II SA/Wa 1206/23

II SA/Wa 1206/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Lucyna Staniszewska /sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej: ,,Organ II instancji’’, ,,Dowódca Generalny’’) z dnia [...] marca 2023 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej (dalej: ,,Organ I instancji’’, ,,Dowódca Jednostki’’) nr [...] z dnia [...] października 2022 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania [...] G. W. (dalej: ,,Skarżący’’) należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, tj. odprawę w wysokości 520% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby w kwocie 38 815,40 zł, ekwiwalent pieniężny za 46 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w roku zwolnienia ze służby w kwocie 15 607,80 zł, dodatkowe uposażenie roczne w kwocie 3 119,40 zł oraz gratyfikację urlopową w wysokości 4 788,00 zł.
II. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
1. Skarżący rozkazem personalnym nr [...] Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] lutego 2022 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2022 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza w dniu [...] listopada 2021 r.
W związku z powyższym decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] przyznał [...] G. W. należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, tj. odprawę w wysokości 520% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby w kwocie 38 815,40 zł, ekwiwalent pieniężny za 46 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w roku zwolnienia ze służby w kwocie 15 607,80 zł, dodatkowe uposażenie roczne w kwocie 3 119,40 zł oraz gratyfikację urlopową w wysokości 4 788,00 zł.
Powyższe należności przyznano stronie na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305 z późn. zm.), tj. art. 430 ust. 1, art. 432 ust. 1 pkt 11, art. 433 ust. 1, art. 458 ust. 1 - 3 w zw. z art. 461, art. 459 pkt 2 w zw. z art. 460 pkt. 13, art. 459 pkt 3 w zw. z art. 442 ust. 2 pkt 2, art. 459 pkt 4 w zw. z art. 446, art. 460 ust. 12, art. 470.
Przedmiotowa decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 31 maja 2022 r., strona zrzekła się prawa do wniesienia odwołania i tym samym decyzja z dniem [...] maja 2022 r. stała się ostateczna. W związku z powyższym przedmiotowe należności zostały stronie wypłacone.
Podkreślenia wymaga fakt, iż strona dokonała wypowiedzenia stosunku służbowego w dniu [...] listopada 2021 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny.
Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] dostrzegł niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, która weszła w życie w dniu 23 kwietnia 2022 r. i uznał, iż należało zastosować przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, co w efekcie wiązało się z ustaleniem należności w wysokości innej niż przyznano decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r.
W związku z powyższym wystąpił do organu nadrzędnego o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] maja 2022 r.
Organ Il instancji poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji (data doręczenia zawiadomienia: 23.09.2022 r.) W dniu 04 października 2022 r. do sprawy wstąpił profesjonalny pełnomocnik reprezentując stronę Skarżącą.
2. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym wydał decyzję nr [...] z dnia [...] października 2022 r. stwierdzającą nieważność decyzji nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. na podstawie art. 156 S 1 pkt 2 k.p.a.
Jako powód stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej stronie należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej wskazano fakt, iż Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] powołując się na wspomnianą podstawę, stanął w oczywistej sprzeczności z przepisami obowiązującego prawa. Stan prawny w chwili wydania decyzji jednoznacznie określał, którą ustawę należy zastosować. Brzmienie art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych, ani też luzu decyzyjnego. Organ wyższego stopnia stwierdził, że przy zastosowaniu nieprawidłowej podstawy, niewłaściwie naliczono stronie odprawę - jedną z należności przysługującej przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Przedmiotową decyzję doręczono w dniu 02 listopada 2022 r. pełnomocnikowi strony, który zachowując ustawowy termin do wniesienia środka zaskarżenia, w dniu [...] listopada 2022 r. złożył za pośrednictwem Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...], odwołanie od przedmiotowej decyzji do Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zastępowany przez pełnomocnika zarzucił m.in.:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego interpretację, polegającą na mylnym założeniu, że art. 819 ustawy z dnia 22 marca 2022 r. obejmuje również postępowanie administracyjne poprzedzone wypłatą tychże świadczeń;
2. naruszenie prawa procesowego w postaci obrazy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że decyzja Nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W konsekwencji postawionych zarzutów pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie nieważności decyzji Nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r.
Dodatkowo pełnomocnik strony wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r. oraz dowodu wydatkowania środków wypłaconych stronie.
3. Organ II instancji po analizie odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] marca 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] października 2022 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] maja 2022 r., nr [...].
W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji wskazał, że obecnie uprawienia żołnierzy zawodowych do przyznania odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wynikają z art. 458 ustawy o obronie Ojczyzny, która weszła w życie w dniu 23 kwietniu 2022 r. Poprzednio jednak zagadnienie to uregulowane było w art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Dla ustalenia, które z przepisów regulujących zasady przyznawania odprawy będą miały zastosowanie w niniejszej sprawie koniecznym jest, w myśl art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny, ustalenie, czy do wszczęcia postępowania w sprawie doszło przed dniem 23 kwietnia 2022 r., czy też po tym dniu oraz dokonanie analizy, czy ustawa o obronie Ojczyzny, w zakresie będącym przedmiotem postępowania, nie reguluje kwestii temporalnych w sposób odmienny.
Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z treścią art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym postępowanie wszczęte na żądanie strony rozpoczyna swój bieg z dniem wpłynięcia do organu wniosku strony, natomiast za początek wszczęcia postępowania prowadzonego z urzędu traktuje się pierwszą czynność urzędową organu dokonaną w sprawie pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę. Ugruntowaną obecnie linię orzeczniczą (np. wyrok NSA z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt I OSK 363/06, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 899/07, a także Wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. I OSK 987/09) stanowi pogląd, że moment złożenia przez żołnierza wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, obejmujące wszystkie kwestie z tym związane, a więc i sprawy ustalenia wysokości i wypłaty wszelkich należności pieniężnych przysługujących stronie w związku ze zwolnieniem ze służby.
Wobec faktu, iż Skarżący złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w dniu [...] listopada 2021 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny oraz wobec braku odmiennych przepisów temporalnych w zakresie ustalania prawa do odprawy, zasadnym jest przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie z uwagi na treść art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Dowódca Generalny zauważył, że brzmienie przepisu 819 ustawy o obronie Ojczyzny wskazuje jasno, iż w sprawach wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Ustawodawca sformułował ww. normę w sposób niebudzący wątpliwości interpretacyjnych i nie zachodzi w tym przypadku konieczność zastosowania złożonego procesu wykładni, które to okoliczności mogłyby stanowić ograniczenie możliwości orzekania o rażącym naruszeniu prawa na gruncie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ II instancji wyjaśnił co należy rozumieć zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych pod postacią rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji administracyjnej. Kwalifikowana wadliwość decyzji Nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. w ocenie Organu II instancji polega na podjęciu przez organ czynności zmierzających do wydania decyzji administracyjnej (ustalenie stanu faktycznego z pominięciem istniejącej regulacji prawnej), w efekcie których treść załatwienia sprawy stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy.
Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych w pełni podzielił stanowisko Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], iż stan prawny w chwili wydania decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. jednoznacznie definiował przepisy której ustawy winny znaleźć zastosowanie. Wydanie decyzji z pominięciem art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny bezsprzecznie doprowadziło do powstania skutków gospodarczo - ekonomicznych niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia porządku prawnego, co także Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] wyartykułował w uzasadnieniu decyzji Nr [...] z dnia [...] października 2022 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutu formułowanego przez pełnomocnika strony we wniesionym odwołaniu jakoby dotkliwość skutków warunkowała brak możliwości stwierdzenia nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dowódca Generalny wskazał, iż prawnie dopuszczalne jest domaganie się zwrotu świadczenia uzyskanego na podstawie decyzji obarczonej wadą nieważności. Co więcej, spełnienie świadczenia pieniężnego z samej swojej istoty nie powoduje nieodwracalnego skutku, zawsze można bowiem ustalić kwotę i wartość oraz zasady zwrotu spełnionego świadczenia (glosa do uchwały NSA z 23 października 2000 r. OPK 12/00, cbosa).
III. 1. Niezadowolony z treści decyzji Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] marca 2023 r., nr [...] Skarżący, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając ją w całości. Pod adresem ww. decyzji postawił zarzuty:
1. naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego interpretację, polegającą na mylnym założeniu, że art. 819 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o Obronie Ojczyzny, poprzez sprawę wszczętą i niezakończoną w przedmiocie przyznania świadczeń żołnierzowi zwolnionemu ze służby zawodowej, obejmuje również postępowanie administracyjne poprzedzone wypłatą tychże świadczeń, a mianowicie dotyczące samego zwolnienia ze służby, co skutkowało wydaniem wadliwego aktu administracyjnego,
2. naruszenie prawa procesowego w postaci obrazy art. 156 § 1 pkt 2) kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne ustalenie, że decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nadto, z ostrożności procesowej, że sankcja nieważności powinna obejmować całość decyzji, podczas gdy z samego stanowiska organu wynika, że strona była wzywana jedynie do zwrotu odprawy pieniężnej, nie zaś pozostałych świadczeń objętych decyzją, której nieważność stwierdzono;
3. naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegającą na konieczności zwrotu otrzymanych przez Skarżącego środków w przypadku uzyskania przez skarżoną decyzję waloru ostateczności i prawomocności i tym samym braku zapewnienia ochrony obywatelowi pomimo gwarancji w/w przepisów.
Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku informacji przesłanej przez organ o konieczności zwrotu 35 083,15 zł, nie zaś całości otrzymanych świadczeń przyznanych na mocy decyzji wobec której stwierdzono nieważność w całości.
Mając na uwadze poczynione przez organ odwoławczy uchybienia, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie.
2. W odpowiedzi na skargę radca prawny Organu II instancji wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że zarzuty sformułowane w skardze organ uważa za nieznajdujące uzasadnienia. Punktem wyjścia w omawianej sprawie jest art. 819 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, którego naruszenie poprzez błędną interpretację uczyniła Strona przedmiotem zarzutu, a który to przepis wskazuje jasno, iż w sprawach wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że obecnie uprawienia żołnierzy zawodowych do przyznania odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wynikają z art. 458 ustawy o obronie Ojczyzny, która weszła w życie w dniu 23 kwietnia 2022 r. Poprzednio zagadnienie to uregulowane było w art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dla ustalenia, które z przepisów regulujących zasady przyznawania odprawy będą miały zastosowanie w niniejszej sprawie koniecznym jest, w myśl rzeczonego art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny, ustalenie, czy do wszczęcia postępowania w sprawie doszło przed dniem 23 kwietnia 2022 r., czy też po tym dniu oraz dokonanie analizy, czy ustawa o obronie Ojczyzny, w zakresie będącym przedmiotem postępowania, nie reguluje kwestii temporalnych w sposób odmienny.
Dowódca Generalny wskazał, że na kanwie analogicznego przepisu przejściowego określonego w art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 987/09 wskazał, że: "przez sprawy dotychczasowe, o jakich mowa w art. 169, jeśli chodzi o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należy rozumieć wszelkie kwestie z tym związane, a więc także sprawy ustalenia wysokości oraz wypłaty należności pieniężnych przysługujących w związku ze zwolnieniem ze służby. Wynikiem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest bowiem obowiązek organu wykonującego decyzję o zwolnieniu obliczenia wysokości i wypłaty należności z tytułu zwolnienia ze służby, w tym świadczenia, o którym mowa w art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych, a obecnie w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Kwestia obliczenia i wypłaty należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest integralnie związana ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby, a tym samym nie może stanowić samodzielnej sprawy procesowanej w oderwaniu od sprawy zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Użyty zatem w art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. zwrot "sprawy" odnosi się także do ustalenia wysokości i wypłaty, w toku procesu zwalniania żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należności związanych ze zwolnieniem z tej służby. Pogląd taki przyjęty został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt I OSK 363/06, a także wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 899/07 - oba niepublikowane)"
Organ II instancji wskazał, że wobec tego, że G. W. złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w dniu [...] listopada 2021 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny oraz wobec braku odmiennych przepisów temporalnych w zakresie ustalania prawa do odprawy, zasadnym jest przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie z uwagi na treść art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że decyzja Nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, Dowódca Generalny podkreślił, że ostateczna decyzja administracyjna może zostać uznana za nieważną w trybie art. 156 -158 k.p.a. jeżeli dotknięta jest wadą kwalifikowaną w tym przepisie określoną. Katalog wad określony w art. 156 k.p.a. jest zamknięty oraz, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, niedopuszczalne jest rozszerzające interpretowanie wymienionych tam przesłanek. Skoro przepis art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny, wskazuje jasno, iż w sprawach wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej to nie zachodzi w tym przypadku konieczność zastosowania złożonego procesu wykładni, które to okoliczności mogłyby stanowić ograniczenie możliwości orzekania o rażącym naruszeniu prawa na gruncie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Dowódca Generalny wskazał, że w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że organ powołując się na podstawę prawną z ustawy o obronie Ojczyzny, stanął w oczywistej sprzeczności z przepisami obowiązującego prawa. Stan prawny w chwili wydania decyzji jednoznacznie określał, którą ustawę należało zastosować. Brzmienie art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych, ani też luzu decyzyjnego.
Odnosząc się natomiast do zarzutu formułowanego przez skarżącego w postaci naruszenia art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego) i art. 7 (zasada praworządności) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegającego na konieczności zwrotu otrzymanych przez Stronę środków w przypadku uzyskania przez skarżoną decyzję waloru ostateczności i prawomocności i tym samym braku zapewnienia ochrony pomimo gwarancji w/w przepisów, Dowódca Generalny zauważył, że prawnie dopuszczalne jest domaganie się zwrotu świadczenia uzyskanego na podstawie decyzji obarczonej wadą nieważności. Jak wskazuje Janusz Borkowski w glosie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 r., sygn. akt OPK 12/00: "Świadczenia pieniężne nie powodują nieodwracalnego skutku z samej swojej istoty, zawsze można ustalić ich kwotę i wartość oraz zasady zwrotu." (Opublikowano: OSP 2001/3/43). Organ II instancji wskazał, że z w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2011 r., sygn. akt Il OSK 1522/10, wynika, że skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy Dowódca Generalny wskazał, że pozostawienie decyzji w sposób rażący naruszającej prawo jest sprzeczne z określonymi wyżej zasadami konstytucyjnymi.
Mając na uwadze wniosek Skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku informacji przesłanej jej przez organ o konieczności zwrotu 35 083, 15 zł, nie zaś całości otrzymanych przez Stronę świadczeń przyznanych na mocy decyzji wobec której stwierdzono nieważność w całości, Organ zauważył, iż jest to informacja mająca charakter komunikacyjny. Wymieniona w niej kwota zwrotu stanowi różnicę pomiędzy wysokością odprawy nieprawidłowo naliczonej, a określonej w decyzji wobec której stwierdzono nieważność w wysokości 38 815,40 zł, a wysokością odprawy prawidłowo naliczonej na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie, a która powinna wynosić 3 732,25 zł (38 815,40 - 3 732,25 = 35 083,15). Należy dodać, że pozostałe kwoty wypłacone Stronie na podstawie decyzji, której stwierdzono nieważność pozostają bez zmian, bowiem są tożsamej wysokości w oparciu o wyliczenie na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Reasumując, organ wydając nową decyzję i stosując przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskaże kwotę odprawy w wysokości 3 732,25 zł, pozostałe należności będą bez zmian, pomimo zmiany podstawy prawnej, więc do zwrotu przez Stronę będzie 35 083,15 zł.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
3. Przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do kwestii czy decyzja nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. została wydana w oparciu o właściwą podstawę prawną tj. art. 430 ust. 1, art. 432 ust. 1 pkt. 11, art. 433 ust. 1, art. 458 ust. 1 - 3 w zw. z art. 461, art. 459 pkt 2 w zw. z art. 460 pkt. 13, art. 459 pkt. 3 w zw. z art. 442 ust. 2 pkt.2, art. 459 pkt 4 w zw. z art. 446, art. 460 ust. 12, art. 470 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 655) czy też decyzja ta powinna być wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 536, dalej: ,,sw.ż.z.’’). Jeśli zaś podstawą do wydania powinna być ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych to, czy owo naruszenie Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] kwalifikować należy jako rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Kwestią zasadniczą z punktu widzenia rozstrzygnięcia w przedmiocie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji legło zatem wyjaśnienie, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odprawa należna Skarżącemu w związku z wypowiedzeniem przez niego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej powinna zostać ustalona na podstawie obowiązującej w dacie wypowiedzenia ustawy s.w.ż.z., czy na podstawie nowej ustawy, obowiązującej w dacie ustania stosunku służbowego.
4. Regulacja art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny wskazuje, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Stosowanie przepisów obowiązujących na dzień wszczęcia postępowania stanowi ugruntowaną praktykę legislacyjną. Wskazać należy zatem po pierwsze, kiedy nastąpiło wszczęcie sprawy zakończonej decyzją decyzja nr [...] z dnia [...] maja 2022 r., a po drugie, czy kwestia przyznania [...] G. W. należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej jest objęty zakresem spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy o obronie Ojczyzny.
Odprawa oraz inne świadczenia związane ze zwolnieniem żołnierza przysługują w związku ze zwolnieniem ze służby zainicjowanym wypowiedzeniem stosunku służbowego w dniu [...] listopada 2021 r.
Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, który wskazał, że postępowanie w przedmiocie przyznanych uposażeń na jego rzecz nie zostało wszczęte w dniu doręczenia przez skarżącego organowi administracji publicznej wypowiedzenia stosunku służbowego, które miało miejsce w dniu [...] listopada 2021 r. lecz w dacie jego zwolnienia tj. [...] maja 2022 r. a więc już pod rządami ustawy nowej o obronie Ojczyzny z dnia 22 marca 2022, która weszła w życie dnia 23 kwietnia 2022 r. Za zasadnością takiego stanowiska według skarżącego przemawia fakt, że wysokość przyznanych świadczeń determinowana jest dopiero z momentem zakończenia faktycznej służby żołnierza zawodowego a dodatkowo w przedmiocie zwolnienia ze służby toczy się postępowanie zakończone rozkazem personalnym a w sprawie świadczeń z tytułu ustania stosunku służbowego wydawana jest decyzja, są to dwa niezależne od siebie postępowania. Wprawdzie to drugie jest efektem tego pierwszego, jednakże oba postępowania są od siebie niezależne.
5. Sąd wskazuje, że zarzuty te nie zasługiwały na uwzględnienie albowiem złożenie przez Skarżącego wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dnia [...] listopada 2022 r. wszczęło postępowanie administracyjne w przedmiocie jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, obejmujące wszystkie kwestie z tym związane, a więc i sprawy wysokości i wypłaty wszelkich należności pieniężnych przysługujących stronie w związku ze zwolnieniem ze służby nawet jeśli następuje w odrębnej decyzji od rozkazu personalnego o zwolnieniu Skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Sąd podziela w pełni stanowisko organów wojskowych obydwu instancji, uwzględniające jednolite orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane na tle wykładni przepisu art. 169 s.w.ż.z. który stanowił regulację analogiczną do art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. (data wejścia w życie ustawy), prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. NSA wskazywał w uzasadnieniach swych wyroków w sprawach o sygn. akt: I OSK 987/09 oraz I OSK 363/06, I OSK 899/07, (publ. CBOSA, dostęp: www. orzeczenia.nsa.gov.pl) że ,,przez sprawy dotychczasowe, o jakich mowa w art. 169, jeśli chodzi o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należy rozumieć wszelkie kwestie z tym związane, a więc także sprawy ustalenia wysokości oraz wypłaty należności pieniężnych przysługujących w związku ze zwolnieniem ze służby. Wynikiem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest bowiem obowiązek organu wykonującego decyzję o zwolnieniu obliczenia wysokości i wypłaty należności z tytułu zwolnienia ze służby, w tym świadczenia, o którym mowa w art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych, a obecnie w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Kwestia obliczenia i wypłaty należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest integralnie związana ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby, a tym samym nie może stanowić samodzielnej sprawy procesowanej w oderwaniu od sprawy zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Użyty zatem w art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. zwrot "sprawy" odnosi się także do ustalenia wysokości i wypłaty, w toku procesu zwalniania żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należności związanych ze zwolnieniem z tej służby". Powyższa ocena prawna zachowuje pełną aktualność także w odniesieniu do aktualnie istniejącego stanu prawnego.
Przepis art. 819 nowej ustawy stanowi bowiem, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Nowa ustawa nie zawiera żadnych szczególnych regulacji odnoszących się do prawa żołnierza do odprawy w sytuacji, gdy wypowiedzenie przez niego stosunku służby następuje pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, zaś samo ustanie tego stosunku ma miejsce pod rządami ustawy nowej.
6. Brak jest jakichkolwiek podstaw, by regulację zawartą w cytowanym powyżej przepisie ustawy nowej interpretować odmiennie niż zawarty w s.w.ż.z. identyczny co do istoty przepis międzyczasowy zawarty w art. 169. Nowa ustawa nie zawiera odrębnych, szczególnych regulacji, które wskazywałyby na wolę ustawodawcy, by inaczej niż w poprzednim stanie prawnym oddzielić kwestię zwolnienia z zawodowej służby wojskowej od kwestii ustalenia związanych z tym zwolnieniem należności.
Sprawa zwolnienia Skarżącego z zawodowej służby wojskowej została wszczęta pod rządami ustawy s.z.ż.w. bowiem zainicjowało ją złożenie przez Skarżącego dnia [...] listopada 2022 r. wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, to kwestia przysługujących mu należności z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej została słusznie rozstrzygnięta przez organy wojskowe na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. według uregulowań poprzednio obowiązującej ustawy s.w.ż.z.
W takim stanie sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia prawa procesowego w postaci obrazy art. 156 § 1 pkt 2) kodeksu postępowania administracyjnego albowiem decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że Organ II instancji trafnie wskazał, że rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem. Tak więc cechą rażącego naruszenia prawa jest sytuacja, w której treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. nie ulega wątpliwości, że organ powołując się na podstawę prawną z ustawy o obronie Ojczyzny, stanął w oczywistej sprzeczności z przepisami obowiązującego prawa. Stan prawny w chwili wydania decyzji jednoznacznie określał, którą ustawę należało zastosować. Podkreślić nadto należy, że nieobowiązująca podstawa prawna dotyczyła rozstrzygnięcia całej decyzji a zatem także tych świadczeń, które w oparciu o prawidłową podstawę prawną, byłby wypłacone w tożsamej wysokości.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegających na konieczności zwrotu otrzymanych przez Skarżącego środków w przypadku uzyskania przez skarżoną decyzję waloru ostateczności i prawomocności. Zauważyć należy, że negatywną przesłanką do stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego jest art. 156 § 2 k.p.a. wskazujący, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Żadna z ww. przesłanek nie wystąpiła w sprawie. Trafnie wskazał Organ II instancji w odpowiedzi na skargę, że świadczenia pieniężne nie powodują nieodwracalnego skutku z samej swojej istoty, zawsze można ustalić ich kwotę i wartość oraz zasady zwrotu przyznanych decyzją środków.
7. W tym stanie sprawy, uznając, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.