II SA/Wa 1218/11

II SA/Wa 1218/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Eugeniusz Wasilewski /przewodniczący/
Ewa Marcinkowska /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
art. 89,  art. 95 ust. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Przemysław Szustakiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w K. o opróżnieniu lokalu mieszkalnego oddala skargę
Uzasadnienie
Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 95 ust. 3 pkt 3 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58), po rozpatrzeniu odwołania I. T., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o opróżnieniu przez I. T. lokalu mieszkalnego nr [...] na [...] w K.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
I. T. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym nr [...] na [...] w K. Przedmiotowy lokal mieszkalny został na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1975 r. Naczelnika Wydziału Kwaterunkowo – Budowlanego KWMO w K. przydzielony jej ojcu A. C, jako funkcjonariuszowi Milicji Obywatelskiej. Po śmierci ojca przedmiotowy lokal został przydzielony decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. matce zainteresowanej G. C., jako wdowie po zmarłym policjancie. G. C zmarła w dniu 30 sierpnia 2007 r.
Działając z urzędu, Komendant Miejski Policji w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. wzywającej I. T., M. T. wraz z niepełnoletnim synem K. T. do opróżnienia z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego na [...] w K., z uwagi na zajmowanie go bez tytułu prawnego.
I. T. od powyższej decyzji nie wniosła skutecznie odwołania, wobec czego stała się ona ostateczna w administracyjnym toku instancji.
W dniu 1 września 2010 r. do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji wpłynął wniosek I. T. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Komendanta Miejskiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego na [...] w K.
We wniosku, powołując się na przepisy art. 156 § 1 pkt 1, 2, 5 i 7 k.p.a., wnioskodawczyni zarzuciła, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, gdyż przedmiotowy lokal nie znajduje się w dyspozycji organów podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, a tym samym nie podlega przydziałowi na podstawie decyzji administracyjnej, lecz uregulowaniom cywilnoprawnym. Skutkuje to stwierdzeniem, że decyzja ta w sposób rażący narusza przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę jej wydania. Decyzja ta jest tym samym niewykonalna, a jej niewykonalność ma charakter trwały.
[...] Komendant Wojewódzki Policji decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wydaną na podstawie art. 158 § 1 oraz art. 157 § 1 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] czerwca 2009 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że decyzja ostateczna korzysta z ochrony przewidzianej w art. 16 k.p.a., a jej wzruszenie może nastąpić wyłącznie w wypadkach przewidzianych w Kodeksie. Jednym z takich nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej jest instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, a podstawy stwierdzenia nieważności decyzji określa art. 156 § 1 k.p.a.
Organ wyjaśnił, iż przepis art. 95 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji stwarza podstawy do wydawania decyzji administracyjnych o opróżnieniu lokalu mieszkalnego zajmowanego przez policjantów, emerytów i rencistów policyjnych, a także osoby nieuprawnione. W dniu zaś wydania decyzji nr [...], zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 95 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydawało się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. Z kolei, zgodnie z § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 884 z późn. zm.), w stosunku do osób zajmujących lokal bez tytułu prawnego, decyzje w sprawach opróżnienia lokali mieszkalnych wydaje kierownik jednostki organizacyjnej Policji, w którego dyspozycji pozostają te lokale, tj. w tym przypadku Komendant Miejski Policji w K..
Organ zaznaczył, że I. T. zajmowała lokal na [...] w K. wyłącznie w charakterze członka rodziny (córki) najpierw A. C., funkcjonariusza MO, który otrzymał to mieszkanie jako lokal służbowy, a następnie G. C., wdowy po zmarłym A. C.. Ani zainteresowana, ani jej mąż i syn nie są natomiast osobami posiadającymi uprawnienie do policyjnej renty rodzinnej, nie są również funkcjonariuszami Policji i nie pobierają emerytury bądź renty policyjnej.
Przedmiotowy lokal pozostawał w dyspozycji organu Policji. Komendant Miejski Policji w K., jako dysponent lokalu, wydając decyzję na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji i § 14 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005 r. działał zatem na podstawie przepisów prawa i zgodnie ze swoją właściwością.
Organ podkreślił też, że kwestie dotyczące mieszkań przeznaczonych dla policjantów regulują przepisy zawarte w rozdziale ósmym ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze w postaci rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884 z późn. zm.). Według natomiast art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266), przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów (...), jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej.
Tak więc regulacje prawne dotyczące policyjnych mieszkań służbowych stanowią rozwiązania szczególne wobec zasad ogólnych prawa lokalowego, w związku z czym rządzą się właściwymi jedynie sobie zasadami.
W stosunku do lokali pozostających w dyspozycji organów Policji zastosowanie mają przepisy resortowe. Tym samym bezzasadny jest zarzut strony o wydaniu kwestionowanej decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Dyspozycja przedmiotowym lokalem nadal należy bowiem do organu podległego ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych – tj. Komendanta Miejskiego Policji w K.. Po przejęciu nieruchomości (w tym przedmiotowego lokalu) przez Gminę K., dysponent lokalu nie podjął czynności zmierzających do zrzeczenia się posiadanej dyspozycji na rzecz gminy. Lokal mieszkalny, znajdujący się w K. na [...] w K. należy tym samym do kategorii mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji, a Gmina K. wykazuje ten lokal jako pozostający w dyspozycji organów Policji.
Krąg osób uprawnionych do lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji jest natomiast zawężony i wyczerpująco wymieniony w art. 89 ustawy o Policji oraz ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 67 z późn. zm.). Wnioskodawczyni, jej mąż i syn, nie mieszczą się w kręgu tych osób.
Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego niewykonalności decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K. organ podkreślił, iż to na stronie ciąży obowiązek wykazania niewykonalności decyzji. Strona w żaden sposób nie wykazała zaś, aby przedmiotowa decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały. Błędne jest także twierdzenie zainteresowanej jakoby lokal na [...] w K. stanowił własność jakiejś, nieokreślonej przez samą zainteresowaną, spółdzielni mieszkaniowej. Lokal ten stanowi bowiem własność Gminy K. Przytoczone przez zainteresowaną orzeczenia sądów nie mają zatem w niniejszej sprawie żadnego znaczenia.
Organ zaznaczył jednocześnie, iż lokale stanowiące własność osób fizycznych, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2008 r. (sygn. akt K 8/07), zostały wyłączone z prawa dyspozycji, gdyż dyspozycja naruszała prawo własności osób fizycznych, co uznano za niezgodne z Konstytucją. Przedmiotowy lokal stanowi jednak własność gminy, a nie osób fizycznych. Twierdzenie zainteresowanej, że zajmowany przez nią lokal nie jest własnością Policji jest słuszne. Jest ono jednak chybione, gdyż Policja nie posiadając osobowości prawnej, nie posiada na własność żadnych lokali, posiada jedynie dyspozycję przekazanymi jej lokalami.
Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] czerwca 2009 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, 2, 5 i 7 k.p.a., gdyż okoliczności przytoczone przez stronę nie mogły posłużyć za dowody na wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Nie stwierdzono również niewykonalności decyzji, która istniałaby w chwili jej wydania i miała charakter trwały. Zaskarżona decyzja nie zawiera także wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.
W odwołaniu od powyższej decyzji skierowanym do Komendanta Głównego Policji I. T. zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwą wykładnię, a także bezczynność w zakresie rozpoznania jej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Miejskiego Policji w K.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca ponowiła zarzuty zawarte wcześniej we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w K., ponownie wskazując, iż organy Policji zobowiązane były wykazać, że pozostają dysponentem spornego lokalu, a tym samym, że lokal ten podlega orzecznictwu w trybie prawa administracyjnego. W ocenie skarżącej w świetle obowiązujących przepisów prawa nie można przyjąć, że lokale, które pozostawały wcześniej w dyspozycji organów MO przeszły automatycznie do dyspozycji organów Policji. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca odwołała się ponownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
W konkluzji wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w K. lub w przypadku negatywnego dla niej rozstrzygnięcia, wstrzymanie jej wykonania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania wyrokiem właściwego sądu administracyjnego.
Komendant Główny Policji w wyniku rozpoznania powyższego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 95 ust. 3 pkt 3 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego nr [...] na [...] w K.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że niniejsze postępowanie prowadzone jest w trybie nadzwyczajnym Kodeksu postępowania administracyjnego. Jego istotą było zatem wyłącznie wykazanie istnienia lub braku podstaw stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wskazanych przez stronę, bez badania sprawy głównej.
Organ przypomniał, iż Komendant Miejski Policji w K. wydał kwestionowaną decyzję na podstawie przepisów art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, stosownie do których decyzję o opróżnieniu służbowego lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku jego zajmowania bez tytułu prawnego. Zainteresowana w trakcie postępowania administracyjnego nie zdołała natomiast wykazać tytułu prawnego do przedmiotowego mieszkania. Nie jest również trafny zarzut strony w odniesieniu do braku kompetencji organów Policji do wydawania orzeczeń o opróżnieniu zajmowanego przez nią mieszkania. Jak bowiem wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., mieszkanie to zostało przydzielone w 1975 r. ojcu zainteresowanej – ówczesnemu funkcjonariuszowi Milicji Obywatelskiej, a więc należy do kategorii lokali, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji. W tej sytuacji, za słuszne należy uznać stanowisko organu I instancji, który odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanego przez stronę orzeczenia.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. T. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą ich wykładnię, jak również niezastosowanie przepisów prawa materialnego, tj. art. 95, 97, 146 i 147 ustawy o Policji oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin, jak również naruszenie przepisów rozdziału 2, skutkiem czego skarżone akty administracyjne wprost naruszają przepisy art. 156 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że lokal został przydzielony przez właściwy organ Milicji Obywatelskiej funkcjonariuszowi tego organu. Decyzja o przekazaniu dyspozycji lokalu bezsprzecznie wskazywała Milicję Obywatelską, jako organ, któremu prawo dyspozycji lokalem zostało przekazane. Jednakże transformacje ustrojowe spowodowały, że zgodnie z ustawą o Policji, Milicja Obywatelska przestała istnieć jako organ administracji państwa. Powyższe wynika z art. 146 i art. 147 ustawy o Policji, przy czym w art. 146 ust. 2 wskazano wprost obowiązek ciążący na Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazania mienia pozostającego w dyspozycji MO, właściwym organom Policji, co winno nastąpić zgodnie z art. 14 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne jest zatem uznanie automatycznego przejęcia dyspozycji mieniem MO przez odpowiednik w Policji, bez dopełnienia tego stosownym aktem administracyjnym.
Powyższe stwierdzenie skarżącej nie znalazło jednak kontrargumentów i innych wskazań w decyzji organu, co skutkuje stwierdzeniem, że stan taki jest zgodny ze stanem faktycznym, a z tego wynika, że lokal ten z uwagi na brak przekazania właściwemu organowi Policji, wobec rozwiązania MO, pozostaje w wyłącznej dyspozycji właściciela, którym jest Gmina K., a opierając się na zmianie przepisów prawa lokalowego i powstania w przedmiotowym budynku struktur lokatorsko-własnościowych, stosowny zarząd budynku.
Wynika z powyższego, że Policja nie posiada prawa dysponowania spornym lokalem mieszkalnym, a co za tym idzie, wydana decyzja nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K. o opróżnieniu lokalu narusza art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Ponadto, przywołane przez organ przepisy ustawy o Policji mają zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do funkcjonariuszy Policji pozostających w służbie czynnej, a brak jest możliwości ich stosowania w odniesieniu do funkcjonariuszy Policji/Milicji zwolnionych ze służby i uprawnionych do zaopatrzenia emerytalno-rentowego, a tym bardziej w stosunku do spadkobierców emeryta/rencisty policyjnego, którzy nie pozostawali z Policją w stosunku administracyjnoprawnym. W stosunku do tych osób ma zastosowanie ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), gdzie wprost w pominiętym przez organy art. 29 wskazano, że emerytom i rencistom policyjnym przysługuje prawo do służbowego lokalu mieszkalnego, a prawo to przechodzi na członków rodziny po zmarłych funkcjonariuszach, co wynika wprost z ustępu 2 zdanie ostatnie.
Z powyższego wynika zatem, że zaskarżona decyzja Komendanta Miejskiego Policji w K. wydana została bez podstawy prawa materialnego, czym narusza art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i jako taka nie posiada przymiotu wykonalności.
Z art. 29 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wynika ponadto wprost posiadanie przez skarżącą prawa do przedmiotowego lokalu mieszkalnego do czasu przydzielenie jej zastępczego lokalu mieszkalnego. Ponieważ zaś przed wydaniem decyzji, jak i do chwili obecnej, nie został skarżącej przydzielony lokal zastępczy, a Policja i Gmina lokalami takimi nie dysponują, brak jest możliwości jej wykonania pod przymusem w trybie egzekucji administracyjnej. Zatem decyzja o opróżnieniu lokalu mieszkalnego jest niewykonalna i orzec należy, że jej niewykonalność ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.).
Wydanie aktu władzy przez organ niewłaściwy do orzekania w przedmiocie sporu, bez podstawy prawa materialnego, jak i niewykonalnego z uwagi na brak możliwości przydzielenia lokalu zastępczego prowadzić winno zatem do jego uchylenia w trybie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Nie można bowiem eksmitować w obecnym stanie prawnym lokatorów na tzw. bruk, stoją temu na przeszkodzie obowiązki zapewnienia lokalu zastępczego, jak i przepisy ustawy o ochronie lokatorów.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także uchylenie decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K., względnie uznanie jej niewykonalności i wskazanie braku podstaw prawa materialnego i właściwości Policji do orzekania w przedmiocie zajmowanego przez skarżącą lokalu mieszkalnego.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 2011 r. podtrzymała zarzuty skargi odnośnie niewyjaśnienia przez organy Policji statusu prawnego spornego lokalu mieszkalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga I. T. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.
Powyższe decyzje wydane zostały w postępowaniu nadzwyczajnym wszczętym przez organ na wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Komendanta Miejskiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] na [...] w K.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że instytucja stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej należy do wyjątków od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga w związku z tym bezpośredniego ustalenia, że uchylana decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w tym przepisie. W postępowaniu tym organ nie może natomiast rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym.
W kwestionowanej przez skarżącą decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2009 r. Komendant Miejski Policji w K. wezwał I. T. i M. T. wraz z nieletnim synem K. T. do opróżnienia z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] na [...] w K. jako zajmowanego bez tytułu prawnego.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącą należy do kategorii lokali "pozostających w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych i podległych mu jednostek", o których mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.). Pod pojęciem lokale mieszkalne przeznaczone do dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów należy rozumieć lokale, co do których decyzja o ich przydziale lub opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Organy Policji nie muszą natomiast, zgodnie z art. 90 ustawy o Policji, wykazywać swego prawa własności do danego lokalu mieszkalnego. Prawo do dysponowania lokalem mieszkalnym – na gruncie przepisów powołanej ustawy – jest przesłanką faktyczną i ma charakter niezależny od prawa własności danego lokalu.
W sprawie jest natomiast okolicznością niesporną, że lokal mieszkalny nr [...] na [...] w K. został przydzielony na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1975 r. Naczelnika Wydziału Kwaterunkowo – Budowlanego KWMO w K. ojcu skarżącej A. C., jako funkcjonariuszowi Milicji Obywatelskiej. Po śmierci A. C. przedmiotowy lokal został zaś przydzielony decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. matce skarżącej G. C., jako wdowie po zmarłym policjancie. Powyższe potwierdza zatem, że po utworzeniu w 1990 r. Policji przedmiotowy lokal mieszkalny, pozostający wcześniej w dyspozycji Milicji Obywatelskiej, zgodnie z art. 146 ust. 2 ustawy o Policji przeszedł do dyspozycji organów Policji. Śmierć osoby, która uzyskała przydział do lokalu będącego w dyspozycji organów Policji oznacza, że lokal ten w dalszym ciągu pozostaje w dyspozycji właściwych organów Policji. Fakt pozostawania przedmiotowego lokalu mieszkalnego w dyspozycji organów Policji, tj. Komendanta Miejskiego Policji w K. potwierdzony został także w toku prowadzonego postępowania o opróżnienie lokalu przez Wydział Mieszkalnictwa Urzędu Miasta K.. Skarżąca nie przedstawiła natomiast w toku postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w K. jakichkolwiek dowodów, które podważałyby powyższe ustalenia.
Nieuzasadnione są w związku z tym zarzuty skargi, że decyzja w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.
Zgodnie z przepisem § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884 z późn. zm.) w stosunku do osób, o których mowa w art. 95 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, decyzje w sprawach opróżnienia lokali mieszkalnych wydaje kierownik jednostki organizacyjnej Policji, w którego dyspozycji pozostają te lokale.
Komendant Miejski Policji w K. był zatem organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego, a podstawę materialnoprawną do wydania tej decyzji stanowił przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 sierpnia 2009 r.), który stanowił, że decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. Ust. 4 art. 95 stanowił natomiast, że decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu.
Z postanowień art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji wynika, że wyłącznymi przesłankami do jego zastosowania było: 1) występowanie w obrocie prawnym lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub organów mu podległych oraz 2) zajmowanie go bez tytułu prawnego.
Do spraw związanych z lokalami mieszkalnymi pozostającymi w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub organów mu podległych nie stosuje się natomiast przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Sprawy dotyczące przydziału i opróżniania tych lokali mieszkalnych regulują przepisy szczególne czyli przede wszystkim przepisy ustawy o Policji i rozporządzeń wydanych na jej podstawie i w celu jej wykonania.
Krąg osób uprawnionych do zajmowania lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji, został wyczerpująco określony w przepisach ustawy o Policji oraz ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.).
Na podstawie art. 88 ustawy o Policji prawo do lokalu mieszkalnego może uzyskać tylko policjant w służbie stałej. Odrębnym zagadnieniem jest możliwość zamieszkiwania w lokalu przez członków rodziny policjanta. Jednak członkowie rodziny policjanta nie posiadają wówczas własnego tytułu prawnego do lokalu, a ich uprawnienie do zamieszkania wynika z posiadanego przez policjanta tytułu prawnego. Art. 89 ustawy o Policji stanowi jakich członków rodziny policjanta, uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego. Są to pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek, 2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia, 3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.
Osoby wskazane w art. 89 ustawy o Policji uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi tzn. przy ustalaniu wielkości lokalu mieszkalnego jaki może być przydzielony policjantowi, a nadto osoby te mogą zamieszkać z policjantem, który posiada tytuł prawny do lokalu. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że uprawnienie członków rodziny policjanta do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym ma charakter pochodny i jest związane z prawem do lokalu, które posiada policjant (vide: wyrok NSA z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1479/07, publik. LEX nr 491472).
W przypadku natomiast zwolnienia funkcjonariusza ze służby lub też jego śmierci przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji określają kto może uzyskać prawo do lokalu mieszkalnego. Zgodnie z treścią przepisu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Ustęp 2 stanowi, iż prawo do lokalu mieszkalnego, określone w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach. Ustęp 3 zaś wskazuje, iż prawo do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w ust. 1, przysługuje osobom wymienionym w ust. 2, do czasu przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego, nie krócej jednak niż na czas posiadania uprawnień do policyjnej renty rodzinnej.
Skarżąca bezsprzecznie nie jest funkcjonariuszem Policji. W świetle unormowań resortowej ustawy emerytalnej, nie jest też członkiem rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszu. Nie spełnia zatem żadnej z przesłanek ustawowych, która uprawniałaby ją do tego lokalu mieszkalnego, po śmierci pierwotnie uprawnionych rodziców. Jej uprawnienie do zamieszkiwania w przeszłości w przedmiotowym lokalu wynikało jedynie ze stosunku rodzinnego łączącego ją z rodzicami, jako osobami posiadającymi tytuł prawny do tego lokalu. Wraz ze śmiercią osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu takie osoby tracą jednak uprawnienie do dalszego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, tym samym zajmują lokal bez tytułu prawnego.
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż przesłanki ustawowe uzasadniające wydanie decyzji o opróżnieniu przedmiotowego lokalu mieszkalnego zostały spełnione, a decyzja ta, wbrew zarzutom skarżącej, była wykonalna w dniu jej wydania.
Z uwagi na powyższe, za niezasadne należy uznać zarzuty skarżącej, że decyzja Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego, wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1, 2, 5 i 7 k.p.a. Organy Policji prawidłowo ustaliły, iż rozstrzygnięcie zawarte w przedmiotowej decyzji ma swoje oparcie w przepisach ustawy pragmatycznej, a także nie pozostaje w sprzeczności z przepisami wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. Nie zawiera także innych wad, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.