II SA/Wa 1184/24

II SA/Wa 1184/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2061
art. 84 ust 1,
Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 110 par 1, art. 107 par 1, art.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2002 nr 42 poz 368
art. 23 ust 3 pkt 3
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant starszy referent Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odprawy mieszkaniowej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] Prezes Agencji Mienia Wojskowego, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.) oraz na podstawie art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1623 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o zakwaterowaniu), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] odmawiającą M. N. wypłaty odprawy mieszkaniowej po zmarłym ojcu Z. N..
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że M. N. złożyła w dniu [...] grudnia 2023 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego AMW w [...] wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Wnioskodawczyni podniosła, że wnosi o wypłatę odprawy mieszkaniowej w związku ze śmiercią ojca - żołnierza zawodowego Z. N., który – jak podała we wniosku – do chwili śmierci był żołnierzem zawodowym i nabył prawo do emerytury wojskowej. Wnioskodawczyni oświadczyła, że żadna z osób zamieszkujących ze Z. N. w chwili jego śmierci nie była uwzględniona w odprawie mieszkaniowej, zaś żołnierz zawodowy i jego małżonka nie otrzymali świadczeń, o których mowa w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu.
W toku postępowania organ I instancji ustalił, że śmierć Z. N. nie pozostawała w związku ze służbą wojskową.
W związku z powyższym Dyrektor Oddziału Regionalnego wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2024 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania wnioskowanego świadczenia. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.
W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiot niniejszego postępowania został określony jednoznacznie przez stronę, która wystąpiła na odpowiednim formularzu o przyznanie jej odprawy mieszkaniowej po zmarłym ojcu. Nie mogły być zatem przedmiotem oceny organu w tej sprawie podnoszone przez stronę kwestie dotyczące procedury nabycia własności nieruchomości, w której zamieszkiwał Z. N., zamiany tejże nieruchomości oraz przyznania odprawy mieszkaniowej w trybie art. 84 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2024 r., poz. 98), tj. w zakresie sprawy zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania odprawy mieszkaniowej B. N. – wdowie po Z. N.
Organ przytoczył następnie przepisy ustawy o zakwaterowaniu regulujące przyznawanie odprawy mieszkaniowej, w szczególności treść art. 23 ust. 3 i 4 tej ustawy i stwierdził, że zgodnie z tymi przepisami odprawę mieszkaniową wypłaca się (po spełnieniu określonych warunków) członkom rodziny żołnierza zawodowego, natomiast ustawodawca nie powiązał wypłaty tego świadczenia ze śmiercią emeryta lub rencisty wojskowego.
Organ zauważył, że nie jest sporne w tej sprawie, iż Z. N. pełnił służbę wojskową do 1990 r., a następnie do dnia śmierci, tj. do [...] lutego 2020 r. posiadał uprawnienia do emerytury wojskowej oraz do wojskowej renty inwalidzkiej. Tymczasem M. N. złożyła wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej w dniu [...] grudnia 2023 r., czyli gdy jej ojciec nie żył, przy czym w chwili śmierci był już od 30 lat emerytem wojskowym.
W art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu ustawodawca posługuje się pojęciem "żołnierz zawodowy", którego definicję zawiera z kolei art. 2 pkt 40 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248), stanowiąc, że żołnierzem zawodowym jest żołnierz pełniący zawodową służbę wojskową. Z koeli zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r., poz. 242), emerytem wojskowym jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej.
Z tych przyczyn organ uznał, że ojciec wnioskodawczyni od 1990 r. nie pełnił służby wojskowej, nie można uznać, by złożyła ona wniosek w związku ze śmiercią żołnierza zawodowego. W związku z tym nie przysługuje stronie prawo do odprawy mieszkaniowej.
Dodatkowo organ zauważył, że świadczenie w postaci odprawy mieszkaniowej zostało wprowadzone przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. nowelizującej ustawę o zakwaterowaniu, zatem przepis art. 23 ustawy o zakwaterowaniu stosuje się do żołnierzy zawodowych od 1 lipca 2004 r., tj. od dnia wejścia w życie wspomnianej ustawy nowelizującej. Jak zaś podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. K 16/05, przepis ten nie ma charakteru retroaktywnego, a tym samym nie ma zastosowania do zdarzeń mających miejsce w przeszłości.
M. N. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, poprzez jego niezastosowanie, gdy na skutek złożonego wniosku ojca skarżącej z dnia [...] czerwca 2005 r. o nabycie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], pismem z dnia [...] marca 2006 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] odmówił sprzedaży ww. lokalu mieszkalnego, z uwagi na "nieuregulowany status prawny budynku" i do dnia [...] stycznia 2007 r. nie usunął tego nieuregulowanego stanu prawnego budynku i nie zawiadomił ojca skarżącej o usunięciu tego nieuregulowanego stanu prawnego budynku, dlatego też z dniem [...] stycznia 2007 r. uprawniony [...] Z. N., a dziś skarżąca, jako jedyny spadkobierca po zmarłym, uzyskała uprawnienie do odprawy mieszkaniowej z tego tytułu i na tej podstawie,
b) art. 23 ust. 1, 3 i ust. 4 pkt 1, art. 41 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 4-7, art. 45 oraz art. 47 ustawy o zakwaterowaniu, poprzez błędne jego niezastosowanie w sprawie, gdy art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o AMW odsyła do jego stosowania, który wskazuje w swojej treści, że: "...osoba uprawniona do nabycia tego lokalu uzyskuje z tym dniem uprawnienia do odprawy mieszkaniowej", a ojciec skarżącej był uprawniony do nabycia lokalu, który zajmował wraz z rodziną, a procedura prawna jego wykupu została przerwana przez WAM w [...], jak wskazano wyżej,
c) art. 32 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie ojca skarżącej i dziś skarżącej, jako następcy prawnego po zmarłym, w brzmieniu obowiązujących procedur i przepisów prawa w zakresie zatrzymania procedury wykupu lokalu w roku 2006 przez WAM w [...], z uwagi na "nieuregulowany status prawny budynku", a w konsekwencji następczo dopiero w dniu [...] czerwca 2008 r. poinformowanie ojca skarżącej pismem o planowanej sprzedaży nieruchomości na wolnym rynku, lecz nie na rzecz uprawnionego - jej ojca, gdy faktycznie rozpoczął on procedurę wykupienia lokalu już w roku 2005, a w konsekwencji dyskryminujące strony działanie organu w tym względzie, polegające na uniemożliwieniu, jak innym byłym żołnierzom wykupu nieruchomości z przysługującą bonifikatą, a w konsekwencji wskazywanie, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, gdy organ pismem kierowanym do ojca skarżącej w roku 2006 wskazał jasno na "nieuregulowany status prawny budynku" i brak możliwości realizacji jego wniosku o wykup nieruchomości, a dziś organ pomija jednoznaczne w tym względzie pismo własne z dnia [...] marca 2006 r. i wskazuje, że nie zachodzi przesłanka do zastosowania przepisu prawa w sprawie tj. art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, gdy uprawniony [...] N. w 2007 r. nabył uprawnienie do odprawy mieszkaniowej, w takim stanie faktycznym ojciec skarżącej, jego zstępni (skarżąca) oraz matka skarżącej nie mogli i nie mogą skorzystać z praw należnych wszystkim byłym żołnierzom i ich rodzinom, w zakresie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny.
Skarżąca postawiła również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj.:
a) art. 6 k.p.a., poprzez niedziałanie w sprawie przez organ II instancji zgodnie z przepisami prawa tj. w myśl zachowania zasady praworządności, bowiem organ II instancji w istocie sprowadził sprawę wniosku skarżącej do odmiennego i nieuprawnionego zawężenia jego treści, a organ I instancji orzekający w sprawie dostrzegł w istocie właściwą podstawę prawną żądania skarżącej w sprawie, opartą o treść art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, tym samym organy I i II instancji, nigdy nie wezwały skarżącej do zmiany formularza wniosku na inny, lub o doprecyzowanie przedmiotowego wniosku, bowiem charakter sprawy jest precedensowy i bardzo złożony, o czym organ doskonale wie i rozumie żądanie strony, a skarżąca wskazany wniosek złożyła według pouczenia pracownika AMW, a tym samym z treści uzasadnienia wniosku skarżącej jednoznacznie wynika podstawa prawna i faktyczna jej żądania, co jednoznacznie w uzasadnieniu decyzji wskazuje organ I instancji, a co zupełnie inaczej, odmiennie tłumaczy organ II instancji, co z kolei wiąże się z naruszeniem przez organ II instancji przepisów art. 8 i 9 k.p.a.,
b) art. 8 § 1 i 2 i art. 9 k.p.a., poprzez ich naruszenie, bowiem organ prowadził postępowanie w sposób niebudzący zaufania, a także nie stoi na straży dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dziś wskazuje w uzasadnieniu decyzji okoliczności wątpliwe, niczym niepoparte i nieudowodnione, w sposób odmienny stara się na niekorzyść i z pokrzywdzeniem skarżącej interpretować stan całej sprawy, która ma swój początek w latach dziewięćdziesiątych, a ojciec skarżącej czynił nieustannie starania w zakresie wykupu lokalu mieszkalnego, który prawnie zajmował i do czego miał prawo zgodnie z wydaną decyzją, a co zostało mu uniemożliwione, także jego zmarłej żonie, a dziś w konsekwencji córce zmarłego generała, jako jedynemu następcy prawnemu po zmarłych,
c) art. 10 w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi skarżącej zapoznania się z materiałami postępowania przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a także uniemożliwienie pełnomocnikowi skarżącej wnioskowania co do dowodów, nowych dowodów, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie przed organem II instancji,
d) art. 15 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak odrębnego, niezależnego przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego i przyjęcie przez organ II instancji ustaleń z goła odmiennych i różnych zasadniczo faktycznie i prawnie, niż w sprawie orzekł organ I instancji, pełnomocnik skarżącej odnosi wrażanie, że organ I i II instancji rozpoznawał dwie różne sprawy z ich różnej podstawy prawnej i faktycznej, a przecież tak w sprawie być nie może, a co faktycznie ma miejsce,
e) art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz 80 k.p.a., poprzez ich naruszenie, brak wszechstronnego podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, a także brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, bowiem organ I instancji nie włączył w zakres rozpoznawania sprawy dokumentacji dotyczącej nabycia własności wskazanej nieruchomości ul. [...] w [...] przez zmarłego [...] N., która swoim zasięgiem sięga roku 2001, a także dokumentacji dotyczącej wniosku o przyznanie jego żonie odprawy mieszkaniowej po zmarłym, a na wskazane okoliczności organ I instancji się powołuje w uzasadnieniu decyzji, organ II instancji nie podjął w uzasadnieniu decyzji polemiki, co do wnioskowanych dowodów z akt sprawy, co do wskazanych okoliczności i dokumentacji, przemilczając wszystkie te okoliczności, które są w sprawie kluczowe, bowiem stanowią istotę i podstawę wnioskowanej odprawy w oparciu o art. 84 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, sprowadzając swoje własne rozważania do wniosku i podstawy prawnej wynikającej z treści wyłącznie art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu, co nie jest istotą sprawy, a co organ II instancji doskonale wie i co wynika jednoznacznie z obszernych akt sprawy,
f) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez jego naruszenie, bowiem uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, organ w sposób i z przyczyn niejasnych dla skarżącej w uzasadnieniu decyzji, nie wskazał w ogóle dlaczego pismem z dnia [...] marca
2006 r. wstrzymał procedurę sprzedaży nieruchomości, która została rozpoczęta w roku 2005 i powołał się w jej treści i brzmieniu na "nieuregulowany status prawny budynku", a dziś wskazuje, że skarżąca złożyła wniosek na nie takim formularzu, przy czym organ I instancji nigdy wskazanej okoliczności nie podnosił w sprawie, a skarżąca przez organ obu instancji nigdy nie została zobowiązana do uzupełnienia, zmiany swojego wniosku, chociaż jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, nie kwestionuje on podstawy prawnej i faktycznej brzmienia wniosku wynikającej z art. 84 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego. Skarżąca nie rozumie skąd organ II instancji nagle powołuje się na takie irracjonalne twierdzenie (wniosku z tytułu śmierci żołnierza), gdy doskonale wie, jaka jest podstawa prawna i faktyczna wniosku, co jednoznacznie wynika z obszernych akt sprawy oraz materiału zgromadzonego w sprawie, tj. brzmienia pisma skierowanego do ojca skarżącej z dnia [...] marca 2006 r. Skarżąca nie rozumie postanowień organu w tym zakresie, które przeczą w sposób istotny i zasadniczy materiałowi dowodowemu zgromadzonemu w sprawie w zakresie dokumentacji przesłanej wtedy przez Wojskową Agencję Mieszkaniową w [...] (dziś AMW) do ojca skarżącej, które to dokumenty mają prymat pierwszeństwa dowodowego w sprawie. Organ nie wyjaśnia w uzasadnieniu decyzji dlaczego, wobec powyższego przerwana została procedura rozpoczętego wykupu nieruchomości ul. [...] w [...], wniesionej opłaty przez jej zmarłego ojca, która wiązała się z nieuregulowanym stanem prawnym nieruchomości, na co organ się powołał w skierowanym piśmie w roku 2006 do ojca skarżącej, krótko mówiąc dlaczego organ użył tak kategorycznego stwierdzenia "nieuregulowanego statusu prawnego budynku" i zatrzymał procedurę wykupu nieruchomości. Organ informował także ojca skarżącej, że zamierza dokonać sprzedaży wskazanej nieruchomości na wolnym rynku, więc w jaki sposób organ respektuje obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, pozbawiając ojca skarżącej realizacji prawa w postaci primo wykupu zajmowanego przez uprawnionego oraz pozostałych członków rodziny mieszkania przy ul. [...] w [...], a w konsekwencji pozbawiając ich wykupu z bonifikatą wskazanego lokalu, alternatywnie wypłaty odprawy mieszkaniowej na skutek przerwanej procedury sprzedażowej, gdy podstawą jej był nieuregulowany stan prawny nieruchomości, który wskazuje organ w pismach kierowanych do ojca skarżącej w roku 2006 i latach następnych. Co więcej w uzasadnieniu organ tłumaczy status prawny generała broni w stanie spoczynku, w oparciu o przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, gdy uprawniony zmarł w 2020 r., prawa emerytalne nabył w 1991 r., jak więc organ może stosować w sprawie przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, przy uwzględnieniu statusu generała i posiadanych uprawnień do stopnia i stanu spoczynku, bo przecież skarżąca nie kwestionuje, że nie był on od 1991 r. żołnierzem zawodowym, poza faktem, że wskazany wywód jest zupełnie bez znaczenia dla wskazanej sprawy, organ w ogóle nie zajmuje stanowiska, co do podstawy prawnej do wypłaty odprawy z art. 84 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, w uzasadnieniu nie wyjaśnia, dlaczego uznaje, że w sprawie nie zachodzi przesłanka prawna wymieniona w art. 84 ww. ustawy, a okoliczność wskazana jest dla strony zupełnie niezrozumiała, gdy przepis wskazany w ust. 1 stanowi: "osoba uprawniona do nabycia tego lokalu uzyskuje z tym dniem uprawnienia do odprawy mieszkaniowej", a organ czyni wywód, że gen. broni nie był żołnierzem, gdy faktem jest, że był uprawniony do nabycia lokalu, w którym prawnie zamieszkiwał i to stanowi istotę sprawy. Natomiast z art. 84 ust. 2 wynika, że "w przypadku, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy art. 23 ust. 1, 3 i ust. 4 pkt 1, art. 41 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 4-7, art. 45 oraz art. 47 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej", stąd też wniosek strony w tej treści i brzmieniu.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i rozpoznanie sprawy co do istoty, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji celem ponownego rozpoznania, a także o uchylenie w całości decyzji organu I instancji oraz o wskazanie przez Sąd sposobu i kierunku rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem sprawa ma charakter precedensowy. Skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca złożyła również wnioski dowodowe:
- o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy [...] oraz [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego AMW w [...] oraz [...] oraz [...] Prezesa AMW w [...], na okoliczność wykazania faktu, że uprawniony [...] Z. N., zajmował prawnie lokal przy ul. [...] w [...], rozpoczął prawnie procedurę wykupu wskazanego lokalu, na okoliczność przerwania procedery wykupu, z uwagi na nieuregulowany status prawny budynku, na okoliczność, że WAM nie proponowała mu lokalu do wykupu wg należnych mu norm oraz na okoliczność, że wdowie po zmarłym proponowano do zamieszkania lokale do kapitalnego remontu, które nie nadawały się do zamieszkania, bez gwarancji i możliwości ich późniejszego wykupu, a także, że odmówiono jej wypłaty odprawy mieszkaniowej, na okoliczność zupełnie odmiennych okoliczności podniesionych przez organ w zakresie odmowy przyznania odprawy w kolejnych uzasadnieniach decyzji i instancjach, niż dziś podnosi organ w decyzji, a stan faktyczny oraz prawny w tym zakresie nie uległ zmianie, a organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję w sprawie nie wypowiedział się, czy przeprowadził wskazane wyżej, a wnioskowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji dowody,
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. pisma WAM z dnia [...].10.2011 r. [...], z ręcznie naniesionymi notatkami zmarłego [...] Z. N., na okoliczność wykazania faktu, że nie miał on możliwości wykupienia lokalu przy ul. [...], nie było mieszkań w blokach do wykupu "są tylko 2 pokojowe", na okoliczność, że nie była to norma [...], a także uwzględniająca potrzeby i normy członków rodziny [...], a WAM nie dysponował i nie proponował [...] innego lokalu, aby zabezpieczyć jego potrzeby, bowiem organ II instancji, wydając zaskarżoną decyzję w sprawie, nie wypowiedział się, czy przeprowadził wskazane wyżej, a wnioskowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji dowody.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że wniosek z dnia [...] grudnia 2023 r. został złożony w trybie art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego. Podniosła, że jej ojciec w dniu [...] stycznia 2007 r. nabył uprawnienie do odprawy mieszkaniowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w sprawie niniejszej wyłącznie B. N., tj. żona Z. N., nabyła uprawnienie po śmierci męża do zajmowania przydzielonej kwatery "reprezentacyjnej", albowiem dzieci mogły to prawo nabyć, ale tylko do ukończenia 25. roku życia, zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu. Skarżąca ten wiek w chwili śmierci ojca przekroczyła. zatem nie była i nie jest osobą uprawnioną do "kwatery". Ponadto, kwestia wypłaty odprawy mieszkaniowej z art. 84 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego była już prawomocnie rozpatrzona na wniosek B. N. i okoliczności odmowy wypłaty jej odprawy mieszkaniowej są skarżącej znane z uwagi na działanie w charakterze pełnomocnika matki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest sporne w tej sprawie, że ojciec skarżącej Z. N. pełnił służbę wojskową do 1990 r., a następnie do dnia śmierci, tj. do [...] lutego 2020 r. posiadał uprawnienia do emerytury wojskowej oraz do wojskowej renty inwalidzkiej. Nie budzi zatem wątpliwości – i w istocie nie jest kwestionowane przez skarżącą – że w chwili śmierci Z. N. nie był żołnierzem zawodowym w rozumieniu przepisów ustawy o zakwaterowaniu. Skarżąca wywodzi natomiast swoje prawo do uzyskania żądanej odprawy mieszkaniowej z treści art. 84 ust. 1 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego.
Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy sprzedaż lokalu mieszkalnego nie jest możliwa ze względu na nieuregulowany stan prawny związanej z nim nieruchomości gruntowej lub inne ciążące na tym lokalu wady prawne, a przeszkody te nie zostały usunięte do dnia 1 stycznia 2007 r., osoba uprawniona do nabycia tego lokalu uzyskuje z tym dniem uprawnienia do odprawy mieszkaniowej. Zdaniem skarżącej, skoro w rozpoznawanej sprawie wypełniona została dyspozycja tego przepisu, tj. sprzedaż zajmowanego przez Z. N. nieruchomości była niemożliwa z uwagi na "nieuregulowany stan prawny związanej z nią nieruchomości gruntowej", to oznacza, że jako osoba uprawniona do nabycia tego lokalu Z. N., a następnie skarżąca jako jego spadkobierca, uzyskali prawo do odprawy mieszkaniowej. Skarżąca twierdzi, że organ błędnie odczytał treść jej wniosku i nie odniósł się do wskazanego przepisu prawa materialnego, który miał kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Należy jednak podkreślić, co zostało zaakcentowane zarówno w decyzji I instancji, jak i w zaskarżonej decyzji, że kwestia uprawnienia Z. N. oraz jego spadkobierców do odprawy mieszkaniowej na podstawie art. 84 ust. 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego była już przedmiotem rozstrzygnięcia organu. Otóż, decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] (k. 59 akt administracyjnych) Prezes Agencji Mienia Wojskowego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] marca 2022 r. odmawiającą B. N. przyznania odprawy mieszkaniowej po zmarłym Z. N.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że "jednoznacznym jest, że zarówno przed 01.01.2007 r., jak i obecnie stan prawny nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] był uregulowany [...], co uniemożliwia potwierdzenie uprawnienia Strony do odprawy mieszkaniowej w trybie art. 84 ustawy o Agencji."
Zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Jak podniósł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 czerwca 1993 r., sygn. akt III ARN 27/93, (publ. OSNC 1994/2, poz. 43), "Kodeks postępowania administracyjnego nie ma w swych przepisach normy odpowiedniej do tej, jaką w przepisach procedury cywilnej jest art. 366 k.p.c. Z przesłanki tej jednak nie można wyprowadzać dalszego wniosku, że postępowaniu administracyjnemu nie znane jest w ogóle pojęcie «powagi rzeczy osądzonej (rozstrzygniętej)» lub że granice związania organu administracyjnego wydaną przez ten organ decyzją (art. 110 k.p.a.) są niezależne od podstawy sprawy, przedmiotu rozstrzygnięcia lub tożsamości uczestników postępowania administracyjnego. Pomimo różnic co do skutków prawnych między prawomocnym wyrokiem sądu a ostateczną decyzją organu administracji, zasada trwałości rozstrzygnięć podjętych przez kompetentne organy w granicach ich ustawowego umocowania stanowi wspólną cechę postępowania sądowego i administracyjnego, zgodnie z wymogami konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa. W postępowaniu administracyjnym gwarancje trwałości decyzji, wynikające z art. 110 k.p.a., należy rozumieć w ten sposób, że organ administracji, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, jeżeli w nowej sprawie, wszczętej przed tym organem, nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji, wynikające z art. 107 § 1 k.p.a., tj.: a) nadal występują te same strony lub ich następcy prawni, b) nie zmieniła się podstawa prawna decyzji, c) podmiot inicjujący nowe postępowanie domaga się rozstrzygnięcia odmiennego od tego, jakie zapadło w poprzedniej decyzji".
Powyższe oznacza, że organ był związany swoim poprzednim rozstrzygnięciem, w którym stwierdził, że zarówno Z. N., jak i jego następcy prawni nie nabyli uprawnienia do odprawy mieszkaniowej na podstawie art. 84 ust. 1 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego. W konsekwencji okoliczności będące przedmiotem oceny organu dokonanej w ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2022 r. nie mogły być poddane ponownej weryfikacji przez organ w kolejnym postępowaniu toczącym się z wniosku następcy prawnego strony poprzedniego postępowania.
Z tej przyczyny Sąd uznał, że postawione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego dotyczące okoliczności związanych z wystąpieniem w tej sprawie przesłanek do zastosowania art. 84 ust. 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, nie były zasadne, bowiem okoliczności te były już przedmiotem rozstrzygnięcia organu ostateczną decyzją administracyjną.
Wbrew twierdzeniom skargi brak jest w tym zakresie sprzeczności pomiędzy treścią zaskarżonej decyzji a utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. W decyzji z dnia [...] marca 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] stwierdził bowiem, powołując się na uprzednio wydaną decyzję z dnia [...] czerwca 2022 r., że w niniejszej sprawie art. 84 ust. 2 nie znajduje zastosowania. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że przyznanie odprawy mieszkaniowej w trybie art. 84 ustawy o AMW, jako rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną, wykracza poza zakres sprawy. W ocenie Sądu, z powyższego można wyprowadzić wniosek, że organy obydwu instancji, powołując się na decyzję z dnia [...] czerwca 2022 r., odstąpiły od badania okoliczności, które były już przedmiotem rozważania organu we wskazanej decyzji ostatecznej. Sąd ocenił to stanowisko organu – z przyczyn wyżej podniesionych – jako prawidłowe.
Z powyższych powodów Sąd nie uwzględnił również składanych w skardze wniosków dowodowych, ponieważ dotyczyły one okoliczności związanych z zastosowaniem w tej sprawie art. 84 ust. 1 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, a powyższe – jak już wskazano - nie było i nie mogło być przedmiotem postepowania w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 w zw. z art. 81 k.p.a., należy zwrócić uwagę, że skarżąca miała możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Pismem z dnia 12 stycznia 2024 r. (k. 28 akt administracyjnych) została zawiadomiona o jego wszczęciu. W dniu 26 stycznia 2024 r. zapoznała się z aktami sprawy. Z kolei w piśmie z dnia 15 lutego 2024 r. (k. 31 akt administracyjnych) została zawiadomiona o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia sprawie, o możliwości zapoznania się z aktami oraz przedstawienia dodatkowych dowodów. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia wskazanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd podzielił również stanowisko organu, że przepisy ustawy o zakwaterowaniu, w szczególności art. 23 ust. 3 i 4, nie przewidują możliwości przyznania odprawy mieszkaniowej członkom rodziny emeryta wojskowego. Prawo takie przysługuje bowiem co do zasady wyłącznie żołnierzowi zawodowemu – w rozumieniu art. 2 pkt 40 ustawy o obronie Ojczyzny – a więc żołnierza pełniącego zawodową służbę wojskową – lub (w przypadku śmierci żołnierza) członkom jego rodziny. Ustawodawca przewidział wyjątek od tej zasady w art. 23 ust. 3 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, który stanowi, że w razie śmierci żołnierza, o którym mowa w pkt 1 i 2, zmarłego w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby wojskowej, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek urazów doznanych w czasie pełnienia służby lub chorób powstałych w tym czasie, albo w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej, wspólnie zamieszkałym z nim w dniu jego śmierci: małżonkowi, zstępnym, wstępnym, osobom przysposobionym i osobom przysposabiającym przysługują uprawnienia do odprawy mieszkaniowej. Niespornie w rozpoznawanej sprawie przesłanki do zastosowania tego przepisu nie zostały spełnione. A contrario w innych przypadkach, gdy śmierć żołnierza nastąpiła już po zakończeniu pełnienia zawodowej służby wojskowej (tak jak niespornie miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie), odprawa mieszkaniowa nie przysługuje zstępnym wspólnie zamieszkałym z emerytem wojskowym w dniu jego śmierci.
Zasadnie zatem organ uznał, że w rozpoznawanej sprawie żądanie przyznania odprawy mieszkaniowej nie znajduje podstawy w obowiązujących przepisach prawa materialnego, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej.
Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji.