametry JW były obliczane jako mediana wartości ocen uzyskanych przez najwyżej ocenione jednostki naukowe w danej GWO. Wartości ocen JR-A i JR-B jako określony procent wartości analogicznych ocen JW proponowała dla każdego kryterium oddzielnie właściwa komisja Komitetu, uwzględniając pozycję danej GWO w grupie nauk, właściwej spośród grup nauk, o których mowa w art. 39 pkt 2-5 lub/i ich pozycję międzynarodową.
Ramowe zasady wyznaczania wartości ocen jednostek referencyjnych były następujące:
1. W pierwszym etapie była wyznaczana wartość ocen JW - oddzielnie dla każdej GWO i dla każdego z czterech kryteriów.
2. Wartość oceny JW była obliczana jako mediana wartości uzyskanej przez 15% najlepszych JN w GWO, z zastrzeżeniem, że nie może ich być mniej niż 3, i po wyłączeniu JN małych i nietypowych.
3. Wartości ocen JR-A i JR-B w poszczególnych kryteriach były obliczane jako procent wartości ocen JW, po wprowadzeniu korekty uwzględniającej pozycję GWO względem całej, właściwej grupy nauk lub/i pozycję międzynarodową GWO. Korekty te były ustalane w wyniku analiz prowadzonych przez poszczególne komisje Komitetu.
Biorąc pod uwagę powyższe wyniki rozpatrzenia wniosku Komitet w uchwale podjętej na posiedzeniu plenarnym w dniu [...] kwietnia 2018 r. wyraził opinię, że decyzja Ministra z dnia [...] listopada 2017 r. powinna zostać utrzymana w mocy. Uzasadnienia opinii Komitetu odnośnie poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez Jednostkę we wniosku zostały umieszczone w systemie.
Po analizie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym zastrzeżeń zgłoszonych przez Jednostkę we wniosku oraz opinii Komitetu odnośnie tych zastrzeżeń, Minister podzielił w opinię Komitetu i stwierdził, że wskazane wyniki ponownego rozpatrzenia sprawy uzasadniają utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Jednostka wniosła o uchylenie decyzji oraz wydanie nowej decyzji przyznającej kategorię naukową A, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych, a także przeprowadzenie dowodów uzupełniających załączonych do skargi, bowiem są one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz ich przeprowadzenie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 107 § 3 w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a., bowiem uzasadnienie decyzji nie wskazuje w sposób wyczerpujący przyczyn, dla których organ uznał, że jednostka nie spełnia kryteriów otrzymania kategorii naukowej A,
b) art. 77 § 1 oraz art. 80 - w związku z art. 7 oraz w związku z art. 107 § 3 K.p.a., bowiem organ nie uwzględnił dowodów wskazujących, że Instytut spełnia kryteria otrzymania kategorii naukowej A, a nadto nie wskazał w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu decyzji, dlaczego danych okoliczności nie uznał za udowodnione,
c) art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 7 K.p.a. oraz § 13 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2016 r. w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom wskutek nieuwzględnienia wniosku o skorygowanie omyłki pisarskiej dotyczącej dwóch osób oraz niepowiązanie zaliczanej do dorobku jednostki publikacji z trzecim pracownikiem, co skutkowało nieuzasadnionym zaniżeniem punktacji w kryterium I i III i w konsekwencji przyznaniem niższej kategorii naukowej,
d) art. 136 oraz 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy, w sytuacji gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz właściwa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziłaby do uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenie o przyznaniu Instytutowi kategorii naukowej A.,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) § 16 ust 1 pkt 6 w zw. z § 8 pkt 2 , § 17 ust 1 pkt 1 w zw. z § 8 pkt 3, § 18 ust 1 pkt 3 w zw. z § 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2016 r. w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom poprzez bezzasadnie uznanie, że projekty realizowane przez Instytut w tym m.in. "[...]" oraz "[...]" nie zaliczają się do projektów obejmujących badania naukowe lub prace rozwojowe finansowane jako projekty strategiczne lub sektorowe albo inne projekty krajowe realizowane przez konsorcja naukowe, w ramach programów operacyjnych, o których mowa w załączniku nr 4 ( pkt 1 lit. r 2 tiret 1 i 2 ) do ww. rozporządzenia i bezzasadne uznanie, że przedmiotowe projekty zaliczają się do projektów niewymienionych w tiret 1-4 (pkt 1 lit. r 3 załącznika nr 4) do rozporządzenia, co skutkowało nieuprawnionym zaniżeniem punktacji w kryterium II oraz III i w konsekwencji przyznaniem niższej kategorii naukowej,
b) § 13 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym zaliczeniu pracowników Instytutu przebywających na urlopach do liczby N, podczas gdy pracownicy ze względu na korzystanie z długoterminowych urlopów w istocie nie świadczyli pracy przy prowadzeniu badań naukowych lub prac rozwojowych w ramach stosunku pracy, co skutkowało nieuprawnionym zaniżeniem punktacji i w konsekwencji przyznaniem niższej kategorii naukowej,
c) nieprawidłowego procedowania w zakresie obniżenia liczby N0 z wartości 2,8 do 0,05 (dotyczy obu decyzji),
d) § 22 ust. 1 pkt 3 w związku z § 8 pkt 4 powołanego rozporządzenia, z uwzględnieniem treści Załącznika nr 7 do ww. Rozporządzenia oraz w związku z art. 7a § 1 k.p.a., poprzez bezzasadne dokonanie przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych przy ocenie ewaluacyjnej kryterium IV rozłącznego podziału 10 osiągnięć Jednostki pomiędzy podkryteria I i II oraz nieuwzględnienia,
e) rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom w związku z art. 7a § 1 i art. 8 oraz 80 K.p.a. wskutek przyjęcia nieadekwatnych wartości punktowych wyliczone dla jednostki referencyjnej JRA w grupie NZ2B, z dowolnym pominięciem specyfiki grupy NZ2B, co doprowadziło do występowania zarówno w kryterium II, III jak i IV rażąco nierównomiernego rozkładu wartości dla poszczególnych jednostek w obrębie grupy.
Strona skarżąca wskazała, że organ w żaden sposób nie ustosunkował się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczyła, że uzasadnienia obu decyzji nie wyjaśniają dlaczego Instytut otrzymał taką liczbę punktów w poszczególnych kategoriach , zwłaszcza w kontekście wskazanych osiągnięć. Ponadto nie uwzględniono wszystkich osiągnięć Jednostki w kryterium IV, uznając, wbrew zebranym dowodom, że Jednostka nie zgłosiła konferencji naukowych organizowanych przez Instytut, podczas gdy na etapie składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączono szczegółowy wykaz konferencji, który jednak pominął Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych (KEJN), a następnie Minister, co stanowi rażące naruszenie przepisów prawa i spowodowało zaniżenie punktacji w danym kryterium i przyznanie zaniżonej kategorii naukowej.
Jednostka zakwestionowała zakwalifikowanie 10 projektów jako R3 i przyznanie zaniżonej liczby punktów wnioskując o przyznanie dodatkowej liczby 10.87 pkt w kryterium II oraz nieuwzględnienie 3 projektów w kryterium III wnioskując o ich uwzględnienie i przyznanie dodatkowej liczby 3.81 pkt w kryterium III.
Zwróciła uwagę, że w przypadku Instytutu jako jednostki, która z dniem [...] lipca 2016 r. uległa zmianom organizacyjnym, tj. połączeniu z Zakładem [...] PAN liczbę N dla lat 2013-2016 oblicza się zgodnie z art. 13 pkt 6.2 rozporządzenia, który stanowi, że do określenia liczby N w latach poprzedzających rok wprowadzenia zmian organizacyjnych, w których jednostka ta nie składała wniosków o przyznanie środków finansowych na działalność statutową przyjmuje się liczbę pracowników jednostki ustaloną na dzień wejścia w życie zmian organizacyjnych. Z uwagi na fakt, że obecnie stanowią jednostkę przekształconą należy zakwestionować wyliczenie liczby N. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dla jednostki przekształconej nie przyjmuje się uśrednionej liczby N za okres oceny, ale liczbę N na dzień połączenia jednostek. Stąd wynika konieczność dokładnego ustalenia liczby N na dzień połączenia, podczas gdy system POLON, na którym opiera się ocena, nie pozwala na uszczegółowianie statusu poszczególnych pracowników. Strona skarżąca wskazała, że już na etapie składania ankiety miała wątpliwości co do sposobu obliczenia tego parametru. Dotyczą one określenia "aktywne zatrudnienie", które dla lat poprzedzających rok przekształcenia (2013 -2015) spowodowało nieuzasadnione zwiększenie liczby N jednostki.
Odnosząc się do nieprawidłowego procedowania co do liczby N0 wniosła o uwzględnienie omyłki pisarskiej pracownika Działu Kadr i Płac wykazanej w pozycji "Inne Odwołania" w stosunku do wykazania A. D. i M. D. w liczbie N0, gdyż w przypadku innego zdarzenia ewaluacyjnego ID [...] dotyczącego pomyłki pisarskiej pracownika Działu Finansowo-Księgowego KEJN uwzględnił korektę pomyłki oraz korektę błędu N0 popełnionego przez KEJN i polegającego na niewyłączeniu J. M. z N0, przy jednoczesnym zaliczeniu jej publikacji do dorobku Instytutu.
Jednostka wskazała, że nieprawidłowe było dokonanie przez organ i podtrzymanie przez KEJN sztywnego (dychotomicznego) podziału 10 osiągnięć pomiędzy podkryteria I i II. W ocenie strony skarżącej KEJN nie uwzględnił w podkryterium I wszystkich osiągnięć Jednostki, które mają znaczenie dla oceny pozostałych efektów działalności naukowej. Wskazał, że KEJN podtrzymał po rozpatrzeniu odwołania ocenę w ramach podkryterium I jedynie w zakresie 5 osiągnięć o ID [...], [...], ID [...], [...], [...]. Skutkiem tego było przyznanie Jednostce jedynie 5 dodatkowych punktów, co dało łączną liczbę 30 pkt. Ponadto KEJN zaniżył ocenę Jednostki w podkryterium II przyznając 30 pkt i po raz drugi niesłusznie zarzucił Jednostce brak zgłoszonych konferencji naukowych organizowanych przez Instytut.
Instytut wniósł o ponowną ocenę przez organ osiągnięć i przyznanie istotnie podwyższonej liczby punktów w kryterium IV w pkt 1.1. i 1.2 oraz uwzględnienie w ocenie punktów dodatkowych podyktowanych oceną efektów związanych z rangą PCM, laboratorium [...] i ekspertyzą [...], a także o przyznanie istotnie podwyższonej liczby punktów w podkryterium II kryterium IV w kt 2.3 i 2.4 oraz uwzględnienie w ocenie punktów dodatkowych podyktowanych oceną efektów związanych z osiągnięciami o ID [...] i [...].
Zdaniem strony skarżącej otrzymana kategoria B nie odzwierciedla w żaden sposób pozycji Instytutu na forum międzynarodowym. Ocena Jednostki pozostaje w sprzeczności z miejscem Instytutu w rankingach międzynarodowych, w tym w odniesieniu do innych jednostek GWO kategorii A, które otrzymały zdecydowanie wyższą liczbę punktów w tym kryterium. W związku z tym przyznana ocena w kryterium IV jest krzywdząca.
Podkreśliła, że wartości punktów dla jednostki referencyjnej w kryterium II i III w żaden sposób nie odzwierciedlają wartości średnich czy median wyliczonych dla ocenianej grupy jednostek w obu kryteriach. W związku z tym wniosła o ponowne przeliczenie wartości dla jednostki referencyjnej A w grupie NZ2B i przyjęcia kryterium II, III i IV wartości JRA wg. Klucza procentowego w wysokości nie większej niż 55% wartości jednostki wzorcowej do wartości nie większej niż 670,45, 7,00 i 44.00 odpowiednio dla kryteriów II, III i IV.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2018 r. poz. 87), obowiązującej do dnia 30 września 2018 r., Komitet Edukacji Jednostek Naukowych (dalej jako: KEJN), jest organem opinio – doradczym ministra właściwego do spraw nauki, zwanego dalej "Ministrem". Do jego zadań w myśl art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy należy przeprowadzenie, nie rzadziej niż co 4 lata, kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych oraz przedstawienie Ministrowi wniosków w sprawie przyznania poszczególnym jednostkom naukowym kategorii.
Stosownie zaś do treści art. 2 pkt 9 omawianej ustawy określenie "jednostki naukowe" oznacza prowadzące w sposób ciągły badania naukowe lub prace rozwojowe:
a) podstawowe jednostki organizacyjne uczelni w rozumieniu struktur tych uczelni;
b) jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. z 2017 r., poz. 1869 i 2201);
c) instytuty badawcze w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1158, 1452 i 2201);
d) międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie odrębnych przepisów, działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
e) Polską Akademię Umiejętności;
f) inne jednostki organizacyjne niewymienione w lit. a – e, posiadające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będące organizacjami prowadzącymi badania i upowszechniającymi wiedzę w rozumieniu art. 2 pkt 83 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z wynikiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. WE L 187 z 26.06.2014, str. 1).
Kompleksowa ocena jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1, jak stanowi art. 42 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki, jest przeprowadzona na podstawie wyników oceny poziomu naukowego prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych oraz ich efektów w odniesieniu do standardów międzynarodowych, a także oceny znaczenia działalności jednostki naukowej dla rozwoju nauki w skali międzynarodowej oraz wzrostu innowacyjności w skali kraju. W wyniku kompleksowej oceny działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych jest przyznanie kategorii:
1) A+ - poziom wiodący;
2) A – poziom bardzo dobry;
3) B – poziom zadowalający, z rekomendacją wznowienia działalności naukowej, badawczo – rozwojowej lub stymulującej innowacyjność gospodarki;
4) C – poziom niezadowalający (art. 42 ust. 3).
Parametry i kryteria oceny jednostek naukowych zależą od ich wielkości, rodzaju i profili naukowych i są dostosowane do specyfiki każdej z czterech grup dziedzin nauki, odrębne dla instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności, podstawowych jednostek organizacyjnych uczelni, instytutów badawczych i jednostek naukowych, o których mowa w art. 2 pkt 9 lit. f (art. 42 ust. 4).
Podstawowymi kryteriami kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych jest ocena:
1) poziom naukowego prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych;
2) efektów działalności naukowej w odniesieniu do standardów międzynarodowych – w tym zwłaszcza publikacje autorstwa pracowników jednostki naukowej w renomowanych wydawnictwach oraz monografie naukowe, opracowane nowe technologie, materiały, wyroby, systemy i usługi, wdrożenia, patenty, licencje i prawa ochronne na wzory użytkowe, a także ocena znaczenia działalności jednostki naukowej dla rozwoju nauki w skali międzynarodowej oraz wzrostu innowacyjności w skali kraju a w zakresie twórczości artystycznej aktywny udział w międzynarodowych wystawach, festiwalach, wydarzeniach artystycznych, plastycznych, muzycznych, teatralnych i filmowych (art. 42 ust. 5).
Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 2 Przewodniczący KEJN, na wniosek właściwej komisji (wymienionej w art. 39 pkt 2 – 5), powołuje zespoły ewaluacji, w których skład wchodzą eksperci właściwi dla różnych rodzajów jednostek naukowych i dziedzin nauki. Do zadań zespołów ewaluacji należy przeprowadzanie kompleksowej oceny jakości działalności naukowej i badawczo – rozwojowej jednostek naukowych, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1.
Z kolei w myśl art. 44 ust. 1 tej ustawy, Przewodniczący KEJN przedstawia Ministrowi projekt szczegółowych parametrów i kryteriów oceny jednostek naukowych, o których mowa w art. 42 ust. 4 i 5.
Komisja podejmuje uchwałą w sprawie, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 2, po przeprowadzeniu kompleksowej oceny jakości działalności naukowej i badawczo – rozwojowej jednostek naukowych, zaś Przewodniczący KEJN występuje do Ministra z wnioskami o przyznanie jednostkom naukowym kategorii naukowej w terminie 14 dni od dnia podjęcia przez Komisję uchwały w tej sprawie (art. 45 ust. 1 i 2).
Tryb przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom, w których nie wyodrębniono podstawowych jednostek organizacyjnych, w tym szczegółowe parametry i kryteria kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych, sposób przeprowadzenia i dokumentowania kompleksowej oceny oraz wzory kart oceny dokonywanej przez zespoły do spraw ewaluacji jednostek naukowych określa wydane przez ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozporządzenie z dnia 12 grudnia 2016 r. w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom, w których zgodnie z ich statutami nie wyodrębniono podstawowych jednostek organizacyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2154).
Przepis art. 47 ust. 1 zd. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki stanowi, że Minister przyznaje kategorię naukową jednostce naukowej lub uczelni, o której mowa w art. 42 ust. 7, w drodze decyzji, na okres do dnia przyznania kategorii naukowej na podstawie kolejnej kompleksowej oceny jakości ich działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej.
Natomiast w myśl ust. 5 ww. przepisu, do postępowań w sprawach przyznania kategorii naukowej jednostce naukowej lub uczelni, o której mowa w art. 42 ust. 7, nie stosuje się art. 10 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Oznacza to, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w tym zakresie jako organ administracji publicznej i związany jest przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej jako: "Kpa", z wyłączeniem art. 10 i art. 81, zaś wydawana przez niego decyzja w przedmiocie przyznania kategorii naukowej jest decyzją administracyjną.
Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 Kpa, decyzja powinna zawierać m. in. rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Natomiast w myśl § 3 ww. przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie jest integralną częścią decyzji, jego funkcją jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego jej część dyspozytywną.
W piśmiennictwie z zakresu teorii prawa wskazuje się, że uzasadnienie decyzji:
1) spełnia prawny obowiązek wykazania, na jakiej podstawie decyzja została podjęta;
2) daje podstawę kontroli poprawności decyzji;
3) może odgrywać rolę perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także wobec organów orzekających, przez którymi sprawa może się toczyć w trybie odwoławczym;
4) pełni inne rozmaite dalsze funkcje (wpływa na kształtowanie praktyki precedensowej i przewidywalności decyzji oraz na kształtowanie się postaw oceniających wśród organów orzekających), może wreszcie stanowić materiał, który uwzględniony przez prawodawcę będzie wpływał na zmiany stanu prawnego;
5) pełni funkcję opisową, gdy ma odpowiadać procesowi podjęcia decyzji przez organ orzekający (zob. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie ..., s. 306 – 307).
Z kolei w orzecznictwie zwraca się uwagę, że: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy, w toku załatwienia spraw. Motywy te, powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma – zdaniem Sądu – nie tylko znaczenie prawne ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych" (zob. Wyrok NSA z 15.12.1995, sygn. akt SA/Lu 2479/94, Lex nr 27106).
W ocenie Sądu uzasadnienia decyzji wydanych w niniejszej sprawie nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa. W swoim wniosku o przyznanie kategorii naukowej sporządzanym zgodnie z wymogami powołanego rozporządzenia, Instytut [...] im. [...] Polskiej Akademii Nauk bardzo obszernie przedstawił materiały wymagane do kompleksowej oceny jednostki naukowej według następujących kryteriów wskazanych w § 8 rozporządzenia:
1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze";
2) kryterium II "Potencjał naukowy";
3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej";
5) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej".
Natomiast organ ograniczył się w uzasadnieniach tak pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, do przytoczenia oceny punktowej dokonanej przez KEJN. Nie wyjaśnił w żaden sposób, z czego punktacja taka wynika, dlaczego uwzględnił jedne osiągnięcia, a innych nie uwzględnił. Ponadto w zaskarżonej decyzji bardzo lakonicznie odniósł się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Co prawda punktacja uległa zwiększeniu, lecz nie spowodowało to podniesienia kategorii naukowej. Uzasadnienia decyzji nie dają Sądowi możliwości prześledzenia toku procedowania przez organ, z tym samym zarówno zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja wymykają się spod kontroli sądowej.
Zwrócić należy uwagę na sformułowanie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "Uzasadnienie opinii Komitetu odnośnie poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez Jednostkę zostały umieszczone w systemie". Chodzi zapewne o system POLON, za pomocą którego składa się zarówno wniosek (ankietę) o przyznanie kategorii naukowej, jak też wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W tej sytuacji zarzuty naruszenia przepisów postępowania są zasadne.
Trudno natomiast wypowiedzieć się Sądowi w kwestii zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wobec stwierdzonej wadliwości uzasadnień obydwu decyzji, z wyłączeniem zarzutu naruszenia § 13 powołanego rozporządzenia przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym zaliczeniu pracowników Instytutu przebywających na urlopach do liczby N, podczas gdy pracownicy ci ze względu na korzystanie z długoterminowych urlopów w istocie nie świadczyli pracy, co skutkowało nieuprawnionym zaniżeniem punktacji i w konsekwencji przyznaniem niższej kategorii naukowej. Zarzut powyższy nie jest trafny, albowiem bezsporne jest w sprawie, że z dniem [...] lipca 2016 r. Instytut uległ zmianom organizacyjnym, tj. połączeniu z Zakładem [...] i PAN.
W takiej sytuacji zgodnie z § 13 ust. 6 pkt 2, do określenia liczby N w latach poprzedzających rok wprowadzenia zmian organizacyjnych, w których jednostka ta nie składała wniosków o przyznanie środków finansowych na działalność statutową, przyjmuję się liczbę pracowników ustaloną na dzień wejścia w życie zmian organizacyjnych.
Rozpatrując sprawę ponownie organ winien uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi ze szczególnym uwzględnieniem wymogów prawidłowego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postpowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).