II SA/Wa 116/24

II SA/Wa 116/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Krzycki
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
I OSK 748/25 - Wyrok NSA z 2025-10-16
III OSK 1854/22 - Wyrok NSA z 2025-10-10
II SA/Wa 3253/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 735
art. 33 ust. 4 pkt 4
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę
Uzasadnienie
Wojewoda [...] (Wojewoda) decyzją z [...] października 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej Kpa.), art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a i pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 735; dalej ustawa
o promocji), po rozpatrzeniu odwołania Pani K. B. (dalej także skarżąca) od decyzji Prezydenta [...] (Prezydent) nr [...] z [...] września 2022 r. orzekającej o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] września
2022 r., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie sprawy.
Prezydent decyzją nr [...] z [...] czerwca 2022 r. orzekł
o uznaniu K. B. z dniem [...] czerwca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz
o odmowie przyznania prawa do zasiłku.
Na dzień [...] września 2022 r. wyznaczono skarżącej termin obowiązkowej wizyty
w Urzędzie Pracy [...] (Urząd), przy czym nie stawiła się ona
w wyznaczonym terminie w Urzędzie oraz w okresie do 7 dni nie powiadomiła
o uzasadnionej przyczynie swojego niestawiennictwa.
Prezydent decyzją z [...] września 2022 r. orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] września 2022 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazał art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a i pkt 4 oraz ust. 4c i ust. 4ca, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy o promocji oraz art. 104 Kpa. i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Od decyzji Prezydenta skarżąca złożyła odwołanie. Podniosła, że z powodów silnego nasilenia się stanu depresyjnego, którego przyczyną jest utrata pracy oraz brak efektów aktywnego poszukiwania nowego zatrudnienia, jej stan fizyczny i psychiczny nie pozwolił na stawiennictwo i kontakt z przedstawicielem Urzędu. Wskazała, że w związku
z tym jej aktywność została ograniczona do minimum i wymagała opieki osób trzecich.
W dniu [...] września 2022 r. jej stan uległ niewielkiej poprawie i wykonała telefon na infolinię Urzędu, w trakcie rozmowy została poinformowana o utracie statusu osoby bezrobotnej. Ponadto zwróciła uwagę na, jej zdaniem, naganny komentarz rozmawiającej z nią przez telefon urzędniczki. Do odwołania dołączyła zaświadczenie lekarskie
z [...] października 2022 r. wydane przez specjalistę medycyny rodzinnej.
Wojewoda decyzją z [...] listopada 2022 r. nr [...], utrzymał w mocy objętą odwołaniem decyzję Prezydenta.
Skarżąca zaskarżyła decyzję Wojewody z [...] listopada 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Przy piśmie procesowym z 28 lutego 2023 r. skarżąca nadesłała do Sądu zaświadczenie lekarskie z tej samej daty. Jej zdaniem zaświadczenie to potwierdza, że nie mogła się stawić w Urzędzie w wyznaczonym dniu jak i nie była w stanie poinformować Urzędu o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.
Sąd wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 175/23, uchylił decyzję Wojewody. Jak stwierdził Sąd, w orzecznictwie wskazuje się, że dopuszczalne jest, aby wyjątkowo, w określonych sytuacjach, bieg terminu rozpoczynał się od dnia ustania obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej danej osobie dokonanie powiadomienia o przyczynie niestawiennictwa, muszą zatem zaistnieć okoliczności nadzwyczajne i na tyle wyjątkowe, aby można było uznać, że bezrobotny nie miał żadnych obiektywnych możliwości powiadomienia organu o usprawiedliwionej przyczynie niestawiennictwa w urzędzie pracy. Sąd wskazał, że Wojewoda w związku z przyjętą błędną wykładnią art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji skupił się wyłącznie na kwestii niedochowania przez skarżącą terminu na usprawiedliwienie niestawiennictwa, a ponadto nie ocenił podniesionych przez skarżącą okoliczności w kontekście tego, czy są one na tyle wyjątkowe, że pozwalałyby przyjąć, że skarżąca mogła powiadomić o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa dopiero w momencie, gdy przyczyna ta ustała. Sąd wyjaśnił, że w tym zakresie skarżąca powoływała się na pogorszenie stanu zdrowia poprzez nasilenie stanu depresyjnego, a do odwołania załączyła zaświadczenie lekarskie,
z którego wynika, że nie mogła stawić się w Urzędzie z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia, a następnie w toku postępowania przed Sądem przedstawiła kolejne zaświadczenie, tym razem wskazujące na to, że nie tylko nie mogła się stawić, ale również nie była w stanie skontaktować się w żaden sposób z Urzędem. Sąd wskazał również, że organ odwoławczy nie dokonał wyczerpujących wyjaśnień co do terminu, w którym skarżąca poinformowała o przyczynie niestawiennictwa, przyjmując, że uczyniła to dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji, pomimo powoływania się przez skarżącą
na rozmowę telefoniczną z [...] września 2022 r. W odwołaniu skarżąca podnosiła,
że [...] września 2022 r. jej stan zdrowia poprawił się na tyle, że zadzwoniła do Urzędu,
a jeśli poinformowała w tym dniu o powodach niestawiennictwa, to byłyby podstawy do uznania, że dochowała terminu określonego w przepisach, bowiem dokonałaby tego w tym samym dniu, w którym ustała przyczyna powodująca niemożność jej stawiennictwa. Sąd wskazał, że rolą organu odwoławczego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie uzupełnienie postępowania w kierunku wskazanym przez Sąd, a w związku
z argumentacją odwołania dotyczącą rozmowy telefonicznej Wojewoda winien dokonać ustaleń na okoliczność treści tej rozmowy, a następnie ocenić czy i kiedy skarżąca miała obiektywną możliwość powiadomienia organu I instancji o przyczynie swojego niestawiennictwa oraz czy podana przez nią przyczyna była uzasadniona, a zatem czy jej twierdzenia zasługują na uwzględnienie. Sąd podał, że Wojewoda oceni przedłożone przez skarżącą dokumenty, a także dokona oceny, czy w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji.
Wojewoda wezwaniem z [...] października 2023 r. zobowiązał Prezydenta
do uzupełnienia akt sprawy poprzez przesłanie rozmowy telefonicznej pomiędzy skarżącą a pracownikiem Urzędu, przeprowadzonej w [...] września 2022 r. Prezydent
[...] października 2023 r. przesłał Wojewodzie nagranie tej rozmowy.
W uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji Wojewoda wskazał między innymi, że skarżącej wyznaczono obowiązkowy termin wizyty w Urzędzie na [...] września 2022 r. Termin ten zapisano na dokumencie "Karta wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej"
w sposób czytelny i niebudzący wątpliwości, zaś skarżąca własnoręcznym podpisem potwierdziła zapoznanie się z tym terminem. Obowiązkiem zatem skarżącej było stawienie się w wyznaczonym terminie, jednakże w terminie tym nie stawiła się, a także w okresie
7 dni od dnia wyznaczonej wizyty nie poinformowała o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Skontaktowanie się z Urzędem [...] września 2022 r. oznacza, że skarżąca uczyniła to 14-tego dnia po wyznaczonym terminie obowiązkowej wizyty.
Jak stwierdził Wojewoda, po przesłuchaniu rozmowy telefonicznej z [...] września 2022 r., w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności pozwalające na uznanie, że termin 7 dni na poinformowanie organu zatrudnienia o przyczynie niestawiennictwa należy liczyć od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej poinformowanie o wspomnianej przyczynie. Skarżąca miała obiektywną możliwość poinformowania o przyczynie swojego niestawiennictwa na obowiązkowej wizycie w Urzędzie w terminie 7 dni od dnia wyznaczonej wizyty, co bezsprzecznie wynika z treści przeprowadzonej z nią rozmowy telefonicznej. Jak dowodzi nagranie, skarżąca nie pamiętała, na kiedy dokładnie miała wyznaczoną wizytę, cyt.: "(...) pamiętam, że we wrześniu powinnam mieć jakieś spotkanie z państwem, drugie.". W odpowiedzi na stwierdzenie pracownika Urzędu, że wizytę miała [...] września, wskazała, cyt.: "Właśnie. I nie mogłam znaleźć tego... A wtedy też byłam chora". W ocenie Wojewody treść rozmowy sugeruje zatem, że to nie choroba była właściwą przyczyną niestawiennictwa, a niepamiętanie, zapomnienie dokładnego terminu wyznaczonej wizyty. Mogą o tym świadczyć również kolejne słowa skarżącej, dotyczące przypominania przez Urząd o terminie wizyty, cyt.: "No właśnie. Bo do tej pory państwo też wysyłaliście informację tam mailowo czy też smsowo, ja jej nie dostałam i mi to umknęło.". Niesłusznym byłoby zatem stwierdzenie, że zapomnienie o dokładnym terminie wizyty jest sytuacją nadzwyczajną, która pozwala na wyjątkowe uznanie, że termin na poinformowanie o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa należy liczyć od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej poinformowanie urzędu pracy o tej przyczynie.
Odnośnie do kwestii "silnego nasilenia się stanu depresyjnego" Wojewoda zauważył, że okoliczność wskazywanego stanu wypłynęła dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Podczas rozmowy telefonicznej z [...] września 2022 r. skarżąca w ogóle nie odnosiła się do nasilenia się stanu depresyjnego, wręcz przeciwnie, kwestia choroby została niejako "dodana" do głównej przyczyny niestawiennictwa, czyli niepamiętania dokładnej daty wyznaczonej wizyty. Skarżąca w żaden sposób nie uzewnętrzniła, by wspomniana "choroba" oznaczała pogłębienie stanu depresyjnego. Świadczą o tym jej słowa na wskazanie przez pracownika Urzędu, że miała wyznaczoną wizytę na [...] września, cyt.: "Właśnie. I nie mogłam znaleźć tego... A wtedy też byłam chora.".
W rozmowie telefonicznej ani razu nie wskazała, że przyczyną niestawiennictwa było pogorszenie się stanu zdrowia czy nasilenie stanu depresyjnego, czy też gorsze samopoczucie spowodowane pogłębiającą się depresją. W konsekwencji Urząd nie miał podstaw, by uznać, że wystąpiła tu nadzwyczajna sytuacja, w związku z którą termin na powiadomienie Urzędu powinien rozpocząć bieg od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej poinformowanie urzędu pracy o przyczynie niestawiennictwa. Takie powody niestawiennictwa na obowiązkowej wizycie w Urzędzie oraz niepowiadomienia
w terminie 7 dni od dnia wyznaczonej wizyty, skarżąca zaczęła przedstawiać dopiero
na etapie postępowania odwoławczego, a następnie również sądowego.
Jak podał Wojewoda, z zaświadczenia lekarskiego z [...] października 2022 r., wystawionego przez lekarza medycyny rodzinnej, złożonego wraz z odwołaniem, wynikało jedynie, że skarżąca nie mogła zgłosić się do Urzędu [...] września 2022 r. w związku
z pogorszeniem stanu zdrowia. Pojęcie "pogorszenie stanu zdrowia" jest pojęciem bardzo szerokim i równie dobrze oznaczać może np. przeziębienie. Z zaświadczenia nie wynikało, jakoby w żaden sposób skarżąca nie mogła poinformować w okresie 7 dni od dnia niestawiennictwa na obowiązkowej wizycie w Urzędzie o przyczynie tego niestawiennictwa z jakiegokolwiek powodu, w tym z powodu gorszego samopoczucia spowodowanego pogłębiającą się depresją czy nasilenia się stanu depresyjnego. W zaświadczeniu tym wskazano jedynie, że nie mogła się zgłosić w Urzędzie w dniu [...] września 2022 r.,
tj. w dniu wyznaczonej wizyty. Niemożność zgłoszenia się na wizytę w danym dniu nie oznacza, że nie istnieje także możliwość poinformowania o przyczynie niestawiennictwa
w ustawowym terminie. Przedstawione podczas postępowania sądowego zaświadczenie lekarskie z [...] lutego 2023 r., wskazuje już coś innego, tj. nie była ona w stanie skontaktować się z Urzędem ani osobiście ani telefonicznie. Zaświadczenie to nie wskazuje na powody - ani medyczne, ani inne - niemożności skontaktowania się
z Urzędem, zostało wystawione przez lekarza medycyny rodzinnej, nie przez lekarza [...] i nie wskazuje, że nastąpiło pogorszenie czy nasilenie stanu depresyjnego, które całkowicie uniemożliwiało poinformowanie Urzędu o przyczynie niestawiennictwa
w terminie 7 dni od dnia wyznaczonej wizyty, nawet za pomocą osób trzecich - z których, jak wskazała skarżąca w odwołaniu, opieki i pomocy korzystała. Wojewoda zwrócił uwagę na możliwość kontaktu mailowego, za pośrednictwem portalu [...] czy po prostu za pośrednictwem osób trzecich - wykluczenia takiego kontaktu bowiem na zaświadczeniu lekarskim nie wskazano. W ocenie Wojewody żadne z ww. zaświadczeń nie potwierdza pogorszenia czy nasilenia stanu depresyjnego, a także nie stanowi podstawy do uznania, że skarżąca w żaden możliwy sposób nie mogła poinformować o przyczynie niestawiennictwa w okresie 7 dni od dnia obowiązkowej wizyt w Urzędzie. Zwłaszcza, że główną przyczyną niestawiennictwa, w ocenie Wojewody, po wysłuchaniu rozmowy telefonicznej, nie była choroba, a niepamiętanie terminu wizyty.
Wojewoda wyjaśnił, że do przesłanek, od których uzależnione jest wydanie decyzji, należy niestawiennictwo w wyznaczonym terminie oraz niepowiadomienie w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Uwolnienie się od sankcji określonej w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji uzależnione jest zatem od udzielenia powiatowemu urzędowi pracy wyjaśnień w więżącym bezrobotnego terminie. Termin ten zakreśla okres, po upływie którego jest on pozbawiany statusu bezrobotnego. Bezrobotny, który nie stawił się w wyznaczonym terminie jest obowiązany, aby w terminie 7 dni powiadomił organ,
w każdy dostępny sposób, o przyczynie naruszenia ciążącego na nim obowiązku.
W ocenie Wojewody, biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim nagranie rozmowy telefonicznej, w niniejszej sprawie nie nastąpiła taka wyjątkowa i nadzwyczajna sytuacja, w związku z którą można by uznać, że bieg terminu na powiadomienie organu zatrudnienia rozpoczął się od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej poinformowanie urzędu pracy o przyczynie niestawiennictwa. W związku z tym termin na powiadomienie Urzędu o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa należało liczyć od dnia tej nieobecności. Możliwości powiadomienia Urzędu o niemożności pojawienia się w ustalonym terminie, są szerokie. Ustawa o promocji nie wskazuje określonej formy, w jakiej dojść może do wystosowania powiadomienia. Skoro ustawodawca nie wskazał sposobu, w jaki to ma nastąpić, przyjąć należy, że bezrobotny ma w tym zakresie pełną dowolność, może to zrobić osobiście, pisemnie, elektronicznie, telefonicznie, a także za pośrednictwem innych osób. Skoro skarżąca - jak twierdzi w odwołaniu - była pod opieką osób trzecich, mogła właśnie za ich pośrednictwem poinformować Urząd, nie uczyniła jednak tego.
Wojewoda stwierdził, że zapomnienie o prawidłowo wyznaczonym terminie obowiązkowej wizyty w urzędzie pracy, nie jest uzasadnioną przyczyną niestawiennictwa. Jeśli bezrobotny nie jest w stanie zapamiętać terminu obowiązkowej wizyty, powinien zabezpieczyć się przed zapomnieniem i na przykład zapisać termin jako przypomnienie
w telefonie lub w kalendarzu. Jeśli zaś chodzi o przyczynę niestawiennictwa jaką jest choroba, na co wskazywano w rozmowie telefonicznej [...] września 2022 r., nie jest to wyjątkowa i nadzwyczajna sytuacja, zatem termin na powiadomienie Urzędu rozpoczął bieg od dnia niestawiennictwa. W ocenie Wojewody depresja jest chorobą przewlekłą, zatem sama w sobie nie stanowi uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa. Niemniej jednak, ponieważ w przypadku skarżącej nie można mówić o wyjątkowej i nadzwyczajnej sytuacji, obowiązkiem bezrobotnej było poinformowanie o przyczynie niestawiennictwa
w terminie 7 dni, z czego się nie wywiązała.
Z uwagi na fakt, że skarżąca nie stawiła się w wyznaczonym terminie i w okresie
do 7 dni nie poinformowała o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, Prezydent prawidłowo stwierdził brak spełnienia warunku wynikającego z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy
o promocji i prawidłowo orzekł w sprawie. Ponieważ jest to pierwsze niestawienie się skarżącej na wizytę w wyznaczonym terminie, ponowne nabycie statusu osoby bezrobotnej będzie możliwe nie wcześniej niż po upływie co najmniej 120 dni od dnia niestawiennictwa w urzędzie pracy, o ile zostaną spełnione warunki określone w art. 2
ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody z [...] października 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła
w szczególności wadliwą, sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania
i doświadczenia życiowego oraz podważającą zaufanie do organów władzy publicznej, ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Wiosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenie postępowania administracyjnego.
Swoją prośbę uzasadniła stale pogarszającym się samopoczuciem i zdrowiem, spowodowanym pogłębiającą się depresją, stanami lękowymi, oraz leczeniem się na boreliozę. Wskazała, że z powodu silnego nasilenia się stanu depresyjnego jej stan fizyczny i psychiczny nie pozwolił na stawiennictwo i kontakt z Urzędem. Poinformowała, że w związku z jej stanem, aktywność została ograniczona do minimum i wymagała opieki osób trzecich, zaś [...] września 2022 r. jej stan uległ niewielkiej poprawie i wówczas wykonała telefon do Urzędu. Uznała wydanie decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej za krzywdzące. Wskazała, że [...] czerwca 2023 r. udała się do [...], który rozpoznał u niej zaburzenia depresyjne nawracające oraz inne zaburzenia lękowe, zaś [...] listopada 2023 r. otrzymała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Dodała, że jej stan psychiczny pogłębił się po otrzymaniu zaskarżonej decyzji, a także, jak stwierdziła, nie wypiera się, że nie zapomniała, jednak było to pokłosie jej stanu psychicznego i mającej wpływ na jej stan boreliozy. Podniosła, że depresja jest chorobą śmiertelną i jest najczęstszą przyczyną samobójstw, a Wojewoda i Urząd poprzez swoje działania doprowadzili do pogorszenia jej stanu lękowego i depresyjnego. Wskazała ponadto, że osoby, które nad nią czuwały, miały na celu wyłącznie podtrzymanie jej na duchu i bycie z nią w milczeniu i nikt w takiej sytuacji nie myślał o informowaniu Urzędu. Odwołała się także do wyroku Sądu wydanego w jej sprawie. Do skargi załączyła kopie orzeczenia o niepełnosprawności oraz zaświadczenia wystawionego przez [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej,
a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniu sądu wiążą
w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Z treści uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 28 kwietnia 2023 r. o sygn. II SA/Wa 175/23 wynika jednoznacznie, że Wojewoda uchybił przepisom postępowania administracyjnego, w szczególności nie dokonał ustaleń na okoliczność przeprowadzonej ze skarżącą rozmowy z [...] września 2022 r., by móc ustalić m.in. czy i kiedy miała ona obiektywną możliwość powiadomienia o przyczynie swojego niestawiennictwa w Urzędzie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji, zgodnie z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw.
Przesłankami, od których uzależniona jest decyzja, są zatem – niestawiennictwo
w wyznaczonym terminie oraz – niepowiadomienie w okresie do siedmiu dni
o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Uwolnienie się od sankcji określonej
w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji uzależnione jest zatem od udzielenia organowi wyjaśnień w wiążącym bezrobotnego terminie. Termin ten zakreśla okres, po upływie którego jest on pozbawiany statusu bezrobotnego. Bezrobotny, który nie stawił się
w wyznaczonym terminie jest obowiązany, aby w terminie siedmiu dni powiadomił organ, w każdy dostępny sposób, o przyczynie naruszenia ciążącego na nim obowiązku.
W orzecznictwie podkreśla się, że art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji jest precyzyjny i nie powoduje wątpliwości interpretacyjnych. Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 245/07 oraz z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1023/13 (dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), termin podania uzasadnionej przyczyny nieobecności, z samej istoty powiązania go z dniem obowiązkowego stawiennictwa w organie administracji, wymaga, by był liczony od dnia tej nieobecności. W orzecznictwie wskazuje się jednak również (vide wyroki: o sygn. I OSK 768/17, o sygn. III SA/Gd 811/18, o sygn. IV SA/Gl 1086/16; dostępne w CBOSA), że dopuszczalne jest, aby wyjątkowo, w określonych sytuacjach bieg terminu rozpoczynał się od dnia ustania obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej danej osobie dokonanie takiego powiadomienia. W takim wypadku podkreśla się również, że muszą zaistnieć okoliczności nadzwyczajne i na tyle wyjątkowe, aby można było uznać, że bezrobotny nie miał żadnych obiektywnych możliwości powiadomienia organu o usprawiedliwionej przyczynie niestawiennictwa w urzędzie pracy.
Jak wynika z przywołanego wyroku Sądu z dnia 28 kwietnia 2023 r., w sprawie zabrakło ustaleń w powyższym zakresie.
Możliwości powiadomienia urzędu o niemożności pojawienia się w ustalonym terminie, są szerokie. Ustawa nie wskazuje określonej formy, w jakiej dojść może do wystosowania powiadomienia. Skoro ustawodawca nie wskazał sposobu, w jaki to ma nastąpić, przyjąć należy, że bezrobotny ma w tym zakresie pełną dowolność, może to zrobić osobiście, pisemnie, elektronicznie, telefonicznie, a także za pośrednictwem innych osób. Dlatego wyłącznie wyjątkowe sytuacje mogą wskazywać na zaistnienie - obiektywnej - przeszkody uniemożliwiającej dokonanie takiego powiadomienia. Takie stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2020 r., sygn. I OSK 1139/20 (dostępny w CBOSA), w którym także stwierdzono, że termin na dokonanie powiadomienia o przyczynie niestawiennictwa we właściwym urzędzie pracy liczony powinien być od dnia wyznaczonego stawiennictwa, to jednak
w określonych przypadkach uzasadnionych okolicznościami sprawy dopuszcza się liczenie przedmiotowego terminu od momentu ustania przyczyny niestawiennictwa uniemożliwiającej także dokonanie powiadomienia. Odstępstwo od uznania, że termin,
o którym mowa w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawa o promocji nie jest terminem liczonym
od daty, w której bezrobotny miał stawić się w urzędzie musi być usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami, które pozwolą stwierdzić, że nie było możliwe obiektywnie poinformowanie o przyczynie niestawiennictwa "w okresie do 7 dni". Bezrobotny, co do zasady, musi bowiem pozostawać w gotowości do podjęcia zatrudnienia i jedynie nieprzewidziane sytuacje mogą zwolnić go z sankcji utraty statusu osoby bezrobotnej
w przypadku niestawiennictwa w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie.
Powyższa interpretacja przepisu pozwala przyjąć, że zasadniczo brak wskazania "uzasadnionej przyczyny", a więc niewyjaśnienie przyczyny niestawiennictwa
i to w terminie do siedmiu dni od daty wyznaczonego spotkania skutkować będzie pozbawieniem statusu bezrobotnego. Niewątpliwie użyte w przepisie pojęcie "uzasadnionej przyczyny" nie jest pojęciem ostrym i musi podlegać interpretacji, a tym samym uzasadnia pewien "luz decyzyjny" organu. Podobnie ocenie organu podlega również przyjęcie, czy do wyjaśnienia uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa doszło
z uchybieniem terminu wskazanego w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji. Jedynie
po zbadaniu, czy istnieją obiektywne, wyjątkowe przesłanki niepowiadomienia organu
o niestawiennictwie w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy, może dojść
do stwierdzenia, że nie ma podstaw do wydania decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej. Wszelkie wątpliwości interpretacyjne z całą pewnością winny być rozstrzygane z korzyścią dla strony, co nie oznacza, że organ jest zobowiązany do przyjęcia, że każda wskazana przyczyna będzie stanowić "uzasadnioną przyczynę"
i dodatkowo uznawać, że bezrobotnego, na którego nałożono określone obowiązki, nie będzie obowiązywał termin powiadomienia organu w ciągu siedmiu dni od terminu stawiennictwa (vide wyrok NSA o sygn. I OSK 1592/21, dostępny w CBOSA).
Przypomnienia wymaga, że zaprezentowana przez Wojewodę w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2022 r. wykładnia art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji okazała się błędna, co spowodowało jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, Wojewoda bowiem przyjął, że powiadomienie o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa w urzędzie pracy, o jakim mowa w tym przepisie, może nastąpić wyłącznie w terminie 7 dni do dnia terminu wyznaczonej wizyty. Nie można tymczasem wykluczyć, na co zwrócił uwagę Sąd,
że uzasadniona przyczyna niestawiennictwa zaistnieje w sposób nieprzewidziany i na tyle późno, że uniemożliwi zachowanie terminu do powiadomienia organu, chociaż z racji szerokiego wachlarza możliwości uczynienia takiego powiadomienia skutecznym, sytuacje takie wystąpią niezwykle rzadko i obejmą wyłącznie takie okoliczności, które będą niezależne od strony i na które nie miała ona i nie mogła mieć jakiegokolwiek wpływu. Wojewoda nie ocenił w żaden sposób podnoszonych przez skarżącą okoliczności
w kontekście tego czy są one na tyle wyjątkowe, że pozwalałyby przyjąć, że skarżąca mogła powiadomić o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa dopiero w momencie, gdy ta ustała oraz czy mogły one usprawiedliwiać to niestawiennictwo. Uznano
w konsekwencji, że na etapie postępowania odwoławczego doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku
z tym zobowiązano Wojewodę do poczynienia ustaleń co do treści rozmowy telefonicznej
z [...] września 2022 r. oraz oceny czy i kiedy skarżąca miała obiektywną możliwość powiadomienia Prezydenta o przyczynie swojego niestawiennictwa w dniu [...] września 2022 r. oraz czy podana przez nią przyczyna była uzasadniona a zatem czy jej twierdzenia zasługują na uwzględnienie.
Wojewoda zastosował się do wytycznych Sądu, dokonał bowiem przesłuchania rozmowy telefonicznej z [...] września 2022 r. i ustalił, co było jej przedmiotem. Następnie uzasadnił swoje stanowisko wobec przyjęcia, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności pozwalające na uniknięcie przez skarżącą sankcji z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji.
Zdaniem Wojewody skarżąca miała obiektywne możliwości poinformowania
o przyczynie swojego niestawiennictwa w Urzędzie w terminie 7 dni od dnia wyznaczonej wizyty, co wynika z dokonanej analizy treści rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z nią w dniu [...] września 2022 r. To nie choroba, lecz zapomnienie o terminie wizyty było przyczyną niestawienia się w Urzędzie i jako takie nie mogło stanowić sytuacji nadzwyczajnej pozwalającej przyjąć, że termin na poinformowanie o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa należy liczyć od dnia ustania zdarzenia uniemożliwiającego poinformowanie o nim Urzędu. Podczas rozmowy skarżąca nie uzewnętrzniła by to choroba (silne nasilenie się stanu depresyjnego) stanowiła przyczynę niestawiennictwa, zaś z zaświadczenia z [...] października 2022 r. o niemożności zgłoszenia się na wizytę
w Urzędzie w danym dniu, nie wynika brak możliwości poinformowania o przyczynie niestawiennictwa w ustalonym przez obie strony terminie, zwłaszcza, że skarżąca mogła dokonać tego powiadomienia nie tylko osobiście, ale i pisemnie, elektronicznie, a także
za pośrednictwem innych osób, z czego nie skorzystała. Zwracanie przez skarżącą uwagi na posiadane zaburzenia depresyjne, uznać należy jedynie za przyjętą linię obrony, wobec stwierdzonego faktu niepowiadomienia w przepisanym terminie o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, gdy zaistniało ono w gruncie rzeczy z uwagi na niedopilnowanie terminu wizyty w Urzędzie.
Zasadnie wobec powyższego Wojewoda uznał, po dokonanej analizie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym uzupełnionego zgodnie z wytycznymi Sądu, że nie nastąpiła taka wyjątkowa i nadzwyczajna sytuacja pozwalająca na przyjęcie, że bieg terminu na powiadomienie Urzędu rozpoczął się od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej poinformowanie o przyczynie niestawiennictwa, a co z tym idzie, termin na powiadomienie Urzędu o uzasadnionej przyczynie nieobecności na umówionej wizycie należało liczyć od dnia stwierdzonej nieobecności skarżącej w Urzędzie.
Podnoszone przez skarżącą w skardze argumenty, a odnoszące się do jej stanu zdrowia oraz potwierdzonego orzeczeniem stopnia niepełnosprawności, nie mogły odnieść zamierzonego przez nią skutku, gdyż pozostawały bez wpływ na treść zaskarżonej decyzji, nie mogły być bowiem przedmiotem analizy Wojewody jako zgłoszone już
po zakończeniu postępowania administracyjnego.
Wobec kompleksowej oceny przesłanek określonych w art. 33 ust. 4
pkt 4 ustawy o promocji, stwierdzić należy, że Wojewoda uczynił zadość wytycznym Sądu sformułowanym w wyroku poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na względzie Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.