II SA/Wa 1231/24

II SA/Wa 1231/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Anna Pośpiech-Kłak
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi M. F. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę
Uzasadnienie
Skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd) z 10 października 2023 r. M. F. (dalej: Skarżąca) zaskarżyła uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] (dalej: Organ) z [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zaskarżoną uchwałę podjęto na podstawie § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2, § 32 ust. 1 w zw. z ust. 8, § 7 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazow. z 2019 r., poz. 14836 z 10 grudnia 2019 r. ze zm.; dalej: uchwała mieszkaniowa).
W jej uzasadnieniu Organ wskazał, że Skarżąca złożyła wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej [...] kwietnia 2022 r. Podniosła w nim, że jej matka zamieszkuje samotnie w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] do którego posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Powierzchnia użytkowa ww. lokalu stanowi 31 m2, w tym powierzchnia mieszkalna to 17,50 m2. Zainteresowana podała również, że jej córka ma własnościowy lokal mieszkalny (w kredycie), w którym według oświadczenia zamieszkują 4 osoby.
Organ ustalił, że Skarżąca (ur. 1967 r.; wdowa) jest zameldowana i zamieszkuje w lokalu [...] przy ul. [...] w [...] od dnia [...] lutego 2012 r. na podstawie umowy najmu zawartej z właścicielami nieruchomości. Ww. umowa najmu została wypowiedziana Skarżącej [...] września 2021 r. ze skutkiem na dzień [...] października 2021 r. Stan konta czynszowego wykazuje zadłużenia w wysokości [...] zł. na [...] marca 2022 r. W ww. lokalu zameldowany jest M. F. (ur. 1989 r.; kawaler) - syn Skarżącej, który obecnie według oświadczenia przebywa
w [...].
Organ ustalił również, że lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] składa się z 3 izb (2 pokoje z kuchnią) i łazienki z toaletą. Lokal wyposażony jest
w instalację wodno-kanalizacyjną, gazową i elektryczną. Znajduje się on na III piętrze. Jego powierzchnia użytkowa wynosi 51,80 m2 w tym mieszkalna 37,50 m2.
Następnie Organ stwierdził, że kryterium metrażowe dla 1 zamieszkującej osoby to 10 m2. Średni miesięczny dochód w 1-osbowym gospodarstwie domowym wnioskodawcy z okresu 3 miesięcy (tj. od 1 stycznia 2022 do 31 marca 2022 r.) został udokumentowany i wynosił [...] zł. Źródłem dochodu Skarżącej było wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę na czas nieoznaczony w pełnym wymiarze godzin. Kryterium dochodowe dla 1-osobowego gospodarstwa domowego wynosi 2.811,42 zł.
Jako motywy rozstrzygnięcia Organ wskazał przekroczenie kryterium dochodowego i metrażowego oraz możliwość zamieszkania Skarżącej z jej matką we własnościowym spółdzielczym lokalu oraz brak złożenia powództwa o eksmisję Skarżącej przez właścicieli budynku [...].
W swojej skardze Skarżąca wniosła o stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały oraz zarzuciła Organowi naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegające na tym, że nie przesłuchano w charakterze świadków Skarżącej oraz jej syna.
W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, aby Organ na podstawie analizy i oceny jej sytuacji życiowej i majątkowej postanowił o zwolnieniu z warunków dotyczących kryterium metrażowego. Organ jednak nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania warunków mieszkaniowych i sytuacji życiowej Skarżącej, tym samym dopuszczając się rażącego zaniedbania swoich obowiązków, a tym samym naruszył prawa Skarżącej, podejmując skarżoną uchwałę.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w toku postępowania administracyjnego.
Sąd zważył, co następuje.
Skargę należało oddalić, ponieważ Organ nie naruszył zaskarżoną uchwałą ani prawa materialnego, ani norm postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z § 4 uchwały mieszkaniowej pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7. Przepisy te określają maksymalne wartości dochodu oraz powierzchni mieszkalnej przypadających na 1 osobę, po przekroczeniu których nie można danej osobie udzielić pomocy mieszkaniowej na zasadach ogólnych.
Wątpliwości ani Sądu, ani Stron nie budzą przyjęte przez Organ wartości obu ww. kryteriów. Dla porządku Sąd stwierdza, że kryterium dochodowe określa § 5 ust. 1
i ust. 2 pkt 2 uchwały mieszkaniowej jako wartość dochodu przypadającego na 1 osobę. Na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały wynosi dla 1-osobowego gospodarstwa domowego 2.811,42 zł. Kryterium metrażowe określa § 7 ust. 1 pkt 1 uchwały mieszkaniowej jako wartość powierzchni mieszkalnej przypadającej na 1 osobę. W wypadku zamieszkiwania lokalu przez 1 osobę wynosi ona 10 m2.
Oś sporu między Stronami stanowią kwestie proceduralne, mianowicie, czy Organ zgodnie z prawem przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz czy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy.
Na wstępie należy kategorycznie odrzucić przedstawiony w odpowiedzi na skargę pogląd Organu, jakoby do postępowania w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej nie stosowało się przepisów k.p.a.
Uchwała w przedmiocie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej bądź jego odmowy stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego podjęty
w sprawie z zakresu administracji publicznej, niebędący jednocześnie aktem prawa miejscowego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w węzłowej uchwale z 21 lipca
2008 r., sygn. akt I OPS 4/08). Tego typu uchwała jako akt opisany w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. nie jest ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem, w związku z czym nie stosuje się do niego przepisów k.p.a. wprost na podstawie art. 1 pkt 1 k.p.a.
Jak wyjaśnił NSA w uzasadnieniu wyroku z 19 września 2024 r. (sygn. akt III OSK 4752/21): "na przepisy k.p.a. spojrzeć należy bowiem szerzej, także przez pryzmat płaszczyzny aksjologicznej, co nakazuje zwrócić uwagę na to, że uregulowane w ich treści zasady wyrażają wartości ogólne dla całego systemu prawa, tzn. że są to wartości, na których opiera się cały porządek prawny (por. M. Zdyb, J. Stelmasiak, Zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego. Orzecznictwo Sądu Administracyjnego z komentarzem, Lublin 1992, s. 5-6). W doktrynie i orzecznictwie istnieje dyskurs i niewątpliwy problem z zakresem zastosowania zasad ogólnych k.p.a. do innych postępowań niż postępowania zegzemplifikowane w art. 1 k.p.a. J. P. Tarno stoi na stanowisku, iż ‘właściwe funkcjonowanie systemu wymaga z założenia przyjęcia pewnych wspólnych, chociażby tylko podstawowych reguł proceduralnych oraz wartości, które powinny być realizowane w procesie stosowania prawa. Wydaje się, że zostały one określone w zasadach ogólnych’, tj. w zasadach ogólnych k.p.a. (J.P. Tarno, Zasady ogólne k.p.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Studia Prawno-Ekonomiczne 1986/36, s. 61). Wobec braku pełnej kodyfikacji wszystkich procedur administracyjnych i procedur w administracji, zasady ogólne k.p.a. odgrywają kluczowe znaczenie, nie tylko w procesie wykładni
i stosowania przepisów k.p.a., lecz także w obszarze innych postępowań administracyjnych, jeśli w toku dyskursu prawnego nie ustalono odmiennych zasad odnośnie do tych postępowań, wobec zasad ogólnych k.p.a. (por. W. Piątek, Zasady ogólne k.p.a. jako podstawa skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, [w:] Kodyfikacja postępowania administracyjnego. Na 50-lecie k.p.a., red. J. Niczyporuk, Lublin 2010, s. 624). Zasady te więc jako nośniki rudymentarnych wartości systemu prawa obowiązują i gwarantują stronom różnorakich postępowań poszanowanie ich praw, a organom zapewniają pewne drogowskazy prowadzenia postępowania w zgodzie z określonymi zasadami będącymi nośnikami ogólnosystemowych wartości.
Zasady wyrażone m.in. w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należy tym samym odnosić i uznawać za pomocne do procesów stosowania całego prawa materialnego (vide odmiennie wyrok NSA z 6 listopada 2007, I OSK 1512/06, CBOSA). Można przyjąć, że powyższe przepisy statuują zasady, których zakres obowiązywania i zastosowania wykracza poza ramy postępowania jurysdykcyjnego oraz że znajdują one szerokie zastosowanie do działalności administracji publicznej nakierowanej na załatwianie wszelakich spraw jednostki z zakresu administracji publicznej w przypadku braku kompleksowego zespołu przepisów procesowych przewidzianych dla danej sprawy, tj. gdy występuje luka prawna. W takich przypadkach możliwe jest zastosowanie tych przepisów w drodze zastosowania analogii legis, co na gruncie prawa procesowego administracyjnego jest zasadniczo dopuszczalne (por.
J. Zimmermann, Aksjomaty postępowania administracyjnego, Warszawa 2017, s. 43-44, J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 173-174), gdyż zasady wyrażone w tych przepisach należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak: S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo 1961/12, s. 889)".
Zaprezentowany powyżej pogląd dominuje w obecnym orzecznictwie NSA, a Sąd w niniejszym składzie również go podziela i przyjmuje za własny.
Zdaniem Sądu Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz ocenił całokształt zebranego materiału dowodowego w zgodzie z wymogami przewidzianymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Po pierwsze, z akt sprawy wynika, że Skarżąca (co sama potwierdziła na rozprawie przed Sądem) zamieszkuje lokal nr [...] przy ul. [...]
w [...]. Ów lokal zamieszkuje samotnie. Biorąc pod uwagę, że powierzchnia mieszkalna ww. lokalu wynosi 37,50 m2, Organ prawidłowo uznał, że Skarżąca nie spełnia kryterium metrażowego, o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 1 uchwały mieszkaniowej.
Po drugie, jak wynika z dołączonego do wniosku Skarżącej zaświadczenia, średni miesięczny dochód Skarżącej w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2022 r.
(a więc z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej) wyniósł [...] zł. Biorąc ów fakt pod uwagę, Organ prawidłowo uznał, że Skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego, o którym mowa
w § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 uchwały mieszkaniowej.
W ramach konkluzji Sąd stwierdza, że zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały uwaga Organu co do możliwości zamieszkania przez Skarżącą z jej matką we własnościowym spółdzielczym lokalu nie ma de facto wpływu na wynik sprawy, ponieważ sam fakt niespełniania przez Skarżącą kryterium dochodowego
i metrażowego, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy udzielenia jej pomocy mieszkaniowej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak
w sentencji.