II SA/Wa 1198/24

II SA/Wa 1198/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak
Izabela Głowacka-Klimas
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 226 pkt 16, art 229 ust 1 i 4, art. 186 ust 1 pkt 4, art. 238
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." – uchylono w części, co do daty zwolnienia, rozkaz personalny Dowódcy [...] Ośrodka [...] z [...] kwietnia 2024 r. (dalej jako Rozkaz") o zwolnieniu [...] B. K., zwanego dalej "Żołnierzem", z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy - wskutek nieobecności w służbie jednorazowo przez okres 3 dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona. Określono też nowy termin zwolnienia ze służby – [...] czerwca 2024 r. (pkt 1 skarżonej decyzji) - zaś w pozostałej części utrzymano w mocy orzeczenie wydane w I. instancji (w pkt. 2).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- Żołnierz, pełni zawodową służbę wojskową na stanowisku [...] drużyny gospodarczej w [...] Ośrodku [...], zwanym dalej "Ośrodkiem"; za podstawę wydania Rozkazu przyjęto art. 226 pkt 16, art. 229 ust. 1 i 4 w zw. z art. 186 ust. 1 pkt 4 oraz art. 238 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r. poz. 248); decyzję uzasadniono tym, że Żołnierz "od [...] lutego 2024 r. do dnia dzisiejszego, pozostaje nieobecny w służbie, która nie została usprawiedliwiona"; Rozkaz doręczono pełnomocnikowi Żołnierza [...] kwietnia 2024 r.,
- wobec skutecznego wniesienia odwołania sprawa była rozpatrywana w II. instancji,
- Żołnierza - decyzją Dowódcy Ośrodka z [...] listopada 2023 r. - zawieszono w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku - w okresie [...] listopada 2023 r. do [...] lutego 2024 r.; orzeczenie to stało się ostateczne i prawomocne z dniem [...] grudnia 2023 r.; w związku z upływem okresu zawieszenia, Dowódca Ośrodka - rozkazem dziennym z [...] lutego 2024 r. - potwierdził przywrócenie Żołnierza - z dniem [...] lutego 2024 r. – do wykonywania zadań służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym,
- w toku postępowania odwoławczego ustalono, że Żołnierz - mimo upływu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych - nie stawił się do służby w wyznaczonym terminie - [...] lutego 2024 r.; przebywał poza jednostką wojskową do [...] kwietnia 2024 r.; fakt jego nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie stwierdza 6 rozkazów dziennych Dowódcy Ośrodka (wymieniono je - ze wskazanymi tam okresami nieobecności);
- w świetle treści tych rozkazów jest okolicznością bezsporną w sprawie, że Żołnierz – w okresie [...] lutego 2024 r. do [...] kwietnia 2024 r. – nie przebywał w jednostce wojskowej; poza sporem jest także, że Dowódca Ośrodka - wobec stwierdzenia nieobecności Żołnierza w służbie przez okres 3 dni roboczych - jako właściwy w sprawie organ wszczął z urzędu - [...] marca 2024 r. - postępowanie w sprawie zwolnienia Żołnierza z zawodowej służby wojskowej - w związku z nieobecnością jednorazowo przez okres 3 dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona,
- sporne pozostaje, czy nieobecność Żołnierza w tym okresie można uznać za usprawiedliwioną; podnosił on bowiem, że przebywał w tym czasie w [...] - w celach zarobkowych; wskazuje nadto, że poinformował bezpośredniego przełożonego o tym fakcie - podając jednocześnie adres korespondencji do ustanowionego pełnomocnika,
- w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy wskazano: materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowi art. 226 pkt 16 ustawy o obronie Ojczyzny; zgodnie z nim, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek nieobecności w służbie jednorazowo przez okres 3 dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona; imperatywna forma czasownika - "zwalnia się" - użyta w art. 226 ustawy o obronie Ojczyzny wskazuje jednoznacznie na obowiązek zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej; spoczywa on po stronie organu; treść przepisu jest stanowcza i obligatoryjna – nie pozwala podjąć innej decyzji; zgodnie z art. 229 ust. 4 wskazanej ustawy, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w takim przypadku następuje z dniem określonym w decyzji organu,
- organ I. instancji zasadnie uznał, że zaistniała jedna z przesłanek zawartych w art. 226 ustawy o obronie Ojczyzny - mianowicie nieobecność Żołnierza w służbie jednorazowo przez okres 3 dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona; musi to zatem skutkować obligatoryjnym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej; z materiału dowodowego, nie wynika bowiem, aby Żołnierz złożył Dowódcy Ośrodka stosowną informację o wyjeździe poza granice kraju, jak również aby dowódca jednostki wojskowej udzielił mu urlopu bądź w inny sposób zwolnił go z realizacji zadań służbowych; przeciwnie - w związku z upływem okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, Dowódca Ośrodka - w rozkazie dziennym z [...] lutego 2024 r. - potwierdził jednoznacznie przywrócenie Żołnierza do wykonywania zadań na zajmowanym stanowisku służbowym - z dniem [...] lutego 2024 r.; bez żądnych wątpliwości Żołnierz - wobec upływu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych - miał wystarczającą wiedzę oraz świadomość ciążącego na nim obowiązku stawienia się do służby - po upływie okresu zawieszenia; postanowił on jednakże kontynuować swój pobyt poza granicami kraju przez okres kolejnych trzech miesięcy (tak: wniosek Żołnierza z [...] lutego 2024 r. o udzielenie urlopu bezpłatnego) - w celu "uporządkowania swoich spraw",
- mając na uwadze przywołaną w odwołaniu argumentację nie można pominąć, że w sprawie nie ma jakiejkolwiek dokumentacji, potwierdzającej uzyskanie przez Żołnierza zezwolenia na podjęcie pracy zarobkowej - w szczególności pracy, która mogłaby być realizowana poza granicami kraju i w godzinach służbowych; jak sam on podnosi, ograniczył się wyłącznie do powiadomienia bezpośredniego przełożonego o wyjeździe do [...] - w celach zarobkowych; jak ustalono, Żołnierz próbę takiego "zawiadomienia" podjął [...] września 2023 r. jedynie poprzez techniczne środki łączności - za pomocą wiadomości SMS, skierowanej do bezpośredniego przełożonego (tak: notatka służbowa, sporządzona [...] maja 2024 r. przez bezpośredniego przełożonego - w aktach sprawy); trzeba zatem wyjaśnić, że - zgodnie z art. 340 ustawy o obronie Ojczyzny - żołnierz zawodowy jest nie tylko zobowiązany poinformować pisemnie dowódcę jednostki wojskowej, w której zajmuje stanowisko służbowe, o zamiarze wyjazdu i pobytu za granicą w celach niezwiązanych z zawodową służbą wojskową (ust. 1), ale również winien liczyć się z możliwością otrzymania - w drodze decyzji - zakazu wyjazdu za granicę w celach niezwiązanych z zawodową służbą wojskową (art. 340 ust. 2 wskazanej ustawy); problematyka wyjazdów żołnierzy zawodowych za granicę uszczegółowiono w rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 czerwca 2023 r. w sprawie wyjazdów za granicę żołnierzy zawodowych w celach niezwiązanych z zawodową służbą wojskową (Dz.U. poz. 1232), zgodnie z § 2 ust. 1 tego aktu, zawiadomienie o zamiarze wyjazdu i pobytu za granicą - w celach niezwiązanych z zawodową służbą wojskową - żołnierz zawodowy składa dowódcy jednostki wojskowej w formie pisemnej - za pośrednictwem kancelarii jednostki wojskowej - albo w formie elektronicznej - za pośrednictwem elektronicznego obiegu dokumentów, zorganizowanego w jednostce organizacyjnej albo komórce organizacyjnej; zawiadomienie to składa się co najmniej na 10 dni przed planowanym terminem wyjazdu za granicę; w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin ten może być krótszy,
- jak ustalono, Żołnierz obowiązku tego nie dopełnił; zawiadomienie o zamiarze wyjazdu poza granicę kraju złożył bowiem dopiero [...] kwietnia 2024 r. – w związku z udzieleniem mu urlopu wypoczynkowego w okresie [...] kwietnia do [...] maja 2024 r.,
- odnosząc się do podjętej przez Żołnierza pracy zarobkowej wskazano: również w tym przypadku nie dopełnił on ustawowego obowiązku w zakresie uzyskania stosownego zezwolenia; zgodnie z art. 335 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, jest generalną zasadą, że żołnierzowi zawodowemu nie wolno podejmować pracy zarobkowej ani też prowadzić działalności gospodarczej; niemniej jednak - w ust. 3 przywołanego przepisu - wyposażono dowódcę jednostki wojskowej (w której żołnierz zawodowy zajmuje stanowisko służbowe) w uprawnienie do zastosowania wyjątku od tej zasady; przepisem tym upoważniono dowódców jednostek do udzielania żołnierzom zawodowym zezwoleń na pracę zarobkową poza jednostką; obwarowano to jednak szeregiem warunków (wymieniono je); warunkiem do spełnienia przez ubiegającego się o zezwolenie na pracę zarobkową żołnierza zawodowego jest też złożenie pisemnego wniosku - skierowanego drogą służbową; przy tym - by mogło dojść do rozpatrzenia sprawy - wniosek winien spełniać formalne wymagania - określone w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 czerwca 2023 r. w sprawie wykonywania pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej przez żołnierzy zawodowych (Dz. U. poz. 1217),
- okoliczności niedopełnienia przez Żołnierza obowiązku zawiadomienia o zamiarze wyjazdu, jak i podjęcia pracy zarobkowej, pozostają bez znaczenia dla sprawy; należą bowiem do sfery postępowania służbowego oraz dyscyplinarnego; istotnym dla sprawy jest, że Żołnierz - wobec upływu okresu zawieszenia w czynnościach na zajmowanym stanowisku służbowym - zobowiązany był stawić się w jednostce wojskowej w dniu [...] lutego 2024 r.; do [...] kwietnia 2024 r. włącznie tego nie uczynił; nieobecności swojej w żaden sposób również nie usprawiedliwił; skoro nie ma jakiegokolwiek pisemnego rozkazu, legalizującego nieobecność Żołnierza w służbie, jest oczywiste, że zobowiązany był w tym czasie realizować obowiązki służbowe w macierzystej jednostce wojskowej; każde bowiem przebywanie poza miejscem pełnienia służby - bez wyraźnego skierowania (poza oczywistymi sytuacjami, jak np. urlop, choroba, opieka nad chorym członkiem rodziny) - nosi znamiona indywidualnej samowoli, o której mowa w art. 457 ustawy o obronie Ojczyzny; w niniejszej sprawie jest również faktem bezspornym, że także sam Żołnierz nie dysponuje jakimkolwiek, pisemnym usprawiedliwieniem - z którego wynikałaby konieczność przebywania poza macierzystą jednostką wojskową w terminie [...] lutego do [...] kwietnia 2024 r.; wskazuje jedynie na pobyt w [...] oraz podjętą tam pracę zarobkową, a także na wniosek o urlop bezpłatny - deklarując powrót do służby po "zlikwidowaniu spraw za granicą" (wniosek z [...] lutego 2024 r.),
- co wynika ze zgromadzonej dokumentacji, Żołnierz za nieobecność w okresie [...] lutego do [...] kwietnia 2024 r. nie potrafi przedstawić usprawiedliwienia; z wyjaśnień strony (tak: uzasadnienie odwołania, wniosek o urlop bezpłatny z [...] lutego oraz pismo pełnomocnika z [...] marca 2024 r.) jednoznacznie wynika, że powodem nieobecności Żołnierza w służbie jest wyłącznie to, że przebywał za granicą - gdzie podjął pracę zarobkową oraz uległ kontuzji; z kolei, z przedłożonej przez Dowódcę Ośrodka dokumentacji wynika, że Żołnierz przybył do jednostki dopiero [...] kwietnia 2024 r.; nie przedstawił jednakże jakiejkolwiek dokumentacji, pozwalającej uznać jego nieobecność w służbie za usprawiedliwioną,
- przesłanka ekonomiczna, którą niewątpliwie kierował się Żołnierz, nie może stanowić wystarczającej podstawy do usprawiedliwienia nieobecności w służbie; również samowolny wyjazd poza granicę kraju oraz podjęta przez Żołnierza praca zarobkowa, czy też doznana i leczona w [...] kontuzja, nie są wystarczające do uznania, że nieobecność w dniach [...] lutego do [...] kwietnia 2024 r. ma charakter usprawiedliwiony; tłumaczenie, że pozostawiona Żołnierzowi - w wyniku zawieszenia w czynnościach służbowych - "część wynagrodzenia nie wystarczyła na utrzymanie i spłatę kredytu", nie może usprawiedliwiać wyjazdu za granicę i podjęcia przezeń pracy zarobkowej - bez zachowania stosownej procedury; usprawiedliwienia takiego nie może stanowić również okoliczność związana z powiadomieniem bezpośredniego przełożonego o wyjeździe za granicę "w celu zdobycia środków utrzymania"; pomijając bowiem, że bezpośredni przełożony Żołnierza nie jest właściwy w sprawie rozpatrywania spraw z zakresu wyjazdów za granicę w celach niezwiązanych z zawodową służbą wojskową jak i spraw z zakresu zezwoleń na pracę zarobkową, nie ulega żadnej wątpliwości, że z takimi wnioskami w ogóle nie wystąpiono, zaś samą "informację" o pobycie za granicą przekazano do bezpośredniego przełożonego znacząco przed upływem okresu zawieszenia w czynnościach służbowych - [...] września 2023 r.,
- w tym świetle od [...] lutego 2024 r. - dnia upływu okresu zawieszenia Żołnierza w czynnościach służbowych - powinien on znajdować się w swojej macierzystej jednostce - w celu podjęcia czynności służbowych na zajmowanym stanowisku; skoro jednak w tym dniu do służby się nie stawił - co sam potwierdza - należy również uznać, że jego nieobecność w okresie [...] lutego r. do dnia [...] kwietnia 2024 r. nie jest - w świetle materiału dowodowego - usprawiedliwiona,
- skoro Dowódca Ośrodka nie miał podstaw udzielić Żołnierzowi zwolnienia od zajęć służbowych, ani też nie stwierdził istnienia jakiejkolwiek podstawy do usprawiedliwienia jego nieobecności w służbie w okresie [...] lutego do dnia [...] kwietnia 2024 r., to Żołnierz powinien stawić się do służby w macierzystej jednostce wojskowej,
- każde przebywanie żołnierza poza miejscem pełnienia służby - bez wyraźnego skierowania, czy zgodnego z przepisami prawa usprawiedliwienia nieobecności - nosi znamiona indywidualnej samowoli; nie ma wątpliwości, że Żołnierz - nie dysponując jakimkolwiek dokumentem, uprawniającym do przebywania poza jednostką wojskową oraz nie pełniąc służby przez 58 dni od terminu upływu okresu zawieszenia - dopuścił się rażącej nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie; pozostawanie poza miejscem pełnienia służby przez okres 58 dni było bowiem bezprawne, świadome – co za tym idzie, nieusprawiedliwione; gdy zaś Żołnierz nie dysponuje wymaganym usprawiedliwieniem, dopuszcza się samowolnego pozostawania poza służbą,
- w związku z tym argumenty odwołania - w tym przekonanie o prawie do pobytu poza granicą kraju i świadczeniu tam pracy zarobkowej, a także upatrywanie swojego usprawiedliwienia w oparciu o wniosek w sprawie udzielenia urlopu bezpłatnego - nie mają znaczenia; mogą one być co najwyżej traktowane jako elementy niezbędne do ustalenia stanu faktycznego - przed podjęciem decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej,
- organ odwoławczy podziela stanowisko Dowódcy Ośrodka o nieusprawiedliwionej nieobecności żołnierza w okresie [...] lutego do [...] kwietnia 2024 r., z zastrzeżeniem jednego dnia - [...] kwietnia 2024 r.; wbrew bowiem treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji, zawarte tam stwierdzenie o nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie "do dnia wydania decyzji" ([...] kwietnia 2024 r.) - w świetle zatrzymania Żołnierza i doprowadzenia [...] kwietnia 2024 r. do Prokuratury Rejonowej [...] w [...] – nie było uprawnione; nie ma to niemniej znaczenia - wobec ustalenia, że nieobecność była nieusprawiedliwiona przez ilość dni roboczych, wystarczającą do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, na podstawie art. 226 pkt 16 ustawy o obronie Ojczyzny,
- niezrozumiały i zarazem chybiony jest zarzut rzekomego naruszenia przez organ I. instancji "preambuły ustawy o obronie Ojczyzny"; wyrażone bowiem w odwołaniu pretensje Żołnierza - dotyczące tego, że "od momentu przedstawienia zarzutów nie spotkał się z jakąkolwiek pomocą i wsparciem ze strony wojska" - nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia w przepisach tejże ustawy; należy zgodzić się z odwołującym, że celem ustawodawcy było "pragnienie zagwarantowania wszystkim, którzy realizują ten obowiązek, jak najlepsze warunki, w szczególności żołnierzom, którzy pełnią służbę wojskową dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej"; ten sam ustawodawca określił jednak również stawiane wobec żołnierzy ogólne oczekiwania; mianowicie od żołnierzy "wymaga się zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia"; w realiach sprawy nie sposób uznać, aby zachowanie Żołnierza - na tle, w szczególności niedopełnienia podstawowych obowiązków i samowolnego wyjazdu poza granicę państwa w celach zarobkowych - świadczyło o zdyscyplinowaniu, lojalności czy poświęceniu dla dobra Ojczyzny,
- nie jest zatem uzasadnione obciążanie organów wojskowych również wobec okoliczności związanych z toczącym się wobec Żołnierza postępowaniem karnym oraz wynikłymi z tego tytułu dlań skutkami; to nie organy wojskowe lecz właśnie ustawodawca w art. 225 ustawy o obronie Ojczyzny określił bowiem zasady oraz tryb postępowania w sytuacji wszczęcia przeciwko żołnierzowi zawodowemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne, a także skutki zawieszenia żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym (tak: art. 456 ustawy o obronie Ojczyzny); w żadnym przy tym przepisie danej ustawy nie dopuszczono sytuacji, w której żołnierz zawodowy - będąc zawieszony w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku - mógł samowolnie opuszczać granicę kraju, a tym bardziej podejmować pracę zarobkową – bez przedniego uzyskania stosownego zezwolenia; w szczególności jednak żołnierz zawodowy nie może świadczyć jakiejkolwiek pracy w godzinach służbowych - nawet gdyby miał zezwolenie na podjęcie pracy zarobkowej; obowiązkiem żołnierza zawodowego jest bowiem (jak słusznie zauważył również pełnomocnik strony) m.in. zdyscyplinowanie, lojalność oraz poświęcenie w służbie,
- reasumując, nieusprawiedliwiona nieobecność Żołnierza w macierzystej jednostce w okresie [...] lutego do [...] kwietnia 2024 r. wyniosła jednorazowo co najmniej 3 dni robocze; zebrany przez organ I. instancji w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający, aby orzec o zwolnieniu Żołnierza z zawodowej służby wojskowej - z uwagi na wystarczającą ilość dni roboczych jego nieobecności w służbie, która nie została usprawiedliwiona; w warunkach służby wojskowej - opartej na hierarchicznym podporządkowaniu, dyspozycyjności i wykonywaniu obowiązków - nie może być sytuacji, w której żołnierz zawodowy samowolnie decyduje o wyjeździe poza granice kraju - nawet w celach zarobkowych - a więc o fakcie, mającym znaczenie nie tylko służbowe i prawne - nie mając dodatkowo do tego legitymacji, w postaci chociażby udzielonego mu przez dowódcę jednostki urlopu wypoczynkowego jak i zezwolenia na pracę zarobkową,
- powyższe - mając na uwadze art. 226 pkt 16 ustawy o obronie Ojczyzny - musi zatem skutkować zwolnieniem Żołnierza z zawodowej służby wojskowej,
- uchylenie Rozkazu w części dotyczącej terminu zwolnienia uznano za konieczne, ponieważ wniesienie odwołania wstrzymało - zgodnie z art. 130 § 2 K.p.a. - wykonanie decyzji; z tego względu należało ustalić termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w taki sposób, aby umożliwić Żołnierzowi rzetelne rozliczenie się z dotychczasowym stanowiskiem służbowym oraz jednostką wojskową; decyzja w celu jej zrealizowania powinna posiadać bowiem przymiot ostateczności; termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej powinien przypadać zaś po dniu otrzymania przez stronę niniejszej decyzji organu II. instancji; uzasadnione było zatem ustalenie nowego terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W skardze zarzucono wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów:
- postępowania:
- art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie; wyrażało się to zwłaszcza w niewyjaśnieniu wszystkich, istotnych, występujących sprawie okoliczności, świadczących o woli Żołnierza do kontynuowania służby – przez podejmowanie kroków w celu usprawiedliwienia nieobecności, w błędnym przekonaniu, że wskazanie miejsca pobytu i kontaktu jest działaniem wystarczającym; niezbadano interesu i motywacji - w kontekście zajmowanego konsekwentnie przez Żołnierza w trakcie postępowania stanowiska, że pozbawienie go przez długi czas awansów, wyróżnień, nieskierowanie na kursy szkoleniowe, pozbawienie połowy wynagrodzenia oraz przedłożonych przez niego dokumentów uzasadniało poszukiwanie zatrudnienia i zarobku;
- naruszenie art. 8 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego aktu; pominięto okoliczności, związane z podstępowaniem karnym i nieuzasadnionym oskarżeniem o dezercję; nie sprecyzowano też, nie uzasadniono ani nie wykazano, z jakich powodów uznano, że w sprawie nie było przesłanek do usprawiedliwienia nieobecności Żołnierza, udzielenia mu urlopu; ostatecznie okazało się to możliwe a Żołnierz o to prosił – w korespondencji z dowódcą,
- prawa materialnego - art. 226 pkt. 16 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że obligatoryjność zwolnienia wyklucza usprawiedliwienie nieobecności Żołnierza i zastosowanie znanych ustawie środków legalizacji jego nieobecności - jak przyznanie zaległego urlopu, urlopu okolicznościowego, skierowanie do dyspozycji, pozwalające na uniknięcie definitywnego zwolnienia ze służby - gdy istniały wątpliwości zaś postawa Żołnierza nie wskazywała na złą wolę, zamiar dezercji i unikania służby; możliwe było sięgnięcie do wyrażonej w ustawie i jej preambule aksjologii i modelu ekwiwalentności uprawnień i oczekiwań względem żołnierza zawodowego - wobec celów regulacji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, ze sprawy wnikliwie nie wyjaśniono – wymagała ona ustaleń w kontekście:
- przebiegu i oceny służby,
- postępowania karnego toczącego się przez Sądem w [...] (o dezercję),
- postępowania karnego, które miało być wszczęte w grudniu 2023 roku.
Wywodzono, że Żołnierza wadliwie zawieszono w czynnościach służbowych, co skutkowało jego trudną sytuację materialną i potrzebą wyjazdu do pracy. Mimo deklaracji Żołnierza chęci powrotu do pełnienia służby, jego dowódca wszczął postępowanie w przedmiocie zwolnienia. Nie uwzględniono wniosku o udzielenie urlopu bezpłatnego, zaś później wykorzystanie urlopu okazało się możliwe. Przywoływano sekwencje zdarzeń, po powrocie Żołnierza do kraju - gdy stawił się do sądu [...] kwietnia 2024 r.
Wniesiono o dopuszczenie w charakterze dowodu kopii zwolnienia lekarskiego, uzyskanego przez Żołnierza po badaniu psychiatrycznym – na okoliczność silnego stresu, jakiemu podlega w zw. z wszczęciem wobec niego niezasadnie postępowania karnego i zwolnieniem ze służby, która zawsze była jego marzeniem.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).
Sąd zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżoną decyzją prawa nie naruszono.
Trafne jest stanowisko organu, sformułowane w uzasadnieniu skarżonego aktu, gdzie przywołano istotne prawne i faktyczne uwarunkowania sprawy – w kontekście wystąpienia przesłanki zwolnienia Żołnierza ze służby. Z uwagi na uprzednie przytoczenie, ponowne powtarzanie danej argumentacji byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną.
Wobec zarzutu skargi należy dodać jedynie, co następuje.
Poprawnie skonstatował organ - wobec hipotezy zastosowanego przepisu, którym ustanowiono obligatoryjną powinność zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby (art. 226 pkt 16 ustawy o obronie Ojczyzny), oraz bezsporności faktu samej nieobecności Żołnierza od dnia [...] lutego 2024 r., wynoszącej ponad 3 dni – że w sprawie kluczowe było ustalenie, czy zdarzenie to należy kwalifikować jako nieobecność "która nie została usprawiedliwiona". Wprawdzie - wedle brzmienia przepisu - usprawiedliwienie nieobecności może nastąpić także post factum – po dniach nieobecności. Jednakże oceny, czy nieobecność można uznać za usprawiedliwioną, nie może dokonywać abstrahując od okoliczności konkretnej sprawy - w tym przyczyn wystąpienia nieobecności i zachowania zainteresowanego. W pewnych przypadkach specyfika zdarzeń, które prowadzą do nieobecności, może być taka, że nie istnieje możliwość wcześniejszego anonsowania braku możliwości stawienia do służby – np. wobec wystąpienia zdarzenia o charakterze nagłym, gdy występują okoliczności uniemożliwiające podjęcie służby, zaś żołnierz zawodowy nie ma możliwości powiadomienia o tym przełożonych z wyprzedzeniem, czy nawet w trakcie samej nieobecności trwającej 3 dni. Trzeba mieć na uwadze, że przypadki usprawiedliwienia niezapowiadanej nieobecności w służbie - wobec szczególnego jej charakteru (pozostawanie w stanie gotowości odpowiednich etatów żołnierzy) – a więc okoliczności uzasadniające nieobecność muszą mieć charakter wyjątkowy - dotyczyć sytuacji obiektywnie niezależnych od woli obowiązanego do pełnienia służby żołnierza. Co bezsporne, w rozpoznawanej sprawie oczywiście tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca. Mianowicie Żołnierz - wobec wiedzy o terminie, gdy ma się stawić do służby w następstwie zakończenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków ([...] luty 2024 r.) - z własnej woli nie przybył do jednostki wojskowej - podejmując decyzję, o pozostaniu na terytorium innego kraju w celu uporządkowania spraw własnych. Nie wykazano też aby przeszkodą nie do przezwyciężenia była doznana kontuzja. Żołnierz nie poinformował o tym także przełożonego z zachowaniem terminu, umożliwiającego właściwą organizację służb - nie wystąpił o stosowną zgodę na nieobecność (np. udzielenie urlopu bezpłatnego), nie powiadomił nawet wcześniej o swojej nieobecności. Uczynił to dopiero w terminie, gdy winien był stawić się do służby (wniosek [...] lutego 2024 r.). Prawodawca nie zdefiniował wprawdzie pojęcia "nieusprawiedliwiona nieobecność". W kontekście reguł funkcjonowania Sił Zbrojnych, w tym dyscypliny służby, trafnie jednakże ocenił organ, że zdarzenia - gdy Żołnierz bez uprzedniej zgody przełożonego nie stawia się do służby wobec realizacji innych, wybranych aktywności - nie można uznać za nieobecność, którą należy usprawiedliwić. Prawodawca zaś wystąpieniu określonego zdarzenia - nie podjęcia służby przez 3 dni bez usprawiedliwienia - przypisał skutek w postaci powinności zwolnienia żołnierza zawodowego.
Chybione są argumenty skargi, jakoby w sprawie mogło mieć znaczenie toczące się wobec Żołnierza postępowanie karne. Nie wykazano bowiem, aby miało ono wpływ na możliwość podjęcia przez Żołnierza próby stawienia się do służby w dniu, gdy było to wymagane ([...] luty 2024 r.) oraz w czasie dwu kolejnych dni. Bez znaczenia są zaś kwestie opisywanych w skardze zdarzeń, które miały miejsce po ich upływie. Przesłanką zwolnienia było bowiem nieusprawiedliwione niestawienie do służby przez okres trzech dni roboczych.
Bez znaczenia dla sprawy są też podnoszone w skardze kwestie, jak uprzedni przebieg służby żołnierza, czy ewentualnie bezzasadne zawieszenie go w czynnościach służbowych, co skutkowało potrzebą podjęcia zatrudnienia. Gdyby nawet zarzuty Żołnierza w tym względzie były zasadne, nie zwalniało go to z powinności podjęcia służby w stosownym terminie - nie usprawiedliwia to nie stawienia się w jednostce. Chybiona jest także argumentacja, jakoby okolicznością istotną mogło być wystąpienie o udzielenie urlopu (pierwotnie bezpłatnego), który zresztą w późniejszym terminie Żołnierzowi udzielano (wypoczynkowy). Co kluczowe nie wystąpił on ze stosownym wnioskiem z właściwym wyprzedzeniem, ani też nie przywołał okoliczności, które mogły stanowić obiektywne przeszkodę, aby to uczynić. W tej sytuacji, nie w sposób uznać, aby nieobecność czyniło usprawiedliwioną samo wystąpienie o urlop - nawet gdyby przyjąć, że jego udzielenie było generalnie możliwe.
W postępowaniu w przedmiocie zwolnienia ze służby - wobec wystąpienia przesłanki z art. 226 pkt 16 ustawy o obronie Ojczyzny - nie mogła być przedmiotem rozważań kwestia, czy zasadnie postawiono Żołnierzowi zarzuty w postępowaniu karnym. Wykracza to poza granicę danego postępowania. Nie może bowiem uzasadniać nie stawienie się do służby, bez wcześniejszego powiadomienia o tym przełożonych, gdy nie było ku temu przeszkód. Konstatacja taka nie stoi w sprzeczności z ogólnymi regułami, wyrażonymi w preambule ustawy o obronie Ojczyzny.
Sąd nie przeprowadził dowodu z przedłożonego ze skargą dokumentu, gdyż dotyczy on okoliczności, które nie mogą mieć istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. Nie jest bowiem kluczowe, czy Żołnierz miał w ogóle intencje nadal pełnić służbę, lecz czy nieobecność - będąca następstwem jego świadomej decyzji - miała tego rodzaju charakter, że należy ją zakwalifikować, jako usprawiedliwioną.
Orzekając w sprawie organ nie naruszył więc przepisów prawa materialnego, zakreślających przesłanki zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby - w myśl art. 226 pkt 16 ustawy o obronie Ojczyzny. Nie uchybiono też przepisom postępowania, co do powinności właściwego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy oraz uzasadnienia orzeczenia - stan faktyczny w istotnych elementach nie jest w istocie sporny.
Sąd nie spostrzegł więc - z urzędu ani też wobec argumentacji skargi - wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Skargę więc oddalono.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono w sentencji.