II SA/Wa 1163/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę funkcjonariusza ABW na decyzję odmawiającą wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany przejazd, uznając, że prawo do świadczeń pieniężnych jest uzależnione od faktycznego pełnienia służby.
Skarżący, funkcjonariusz ABW, domagał się wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany przejazd za lata 2016-2022. Po uchyleniu przez sądy rozkazów o zwolnieniu ze służby, organ odmówił wypłaty, argumentując, że okres pozostawania poza służbą nie uprawnia do świadczeń. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że prawo do świadczeń pieniężnych, w tym ekwiwalentu za przejazd, jest ściśle związane z faktycznym pełnieniem obowiązków służbowych, a nie tylko formalnym pozostawaniem w stosunku służbowym.
Przedmiotem sprawy była skarga funkcjonariusza P. M. na decyzję Szefa ABW odmawiającą wypłaty zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przejazd w latach 2016-2022. Funkcjonariusz został zwolniony ze służby, jednak rozkazy personalne zostały następnie uchylone przez sądy administracyjne. Mimo przywrócenia do służby, organ odmówił wypłaty ekwiwalentu, wskazując, że okres pozostawania poza służbą, nawet po uchyleniu rozkazów o zwolnieniu, nie uprawnia do świadczeń pieniężnych. Sąd administracyjny uznał, że prawo do uposażenia i innych świadczeń, w tym ekwiwalentu za przejazd, jest uzależnione od faktycznego pełnienia służby i wykonywania obowiązków. Sąd podkreślił, że uchylenie rozkazu o zwolnieniu ze służby wywołuje skutki prawne na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz (ex tunc), co oznacza, że okres między zwolnieniem a uprawomocnieniem się wyroku sądu należy traktować jako okres pozostawania poza służbą. Dodatkowo, sąd wskazał, że ekwiwalent za rok 2016 został już wypłacony, a za lata 2017-2022 nie przysługiwał z uwagi na brak faktycznego pełnienia służby, mimo formalnego przywrócenia do niej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do świadczeń pieniężnych, w tym ekwiwalentu za przejazd, jest uzależnione od faktycznego pełnienia służby i wykonywania obowiązków, a uchylenie rozkazu o zwolnieniu ze służby wywołuje skutki prawne na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz (ex tunc).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że okres między zwolnieniem ze służby a uprawomocnieniem się wyroku sądu uchylającego rozkaz o zwolnieniu należy traktować jako okres pozostawania poza służbą, który nie uprawnia do świadczeń pieniężnych. Prawo do świadczeń jest ściśle związane z faktycznym pełnieniem obowiązków służbowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
ustawa o ABW oraz AW art. 90 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu
ustawa o ABW oraz AW art. 114 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu
Pomocnicze
ustawa o ABW oraz AW art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu
ustawa o ABW oraz AW art. 54 § ust. 3
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu
p.p.s.a. art. 134 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie PRM z dnia 27 lutego 2003 r. art. 5
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie przejazdu funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz członków ich rodzin na koszt Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w razie niewykorzystania tego przejazdu oraz dokumentów, na podstawie których następuje realizacja tych uprawnień
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że wyrok uchylający rozkazy o zwolnieniu ze służby wywarł skutek wsteczny (ex tunc), a nie na przyszłość (ex nunc). Argument skarżącego, że prawo do świadczeń pieniężnych nie jest ściśle związane z faktycznym pełnieniem służby, a organ uniemożliwił mu wykonywanie obowiązków. Argument skarżącego, że organ błędnie odmówił wypłaty ekwiwalentu za rok 2022, mimo formalnego przywrócenia do służby. Argument skarżącego, że brak jest podstaw do odmowy wypłaty świadczeń, gdyż ustawa o ABW nie zawiera takich ograniczeń jak ustawa o Policji.
Godne uwagi sformułowania
Okres między zwolnieniem funkcjonariusza ze służby a reaktywowaniem stosunku służbowego na skutek wyroku sądu administracyjnego uchylającego rozkazy personalne w przedmiocie zwolnienia ze służby, to okres pozostawania funkcjonariusza poza służbą. Prawo do uposażenia powinno wiązać się z pozostawaniem funkcjonariusza w gotowości do podjęcia służby, rozumianej nie tylko jako subiektywny zamiar podjęcia służby, ale też jako obiektywna możliwość wykonywania czynności funkcjonariusza. Uchylenie rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby wywołuje skutki ex nunc, czyli na przyszłość licząc od daty uchylenia, a nie wstecz (ex tunc). Wadliwe rozkazy personalne zwalniające funkcjonariusza ze służby pozostają w obrocie prawnym i wywołują określone w nich skutki prawne aż do dnia poprzedzającego dzień, w którym dojdzie do uprawomocnienia się wyroku sądu uchylającego te rozkazy.
Skład orzekający
Danuta Kania
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Góraj
członek
Joanna Kruszewska-Grońska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych uchylenia przez sąd administracyjny rozkazów o zwolnieniu funkcjonariuszy ze służby (ex nunc vs ex tunc) oraz uzależnienie prawa do świadczeń pieniężnych od faktycznego pełnienia służby."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki służby w ABW, ale zasady dotyczące skutków wyroków sądowych i prawa do świadczeń mogą mieć zastosowanie w innych służbach mundurowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego skutków wyroków sądowych przywracających funkcjonariuszy do służby oraz ich prawa do świadczeń. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i służb mundurowych.
“Czy uchylenie wyroku o zwolnieniu z pracy przywraca pensję od razu? Sąd wyjaśnia skutki wyroków sądowych dla funkcjonariuszy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 1163/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Danuta Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
art. 48 ust. 1, art. 114 ust. 1 i 2, art. 54 ust. 3, art. 90 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. M. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej: "Szef ABW", "organ") z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za lata 2016-2022.
Z akt sprawy wynika, że rozkazem personalnym Szefa ABW z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] [...] P. M. został zwolniony ze służby w ABW z dniem [...] września 2016 r. Rozkaz ten został utrzymany w mocy rozkazem personalnym tego organu z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...].
Na skutek skargi P. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1257/19 uchylił rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] oraz poprzedzający go rozkaz personalny z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 6 września 2022r. sygn. akt III OSK 2451/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Szefa ABW od powyższego wyroku Sądu I instancji.
Raportem z dnia [...] września 2022 r. uzupełnionym pismem z dnia [...] października 2022 r. Skarżący wystąpił o zwolnienie go ze służby z dniem [...] października 2022 r. oraz wypłatę przysługujących mu - wymienionych w raporcie - należności i świadczeń, w tym wypłatę zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za lata 2016-2022.
Następnie, rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] P. M. został zwolniony ze służby z dniem [...] grudnia 2022 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, na podstawie art. 3 ust. 1, art. 90 ust. l i 2 oraz art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2022 r., poz. 557, ze zm.) dalej: "ustawa o ABW oraz AW", w związku z § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie przejazdu funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz członków ich rodzin na koszt Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w razie niewykorzystania tego przejazdu oraz dokumentów, na podstawie których następuje realizacja tych uprawnień (Dz. U. z 2013 r., poz. 1060.), dalej: "rozporządzenie PRM z dnia 27 lutego 2003 r.", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: "k.p.a.", odmówił P. M. wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za lata 2016- 2022.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wydany przez NSA wyrok z dnia 6 września 2022 r. o sygn. akt III OSK 2451/21 wywołuje skutki na przyszłość ("ex nunc"). Okres między zwolnieniem funkcjonariusza ze służby a reaktywowaniem stosunku służbowego na skutek wyroku sądu administracyjnego uchylającego rozkazy personalne w przedmiocie zwolnienia ze służby, to okres pozostawania funkcjonariusza poza służbą. Rozkazy te wywołują skutki w postaci zwolnienia ze służby z wszelkimi tego konsekwencjami, w tym w szczególności związanymi z brakiem możliwości wypłaty temu funkcjonariuszowi za okres, w którym funkcjonariusz nie realizował obowiązków służbowych, wynagrodzenia oraz pozostałych świadczeń pieniężnych wymienionych w ustawie.
Organ podniósł, iż po wydaniu przez NSA ww. wyroku z dnia 6 września 2022r. Skarżący nie zgłosił gotowości do pełnienia służby a dodatkowo zwrócił się o zwolnienie go ze służby w ABW z dniem [...] października 2022 r., co należało uznać za równoznaczne z brakiem woli podejmowania i kontynuowania przez niego służby w ABW. W okresie od dnia [...] września 2022 r. do dnia [...] grudnia 2022 r. (data zwolnienia ze służby w ABW) Skarżący nie pełnił służby, bowiem w tym okresie nie realizował obowiązków służbowych.
Dalej organ wskazał, iż zgodnie z art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW funkcjonariuszowi i członkom jego rodziny przysługuje raz w roku prawo przejazdu, na koszt właściwej Agencji, środkami publicznego transportu zbiorowego, do jednej wybranej przez siebie miejscowości w kraju i z powrotem, a w razie niewykorzystania przysługującego przejazdu osoba uprawniona otrzymuje zryczałtowany równoważnik pieniężny. Z przepisu tego wynika, że prawo do bezpłatnego przejazdu na koszt ABW lub wypłaty zryczałtowanego równoważnika za niewykorzystany przejazd w danym roku funkcjonariuszowi przysługuje tylko jeden raz.
Organ zaznaczył, iż w dniu [...] stycznia 2016 r. Skarżący złożył trzy wnioski o wypłacenie zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany przejazd w latach 2014 - 2016 roku. Wniosek za rok 2014 opiewał na 2 osoby, za rok 2015 - na 2 osoby, a za rok 2016 - na 3 osoby. Z danych wskazanych we wniosku za rok 2016 wynika, że za ten rok funkcjonariuszowi przysługiwała do wypłaty kwota brutto w wysokości [...] złotych (netto [...] złotych), za rok 2015 kwota brutto [...] złotych (netto [...] złotych), a za rok 2014 kwota brutto [...] złotych (netto [...] złotych). Z kartoteki zarobkowej Skarżącego wynika, że powyższe kwoty (za lata 2014-2016) zostały przekazane na jego konto w lutym 2016 r.
Skoro zatem w lutym 2016 r., zgodnie ze złożonym wnioskiem, z tytułu niewykorzystanego przejazdu w 2016 r. Skarżącemu została wypłacona kwota w wysokości [...] złotych, to istniały podstawy do odmowy wypłaty tego świadczenia. Wypłata zryczałtowanego równoważnika za niewykorzystany przejazd w danym roku przysługuje bowiem tylko jeden raz.
Zdaniem organu, brak było również podstaw do wypłaty ww. świadczenia za lata 2017 - 2022 w sytuacji, gdy w okresie od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] grudnia 2022 r. Skarżący nie realizował obowiązków służbowych, a więc - w sensie faktycznym - nie pełnił służby w ABW. W okresie od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] września 2022 r. nie istniał stosunek służbowy i tym samym Skarżącemu nie przysługiwało prawo do wypłaty wynagrodzenia oraz innych dodatkowych świadczeń pieniężnych.
Pismem z dnia [...] marca 2023 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz wydanie nowej, uwzględniającej wniosek z dnia [...] września 2022 r. i [...] października 2022 r. w części dotyczącej wypłaty zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za lata 2016 - 2022 r.
W uzasadnieniu Skarżący zakwestionował stanowisko organu, zgodnie z którym brak jest podstaw do przyznania ww. świadczenia funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w sytuacji, gdy decyzja o zwolnieniu została wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie zgodził się również z twierdzeniem, że otrzymywanie świadczenia uzależnione jest od faktycznego podjęcia obowiązków służbowych. Gdyby bowiem podzielić stanowisko organu, to funkcjonariusze pozostający w grupie dyspozycyjnej i nie wykonujący żadnych obowiązków, nie powinni otrzymywać ww. świadczenia, analogicznie jak funkcjonariusze, którzy złożyli raport o zwolnienie ze służby, do czasu ich faktycznego zwolnienia.
Skarżący podkreślił, że organ uniemożliwił mu faktyczne wykonywanie obowiązków, bowiem wydał niezgodną z prawem decyzję o zwolnieniu ze służby pomimo tego, że w toku postępowania konsekwentnie wyrażał on wolę kontynuowania służby.
Wskazał również, że całkowicie wbrew prawu organ odmówił mu wypłaty wnioskowanego ekwiwalentu za rok 2022 w sytuacji, gdy pozostawał w służbie od dnia wydania prawomocnego wyroku, tj. od 6 września 2022 r., do dnia zwolnienia ze służby z dniem [...] grudnia 2022 r. Nawet w przypadku przyjęcia hipotetycznego stanowiska, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego działa ze skutkiem ex nunc, nie można zapominać, że skutek wynikający z wyroku "przywracającego do służby" następuje z mocy prawa i nie jest uzależniony od wyrażenia woli przez funkcjonariusza.
Zdaniem Skarżącego, organ nie kwestionował jego statusu jako funkcjonariusza we wskazanym okresie (co wynika z pisma z dnia [...] października 2022r.) i nakładał na niego kolejne obowiązki (złożenia oświadczenia majątkowego na dzień "przywrócenia do służby w ABW oraz na dzień zwolnienia ze służby w ABW" oraz wypełnienia zobowiązania o zachowaniu tajemnicy w zakresie informacji niejawnych), ale błędnie nie realizował obowiązku wypłaty wnioskowanego świadczenia.
Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Szef ABW, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, że zryczałtowany równoważnik pieniężny za niewykorzystany przejazd w roku 2016 został Skarżącemu wypłacony - na wniosek z dnia [...] stycznia 2016 r. - w lutym 2016 r. W aktach sprawy znajduje się kserokopia karty zarobkowej Skarżącego, z której wynika, że w lutym 2016 r. ujęta została kwota [...] złotych - jako należność wypłacona Skarżącemu z tytułu przejazdów za lata 2014 - 2016. Kwota ta została obliczona na podstawie złożonych przez Skarżącego wniosków w sprawie wypłacenia zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany przejazd w latach 2014 - 2016. W związku z powyższym wniosek Skarżącego o ponowne wypłacenie tego świadczenia za rok 2016 jest nieuzasadniony, bowiem - jak wynika z art. 90 ust. ust. 1 ustawy o ABW oraz AW - ryczałt ten może być wypłacony funkcjonariuszowi tylko raz.
Odnosząc się do kwestii wypłaty ww. świadczenia za lata 2017 - 2022 organ powołał art. 114 ust. 1 i 2, art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW oraz § 5 rozporządzenia PRM z dnia 27 lutego 2003 r. Wskazał, że od dnia zwolnienia Skarżącego ze służby do dnia wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt III OSK 2451/21 nie istniał stosunek służbowy, bowiem w obrocie prawnym funkcjonował prawomocny rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby, a ponadto w tym okresie Skarżący pozostawał poza służbą i nie realizował zadań służbowych. Prawidłowo zatem odmówiono Skarżącemu wypłaty wnioskowanego świadczenia za okres: [...] stycznia 2017 r. - [...] września 2022 r.
Analogicznie organ ocenił zaskarżoną decyzję w zakresie odmowy wypłaty ww. świadczenia za rok 2022. Wskazał, iż po wydaniu przez NSA wyroku w sprawie o sygn. akt III OSK 2451/21 Skarżący pozostawał w stosunku służbowym i z dniem [...] września 2022 r. formalnie odzyskał status funkcjonariusza ABW. Jednakże w okresie tym nie pełnił służby i nie realizował przewidzianych ustawą o ABW oraz AW zadań służbowych. Wypłata funkcjonariuszowi uposażenia oraz innych świadczeń przewidzianych w tej ustawie, w tym zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za przejazd w danym roku, uzależniona jest od faktycznego pełnienia służby i wykonywania obowiązków służbowych (art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW). Stanowisko to potwierdza dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, gdzie podkreśla się, że prawo do uposażenia powinno wiązać się z pozostawaniem funkcjonariusza w gotowości do podjęcia służby, rozumianej nie tylko jako subiektywny zamiar podjęcia służby, ale też jako obiektywna możliwość wykonywania czynności funkcjonariusza. Sądy administracyjne podnosiły, że sam fakt pozostawania funkcjonariusza w stosunku służbowym bez podejmowania służby, nie daje mu uprawnienia do otrzymywania uposażenia (wyroki NSA z dnia: 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 94/01; z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 484/08; z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 925/09; wyroki WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 512/08; z dnia 10 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 194/07).
Organ zauważył przy tym, że Skarżący nie zgłosił gotowości do pełnienia służby w ABW oraz nie wyraził swojej woli kontynuowania tej służby. Okoliczności te znalazły potwierdzenie w uzasadnieniu rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...], którym odmówiono Skarżącemu wypłaty uposażenia oraz innych świadczeń. Okoliczności te dodatkowo uzasadniają brak podstaw do wypłaty Skarżącemu zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za przejazd w 2022 r., pomimo pozostawania przez niego w stosunku służbowym w okresie od dnia [...] września 2022r. do dnia [...] grudnia 2022 r.
Organ ponownie wskazał, że wyrok NSA w sprawie o sygn. akt III OSK 2452/21 wywołał skutki prawne ex nunc licząc od momentu wydania tego orzeczenia. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że uchylenie ww. wyrokiem rozkazów personalnych w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby powoduje uchylenie skutków prawnych tych rozkazów - z mocą wsteczną (ex tunc), tj. od dnia ich wydania. Skutki prawne wywołane uchyloną decyzją zachowują ważność, bowiem ostatecznej decyzji służy tzw. domniemanie prawne, które oznacza, że decyzja taka jest ważna i powinna być wykonywana dopóki nie zostanie ona zmieniona lub uchylona przez właściwy organ z zachowaniem trybu określonego przepisami prawa. Tylko stwierdzenie nieważności decyzji (rozkazów personalnych) powodowałoby uchylenie tych skutków z mocą wsteczną, czyli od dnia wydania decyzji, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Podsumowując organ stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organ zebrał i rozpatrzył cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zaś w toku ponownego rozpoznania sprawy, w celu potwierdzenia istotnych okoliczności, nie znalazł podstaw do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego. Zgromadzone w toku postępowania dowody nie nasuwają bowiem wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.
Pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. P. M., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1257/19 uchylający rozkazy personalne w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby wywarł skutek ex nunc, a w konsekwencji, że roszczenie Skarżącego o wypłatę zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany przejazd za lata 2016-2022 jest nieuzasadnione, gdyż dotyczy okresu pozostawania poza służbą, podczas gdy właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stan faktyczny sprawy wskazują, iż przedmiotowy wyrok wywarł skutek ex tunc,
- art. 48 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 1 w związku z art. 114 ust. 1 i 2 oraz w związku z art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW poprzez błędną wykładnię i uznanie, że prawo funkcjonariusza do uposażenia oraz innych świadczeń przewidzianych w ustawie o ABW oraz AW, w tym zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany przejazd w danym roku, jest ściśle związane z pełnieniem przez niego służby, a w szczególności ze sprawowaniem powierzonej mu ustawą funkcji i wypełnieniem zadań i obowiązków służbowych, podczas gdy faktyczne wykonywanie obowiązków uniemożliwił Skarżącemu organ, który wydał niezgodną z prawem decyzję o zwolnieniu ze służby z dniem [...] września 2016 r., mimo iż Skarżący - zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW - w przepisanym terminie (tj. pismem z dnia [...] marca 2016 r.), wyraził zgodę na przeniesienie na inne, określone stanowisko służbowe, a następnie konsekwentnie wyrażał swoją wolę kontynuowania służby w składanych do organu odwołaniach;
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego dotyczącego gotowości do podjęcia przez Skarżącego służby w ABW i pominięcie, iż dopiero pismem z dnia [...] września 2022r., które zostało Skarżącemu doręczone w dniu [...] października 2022 r. oraz z dnia [...] października 2022 r., które zostało doręczone Skarżącemu w dniu [...] października 2022 r., Skarżący został wezwany do wyrażenia woli w zakresie kontynuowania służby w ABW.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o:
- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa ABW z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji;
- zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał w szczególności, że Szef ABW błędnie uznał, iż wydany w sprawie Skarżącego prawomocny wyrok sądu administracyjnego, uchylający rozkazy personalne w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby, znosi skutki prawne uchylanych rozkazów personalnych z mocą ex nunc, czyli na przyszłość, licząc od daty uchylenia rozkazu personalnego przez sąd administracyjny. Organ całkowicie bowiem pominął przyczynę uchylenia rozkazów personalnych w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby. Sądy administracyjne (w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1257/19 oraz III OSK 2451/21) jednoznacznie i kategorycznie ustaliły, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie
art. 54 ustawy o ABW oraz AW Skarżący wyraził zgodę na przedstawioną mu propozycję przeniesienia służbowego. Przyjęcie stanowiska wyrażonego przez organ, że do dnia poprzedzającego dzień uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1257/19 rozkazy personalne wywoływały skutki prawne, prowadziłoby do nieakceptowalnego wniosku, że mimo iż Skarżący, zgodnie z art. 54 ust 3 ustawy o ABW oraz AW, w przepisanym terminie (dnia [...] marca 2016 r.) wyraził zgodę na przeniesienie na inne, określone stanowisko służbowe, to zgoda ta pozostawała całkowicie irrelewantna z punktu widzenia sytuacji prawnej Skarżącego, gdyż wywarła skutek dopiero po prawomocnym wyroku Sądu uchylającym rozkazy personalne w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby w ABW.
W okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy interpretowanie skutków prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1257/19 w taki sposób, jak czyni to organ, prowadziłoby do zniekształcenia instytucji zgody, o której mowa w art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW. Prowadziłoby bowiem do wniosku, że organ jest uprawniony do podjęcia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby nie tylko w razie niewyrażenia przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na inne, określone stanowisko służbowe, ale również - de facto bez żadnej sankcji - organ mógłby podjąć decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w sytuacji, w której wyraził on zgodę na przeniesienie na określone stanowisko służbowe - zgoda funkcjonariusza wywrze bowiem skutki prawne dopiero po prawomocnym uchyleniu przez Sąd decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Nawet gdyby uznać, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego, uchylający rozkaz o zwolnieniu Skarżącego ze służby wywarł skutek ex nunc, a nie skutek ex tunc, to bezzasadna pozostaje odmowa wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za rok 2022, biorąc pod uwagę, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1257/19 uprawomocnił się w dniu 6 września 2022 r., zaś Skarżący został zwolniony ze służby w dniu [...] grudnia 2022 r. Przyjmując bowiem, iż ww. wyrok wywarł skutek ex nunc nie ma wątpliwości, że skutek w postaci przywrócenia do służby nastąpił z mocy prawa i nie był uzależniony od wyrażenia takiej woli przez funkcjonariusza. Organ zdaje się podzielać tę ocenę, skoro najpierw pismem z dnia [...] października 2022 r. przyznał, że Skarżący odzyskał status funkcjonariusza oraz pouczył Skarżącego o treści art. 44, art. 79a oraz art. 80 ustawy o ABW oraz AW, zaś pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. zobowiązał Skarżącego dodatkowo do złożenia oświadczenia majątkowego na dzień "przywrócenia do służby w ABW oraz na dzień zwolnienia ze służby w ABW". W tym samym piśmie organ zobowiązał Skarżącego do wypełnienia zobowiązania o zachowaniu tajemnicy w zakresie informacji niejawnych. Po prawomocnym uchyleniu rozkazów personalnych w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby organ nie kwestionował więc statusu Skarżącego jako funkcjonariusza, w ślad za przepisami prawa nałożył na Skarżącego kolejne obowiązki, ale błędnie nie zrealizował swojego obowiązku wobec Skarżącego, tj. wypłaty uposażenia wraz z dodatkami.
Odnosząc się do stanowiska organu, zgodnie z którym podstawą odmowy wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za rok 2022 był brak gotowości do podjęcia przez Skarżącego służby w ABW, Skarżący wskazał, iż w tym zakresie organ dokonał dowolnej, skrajnie niekorzystnej dla Skarżącego, ale przede wszystkim sprzecznej z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] r. (tj. w decyzji utrzymującej w mocy rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] grudnia 2022r. nr [...] o odmowie wypłaty uposażenia oraz innych świadczeń) organ wskazał, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt III OSK 2451/21, "wpłynął do ABW w dniu 11 października 2022 r.", choć równocześnie organ wprost przyznał, że wyrok ten przywrócił Skarżącemu status funkcjonariusza już z datą jego wydania. Dopiero pismami z dnia [...] września 2022 r. oraz z dnia [...] października 2022 r., Skarżący został wezwany przez Organ do wyrażenia woli w zakresie kontynuowania służby w ABW. Również i w tym wypadku, gdyby hipotetycznie uznać trafność tych rozważań, to niezrozumiałe jest przyjęcie braku wypłaty Skarżącemu uposażenia za okres od dnia [...] września 2022 r. do wyrażenia przez Skarżącego woli w zakresie braku kontynuowania służby w ABW. Skoro zatem dopiero w dniu [...] października 2022 r. został złożony przez Skarżącego raport o zwolnienie ze służby, tj. został wyrażony brak woli kontynuowania współpracy, to Skarżącemu winien zostać wypłacony zryczałtowany równoważnik pieniężny za niewykorzystany w danym roku przejazd za rok 2022.
W odpowiedzi na skargę Szef ABW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ podkreślił, że wskazano, iż analiza dokumentów zawartych w aktach postępowania nie pozostawia wątpliwości, że po otrzymaniu informacji o przysługujących uprawnieniach i obowiązkach oraz konieczności zajęcia stanowiska w przedmiocie zamiaru kontynuowania służby w ABW, Skarżący nie złożył stosownego oświadczenia, a w szczególności nie wskazał konkretnej daty faktycznej gotowości do podjęcia służby. Ostatecznie zaś, mając najprawdopodobniej świadomość tego, że z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 79a i art. 80 ustawy o ABW oraz AW pełnienie przez niego służby w ABW będzie zależne od zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywanego w jej ramach zawodu adwokata, nie zdecydował się na podjęcie obowiązków służbowych, tylko złożył raport o zwolnienie ze służby, co z kolei doprowadziło do wydania wobec niego rozkazu personalnego zwalniającego go ze służby w ABW z dniem [...] grudnia 2023 r.
Zdaniem organu, biorąc pod uwagę - ugruntowany w licznych orzeczeniach sądowych odnoszących się do funkcjonariuszy służb mundurowych - pogląd wskazujący na nierozerwalny związek między prawem do otrzymywania świadczeń a wykonywaniem obowiązków służbowych, nie ulega wątpliwości, że sam fakt formalnego pozostawania Skarżącego w stosunku służbowym w okresie od dnia [...] września 2022 r. aż do dnia [...] grudnia 2022 r., bez faktycznego podjęcia przez niego służby, nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania mu za ten okres zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za lata 2017-2022. Jednocześnie nie sposób zgodzić się z zawartą w skardze sugestią, jakoby wypłata ww. świadczenia była możliwa z uwagi na to, że w ustawie o ABW oraz AW ustawodawca nie wprowadził przepisu przewidującego ograniczenia w zakresie wypłaty świadczeń pieniężnych należnych funkcjonariuszowi po uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby (tak jak to ma miejsce w pragmatyce służbowej dotyczącej funkcjonariuszy Policji - art. 42 ust. 5 ustawy o Policji).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
W myśl art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarga oceniana w świetle powyższych przepisów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Szefa ABW z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] o odmowie Skarżącemu - P. M. wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za lata 2016- 2022 oraz utrzymująca ją w mocy decyzja tego organu z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] są zgodne z prawem.
Przepis art. 48 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW stanowi, że stosunek służbowy funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego powstaje w drodze mianowania na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby. Zgodnie z art. 51 ust. 1 ww. ustawy czas pełnienia służby funkcjonariusza jest określany wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. W myśl art. 114 ust. 1 i 2 ww. ustawy prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Z kolei w myśl art. 90 ust. 1 i 2 ww. ustawy funkcjonariuszowi i członkom jego rodziny przysługuje raz w roku prawo przejazdu, na koszt właściwej Agencji, środkami publicznego transportu zbiorowego, do jednej wybranej przez siebie miejscowości w kraju i z powrotem. W razie niewykorzystania przysługującego przejazdu osoba uprawniona otrzymuje zryczałtowany równoważnik pieniężny. Szczegółowe zasady wypłaty zryczałtowanego równoważnika za przejazd przysługujących funkcjonariuszowi ABW zostały określone w § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie przejazdu funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz członków ich rodzin na koszt Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (...).
Analiza ww. przepisów wskazuje, że wypłata zarówno uposażenia oraz innych świadczeń przewidzianych w ww. ustawie, w tym zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w razie niewykorzystania w danym roku bezpłatnego przejazdu, uzależniona jest od faktycznego pełnienia przez funkcjonariusza służby. Brak jest podstaw do wypłaty spornego w sprawie świadczenia funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby na podstawie rozkazu personalnego właściwego organu, który to rozkaz następnie został uchylony przez właściwy sąd administracyjny - a taka właśnie sytuacja miała miejsce w przypadku Skarżącego. Jak już bowiem wskazano w części sprawozdawczej uzasadnienia wyrokiem z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt III OSK 2451/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Szefa ABW od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1257/19 uchylającego rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] oraz poprzedzający go rozkaz personalny z dnia [...] maja 2016r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia P. M. ze służby na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW i AW. Nie znajduje przy tym uzasadnienia argumentacja skargi, zgodnie z którą ww. wyrok NSA, z uwagi na właściwości łączącego strony stosunku materialnoprawnego oraz stan faktyczny sprawy, a w szczególności błędne przyjęcie przez Szefa ABW, że Skarżący nie wyraził zgody na przedstawioną mu propozycję przeniesienia służbowego (art. 54 ust. 3 ustawy o ABW i AW), powinien zostać potraktowany jako wywołujący skutki z mocą wsteczną (ex tunc) a nie, jak to zostało przyjęte przez organ - na przyszłość (ex nunc). Oczekiwanych skutków w tym względzie nie może też wywołać argumentacja skargi odnośnie "zniekształcenia instytucji zgody", o której mowa w ww. przepisie. Błędna wykładnia art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW dokonana przez organ w okolicznościach sprawy będącej następnie przedmiotem oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie prowadzić do uznania, że ww. wyrok Sądu wywołał skutek ex tunc.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych na temat skutków wywoływanych przez prawomocne wyroki sądowe uchylające rozkazy personalne zwalniające funkcjonariuszy ze służby, w świetle której orzeczenia tego rodzaju przywracają wprawdzie funkcjonariuszy do służby, ale inaczej niż ma to miejsce w przypadku stwierdzenia nieważności rozkazu o zwolnieniu ze służby - nie dzieje się to z mocą wsteczną, tylko na przyszłość. Zatem w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby osoba, w stosunku do której zapadł taki wyrok, staje się na powrót funkcjonariuszem, jednak następuje to dopiero z dniem uprawomocnienia się wydanego w tym przedmiocie wyroku sądowego. W konsekwencji, oznacza to, że wadliwe rozkazy personalne zwalniające funkcjonariusza ze służby pozostają w obrocie prawnym i wywołują określone w nich skutki prawne aż do dnia poprzedzającego dzień, w którym dojdzie do uprawomocnienia się wyroku sądu uchylającego te rozkazy, co zwykle następuje wraz z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez Sąd I instancji, bądź - jak miało miejsce w niniejszej sprawie - z dniem ogłoszenia przez Sąd II instancji wyroku oddalającego skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji.
Przykładowo w prawomocnym wyroku z dnia 6 października 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 819/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "(...) zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem uchylenia przez sąd administracyjny decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby jest "reaktywowanie" stosunku służbowego z dniem ogłoszenia wyroku. Taki wyrok wywołuje więc skutki ex nunc, czyli na przyszłość licząc od daty uchylenia, a nie wstecz (ex tunc). Oznacza to, że od dnia wyroku decyzja o zwolnieniu ze służby przestaje obowiązywać, a strona znajduje się w takiej sytuacji służbowej, w jakiej pozostawała w dniu zwolnienia ze służby. Dopiero stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje konsekwencje ex tunc (wada istniejąca od samego początku, czyli od daty wydania nieważnej decyzji). (...) O istnieniu stosunku służbowego, mówić można najwcześniej dopiero w dniu ogłoszenia wyroku uchylającego rozkazy personalne o jego wypowiedzeniu. (...) Okres między zwolnieniem ze służby, a reaktywowaniem stosunku służbowego na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2003 r., to okres pozostawania poza służbą i jako taki nie może zostać zaliczony do wysługi lat". Powyższe stanowisko Sądu I instancji zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt I OSK 459/11 oddalił skargę kasacyjną od wyroku tego Sądu. Analogiczne stanowisko zostało wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 526/08, w którym wskazano: "Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 lipca 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 989/04 działał ex tunc. Wyjaśnić należy, że wyrok ten jedynie uchylał rozkazy zwalniające i działał ex nunc, spowodował bowiem przerwanie skutku prawnego powyższych rozkazów od dnia uprawomocnienia się wyroku (...). Do dnia poprzedzającego dzień uprawomocnienia się wyroku WSA, rozkazy personalne Szefa ABW wywoływały więc skutki prawne (zwolnieniowe ) (...). Powyższy wyrok nie powoduje reaktywowania wstecz stosunku służbowego (...). Jedynie bowiem wyrok stwierdzający nieważność decyzji oznacza zniesienie jej skutków prawnych od momentu wejścia wadliwej decyzji do obrotu prawnego".
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że powołane w treści skargi wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II GSK 153/09 oraz z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1129/12 nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Zostały one wydane w sprawach o odmiennych okolicznościach faktycznych i prawnych - na gruncie przepisów nieodnoszących się w do funkcjonariuszy służb mundurowych. Odnośnie natomiast wyroku NSA z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2640/14 Sąd zauważa, że został on wydany w sprawie dotyczącej nie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, lecz obniżenia funkcjonariuszowi w trakcie pełnienia służby, dodatku funkcyjnego. Co więcej, NSA w uzasadnieniu tego wyroku wskazał, że przytoczone przez organ, a następnie Sąd I instancji orzeczenia sądów administracyjnych w zakresie podziału skutków ex nunc (w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji) i ex tunc (w przypadku uznania decyzji za nieważną) - nie mogą stanowić adekwatnego wzorca w prowadzonej sprawie w przedmiocie odmowy wypłaty należności policjantowi z tytułu obniżenia dodatku funkcyjnego, ponieważ dotyczą one innych sytuacji faktycznych, tj. niezasadnego zwolnienia ze służby.
Uwzględniając powyższe nie można uznać za trafną argumentacji skargi, zgodnie z którą sam fakt, że w niniejszej sprawie doszło do prawomocnego uchylenia przez Sąd wadliwych rozkazów personalnych w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby w ABW, oznacza, że jego stosunek służbowy istniał nieprzerwanie od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] września 2022 r., tj. w okresie miedzy zwolnieniem ze służby, a formalnym przywróceniem do niej na skutek zapadłego w dniu 6 września 2022 r. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 2452/21. Skoro bowiem uchylenie rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia ze służby wywołuje skutki ex nunc, tj. na przyszłość, to przedział czasowy między zwolnieniem Skarżącego ze służby, a przywróceniem do niej w wyniku ww. wyroku - należy traktować jako okres pozostawania poza służbą.
Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne i prawne sprawy organ prawidłowo przyjął, że wniosek Skarżącego o wypłatę zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za lata 2016-2022 jest nieuzasadniony.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zryczałtowany równoważnik pieniężny za niewykorzystany przejazd w 2016 r. został Skarżącemu wypłacony w lutym 2016 r. Znajduje to potwierdzenie w "Notatce służbowej" sporządzonej przez Naczelnika Wydziału [...] Biura [...] ABW w dniu [...] listopada 2022 r. oraz załączonych do niej dokumentów, tj. Kartoteki zarobkowej P. M., [...] wyciągu bankowego "[...]" oraz wniosku P. M. o wypłatę zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd w roku 2016 (k. 24 - 31 akt admin.).
Organ nie miał natomiast podstaw do wypłaty wnioskowanego świadczenia za okres od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] września 2022 r., w którym P. M. nie pozostawał w stosunku służbowym. Szczegółowe zasady wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń, w tym zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za przejazd przysługujących funkcjonariuszowi ABW zostały określone w powołanych wyżej przepisach art. 114 ust. 1 i 2, art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW oraz § 5 rozporządzenia PRM z dnia 27 lutego 2003 r. W świetle tych przepisów prawo do wnioskowanego świadczenia uzależnione jest od faktycznego pełnienia służby przez funkcjonariusza. Prawo to powstaje z dniem jego mianowania na stanowisko służbowe i wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie go ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Co istotne, prawo do ww. świadczeń powinno wiązać się z pozostawaniem w gotowości do pełnienia służby, przy czym chodzi tu o gotowość rozumianą nie tylko jako subiektywny zamiar podjęcia służby, ale i obiektywną możliwość wykonywania czynności służbowych przez funkcjonariusza (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2811/19; z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt. VIII SA/Wa 671/11; z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt. VIII SA/Wa 206/10, publ. CBOSA).
W świetle powyższego zgodzić należy się z organem, że do dnia wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 6 września 2022 r. o sygn. akt III OSK 2451/21, a tym samym do dnia uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1257/19 uchylającego rozkazy personalne w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby, rozkazy te były prawnie wiążące i wywoływały określone w nich skutki. W konsekwencji, skoro Skarżący pozostawał w tym czasie, tj. od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] września 2022 r., poza służbą, nie było podstaw do uznania, że jest on uprawniony do wypłaty za ten okres świadczenia finansowego w postaci zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd. Stanowisko organu jest w tym zakresie prawidłowe.
Nie ma racji Skarżący podnosząc, że bezpodstawnie odmówiono mu wypłaty ww. świadczenia za niewykorzystany przejazd w 2022 r., podczas gdy w okresie od dnia [...] września 2022 r. do dnia [...] grudnia 2022 r. pozostawał w stosunku służbowym. Jakkolwiek bowiem z dniem [...] września 2022 r. Skarżący odzyskał formalnie status funkcjonariusza ABW, to jednak okres ten nie może zostać uznany za "pełnienie służby". Skarżący w tym okresie faktycznie służby nie pełnił, nie wykonywał bowiem żadnych zadań służbowych, ani też nie zgłosił organowi gotowości do ich realizacji. Sam fakt (formalnego) pozostawania funkcjonariusza w stosunku służbowym nie rodzi prawa do otrzymywania przez Skarżącego świadczeń finansowych związanych ze służbą.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że bez istotnego znaczenia dla powyższej oceny pozostaje okoliczność, że dopiero pismami z dnia [...] września 2022 r. oraz z dnia [...] października 2022 r., Skarżący został wezwany przez organ do wyrażenia woli w zakresie kontynuowania służby w ABW. Istotne jest natomiast to, że Skarżący nie złożył stosownego oświadczenia w przedmiocie gotowości do pełnienia służby, ani nie wskazał konkretnej daty faktycznej gotowości do podjęcia służby. Nie uczynił tego zarówno przed dniem [...] września 2022 r., ani po tej dacie. Ostatecznie zaś złożył raport o zwolnienie ze służby, co z kolei skutkowało wydaniem przez Szefa ABW rozkazu personalnego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] o zwolnieniu Skarżącego ze służby w ABW z dniem [...] grudnia 2023 r. W związku z powyższym należy ponownie wskazać, że sam fakt formalnego pozostawania Skarżącego w stosunku służbowym w okresie od dnia [...] września 2022 r. aż do dnia [...] grudnia 2022r., bez faktycznego podjęcia przez niego służby, nie stanowił wystarczającej podstawy do przyznania mu za ten okres zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za lata 2017-2022. Stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe.
Odnosząc się do argumentacji skargi dotyczącej rozwiązań przyjętych w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r., 171) wskazać należy, że zgodnie z art. 42 ust. 1 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji) uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji z powodu jej wadliwości stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne (ust. 1). Prawo do uposażenia powstaje z dniem podjęcia służby, chyba że po zgłoszeniu do służby zaistniały okoliczności usprawiedliwiające niepodjęcie tej służby (ust. 4). Policjantowi przywróconemu do służby przysługuje za okres pozostawania poza służbą świadczenie pieniężne równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem, nie więcej jednak niż za okres 6 miesięcy i nie mniej niż za 1 miesiąc. Takie samo świadczenie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 3 (ust. 5). Przepis ten zawiera kompletną regulację o szczególnym charakterze, a rozwiązania w nim przyjęte nie mogą być przenoszone na inne pragmatyki służbowe. Nie można przy tym zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że skoro w ustawie o ABW oraz AW nie znalazł się, tak jak to ma miejsce w ustawie o Policji, przepis wprowadzający ograniczenia w zakresie wypłaty świadczeń pieniężnych należnych funkcjonariuszowi po uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, to błędna jest decyzja organu odmawiająca Skarżącemu wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd za cały wnioskowany okres 2016 – 2022.
Konkludując stwierdzić należy, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego. W toku postępowania nie doszło również do naruszenia wskazanych przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Szefa ABW z dnia [...] lutego 2023 r. została wydana w oparciu o prawidłowo zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy. Decyzje te nie mają charakteru dowolnego.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI