II SA/Wa 1156/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-12-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
straż granicznafunkcjonariuszrównoważnik pieniężnybrak lokaluprawo administracyjnepostępowanie administracyjnerozwódwspólne gospodarstwo domoweczłonek rodziny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę funkcjonariusza Straży Granicznej na decyzję obniżającą równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, uznając, że po rozwodzie córka nie jest już członkiem rodziny funkcjonariusza w rozumieniu przepisów.

Skarżący, funkcjonariusz Straży Granicznej, kwestionował decyzję obniżającą równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego z 14,40 zł do 7,20 zł dziennie. Argumentował, że po rozwodzie nadal mieszkał z córką i byłą żoną, tworząc wspólne gospodarstwo domowe. Sądy administracyjne obu instancji uznały jednak, że prawomocny wyrok rozwodowy, w którym władzę rodzicielską nad córką powierzono byłej żonie, wyklucza możliwość uznania córki za członka rodziny funkcjonariusza w rozumieniu przepisów ustawy o Straży Granicznej, co skutkowało utrzymaniem niższej stawki równoważnika.

Sprawa dotyczyła skargi funkcjonariusza Straży Granicznej na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej, która utrzymała w mocy decyzję obniżającą równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Pierwotnie funkcjonariuszowi przyznano 14,40 zł dziennie, jednak po rozwodzie i zmianie sytuacji rodzinnej, równoważnik został obniżony do 7,20 zł dziennie. Organy administracji uznały, że kluczowe znaczenie ma wyrok rozwodowy, który powierzył władzę rodzicielską nad małoletnią córką byłej żonie i zobowiązał ją do zabezpieczenia potrzeb dziecka. W związku z tym, mimo wspólnego zamieszkiwania i partycypowania w kosztach utrzymania, córka nie mogła być uznana za członka rodziny funkcjonariusza w rozumieniu przepisów ustawy o Straży Granicznej, które decydują o wysokości równoważnika. Funkcjonariusz zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak możliwości zapoznania się z aktami, niedopuszczenie dowodów z dokumentów bankowych i zeznań świadków, a także błędną wykładnię przepisów dotyczących członków rodziny i wysokości równoważnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że prawo do równoważnika jest zastępczą formą realizacji prawa do lokalu i musi być interpretowane w kontekście całokształtu przepisów. Prawomocny wyrok rozwodowy, zgodnie z art. 93 ustawy o Straży Granicznej, wykluczył możliwość uwzględnienia córki przy ustalaniu wysokości równoważnika, nawet jeśli faktycznie zamieszkiwała z ojcem. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, które potwierdzało taką interpretację przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, prawomocny wyrok rozwodowy wyklucza możliwość uznania córki za członka rodziny funkcjonariusza w rozumieniu przepisów ustawy o Straży Granicznej, nawet w przypadku wspólnego zamieszkiwania i partycypowania w kosztach utrzymania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o Straży Granicznej (art. 93) wymagają łącznego spełnienia przesłanek pozostawania na utrzymaniu funkcjonariusza oraz pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym. Prawomocny wyrok rozwodowy, powierzając władzę rodzicielską matce i wiążąc z nią centrum życiowe dziecka, wyklucza uznanie córki za członka rodziny funkcjonariusza w kontekście przydziału lokalu i równoważnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.SG art. 92 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

u.SG art. 93

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

u.SG art. 96 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

Pomocnicze

u.SG art. 101 § ust. 5

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania § § 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracyjnych z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania § § 5

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracyjnych z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania § § 6

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych § § 4

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych § § 4 ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych § § 4 ust. 1 pkt 2

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 73

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 86

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocny wyrok rozwodowy wyklucza uznanie córki za członka rodziny funkcjonariusza w rozumieniu przepisów ustawy o Straży Granicznej, nawet przy wspólnym zamieszkiwaniu. Prawo do równoważnika pieniężnego jest zastępczą formą realizacji prawa do lokalu i musi być interpretowane systemowo. Faktyczne okoliczności wspólnego zamieszkiwania i partycypowania w kosztach utrzymania pozostają bez znaczenia prawnego w sytuacji, gdy wyrok rozwodowy uregulował kwestie opieki nad dzieckiem.

Odrzucone argumenty

Organy naruszyły przepisy proceduralne (art. 7, 73, 75, 77, 78, 80, 86 k.p.a.) przez brak przeprowadzenia dowodów i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. Organy błędnie zinterpretowały art. 93 pkt 2 u.SG i § 4 rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r., uznając, że córka nie jest członkiem rodziny funkcjonariusza. Skarżącemu przysługuje równoważnik w wyższej wysokości (14,40 zł) z uwagi na wspólne zamieszkiwanie z córką.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do równoważnika pieniężnego jest zastępczą formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego. Prawomocny wyrok rozwodowy wykluczał możliwość uznania syna skarżącego za członka rodziny funkcjonariusza uwzględnianego przy przydziale lokalu. Syn skarżącego winien zamieszkiwać tam, gdzie w danej chwili zamieszkuje jego matka, która - co jest okolicznością niesporną - jako była małżonka, nie jest członkiem rodziny funkcjonariusza. Prawa syna skarżącego są pochodnymi praw jego matki.

Skład orzekający

Andrzej Wieczorek

sędzia

Ewa Radziszewska-Krupa

przewodniczący sprawozdawca

Izabela Głowacka-Klimas

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego dla funkcjonariuszy służb mundurowych w kontekście sytuacji rodzinnej po rozwodzie, w szczególności wpływu wyroku rozwodowego na definicję członka rodziny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Straży Granicznej i przepisów dotyczących równoważnika pieniężnego. Interpretacja opiera się na konkretnych przepisach ustawy i rozporządzeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla funkcjonariuszy służb mundurowych, jakim jest ustalanie wysokości świadczeń pieniężnych w zależności od sytuacji rodzinnej po rozwodzie. Choć nie jest to przypadek sensacyjny, ma znaczenie dla grupy zawodowej.

Rozwód a równoważnik za brak mieszkania: Czy wspólne zamieszkiwanie z córką po orzeczeniu sądu nadal się liczy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1156/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Sygn. powiązane
III OSK 1256/22 - Wyrok NSA z 2024-02-21
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w części dotyczącej wysokości równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Komendant Główny Straży Granicznej (dalej zwany "KGSG") decyzją z [...] lutego 2021r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. B. (zwany dalej "Skarżącym") utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (zwany dalej "K[...]OSG") z [...] grudnia 2020r. nr [...], zmieniającą decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (zwany dalej "K[...]OSG") z [...] września 2005r. nr [...] - w części dotyczącej wysokości równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w ten sposób, że Skarżącemu przyznano od [...] stycznia 2011r. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości 7,20 zł dziennie, zamiast 14,40 zł, przyznanego od [...] września 2005r.
W podstawie prawnej powołano m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r., poz. 256, ze zm., zwana dalej "k.p.a."), art. 92 ust. 1, art. 93, art. 96 ust. 1 i art. 101 ust. 5 ustawy z 12 października 1990r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2020r., poz. 305 ze zm., zwana dalej "u.SG"), w związku z § 1, 5, 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz.U. z 2002r. Nr 118, poz. 1014 ze zm., zwane dalej "rozporządzeniem z 28 czerwca 2002r."), § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 czerwca 2002r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz.U. z 2015r. poz. 1005 ze zm., zwane dalej "rozporządzeniem z 21 czerwca 2002r.").
K[...]OSG w ww. decyzji z [...] września 2005r. zobowiązał Skarżącego do niezwłocznego zawiadomienia o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, albo jego wysokości, przez złożenie stosownego oświadczenia mieszkaniowego.
Skarżący w oświadczeniu z [...] stycznia 2020r. wyraził zgodę na zmianę ww. decyzji K[...]OSG, wskazując, że od [...] lipca 2019r. zamieszkuje w [...], w lokalu stanowiącym własność osoby obcej i od [...] grudnia 2019r. jego córka nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Przedłożył też kopię wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w [...] z [...] grudnia 2010r. sygn. akt [...].
K[...]OSG decyzją z [...] lutego 2020r. nr [...], przyznając Skarżącemu od [...] stycznia 2011r. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego - 7,20 zł dziennie, wskazał, że zgodnie z art. 93 u.SG, od momentu uprawomocnienia się wyroku rozwodowego nie można córki Skarżącego uznać za członka Jego rodziny, pozostającego z Nim we wspólnym gospodarstwie domowym. KGSG decyzją z [...] lipca 2020r. nr [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zwracając uwagę, że K[...]OSG nie rozpatrzył oświadczenia mieszkaniowego z [...] marca 2011r., w którym Skarżący wskazał, że rozwiódł się z małżonką i oświadczył, że córka pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
K[...]OSG decyzją z [...] grudnia 2020r. ponownie orzekł, jak w ww. decyzji z [...] lutego 2020r., w uzasadnieniu wskazując na brak podstaw, w rozumieniu art. 93 u.SG do uznania, że córka, po orzeczeniu rozwodu, pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym ze Skarżącym. Na poparcie stanowiska przywołał wyrok WSA w Warszawie z 20 października 2011r. sygn. akt II SA/Wa 1114/11, z którego wynika, że ustalenia wyroku rozwodowego wykluczają możliwość uznania syna skarżącego za członka rodziny funkcjonariusza uwzględnianego przy przydziale lokalu. Syn skarżącego winien zamieszkiwać tam, gdzie w danej chwili zamieszkuje jego matka, która - co jest okolicznością niesporną -jako była małżonka, nie jest członkiem rodziny funkcjonariusza. Prawa syna skarżącego są pochodnymi praw jego matki. To matka jest zobowiązana do zapewnienia podstawowych potrzeb małoletniego syna, w tym mieszkania, to z nią związane jest centrum życiowe syna i to z nią pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym. Z tych też względów okolicznościami nieistotnymi z punktu widzenia prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostają okoliczności faktyczne, tj. fakt wspólnego zamieszkiwania funkcjonariusza z byłą żoną i synem, czy też częściowe partycypowanie w kosztach utrzymania syna. Nie ma również znaczenia dla wyniku sprawy definicja wspólnego gospodarstwa zawarta w ustawie o pomocy społecznej, gdyż przepisy tego aktu prawnego nie miały w rozpoznawanej sprawie zastosowania. Oznacza to, że organ w sposób prawidłowy i wyczerpujący wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, istotne dla możliwości wydania wnioskowanej decyzji, co czyni zarzuty naruszenia prawa procesowego niezasadnymi. Skoro syn skarżącego nie może zostać uznany za członka rodziny uwzględnianego przy przydziale lokalu, to tym samym nie może on zostać uznany za członka rodziny branego pod uwagę przy określaniu wysokości należnego równoważnika pieniężnego. Organ wysokość tę określił w sposób prawidłowy - zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002r. - w wysokości 7,20 zł dziennie (...).
Skarżący w odwołaniu z [...] grudnia 2020r. od ww. decyzji K[...]OSG z [...] grudnia 2020r. zarzucił naruszenie: a) art. 73 k.p.a. - przez brak możliwości zapoznania się z dokumentacją w sprawie po zakończeniu postępowania, a przed wydaniem decyzji; b) art. 78 k.p.a. - przez brak przeprowadzenia dowodów z dokumentów bankowych na okoliczność ponoszenia kosztów utrzymania domu i spłaty kredytu hipotecznego. Skarżący wyjaśnił, że od [...] stycznia 2011r. do [...] grudnia 2019r., po orzeczeniu rozwodu, zamieszkiwał z córką i byłą żoną, pozostając we wspólnym gospodarstwie domowym, co stanowiło podstawę do otrzymywania równoważnika pieniężnego za brak lokalu w pełnym wymiarze. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów bankowych na okoliczność ponoszenia kosztów utrzymania domu i spłat kredytu hipotecznego i przeprowadzenie dowodów w postaci przesłuchania świadków: M. F. i R. C. zamieszkałych w [...] na okoliczność pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i byłą żoną w ww. okresie.
KGSG w uzasadnieniu ww. decyzji z [...] lutego 2021r. wskazał, że z art. 92 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 93 u.SG i § 4 rozporządzenia z 21 czerwca 2002r. wynika, że prawo do równoważnika za brak lokalu jest zastępczą formą realizacji prawa do lokalu przewidzianego w art. 92 u.SG. W sytuacji braku możliwości przydzielenia funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego przyznaje się równoważnik pieniężny jako świadczenie alternatywne - kompensacyjne. Nie sposób więc art. 96 u.SG interpretować w oderwaniu od całości regulacji dotyczących mieszkań funkcjonariuszy Straży Granicznej. Te same przesłanki winny decydować o uznaniu małoletniej córki za członka rodziny, uwzględnianego przy przydziale lokalu, co przy ustalaniu osób (członków rodziny) uwzględnionych przy określaniu wysokości równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Kluczowym w sprawie jest wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] grudnia 2010r., rozwiązujący związek małżeński Skarżącego przez rozwód, z powierzeniem wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką byłej żonie. Na mocy ww. wyroku matkę zobowiązano do zabezpieczenia potrzeb małoletniej córki, a wspólne zamieszkiwanie Skarżącego z byłą żoną i córką, czy też partycypowania w kosztach utrzymania pozostaje bez znaczenia w sytuacji prawnej.
KGSG zgodził się z argumentacją K[...]OSG wyrażoną w ww. decyzji z [...] grudnia 2020r. i uznał za niecelowe przeprowadzanie dowód wnioskowanych przez Skarżącego. Za bezpodstawny uznał zarzut naruszenia art. 73 k.p.a., gdyż Skarżący dwukrotnie: [...] i [...] listopada 2020r. był zawiadamiany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i załączonym materiałem dowodowym.
2. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] marca 2021r. wniósł o uchylenie ww. decyzji KGSG i ww. decyzji K[...]OSG z [...] grudnia 2020r., wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie:
- art. 93 pkt 2 u.SG - przez błędną wykładnię i przyjęcie, że córka Skarżącego nie jest członkiem jego rodziny w rozumiem przepisów ww. ustawy;
- § 4 rozporządzenia z 28 czerwca 2002r. - przez błędne uznanie, że Skarżącemu przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego - 7,20 zł dziennie od 12 stycznia 2011r., gdy Skarżący w tym okresie mieszkał wspólnie z córką, wobec czego zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, przysługiwał równoważnik w wysokości 14,40 zł dziennie;
- art. 7 k.p.a. - przez zaniechanie podjęcia niezbędnych czynności i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, wskazywanych przez stronę i nieuwzględnienia jej wniosków, co miało wypływ na niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. - przez niedopuszczenie dowodów wskazanych przez Skarżącego, z dokumentów bankowych - na okoliczności ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania domu i spłat kredytu oraz niedopuszczenia dowodu z zeznań świadków - na okoliczność wykazania, że Skarżący zamieszkiwał z córką we wspólnym gospodarstwie;
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dokonanie błędnej oceny dowodów oraz pominięcie wskazanych przez stronę faktów;
- art. 86 k.p.a. - przez niewyczerpanie środków dowodowych wskazanych przez Skarżącego i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na przesłuchaniu stron, które w istocie są ze sobą sprzeczne, co nie przyczyniło się do wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu od ww. decyzji z K[...]OSG z [...] grudnia 2020r.
3. KGSG w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zdaniem KGSG zarzuty dotyczący niewyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego są niezasadne, bo organ pierwszej instancji odebrał oświadczenia od świadków, a Skarżący nie wskazał jakie konkretnie fakty istotne dla sprawy zostały pominięte.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, gdyż KGSG w piśmie z [...] lipca 2021r., a Skarżący w piśmie z [...] lipca 2021r. wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.").
3. Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
4. Zdaniem Sądu istota sporu w sprawie sprowadzała się do tego, czy organy administracyjne obu instancji w sposób prawidłowy określiły Skarżącemu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od [...] stycznia 2011r. w wysokości 7,20 zł dziennie, zamiast 14,40 zł, przyznanego od [...] września 2005r.
Organy administracyjne wskazały, że w sprawie decydujące znaczenie miał wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] grudnia 2010r., rozwiązujący związek małżeński Skarżącego, w którym to orzeczeniu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką byłej żonie Skarżącego, zobowiązując ją do zabezpieczenia potrzeb małoletniej córki. Wyrok ten uprawomocnił się, więc organy uznały, że ani wspólne zamieszkiwanie Skarżącego z byłą żoną i córką ani partycypowanie przez Skarżącego w kosztach utrzymania domu pozostaje bez znaczenia w sprawie.
Skarżący z tym stanowiskiem się na zgadza, uznając, że organy obu instancji wydając w sprawie decyzje naruszyły zarówno przepisy prawa procesowego, jak i materialnego wskazane w skardze, a w szczególności art. 7, art. 75 § 1 i art. 78 § 1, art. 77 § 1 i art. 80k.p.a. - przez niedopuszczenie dowodów wskazanych przez Skarżącego na okoliczność wykazania, że Skarżący zamieszkiwał z córką we wspólnym gospodarstwie, a więc niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dokonanie błędnej oceny dowodów oraz pominięcie wskazanych przez stronę faktów; art. 86 k.p.a. - przez niewyczerpanie środków dowodowych wskazanych przez Skarżącego i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na przesłuchaniu stron, które w istocie są ze sobą sprzeczne, co nie przyczyniło się do wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie; art. 93 pkt 2 u.SG - przez błędną wykładnię i przyjęcie, że córka Skarżącego nie jest członkiem jego rodziny w rozumiem przepisów ww. ustawy oraz § 4 rozporządzenia z 28 czerwca 2002r. - przez błędne uznanie, że Skarżącemu przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego - 7,20 zł dziennie od [...] stycznia 2011r., gdy Skarżący w tym okresie mieszkał wspólnie z córką, wobec czego zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, przysługiwał równoważnik w wysokości 14,40 zł dziennie;
5. Sąd w sporze przyznał rację organom administracyjnym, a nie Skarżącemu.
W tym miejscu warto wyraźnie podkreślić, iż zgodnie z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w Konstytucji RP jest przepis art. 6 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Postępowanie administracyjne jest niewątpliwie zorganizowanym procesem stosowania prawa, który obejmuje szereg etapów, w tym m.in. ustalenie, jaka norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym dla potrzeb rozstrzygnięcia. Ustalenie to jest związane bezpośrednio z kwestią podstawy materialnoprawnej decyzji administracyjnej. Przyjmując, iż sfera praw i wolności obywatelskich należy do materii ustawowej, podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej stanowić może tylko ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie.
Zasada praworządności wymaga, aby organy administracyjne nie złamały prawa, a ponadto wszelkie ich decyzje miały podstawę prawną i w swej treści uwzględniały obowiązujące normy prawne. Działania administracji powinny być zatem zgodne z: Konstytucją RP, ogólnymi zasadami prawa, prawem Unii Europejskiej, krajowym prawem ustawowym i wydanymi na jego podstawie aktami wykonawczymi (prawem delegowanym), zwyczajami i konwencyjnymi zasadami prawa międzynarodowego, które zostały włączone do rodzimego porządku prawnego orzeczeniami sądów na tyle, na ile według prawa krajowego mają one prawnie wiążący skutek, odpowiednimi wytycznymi administracyjnymi w stopniu, w jakim można się do nich odwoływać przy rozpoznawaniu sprawy przez sąd. Zasada praworządności zakłada jednocześnie możliwość skutecznego narzucenia administracji wypełnienia tych powinności oraz rodzi konieczność wzruszenia bezprawnych aktów administracyjnych, przy zapewnieniu jednak priorytetu innym zasadom chroniącym prawa jednostki w jej stosunkach z administracją. Zasadne jest stanowisko, zgodnie z którym praworządność działania jest zasadą fundamentalną, ale w jej ramach mieści się nie tylko obowiązek przestrzegania prawa, lecz również działania w granicach prawa z uwzględnieniem elementów celowości.
W ramach zasady z art. 7 Konstytucji RP oprócz wymogu "praworządności", rozumianego, jako zgodność działań z całym systemem prawa, mieści się także wymóg "legalności", rozumiany jako zgodność każdego działania z konkretną normą prawną, będącą dla niego podstawą prawną. Zasada legalności wymaga, aby każdy akt władczej ingerencji organu administracji państwowej w sferę prawną obywatela oparty był na konkretnie wskazanym przepisie prawa.
Niewątpliwie uznać należy, iż zasada legalności powinna być zasadniczym kryterium w procesach wykładni dokonywanych przez organy państwa.
Sąd wskazuje, że ustawodawca w u.SG. przewidział dwutorową realizację zasady przyznania funkcjonariuszowi w służbie stałej lokalu mieszkalnego.
Przede wszystkim - poprzez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której funkcjonariusz pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej (art. 92 ust. 1 u.SG).
Po drugie - przez przyznanie określonych w ustawie świadczeń pieniężnych, w tym równoważnika pieniężnego, przewidzianego w art. 96 ust. 1 u.SG.
W judykaturze przyjmuje się, że prawo do równoważnika pieniężnego jest formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego, przewidzianego w art. 92 u.SG. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przysługujące funkcjonariuszom prawo do równoważnika pieniężnego jest zastępczą formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego, jeżeli funkcjonariusz nie posiada lokalu w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Równoważnik ten ma zatem charakter kompensacyjny i jest surogatem uprawnienia zasadniczego, tj. prawa do otrzymania lokalu w naturze.
Uprawnienie do uzyskania lokalu jest prawem podstawowym, a dopiero, gdy nie można tego uprawnienia zrealizować, w grę może wchodzić przyznanie innej pomocy, w tym równoważnika za brak lokalu. Prawo do równoważnika za brak lokalu jest zatem zastępczą formą realizacji prawa do lokalu, którą przewidziano w art. 92 u.SG. Równoważnik pieniężny jest świadczeniem alternatywnym – kompensacyjnym, przyznawanym, gdy nie ma możliwości przydzielenia funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego.
Tym samym art. 96 u.SG należy interpretować w ujęciu systemowym, mając na względzie całość unormowań dotyczących mieszkań funkcjonariuszy Straży Granicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 kwietnia 2008r. sygn. akt I OSK 681/07 wskazał bowiem wyraźnie, że jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów prawa jest wykluczenie dopuszczalności wykładni normy prawnej w oderwaniu od pozostałych przepisów prawa, w których norma jest zawarta oraz w oderwaniu od całości rozwiązań prawnych ustaw.
Sąd rozpoznający skargę pogląd ten podziela i uznaje za własny. Na tej podstawie wskazuje, że rację miały organy administracyjne obu instancji, podnosząc, że niemożliwe było uwzględnienie przy ustalaniu wysokości ww. równoważnika pieniężnego za brak lokalu, małoletniej córki Skarżącego. Po pierwsze dlatego, że stosownie do art. 93 pkt 2 u.SG członkami rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z funkcjonariuszem we wspólnym gospodarstwie domowym dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej), pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia.
Ustawodawca w ww. przepisie, jak prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przewidział dwie przesłanki, których łączne spełnienie zezwala na uwzględnienie w przydziale lokalu mieszkalnego dzieci funkcjonariusza. Należą do nich: pozostawanie dziecka na utrzymani funkcjonariusza oraz pozostawanie dziecka we wspólnym gospodarstwie domowym. Zgodnie zaś ze złożonym do akt postępowania administracyjnego ww. wyrokiem rozwodowym, władzę rodzicielską nad córką funkcjonariusza powierzono matce, ustalając, że każdorazowym miejscem zamieszkania córki funkcjonariusza będzie aktualne miejsce zamieszkania jego matki.
Prawidłowe był zatem uznanie przez organy administracyjne obu instancji, że prawomocny wyrok rozwodowy, wydany wobec Skarżącego, wykluczał uznanie córki funkcjonariusza za członka rodziny Skarżącego, w rozumieniu art. 93 pkt 2 u.SG, uwzględnianego przy przydziale lokalu mieszkalnego, a tym samym przy ustalaniu wysokości równoważnika pieniężnego.
Na mocy § 4 rozporządzenia z 21 czerwca 2002r. wysokość równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wynosi dla funkcjonariusza posiadającego co najmniej jednego członka rodziny, o których mowa w art. 93 u.SG - 14,40 zł dziennie, dla pozostałych - 7,20 zł dziennie.
Sąd w związku z tym za zasadne nie uznał zarzutów skargi o naruszeniu norm prawa materialnego. Organy administracyjne w wydanych w sprawie decyzjach: KGSG w zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2021r., a K[...]OSG w decyzji z [...] grudnia 2020r. dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisów prawa materialnego, mając na względzie należycie ustalony stan faktyczny sprawy.
W postępowaniu dowodowym wykazano ponadto, że o ostatecznym kształcie decyzji organów obu instancji przesądził wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] grudnia 2010r., rozwiązujący związek małżeński Skarżącego przez rozwód, z powierzeniem wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką byłej żonie. Wyrok ten w rozumieniu art. 93 u.SG wyklucza byłą żonę jako członka rodziny i uniemożliwia uznanie córki za członka rodziny funkcjonariusza, uwzględnianego przy przydziale lokalu, jak i przy określaniu wysokości równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Z ww. orzeczenia Sądu powszechnego wynikało, że byłą żonę Skarżącego zobowiązano do zabezpieczenia potrzeb małoletniej córki i z matką związano centrum życiowe córki oraz obowiązek codziennej opieki nad dzieckiem, a tym samym obowiązek wspólnego zamieszkiwania i tworzenia z dzieckiem wspólnego gospodarstwa domowego.
Prawidłowe było w związku z tym ustalanie przez organy administracyjne obu instancji wysokości należnego Skarżącemu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego na poziome wynikającym z decyzji K[...]OSG z [...] grudnia 2020r.
Zdaniem Sądu, wbrew też stanowisku Skarżącego prezentowanemu w skardze oraz w toku postępowania administracyjnego, skoro Skarżący nie miał prawnego obowiązku prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z córką, nie można było uwzględnić ww. dziecka przy ustalaniu równoważnika pieniężnego.
Warto też wskazać, że skoro organy administracyjne nie kwestionowały faktycznych relacji łączących byłych małżonków i faktycznego ponoszenia kosztów przez Skarżącego na utrzymanie byłej rodziny, nie były zobowiązane przeprowadzać w tym zakresie postępowania dowodowego, wnioskowanego przez Skarżącego. Niezasadne były więc wszystkie podniesione w tym zakresie w skardze zarzuty o charakterze procesowym. Organy administracyjne prawidłowo bowiem przyjęły, że należało uwzględnić prawomocny wyrok rozwodowy, wydany wobec Skarżącego, w którym uregulowano stosunek opiekuńczo - prawny dziecka Skarżącego. W związku z tym bez znaczenia, przy określaniu równoważnika pieniężnego, pozostawała podnoszona przez Skarżącego okoliczność faktycznego wspólnego zamieszkiwania byłych małżonków z córką, czy też partycypowanie przez Skarżącego w kosztach utrzymania córki oraz kosztach spłaty kredytu na wspólnie zajmowany dom (dowodów z dokumentów bankowych na okoliczność ponoszenia kosztów utrzymania domu i spłat kredytu hipotecznego oraz dowodów w postaci przesłuchania świadków, bądź weryfikowania złożonych przez nich zeznań na okoliczność zamieszkiwania i pozostawania funkcjonariusza we wspólnym gospodarstwie domowym z córką oraz byłą żoną).
Analogiczne stanowisko prezentowały też składy orzekające Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zbliżonych stanach prawnych, choć dotyczących innych niż Straż Graniczna formacji (por. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 27 sierpnia 2020r. sygn. akt II SA/Wa 2202/19; 24 września 2020r. sygn. akt II SA/Wa 961/20 – dostępne na www.nsa.gov.pl).
Sąd podziela ponadto przytoczone przez organy stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2011r. sygn. akt II SA/Wa 1114/11, który wydano w podobnym stanie faktycznym do rozpoznawanej sprawy. W orzeczeniu tym wyjaśniono, że Sąd w wyroku rozwodowym wykluczył możliwość uznania małoletniego dziecka za członka rodziny funkcjonariusza, uznając za nieistotne okoliczności wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie funkcjonariusza z dzieckiem i byłą żoną oraz partycypowania w kosztach jego utrzymania. Sąd wskazał również na konieczność spójnego traktowania przepisów mieszkaniowych w zakresie prawa do lokalu i uprawnień z niego wynikających, stwierdzając że skoro syn skarżącego nie może zostać uznany za członka rodziny uwzględnionego przy przydziale lokalu, to tym samym nie może on zostać uznany za członka rodziny branego pod uwagę przy określaniu wysokości należnego równoważnika pieniężnego. Skład orzekający WSA w Warszawie aprobuje powyższy pogląd i wskazuje, że wykładnia przepisów prawa dokonana w rozpoznawanej sprawie była prawidłowa i zasługiwała na aprobatę.
6. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, za zasadne uznał oddalenie skargi, na mocy art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI