II SA/Wa 1160/24

II SA/Wa 1160/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Krzycki
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej (zwany dalej także: Minister, organ) decyzją z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] , działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: K.p.a., art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1
i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2112), zwana dalej: "u.w.", utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania R. S. statusu weterana poszkodowanego.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2023 r. R. S., zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w działaniach poza granicami państwa.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 § 1 K.p.a., art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 u.w., odmówił przyznania R. S. statusu weterana poszkodowanego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z protokołem powypadkowym z dnia [...] października 2018 r. wypadek wnioskodawcy miał miejsce w dniu [...]września 2018 r. podczas udziału w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w K.. Z protokołu powypadkowego wynika, że w dniach [...] września 20 18 r. na terenie C.K. odbywały się ćwiczenia taktyczne B. organizowane przez U.S. Army, w których ww. brał udział. W dniu [...] września 2018 r. około godziny 17.20, podczas zajęć taktycznych, w odległości ok. 5-6 m od miejsca, w którym stał wnioskodawca wybuchły dwie petardy. W wyniku eksplozji R. S. poczuł silny ból i szum w uszach. W czasie ćwiczeń ww. miał założone jednorazowe ochronniki słuchu. Gdy przez kilka dni dolegliwości nie ustąpiły wnioskodawca udał się do lekarza, który po wstępnym badaniu skierował ww. na konsultację specjalistyczną. W dniu [...] września 2018 r. w A. w P. zrobiono audiogram, który potwierdził uraz. Zgodnie z pkt 3 protokołu powypadkowego, przyczyną wypadku był wybuch petardy. Organ podał, że w wyniku urazu spowodowanego ww. wypadkiem Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. orzeczeniem z dnia [...] lutego 2021 r. Nr [...]ustaliła u wnioskodawcy 0% uszczerbek na zdrowiu, co skutkowało odmową przyznania przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. jednorazowego odszkodowania. Na skutek odwołania R. S., Sąd Rejonowy dla L.-S. w L., wyrokiem z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt X U 375/21 przyznał ww. jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku pozostającego w związku ze służbą wojskową z dnia [...]września 2018 r. za 17% uszczerbku na zdrowiu pozostającego w związku z tym wypadkiem.
Organ wskazał, iż w zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dokumentach, w szczególności w protokole powypadkowym, brak jest wzmianki
o istnieniu w momencie wypadku realnego zagrożenia, o którym mowa w art. 4 pkt 15 lit. a i b u. w. Z protokołu powypadkowego wynika, że wyłączną przyczyną wypadku był wybuch petardy. Z wyjaśnień wnioskodawcy zawartych w piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r. wynika nadto, że "żołnierz U.S. Army omyłkowo zdetonował ładunek wybuchowy w zbyt bliskiej odległości, czego następstwem był wypadek. Wybuch ładunku nie był celowym działaniem lecz wypadkiem przy pracy, niemniej jednak skutkował trwałym uszczerbkiem na zdrowiu".
W ocenie Ministra, dokonanej w oparciu o całokształt materiału dowodowego, opisany wypadek nie spełnia przesłanek z art. 4 pkt 15 u.w. Samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakichkolwiek przyczyn, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego. Wypadek określony w art. 4 pkt 15 u.w. ma postać kwalifikowaną w odróżnieniu od wypadku, o którym mowa w art. 508 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248). Weteran poszkodowany to osoba biorąca udział w konkretnych operacjach, która z racji doznanych szkód zasługuje na szczególne uhonorowanie i której przysługują z tego tytułu szczególne uprawnienia. Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa przyznaje weteranom poszkodowanym liczne uprawnienia w zakresie świadczeń zdrowotnych, pomocy w finansowaniu nauki, uprawnienia socjalne, uprawnienia pracownicze, dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych. Zatem, nie jest uprawnione takie rozumienie art. 4 pkt 15 lit.c u.w., zgodnie z którym, jakiekolwiek zdarzenie skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza państwem miałoby uzasadniać przyznanie tak wielu świadczeń, które mają charakter wyjątkowy.
Organ wyjaśnił, że wypadek, aby był uznany za stanowiący przesłankę do przyznania statusu weterana poszkodowanego, musi spełniać określone warunki ustawowe. W przeciwnym razie, każde zdarzenie zaistniałe podczas pobytu poza granicami państwa osób wymienionych w art. 2 u.w., skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu i przyznaniem świadczeń odszkodowawczych, stanowiłoby przesłankę do przyznania takiej osobie statusu weterana poszkodowanego i jednocześnie przyznania prawa do licznych świadczeń określonych w tej ustawie. Byłoby to sprzeczne z celem ustawy.
Ze zgromadzonej w niniejszej sprawie dokumentacji wynika natomiast, że wypadek, któremu uległ wnioskodawca jest wypadkiem noszącym znamiona zwykłego wypadku, który mógł mieć miejsce także na terenie kraju. Wypadek z dnia [...]września 2018 r. nie spełnia również przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c u.w. Wypadkiem, o jakim mowa w tym przepisie będzie bowiem tylko takie zdarzenie, które bezpośrednio związane jest z realizacją konkretnych zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych. W sytuacji natomiast, gdy wypadek nastąpił w ramach zwykłego wykonywania zadań służbowych przez żołnierza, podczas ćwiczeń lub w czasie wolnym, bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych misji, to sam fakt, że wypadek ten miał miejsce poza granicami kraju, nie oznacza, iż zdarzenie to jest wypadkiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit.c u.w.
Organ zaznaczył przy tym, że stosownie do uzasadnienia do postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 czerwca 2018 r. o przedłużeniu okresu użycia Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Siłach Międzynarodowych w Republice K. i Byłej J. Republice Macedonii oraz w Bośni i Hercegowinie, do podstawowych zadań PKW należało: monitorowanie przestrzegania porozumień i traktatów międzynarodowych; realizacja działań manewrowych, w tym demonstrowanie militarnej obecności Sił Międzynarodowych w Republice K. oraz prowadzenie patroli w rejonie odpowiedzialności Wielonarodowej Grupy Bojowej - Wschód, w celu identyfikacji i neutralizacji zagrożeń bezpieczeństwa; wspieranie K. Policji oraz misji Unii Europejskiej w zakresie praworządności w Republice K.; monitorowanie, w ścisłej współpracy z lokalną społecznością, sytuacji bezpieczeństwa w rejonie odpowiedzialności oraz wspieranie pomocy humanitarnej.
W konsekwencji organ stwierdził, iż wnioskodawca nie spełnił wszystkich przesłanek koniecznych do przyznania statusu weterana poszkodowanego określonych w ustawie, tj. przesłanek określonych w art. 3 w związku z art. 4 pkt 15u.w. Opisany wypadek z dnia [...]września 2018 r. nie powstał bowiem ani w wyniku działań podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, ani w wyniku innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Nie był on również wynikiem zamachu lub innego bezprawnego działania skierowanego przeciwko wnioskodawcy.
W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. S. podkreślił, że wypadek jakiemu uległ w dniu [...] września 2018 r. w trakcie służby w Polskim Kontyngencie Wojskowym w K. wydarzył się w trakcie wykonywania przez niego obowiązków służbowych. Podniósł, że misja w Republice K. jest misją typowo stabilizacyjną i pokojową. Na terenie K. nie dochodzi do częstych kontaktów ogniowych, jak to miało miejsce w przypadku misji w I., czy A.. W Republice K. bardzo często dochodzi natomiast do licznych wystąpień i zamieszek, wynikających z różnic etnicznych i kulturowych oraz na tle ekonomicznym i nierównego traktowania poszczególnych grup społecznych. Każdy uczestnik misji w K. musi zatem posiadać umiejętność walki i kontrolowania rozłoszczonego tłumu. Takie też zajęcia były realizowane w trakcie zajęć taktycznych pk B. dniu [...] września 2018 r. kiedy uległ wypadkowi. Takie cykliczne ćwiczenia są realizowane zarówno w kraju przed wylotem w rejon misji oraz "na teatrze", tylko o wiele częściej.
Zarzucił, że organ bardzo uogólnił interpretację art. 4 pkt 15 u. w. Podkreślił, że wnioskował o przyznanie statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c tej ustawy. Natomiast w art. 4 pkt 15 lit. c u.w. ustawodawca przewidział, że można ulec wypadkowi na misji pokojowej lub stabilizacyjnej, gdzie na co dzień nie istnieje bezpośrednie zagrożenie ze strony przeciwnika wykonującego działania terrorystyczne. W konsekwencji stwierdził, że spełnił wszelkie przesłanki zawarte w art. 4 pkt 15 lit. c u.w.
Minister Obrony Narodowej, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] , utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania R. S. statusu weterana poszkodowanego.
W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż wnioskodawca uczestniczył w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w K. w dacie kiedy miał miejsce wypadek .Niesporne jest też, że wnioskodawca doznał urazu w dniu [...]września 2018 r. podczas ćwiczeń taktycznych B. organizowanych przez U.S. Army, w których brał udział. Sporna jest natomiast kwalifikacja ww. wypadku i określenie, czy mieści się on w definicji wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, z tytułu którego przysługuje status weterana poszkodowanego.
Przywołując treść art. 4 pkt 15 u.w. organ podkreślił, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to takie zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Istotną dla oceny niniejszej sprawy jest natomiast kwestia rozumienia określenia "innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza".
Organ przypomniał, że stosownie do wykładni językowej, wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało w warunkach określonych w art. 4 pkt 15 pkt a-c u.w. Przez zadania określone w tych przepisach należy rozumieć działania, które mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych, dla wypełnienia których została powołana misja, co wynika z wykładni celowościowej oraz orzecznictwa sądów administracyjnych. Celem u.w., wyrażonym w uzasadnieniu do projektu tej ustawy, było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych lub w wyniku działań skierowanych przeciwko nim, przy założeniu, że działania te mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań, dla wypełnienia których została powołana misja. Samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakiejkolwiek przyczyny pozostającej bez związku z realizacją celów misji, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego.
Nie chodzi tu bowiem o każdy wypadek związany z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych doznany przez żołnierza wykonującego zadania poza krajem, ale o wypadek pozostający w ścisłym związku z zadaniami realizowanymi w ramach misji. Oznacza to, że wypadkiem, o jakim mowa w powołanym art. 4 pkt 15 lit. c u.w., będzie tylko takie zdarzenie, które bezpośrednio związane jest z realizacją konkretnych zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych. Zatem w sytuacji, gdy wypadek nastąpił w ramach zwykłego wykonywania zadań służbowych przez żołnierza, bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych misji, to sam fakt, iż wypadek ten miał miejsce poza granicami kraju, nie oznacza, iż zdarzenie to jest wypadkiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c u.w.
Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie wszystkich żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu bez względu na przyczyny wypadku, wówczas niepotrzebne byłoby odrębne definiowanie wypadku w art. 4 pkt 15 u.w. Wystarczyłoby posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagłe zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami państwa.
Organ znznaczył przy tym, że ustawodawca zagwarantował odpowiednią ochronę osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku, który nie mieści się w definicji z art. 4 pkt 15 u.w., ustawą o obronie Ojczyny, a wcześniej ustawą o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. Wnioskodawca otrzymał jednorazowe odszkodowanie pieniężne w związku z uszczerbkiem na zdrowiu spowodowanym wypadkiem z dnia [...]września 2018 r.
Jednak uszczerbek na zdrowiu doznany przez wnioskodawcę nie był wywołany sytuacjami, o jakich mowa w przepisie art. 4 pkt 15 u.w.
Jako niezasadne organ ocenił podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuty naruszenia przepisów postępowania podkreślając, że wydając rozstrzygniecie oparł się na całości zgromadzonego materiału dowodowego, jak również kierował się zasadą prawdy obiektywnej wynikającą z art. 7 K.p.a. stwierdził, że uprzednio wydana decyzja z dnia [...] marca 2024 r. nie została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W sprawie oceniony został cały materiał dowodowy. Ponadto informował stronę oraz pouczał ją o przysługujących uprawnieniach na danym etapie postępowania.
Przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroki, rozważania prawne oraz wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniach tych wyroków, mimo odmienności niektórych okoliczności wypadków, których dotyczyły w porównaniu z wypadkiem wnioskodawcy, zachowały natomiast aktualność oraz trafność w odniesieniu do analizy oraz oceny okoliczności w niniejszym postępowaniu. Ponadto w zaskarżonej decyzji zawarł szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, opierając się na wszystkich dowodach przedstawionych przez stronę, a także zebranych samodzielnie w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W skardze na powyższą decyzję Ministra Obrony Narodowej skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2024 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.:
1. art. 4 pkt 15 lit. c u.w. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wypadek któremu uległ w dniu [...]września 2018 r. na terenie bazy C. w K. nie mieści się w definicji wypadku zawartej w ww. przepisie, podczas gdy stan faktyczny przedstawiony w sprawie wskazuje na to, że jest to wypadek wyczerpujący dyspozycję art. 4 pkt 15 lit c tiret powołanej ustawy.
2. art. 4 pkt 15 lit. c u.w. poprzez jego nieprawidłową interpretację, gdyż ma on niezależny byt od okoliczności wskazanych w literze a i b powołanego przepisu, czego wyraźnym potwierdzeniem jest zwrot użyty w tej jednostce redakcyjnej, tj.: "innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań", a zatem te działania nie mogą być uzależniane od wystąpienia działań podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń oraz zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa;
3. art. 7, art. 76 § 1 art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpoznaniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, iż błędna jest ocena organu, że wypadek jakiemu uległ mógł wydarzyć się w każdych warunkach w kraju ze względu na to, że nie są na co dzień realizowane zajęcia z zakresu odpierania rozjuszonego tłumu, gdyż nie jest to codzienne zajęcie służbowe, ponadto na zajęciach w Polsce nie używa się takich samych i w tak dużej ilości środków pozoracji pola walki. Ponadto, szkolenie w jakim brał udział, było standardowym szkoleniem cyklicznym realizowanym przed wyjazdem w rejon misji oraz w jego trakcie, które jest obowiązkiem każdego żołnierza, który realizuje swoje obowiązki w ramach Polskiego Kontyngentu Wojskowego w K.. Także w jego zakresie obowiązków zawarty był taki obowiązek.
Skarżący ponownie podniósł, że misja w Republice K. jest misją typowo stabilizacyjną i pokojową. Na jej terenie nie dochodzi do częstych ataków na siły koalicyjne oraz odpierania ataków rebeliantów, jak to miało miejsce podczas misji
w I., czy A.. W trakcie misji w K. często dochodzi do licznych wystąpień i zamieszek, wynikających z różnic etnicznych i kulturowych oraz demonstracji na tle ekonomicznym ze względu na nierówne traktowanie poszczególnych grup narodowościowych. W związku z bardzo częstymi protestami oraz wystąpieniami ludności lokalnej przeciw siłom rządowym oraz siłom koalicyjnym, obowiązkiem każdego żołnierza, który służy w K. jest znajomość prawa miejscowego oraz umiejętność odpierania ataków rozjuszonego tłumu. Każdy uczestnik misji w K. musi posiadać umiejętność walki i kontrolowania zachowania rozłoszczonego tłumu. Takie właśnie zajęcia były realizowane przez jego kompanię manewrową w trakcie międzynarodowych zajęć taktycznych pk B. w dniu [...]września 2018 r., kiedy uległ wypadkowi w K..
W ocenie skarżącego, organ bardzo uogólnił interpretację art. 4 pkt 15 lit. c u.w., ponadto nie wziął w ogóle pod uwagę zapisu postanowienia Prezydenta RP z dnia 28 czerwca 2018 r. o przedłużeniu okresu użycia Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Siłach Międzynarodowych Republice K. oraz specyfiki tej właśnie misji oraz zakresu jej obowiązków. Organ zaniechał też pozyskania z jego akt personalnych zakresu obowiązków, z którego jasno wynikało, że ma obowiązek brać udział w szkoleniach organizowanych podczas udziału w misji w K..
Według skarżącego, wypadek jakiemu uległ podczas misji w dniu [...].września 2018 r. w K. był wypadkiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c u.w. Wskazanie na bezpośredni związek wypadku z wykonywanymi zadaniami, zawarte w art. 4 pkt 15 u.w., oznacza bowiem, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza wyznaczonych zadań. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych
Podniósł również, że okoliczności związane z dochodzeniem należnego mu odszkodowania z tytułu wypadku, jakiemu uległ podczas misji w K. były dla niego i jego rodziny traumatyczne.
Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).
Oceniając zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 u.w., weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach:
1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu i Służby Bezpieczeństwa Państwa lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni albo łącznie przez okres nie krótszy niż 90 dni;
2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni.
Stosownie natomiast do art. 3 u.w., weteranem poszkodowanym
w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący brał udział w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Republice K., podczas którego uległ wypadkowi, który został potwierdzony stosownym protokołem powypadkowym znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy.
Z protokołu powypadkowego wynika, że w dniach [...]września 2018 r. na terenie C.K. odbywały się ćwiczenia taktyczne B. organizowane przez U.S. Army, w których brał udział skarżący. W dniu [...]września 2018 r. około godziny 17.20, podczas zajęć taktycznych, w odległości ok. 5-6 m od miejsca, w którym stał R. S. wybuchły dwie petardy. W wyniku eksplozji skarżący poczuł silny ból i szum w uszach. W czasie ćwiczeń ww. miał założone jednorazowe ochronniki słuchu. Gdy przez kilka dni dolegliwości nie ustąpiły, udał się do lekarza, który po wstępnym badaniu skierował go na konsultację specjalistyczną. W dniu [...] września 2018 r. w A. w P. zrobiono audiogram, który potwierdził uraz. Zgodnie z pkt. 3 ww. protokołu, przyczyną wypadku był wybuch petardy.
Między stronami sporna jest kwalifikacja powyższego wypadku, czy mieści się on w definicji wypadków pozostających w związku z działaniami poza granicami państwa. Ustalenie tej okoliczności ma bowiem wpływ na uzyskanie, bądź też nie, przez skarżącego statusu weterana poszkodowanego.
Zgodnie z art. 4 pkt 15 u.w., wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa, c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Przepis ten wskazuje zatem, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, jeżeli zaistniało ono w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Należy zgodzić się z organem, że wypadek określony w art. 4 pkt 15 u.w. ma postać kwalifikowaną w odróżnieniu od wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305) oraz wypadku zdefiniowanego wcześniej w art. 5 nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową.
W uzasadnieniu do projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa podkreślono, że projekt szanuje normę, wynikającą z art. 19 Konstytucji, nakazującą zagwarantowanie stosownych uprawnień weteranom walk o niepodległość. Stąd też, zakłada przyznanie uprawnień dla weteranów poszkodowanych w wyniku działań bojowych, bądź działań skierowanych przeciwko tym weteranom. Weterani ci z narażeniem zdrowia, a bardzo często również życia, wypełniali i wypełniają nadal postawione przed nimi zadania poza granicami państwa, tak, aby pomóc w utrzymaniu pokoju na świecie, którego stabilność jest gwarantem pokoju dla Rzeczypospolitej Polskiej. Przewidziane w projekcie uprawnienia, choć częściowo różne z uprawnieniami przysługującymi weteranom walk o niepodległość, nie podważają konstytucyjnej zasady ich szczególnego traktowania.
Odnosząc się natomiast do art. 3 ustawy, w uzasadnieniu projektu wyjaśniono, że o status weterana poszkodowanego będzie mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba została poszkodowana w wyniku np. wybuchu miny pułapki lub zachorowała na chorobę, występującą tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu (np. choroby tropikalne). Nie przewiduje się możliwości nadania statusu weterana poszkodowanego osobie ewakuowanej do kraju z innych powodów medycznych, niezwiązanych z wypadkiem lub chorobą nabytą w rejonie działania poza granicami państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa - Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754).
Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych lub w wyniku działań skierowanych przeciwko nim, przy założeniu, że działania te mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań, dla wypełnienia których została powołana misja. Samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakiejkolwiek przyczyny, pozostającej bez związku z realizacją celów misji, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego.
Z uzasadnienia projektu ustawy jednoznacznie wynika, że ustawodawca dążył do wyróżnienia i docenienia osób, które narażają swoje życie i zdrowie, mają bezpośredni kontakt z wydarzeniami i sytuacjami, do których nie dochodzi w warunkach pokojowych i które w wyniku tych wydarzeń i sytuacji doznają uszczerbku na zdrowiu. Dlatego też szersze określenie podmiotów uprawnionych do przyznania przedmiotowego statusu doprowadziłoby do zmiany charakteru tego uprawnienia - na równi traktowano by osoby podejmujące działania bojowe, czy też osoby, których te działania dotykają, bądź np. chorujące na choroby występujące tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu, które znalazły się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia oraz osoby, które co prawda biorą udział w działaniach poza granicami państwa, jednak w chwili wypadku pozostają poza zagrożeniami wiążącymi się z charakterem misji.
Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko organu, że wypadek, którym uległ skarżący w dniu [...]września 2018 r., nie mieści się w definicji "wypadku" określonego w art. 4 pkt 15 u.w.
Do wypadku, któremu uległ skarżący niewątpliwie nie doszło podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń (art. 4 pkt 15 lit. a),
Analizie należało zatem poddać, czy wskazany wypadek zaistniał podczas lub w związku z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza stosownie do art. 4 pkt 15 lit. c u.w.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 sierpnia 2014 r. sygn. I OSK 2012/13 podkreślił, że kryterium kwalifikacji określonego zdarzenia jako wypadku
w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c u.w. stanowi szczególny charakter zadania realizowanego przez żołnierzy Polskiego Kontyngentu Wojskowego. We wskazanym wyroku NSA wyjaśnił, że nie chodzi tu o każdy wypadek doznany przez żołnierza wykonującego zadania poza krajem, związany z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych, ale o wypadek pozostający w ścisłym związku z zadaniami realizowanymi w ramach misji. Trzeba mieć na uwadze, że ustawodawca definiując wypadek w art. 4 pkt 15 lit. a i lit. c u.w. opisane w nim działania poza granicami państwa, skutkujące wypadkiem, określa w zasadzie jako działania charakterystyczne dla czasu wojny (uderzenie na przeciwnika, odparcie jego uderzeń, zamach). W tym też kontekście należy wykładać przepis art. 4 pkt 15 lit. c ww. ustawy. Oznacza to, że wypadkiem o jakim mowa w art. 4 pkt 15 lit. c u.w. będzie tylko takie zdarzenie które bezpośrednio związane jest z realizacją konkretnych zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych. Innymi słowy, w sytuacji gdy wypadek nastąpił w ramach zwykłego wykonywania zadań służbowych przez żołnierza, bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych misji, to sam fakt że wypadek miał miejsce poza granicami kraju nie kwalifikuje go jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c u.w. Tym samym wypadkiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c u.w. będzie tylko taki wypadek, który nastąpił w wyniku działań dla realizacji których utworzono misję, czy kontyngent, a działania te są przyczyną powodującą wypadek i wywołującą uszczerbek. Koniecznym jest stwierdzenie, że do zdarzenia doszło w trakcie realizacji konkretnego zadania operacyjnego, stabilizacyjnego czy doradczego. W konsekwencji - inne przyczyny wypadków nie są relewantne dla ustalenia związku funkcjonalnego zgodnie z art. 4 pkt 15 lit. c u.w.
Z kolei w wyroku z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1135/13 NSA zaznaczył, że nie do przyjęcia jest takie rozumienie art. 4 pkt 15 lit. c u.w., zgodnie z którym jakiekolwiek zdarzenie, skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza państwem miałoby uzasadniać przyznanie tak wielu świadczeń, które mają charakter wyjątkowy. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie wszystkich żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu bez względu na przyczyny wypadku, wówczas niepotrzebne byłoby odrębne definiowanie wypadku w art. 4 pkt 15 ww. ustawy. Wystarczyłoby posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagłe zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami państwa.
Powyższe uprawnia, w ocenie Sądu do stwierdzenia, że wypadek któremu uległ skarżący w dniu [...] września 2018 r. nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 lit. c u.w. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika w sposób bezsporny, że do wypadku doszło w trakcie ćwiczeń taktycznych B. organizowanych przez U.S. Army, w których brał udział skarżący.
Stosownie natomiast do uzasadnienia do Postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 czerwca 2018 r. o przedłużeniu okresu użycia Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Siłach Międzynarodowych w Republice K. i Byłej J. Republice M. oraz w B. i H., do podstawowych zadań PKW należało: monitorowanie przestrzegania porozumień i traktatów międzynarodowych; realizacja działań manewrowych, w tym demonstrowanie militarnej obecności Sił Międzynarodowych w Republice K. oraz prowadzenie patroli w rejonie odpowiedzialności Wielonarodowej Grupy Bojowej - Wschód, w celu identyfikacji i neutralizacji zagrożeń bezpieczeństwa; wspieranie K. Policji oraz misji Unii Europejskiej w zakresie praworządności w Republice K.; monitorowanie, w ścisłej współpracy z lokalną społecznością, sytuacji bezpieczeństwa w rejonie odpowiedzialności oraz wspieranie pomocy humanitarnej.
Nie można zatem uznać, że wypadek ten pozostawał w bezpośrednim związku z realizacją konkretnych zadań przez żołnierza w ramach Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Republice K..
Udział w ćwiczeniach taktycznym mieści w ramach zwykłego wykonywania zadań służbowych przez żołnierza, nawet jeżeli jego celem jest przygotowanie do realizacji określonych zadań mandatowych.
Sam skarżący stwierdził w skardze, że były to standardowe zajęcia taktyczne, które odbywają się cyklicznie przed misją, jak i w jej trakcie, mające na celu naukę oraz doskonalenie umiejętności w zakresie walki z rozjuszonym tłumem. Jeżeli więc nawet ćwiczenia taktyczne przeprowadzone w dniu [...]września 2018 r. miały przygotować żołnierzy do realizacji zadań w ramach Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Republice K., to nie oznacza to, że wypadek któremu uległ skarżący w czasie ćwiczeń taktycznych mieści w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 lit. c u.w. Tak szerokie rozumienie definicji wypadku zawartej w tym przepisie wypaczałoby sens przyjętej regulacji ustawowej.
W ocenie Sądu nieuzasadnione są też podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Wbrew zarzutom skargi, organ podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonania pełnych i wszechstronnych ustaleń, czy wypadek któremu uległ skarżący w dniu [...].września 2018 r. spełnia przesłanki określone w art. 4 pkt 15 u.w. Skarżący w toku postępowania, nie zgłaszał żadnych wniosków dowodowych, które nie zostałyby przez organ uwzględnione. Co również istotne - skarżący nie kwestionował wiarygodności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sam zaś fakt, że skarżący nie jest zadowolony z wyniku rozpatrzenia jego sprawy nie uzasadnia zarzutu niepodjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia natomiast wymogi art. 107 § 3 K.p.a., zawiera bowiem zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. W uzasadnieniu faktycznym przytoczono okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz ocenę, czy okoliczności te zostały udowodnione, z uwzględnieniem całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie. W uzasadnieniu prawnym wyjaśniono natomiast podstawę prawną decyzji i wskazano właściwe przepisy prawa, jak również przedstawiono argumenty przemawiające za takim jej rozstrzygnięciem.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.