II SA/Wa 1209/24

II SA/Wa 1209/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak
Joanna Kruszewska-Grońska
Sławomir Fularski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze skargi D. L. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę
Uzasadnienie
Komendant Główny Policji (dalej jako "KGP" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej jako "Kpa") w dniu [...] maja 2024 r. wydał rozkaz personalny nr [...], utrzymujący w mocy rozkaz personalny nr [...] z [...] lutego 2024 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej także jako "KWP" lub "organ I instancji"), którym organ I instancji działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145, dalej jako "ustawa o Policji") zwolnił z dniem [...] marca 2024 r. D. L. (dalej też jako "policjant", "funkcjonariusz", "strona" lub "skarżący") ze służby w Policji. W uzasadnieniu KGP wskazał, że wnioskiem z [...] listopada 2023 r. Komendant Komisariatu [...] Policji w [...] wystąpił do KWP o zwolnienie ze służby, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, D. L. - wówczas asystenta Zespołu Prewencji Komisariatu [...] Policji w [...], delegowanego do czasowego pełnienia służby w Wydziale Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazał, że policjant pełni służbę w Komisariacie [...] Policji w [...] od [...] października 2017 r. i w tym okresie jego absencja (niezwiązana z wypadkiem w służbie) przedstawiała się następująco: w 2018 r. - 195 dni, w 2020 r. - 74 dni, 2021 r. - 192 dni, w 2022 r. - 227 dni, w 2023 r. (do dnia 24 listopada 2023 r.) - 317 dni. Ponadto
w związku z orzeczeniem Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] z [...] lipca 2022 r., zgodnie z którym funkcjonariusz został uznany za zdolnego do służby w Policji, jednak z ograniczeniem uniemożliwiającym mu dalsze wykonywanie czynności w Komisariacie [...] Policji w [...], policjant został delegowany do czasowego pełnienia służby w Wydziale Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] (od [...] stycznia 2023 r. do [...] kwietnia 2023 r., od [...] maja 2023 r. do [...] lipca 2023 r. oraz od [...] lipca 2023 r. do [...] stycznia 2024 r.). We wskazanych okresach policjant przebywał jednak na zwolnieniach lekarskich. Komendant Komisariatu [...] Policji
w [...] stwierdził, że przy tak długotrwałych absencjach zostaje naruszony ważny interes służby poprzez brak możliwości realizacji ustawowych zadań Policji.
Pismem z [...] grudnia 2023 r. KWP poinformował policjanta o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Jednocześnie, pismem z [...] grudnia 2023 r. organ wezwał policjanta, zgodnie z art. 43 ust. 4 ustawy o Policji, do wskazania zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji,
w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania. W odpowiedzi funkcjonariusz jako organizację związkową, mającą reprezentować go w niniejszym postępowaniu wskazał "NSZZP przy KWP w [...]".
Pismem z [...] grudnia 2023 r. wystąpiono do Przewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...] z prośbą o wydanie stosownej opinii w zakresie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji.
W uchwale nr [...] z [...] grudnia 2023 r. wskazano, że Prezydium Zarządu NSZZ Policjantów woj. [...] nie zgłasza zastrzeżeń do decyzji zwolnienia ww. funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy
o Policji.
W dniu [...] stycznia 2024 r., w siedzibie organu I instancji, przesłuchano policjanta w charakterze strony przedmiotowego postępowania administracyjnego.
W przesłuchaniu uczestniczył pełnomocnik strony. Funkcjonariusz wyjaśnił, że zwolnienie lekarskie miało związek z przewlekłą chorobą nowotworową oraz pobytem
w szpitalu i "zwolnienia lekarskie były to zwolnienia poszpitalne po zabiegach, które miały na celu usunięcie guza (nowotwór o charakterze złośliwym) oraz dalszą rekonwalescencję. Zwolnienia lekarskie nie były podyktowane niechęcią do służby jedynie względami zdrowotnymi z uwagi na wyżej wymienioną chorobę". Następnie strona wyjaśniła, że na dzień dzisiejszy jej stan zdrowia pozwala na powrót do służby
z tym zastrzeżeniem, że wymaga okresowych/cyklicznych badań kontrolnych połączonych z zabiegami, które mogą wiązać się z krótkotrwałymi pobytami w szpitalu. W dalszej części policjant stwierdził, że w dniu [...] stycznia 2024 r. lekarz orzekł, że jest zdolny do służby, a kolejne badanie okresowe zostało wyznaczone na dzień [...] lutego 2024 r. Wskazał również na planowane zabiegi i pobyty w szpitalu, a także powołał się na posiadane umiejętności, uprawnienia i licencje, stwierdzając, że powinien pozostać w służbie.
Biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, KWP rozkazem personalnym nr [...] z [...] lutego 2024 r., działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zwolnił policjanta ze służby w Policji z dniem [...] marca 2024 r. Wskazanemu rozstrzygnięciu, zgodnie z art. 108 § 1 Kpa, został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Pełnomocnik strony złożył odwołanie od powyższego rozkazu personalnego. Wniósł o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżając go w całości zarzucił tej decyzji:
1) obrazę art. 7 i art. 77 w zw. z art. 80 Kpa poprzez nie wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkim niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że ze względu na ważny interes służby należy zwolnić policjanta,
2) obrazę przepisów postępowania - art. 108 § 1 Kpa, poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że w Komisariacie [...] Policji
w [...] jest pełna obsada funkcjonariuszy (a nawet zgłaszający się chętni) i z tych względów policjant został na rok delegowany do Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Nie można więc, zdaniem pełnomocnika, twierdzić, że nieobecność funkcjonariusza dezorganizowała służbę w jednostce. Pełnomocnik zwrócił przy tym uwagę na inne absencje funkcjonariuszy (wynikające np. z urlopów wychowawczych trwających 36 miesięcy). Następnie pełnomocnik stwierdził, że choć w zaskarżonej decyzji wskazano, że policjant nie pełnił służby "przez okres prawie 3 lat", to jednak nie zauważono, że pełnił ją ponad 20 lat, przy czym jest to funkcjonariusz z bardzo dużym doświadczeniem
w różnych pionach służby. Posiada wszechstronne wyszkolenie resortowe oraz zdobywane we własnym zakresie. Obecnie policjant jest zdolny fizycznie i psychicznie do pełnienia służby. Pełnomocnik odniósł się do powołanej przez organ I instancji polityki kadrowej, wskazując, że ta polityka doprowadziła do jednego z największych kryzysów kadrowych w Policji i skarżona decyzja niewątpliwie wpisuje się
w kontynuowanie tej polityki.
Przechodząc do analizy niniejszej sprawy oraz odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że podstawę materialnoprawną zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie zaś z tym przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby.
KGP zauważył, że funkcjonariusz został przyjęty do służby w Policji z dniem [...] maja 1999 r. i pełnił ją na różnych stanowiskach w pionie prewencji i kryminalnym.
Z dniem [...] marca 2013 r. został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, co też związane było z prowadzonym wobec policjanta postępowaniem karnym, w którym był on oskarżony o prowadzenie pojazdu, znajdując się w stanie nietrzeźwości (co najmniej 2,49 %o), tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 Kk. Z dniem [...] marca 2017 r., w związku z wyrokiem uniewinniającym policjanta od popełniania powyższego czynu, wymieniony został przywrócony do służby w Policji,
a następnie mianowany na stanowisko służbowe w Wydziale Prewencji Komisariatu Policji [...] w [...] Komendy Miejskiej Policji w [...], zaś z dniem [...] października 2017 r. - w Referacie Prewencji na [...] Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w [...]. Z dniem [...] października 2017 r. policjant został przeniesiony do pełnienia służby w Komisariacie [...] Policji w [...]. W tej jednostce czynności służbowe wykonywał niespełna 4 miesiące, bowiem od [...] lutego 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. (przez 180 dni), przedstawiał szereg zaświadczeń o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby. Następnie policjant przebywał na zwolnieniach lekarskich: w 2020 r. - przez 74 dni, w 2021 r. - przez 192 dni, w 2022 r. - przez 227 dni, w 2023 r. - przez ponad 350 dni (strona pełniła służbę
w tym roku jedynie przez kilka dni), w 2024 r. - 60 dni (ostatnie zwolnienie wystawione zostało na okres od [...] marca 2024 r. do [...] marca 2024 r., tj. do dnia zwolnienia ze służby w Policji). Podsumowując KGO stwierdził, że od [...] lutego 2018 r. do dnia zwolnienia ze służby w Policji ([...] marca 2024 r.) policjant był nieobecny w służbie, wyłącznie z powodu przedstawiania zwolnień lekarskich, przez okres ponad 1100 dni (ponad 3 lata).
Organ odwoławczy zauważył, że w związku z długotrwałą nieobecnością
w służbie, policjant w dniu [...] lutego 2022 r. został skierowany do komisji lekarskiej
w celu ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby. Orzeczeniem nr [...] z [...] lipca 2022 r. [...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych uznała policjanta za zdolnego do służby z ograniczeniem (kategoria B)
i zdolnego do służby na zajmowanym stanowisku. Jednak już miesiąc później policjant przedłożył kolejne zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do służby, zaś od [...] grudnia 2022 r. przedstawiał zwolnienia lekarskie aż do [...] stycznia 2024 r. (w tym okresie nie przebywał na zwolnieniu lekarskim jedynie przez kilka dni). Dodatkowo
w okresie przedkładania szeregu zwolnień lekarskich policjant wielokrotnie był orzekany przez lekarzy w ramach badań okresowych lub kontrolnych (po dłuższej nieobecności
w służbie). I tak, m.in. w orzeczeniach lekarskich nr [...] z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...] z [...] lipca 2022 r., lekarz stwierdził, że policjant jest zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku służbowym. Orzeczeniem lekarskim nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. policjant został uznany za zdolnego do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku służbowym z zachowaniem wskazań lekarskich ustalonych w odrębnym zaświadczeniu (ograniczenie polegające na organizacji służby w sposób ograniczający występowanie zaburzeń nerwicowych - po konsultacji psychiatrycznej i psychologicznej). W orzeczeniu lekarskim nr [...] z [...] listopada 2022 r. lekarz stwierdził, że policjant jest zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku służbowym z zachowaniem wskazań lekarskich, tj. "możliwość ćwiczeń 5 x w tygodniu, zgodnie z zaleceniami kardiologa, eliminowanie kontaktów zawodowych z osobami wskazanymi jako podejrzane o mobbing, w stałych, jednozmianowych godzinach dziennych".
Organ odwoławczy wskazał, że orzeczeniem lekarskim nr [...] z [...] lipca 2023 r. lekarz uznał policjanta za zdolnego do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku służbowym z zachowaniem wskazań lekarskich. Już tydzień później funkcjonariusz przedstawił kolejne zwolnienie lekarskie i kontynuował je (poza jednym dniem, [...] września 2023 r. - za który orzeczono utratę uposażenia, w związku
z nieusprawiedliwioną nieobecnością w służbie) aż do [...] stycznia 2024 r. W orzeczeniu lekarskim nr [...] z [...] stycznia 2024 r. lekarz stwierdził, że policjant jest zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku służbowym z zachowaniem wskazań lekarskich (korekcja okularowa). Orzeczeniem lekarskim nr [...] z [...] lutego 2024 r. lekarz również orzekł, że policjant jest zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku służbowym. W dniu [...] lutego 2024 r. funkcjonariusz przedstawił jednak kolejne zwolnienie lekarskie i kontynuował je aż do dnia zwolnienia ze służby w Policji ([...] marca 2024 r.).
KGP podkreślił, że w żaden sposób nie kwestionuje zasadności wystawiania policjantowi przedmiotowych zwolnień lekarskich, opiewających łącznie na okres ponad 1100 dni. Badanie zasadności wystawionych zwolnień lekarskich lub co więcej podważanie doniosłości skutków prawnych tych zwolnień, byłoby bowiem w niniejszym postępowaniu działaniem nieuprawnionym. Organ odwoławczy nie podważa również tego, że okres przebywania na zwolnieniach lekarskich był usprawiedliwioną nieobecnością w służbie (poza okresem od [...] lutego 2018 r. do [...] lutego 2018 r., za który to okres orzeczono utratę uposażenia). Niemniej jednak fakt, że policjant od [...] lutego 2018 r. do dnia zwolnienia ze służby w Policji ([...] marca 2024 r.) był nieobecny
w służbie, wyłącznie z powodu przedstawiania zwolnień lekarskich, przez okres ponad 3 lat, uzasadnia twierdzenie o konieczności zwolnienia takiego policjanta ze służby
w Policji. Brak jest bowiem możliwości pozostania w służbie osoby, która jest tak długotrwale nieobecna, nie wykonuje żadnych czynności służbowych przypisanych do jej stanowiska, przez co czynności te wykonywać muszą inni funkcjonariusze w ramach dodatkowych obowiązków, bowiem nie można na etat nieobecnego policjanta mianować innego funkcjonariusza.
W ocenie organu odwoławczego niezaprzeczalnym pozostaje, że sytuacja funkcjonariusza związana z jego długotrwałą nieobecnością (przy czym wymieniony był wielokrotnie orzekany przez lekarzy jako zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku) wpływała negatywnie na organizację służby w macierzystej jednostce (oraz w jednostce, do której policjant był czasowo delegowany). Policjant winien realizować zadania na poziomie odpowiadającym posiadanemu przygotowaniu i umiejętnościom (jak sam twierdzi posiada szereg uprawnień), tymczasem w okresie od [...] lutego 2018 r. do dnia zwolnienia ze służby w Policji nie pełnił służby z powodu choroby łącznie przez ponad 3 lata.
KGP wskazał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy obecnie bez znaczenia też pozostaje, z jakich względów policjant przebywał na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Nie ulega przy tym wątpliwości, że funkcjonariusz Policji może i w niektórych sytuacjach niewątpliwie powinien korzystać z zaświadczeń lekarskich stwierdzających jego niezdolność do służby z powodu choroby. Odnosząc się przy tym do choroby nowotworowej, na którą powołuje się strona, zauważył, że o ile organy rozumieją niewątpliwie trudną sytuację zdrowotną strony i w żadnym razie faktu tego nie bagatelizują, to jednak skala nieobecności policjanta w okresie ostatnich lat, jest tak znaczna, że uzasadnia podjęte przez organy działania. Długotrwały brak gotowości policjanta do świadczenia służby, a w omawianej sprawie również niemożność podnoszenia kwalifikacji zawodowych i zdobywania doświadczenia, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy, oznacza brak dyspozycyjności niezbędnej do pełnienia służby w takiej formacji jak Policja, co z kolei czyni koniecznym rozwiązanie stosunku służbowego z takim funkcjonariuszem. Taki stan rzeczy bezspornie sprzeczny jest
z interesem Policji i godzi w "ważny interes służby". W tej zaś sytuacji właściwy przełożony jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do podjęcia takich działań, by służbę na etacie zajmowanym przez stronę pełnił policjant posiadający pełną zdolność do podjęcia czynności służbowych oraz realizujący ustawowe zadania Policji na rzecz społeczeństwa.
Odnosząc się do twierdzeń pełnomocnika strony, że nieobecność funkcjonariusza nie dezorganizowała służby, organ odwoławczy zauważył, że policjant w zasadzie permanentnie nieobecny w służbie nie jest dyspozycyjny, "blokuje etat"
w jednostce, uniemożliwiając jego obsadzenie funkcjonariuszem gwarantującym należyte wykonywanie zadań służbowych. Prawo policjantów do korzystania
z przysługujących im uprawnień nie oznacza, że przełożeni zobowiązani są długotrwale tolerować wielokrotnie powtarzające się nieobecności w służbie. Oczywistym jest jednocześnie, że nieobecność nawet jednego funkcjonariusza w służbie dezorganizuje pracę każdej jednostki. Wszystkie zadania przypisane poszczególnym strukturom Policji muszą być bowiem realizowane na bieżąco. Nie wymaga też szczególnego dowodzenia fakt, że każda długotrwała absencja policjanta negatywnie wpływa na funkcjonowanie komórki organizacyjnej, w której funkcjonariusz winien wykonywać obowiązki służbowe przypisane do zajmowanego przez siebie stanowiska. Nie ulega też wątpliwości, że
w przypadku nieobecności policjanta w służbie, czynności należące do jego obowiązków, zobligowani byli wykonywać inni funkcjonariusze, jako czynności dodatkowe albo realizować je w godzinach nadliczbowych. Gdy taki stan trwa, tak jak
w omawianej sprawie ponad 1100 dni, niewątpliwie wpływa niekorzystnie na organizację, jak i efektywność działania danej komórki organizacyjnej, a tym samym całej jednostki. Bez wątpienia zatem brak dyspozycyjności policjanta, wynikający przede wszystkim z jego stanu zdrowia, stoi w sprzeczności z ważnym interesem służby. Fakt zaś, że obecnie Policja boryka się z problemem braków kadrowych, nie oznacza, że przełożeni powinni pozostawić w służbie funkcjonariusza, którego nieobecność w tej służbie jest w zasadzie ciągła i brak jest możliwości ustalenia, kiedy podejmie on obowiązki służbowe.
KGP wskazał, że mając na uwadze zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy, a także informacje znajdujące się w aktach osobowych policjanta, zasadnie KWP uznał, iż obecnie nie sposób przewidzieć dyspozycyjności policjanta w służbie. Skierowany do KWP wniosek o zainicjowanie postępowania administracyjnego
w sprawie zwolnienia policjanta ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji został bowiem sporządzony już po jego wielomiesięcznej nieobecności. W ocenie przełożonego strony skala absencji policjanta była już na tyle istotna we wskazanym przez niego okresie, że okoliczność ta zmaterializowała przesłankę objętą tym przepisem, a zatem niewątpliwie już wówczas naruszone zostało dobro prawne jakim jest ważny interes służby. Ze stanowiskiem tym zgodził się KWP, bowiem wskutek złożonego wniosku zainicjował postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, a po jego przeprowadzeniu wydał zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego bezpodstawne byłoby jednocześnie w tej sprawie przyjęcie, że nie doszło do naruszenia dobra prawnego, jakim jest "ważny interes służby" tylko z tego powodu, że policjant po zainicjowaniu w stosunku do niego postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenie przesłanek do zwolnienia ze służby w Policji ze względu na ważny interes służby, zaprzestał na kilkanaście dni przedkładania zwolnień lekarskich. Należy bowiem przy tym przypomnieć, że przesłuchany w charakterze strony, w dniu [...] stycznia 2024 r., funkcjonariusz wyjaśnił, że jego stan zdrowia pozwala już na powrót do służby. Podobnie, za zdolnego do pełnienia służby uznał policjanta lekarz orzecznik po przeprowadzeniu badań [...] stycznia 2024 r., a następnie [...] lutego 2024 r. Funkcjonariusz jednak już w dniu [...] lutego 2024 r. przedstawił kolejne zwolnienie lekarskie i kontynuował przebywanie na zwolnieniach do [...] marca 2024 r. Przełożony, odnosząc się do określonych zdarzeń oraz okoliczności i kwalifikując je jako naruszające ważny interes służby, nie może jednocześnie bezrefleksyjnie odnosić się do zdarzeń i okoliczności, które mogą zaistnieć w przyszłości, a w szczególności antycypować, jaki charakter będzie miał powrót policjanta do pełnienia służby, tj. czy będzie trwały, czy też jest jedynie wynikiem obawy przed zwolnieniem ze służby, na skutek wszczęcia wobec niego postępowania administracyjnego w tym przedmiocie, tym bardziej, że pomimo przeprowadzanych badań (przed komisją lekarską i przed lekarzami orzecznikami), w toku których wymieniony był uznawany za zdolnego do pełnienia służby, funkcjonariusz najczęściej niedługo po badaniach, przedstawiał kolejne zwolnienia lekarskie.
W kontekście przewidywanej dyspozycyjności policjanta, a także twierdzeń pełnomocnika o jego dotychczasowej służbie, "dużym doświadczeniu w różnych pionach służby" i "wszechstronnym wyszkoleniu resortowym", organ odwoławczy zauważył, że już w treści opinii służbowej z [...] kwietnia 2006 r., wystawionej za okres służby od [...] marca 2004 r. do [...] kwietnia 2006 r. (w której stwierdzono niewywiązywanie się przez stronę z obowiązków służbowych), wskazano, że wymieniony od [...] marca 2004 r. czternastokrotnie przebywał na zwolnieniach lekarskich, łącznie przez 125 dni, zaś w dniach [...] i [...] listopada 2005 r. odmówił pełnienia służby jako kierowca radiowozu, tłumacząc to złym samopoczuciem. Postępowaniem takim dezorganizował służbę jednostki, w której pełnił wówczas służbę. Ponadto w dniu [...] lipca 2012 r. ówczesny przełożony strony wystąpił o skierowanie policjanta do komisji lekarskiej, bowiem wymieniony od [...] marca 2012 r. przebywał nieprzerwanie na zwolnieniach lekarskich (łącznie przez 4 miesiące). Nie sposób również uznać, że policjant, poza przebywaniem na zwolnieniach lekarskich ponad 3 lata, pełnił służbę
w Policji przez lat 20. Policjant bowiem został przyjęty do służby z dniem [...] maja 1999 r. i pełnił ją do [...] marca 2013 r., kiedy to został zwolniony z tej służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, co też związane było z prowadzonym wobec policjanta postępowaniem karnym, w którym wymieniony był oskarżony o prowadzenie pojazdu, znajdując się w stanie nietrzeźwości, co najmniej 2,49 %o, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 Kk. Policjant nie pełnił zatem służby przez 4 lata, bowiem dopiero z dniem [...] marca 2017 r., został do niej przywrócony. Przywrócenie policjanta nastąpiło w związku
z wyrokami uniewinniającymi go od popełnienia wskazanego wyżej przestępstwa.
Konkludując organ odwoławczy wskazał, że nie sposób uznać, iż przebieg dotychczasowej służby policjanta, a także jego postawa, uzasadniają pozostawienie wymienionego w służbie w Policji. Rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem jest zgodne z interesem społecznym, tożsamym w tym wypadku z interesem służby. Okoliczności sprawy, przedstawione w niniejszej decyzji, uzasadniają przedłożenie ważnego interesu służby nad interes strony. Zaskarżony rozkaz personalny poprzedzony był też wystąpieniem organu I instancji o wymaganą opinię organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, wskazanego przez policjanta. Organ I instancji słusznie nadał swojemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności mając na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem
i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Pismem z 25 czerwca 2024 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata wniósł skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie KGP. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji KWP w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił: - naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego polegające na przyjęciu, że ze względu na ważny interes służby należy zwolnić policjanta
- naruszenie przepisów postępowania, art. 108 § 1 Kpa, przez niezasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.
W uzasadnieniu skargi, jej autor wskazał, że zaskarżony rozkaz personalny opierał się na błędnych ustaleniach faktycznych i błędnym pojęciu ważnego interesu służby. Organ odwoławczy dokonał dowolnej interpretacji zebranego w sprawie materiału dowodowego. Nie można zgodzić się, że nieobecność funkcjonariusza
w Komisariacie Wodnym dezorganizowała służbę czy też negatywnie wpływała na nastawienie do służby innych funkcjonariuszy. Nie sposób też nie zauważyć innych przypadków długotrwałych absencji w służbie (chociażby urlopów wychowawczych trwających 36 miesięcy - przy jednym dziecku), które jednak nie uzasadniają zwalniania funkcjonariuszek korzystających z tych urlopów. Skarżący to funkcjonariusz z bardzo dużym doświadczeniem w różnych pionach służby. Posiada wszechstronne wyszkolenie resortowe, jak i również zdobywane we własnym zakresie. Szkolenia odbywane w służbie i poza nią wykorzystywał do realizacji obowiązków służbowych. Często, z racji swojego doświadczenia i wyszkolenia udzielał wsparcia młodszym funkcjonariuszom.
Autor skargi zauważył, że wszystkie orzeczenia komisji lekarskich uznają skarżącego jako zdolnego do służby na zajmowanym stanowisku. Wszystkie testy sprawnościowe zostały przez funkcjonariusza zaliczone, co sprawia, że jest on fizycznie i psychicznie zdolny do służby. W obecnej sytuacji absencja funkcjonariusza nie blokuje nikogo w kandydowaniu do służby w Policji (w styczniu 2024 r. było ponad 12 tysięcy wakatów w Policji). Jeśli nieobecność nawet jednego funkcjonariusza w służbie dezorganizuje pracę jednostki, to jak to odnieść do nieobecności ponad 12 tysięcy policjantów (nie licząc tych będących w służbie i przebywających na zwolnieniach lekarskich czy urlopach). Zwalnianie bardzo dobrze wyszkolonego, doświadczonego
i będącego w służbie funkcjonariusza powoduje narażenie interesu społecznego i nie chroni ważnego interesu służby. Swobodna ocena zebranego materiału dowodowego, w świetle aktualnej polityki kadrowej Policji prowadzi do wniosku, że czasowa, usprawiedliwiona nieobecność w służbie skarżącego nie wpłynęła na zdolność realizacji przez Policję jej ustawowych zadań i nie został przez to naruszony ważny interes służby.
W ocenie pełnomocnika skarżącego trudno jest również zgodzić się
z argumentacją KGP, że rygor natychmiastowej wykonalności rozkazu został nadany ze względu na "niezbędność" gdyż zwłoka w jej wykonaniu była zagrożeniem dla zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Organ odwoławczy nie wykazał w sposób oczywisty i dostateczny aby pozostawienie w służbie skarżącego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia powodowało zagrożenie dla któregoś z wymienionych dóbr.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno bowiem zaskarżony rozkaz personalny, jak i rozkaz personalny organu I instancji odpowiadają prawu. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, jak również prawa procesowego w stopniu, który miałby wpływ na wynik niniejszej sprawy. Art. 145 p.p.s.a. określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy
w realiach faktycznych sprawy istniał ważny interes służby, uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby w Policji. Na tę okoliczność powołuje się bowiem art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, będący materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego.
Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu policjanta można zwolnić ze służby
w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Decyzja taka ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie decyzja w tym przedmiocie pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz, czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 Kpa, powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz, czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych (realizacji określonej polityki stosowania prawa administracyjnego) (por. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11, publ. CBOSA).
Przywołany art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji mówi o możliwości zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Choć prawodawca w ustawie o Policji nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważny interes służby", to jednak nie powinno budzić wątpliwości, że chodzi tu o dobro interesu służby, rozumianego jako interes społeczny. Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala organom Policji na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania stosunku służbowego. Ustawodawca dostrzega zatem potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku.
W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że konieczność zwolnienia policjanta ze służby w omawianym trybie może wynikać z różnych okoliczności
i zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawienie policjanta w służbie nie jest możliwe. Przy odczytywaniu treści zwrotu zawartego w ww. przepisie należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji, a ponadto że w rachubę może wchodzić jedna realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z ważnym interesem Policji,
a zatem że funkcjonariusz ten dla dobra macierzystej formacji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien kontynuować służby.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, przesłanka zwolnienia ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została wystarczająco przez organy wykazana. Organy obu instancji w pisemnych motywach swoich decyzji wyjaśniły powody, dla których uznały, że w sprawie wystąpił ważny interes służby uzasadniający rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl ust. 2 art. 1 ww. ustawy, należy w szczególności ochrona mienia oraz życia i zdrowia ludzi, a także zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw
i wykroczeń oraz ściganie sprawców czynów zabronionych. Realizacja tak ważnych zadań niewątpliwie wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz zdolne fizycznie i psychicznie do służby
w formacjach mundurowych, a także dyspozycyjne. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną oraz psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować. Policjantom, podobnie jak funkcjonariuszom innych służb mundurowych, przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego. Taka ochrona funkcjonariuszy służb mundurowych nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie funkcjonariuszy reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednakże dostrzega bezwzględną potrzebę ochrony również interesów każdej ze zmilitaryzowanych formacji, wyposażając organy właściwych służb w instrumenty prawne niezbędne do prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej, a także do podejmowania działań umożliwiających sprawne funkcjonowanie wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów. Wobec tego stwierdzić należy, że wykonywanie zadań nałożonych na Policję wymaga znacznego zaangażowania i dyspozycyjności wszystkich funkcjonariuszy oraz określonych kwalifikacji, a także odpowiednich predyspozycji psychicznych i zdrowotnych funkcjonariuszy. Brak dyspozycyjności policjanta, wynikający ze stanu zdrowia, czy też innych okoliczności, niezależnie od ich przyczyny, jest w oczywisty sposób sprzeczny z interesem służby. W konsekwencji stwierdzić należy, że nie tyle sama długotrwała nieobecność policjanta w służbie, lecz negatywne skutki długotrwałych i stale powtarzających się absencji chorobowych mogą uzasadniać rozwiązanie z funkcjonariuszem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z uwagi na ważny interes służby.
Bezsporny w niniejszej sprawie jest zaś fakt, że skarżący przebywał na zwolnieniach lekarskich odpowiednio: w 2018 r.- 180 dni, w 2020 r. - 74 dni, w 2021 r. - 192 dni, w 2022 r. - 227 dni, w 2023 r. ponad 350 dni, w 2024 r. do dnia [...] marca - 60 dni. Z powyższego wynika, że skarżący we wspomnianym okresie przebywał ponad 1000 dni na zwolnieniach lekarskich. Fakt ten został obszernie udokumentowany
w ramach postępowania administracyjnego, a dowody potwierdzające ten fakt znajdują się w aktach postępowania administracyjnego. Skarżący nie kwestionował zaś ustaleń poczynionych w tym zakresie przez organy administracji publicznej rozpoznające sprawę.
Podkreślić należy, wbrew twierdzeniom skarżącego, że to nie fakt pozostawania na długotrwałych zwolnieniach lekarskich determinował podjęcie trybu określonego
w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, a skutek związany z tymi zwolnieniami, polegający na dezorganizacji służby (trudności w jej planowaniu, zajmowaniu etatu, pobieraniu uposażenia, niedyspozycyjności do służby etc.). Taka sytuacja nie mogła pozostać bez wpływu na sprawne funkcjonowanie jednostki organizacyjnej, w której policjant miał pełnić służbę. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że prawidłowe wykonywanie zadań oraz sprawne funkcjonowanie całej Policji i poszczególnych jej komórek organizacyjnych utrudnia każda długotrwała nieobecność funkcjonariuszy w służbie. Skutki przedłużającej się absencji chorobowej policjanta na funkcjonowanie Policji i dla interesu społecznego, tożsamego z dobrem formacji, są oczywiste i nie wymagają dowodzenia. Teza ta była wielokrotnie wypowiadana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na co zasadnie zwróciły uwagę organy obu instancji.
Faktem powszechnie znanym jest to, że etaty i środki, którymi dysponuje Policja, są niewystarczające. Zatem winny być one wykorzystane jak najbardziej efektywnie, gdyż wymaga tego konieczność skutecznej realizacji zadań przydzielonych formacji. Oczywistym również jest, że zadania, które mają być wykonywane przez nieobecnego funkcjonariusza, muszą być przydzielane pozostałym funkcjonariuszom. Zwiększa to ich obciążenie, a w konsekwencji może negatywnie wpływać na jakość oraz terminowość realizowanych zadań. Taki stan rzeczy wymusza również konieczność podejmowania określonych działań przez przełożonych, którzy zmuszeni są do dokonywania między innymi stałych zmian grafików służby pełnionej przez podwładnych oraz innych czynności kadrowo - organizacyjnych. Organy Policji nie mogą być zatem pozbawione możliwości takiego doboru kadry, by służbę w omawianej formacji pełniły osoby
o określonych predyspozycjach, a także zdolne fizycznie i psychicznie oraz wykazujące niezbędną dyspozycyjność do wykonywania obowiązków służbowych w czasie
i rozmiarze adekwatnym do potrzeb Policji. Tymczasem skarżący z uwagi na stan zdrowia wykazywał zupełny brak dyspozycyjności. Taka sytuacja, niezależnie od jej przyczyny, w sposób oczywisty dezorganizowała pracę macierzystej jednostki Policji, co niewątpliwie kolidowało z ważnym interesem formacji. Z powyższych względów nie można zarzucić organom, że w przedstawionych okolicznościach sprawy zdecydowały się na skorzystanie z instytucji przewidzianej
w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, rozwiązując ze skarżącym stosunek służbowy
z uwagi na ważny interes służby. Żadne bowiem istotne fakty nie przemawiały za tym, aby w przyjętym stanie faktycznym sprawy interes policjanta był ważniejszy od dobra formacji oraz by z naruszeniem ważnego interesu służby należało go bezwzględnie pozostawić w gronie funkcjonariuszy Policji. Skoro zaś w ustawie o Policji znajdują się przepisy umożliwiające rozwiązanie stosunku służbowego policjanta z przyczyn pozamerytorycznych, z uwagi na dobro formacji, to skorzystanie z takiej możliwości przez organ nie może być uznawane za działanie bezprawne. W przedmiotowej sprawie, nadanie zaskarżonemu rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności uwzględnia ważny interes służby przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, która jako formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jedną z instytucji, której szczególna rola
i zhierarchizowana struktura wymaga skutecznego i sprawnego działania. Te właśnie przesłanki uczyniły zasadnym niezwłoczne rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy spełniona została również przesłanka określona w przepisie art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5, może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów.
Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym zaskarżony rozkaz personalny, utrzymujący w mocy rozkaz personalny organu I instancji z [...] lutego 2024 r. należy uznać za zgodny z prawem, zaś zarzuty skargi za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził bowiem dowolności w podjętym rozstrzygnięciu. Organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy istotny dla podjęcia swoich rozstrzygnięć, prawidłowo rozważyły interes społeczny (interes służby) względem słusznego interesu skarżącego oraz w sposób przekonujący wyjaśniły przesłanki podjętej decyzji. Organy kierowały się przy tym dobrem służby i przez ten pryzmat dokonały oceny słusznego interesu skarżącego podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy
o Policji.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.