II SA/Wa 1153/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-11-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjaurlop wypoczynkowyekwiwalent pieniężnyprawo administracyjnesłużby munduroweTrybunał Konstytucyjnyprawo pracyuposażeniezwolnienie ze służby

WSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą policjantowi wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, uznając, że należy go obliczyć według nowszych, korzystniejszych przepisów.

Policjant skarżył decyzję odmawiającą mu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Sprawa dotyczyła sposobu obliczenia tego ekwiwalentu po zmianach wprowadzonych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. i późniejszej nowelizacji ustawy o Policji. Sąd uznał, że organ błędnie zinterpretował przepisy, odmawiając policjantowi wyrównania i uchylił zaskarżoną decyzję.

Policjant B.T. złożył skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą mu wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Spór dotyczył interpretacji przepisów art. 115a ustawy o Policji w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał poprzednie brzmienie przepisu za niezgodne z Konstytucją, oraz późniejszej nowelizacji z 2020 r. Wcześniej ekwiwalent był obliczany według współczynnika 1/30, a po zmianach wprowadzono współczynnik 1/21. Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych z 2020 r. wprowadziła zasady stosowania nowych przepisów, w tym proporcjonalność obliczeń dla urlopów przed i po 6 listopada 2018 r. Organ administracji uznał, że policjantowi zwolnionemu ze służby w 2023 r. należy się ekwiwalent obliczony proporcjonalnie według starych i nowych przepisów, co skutkowało odmową wyrównania. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzje obu instancji. Sąd podkreślił, że wyrok TK wyeliminował z obrotu prawnego przepis z współczynnikiem 1/30, a prawo do ekwiwalentu jest bezwarunkowe. Sąd uznał, że zasada proporcjonalności z ustawy z 2020 r. nie może być stosowana w sposób, który prowadziłby do zaniżenia ekwiwalentu dla funkcjonariuszy zwolnionych po 6 listopada 2018 r., gdyż prawo do ekwiwalentu powinno być ustalane według przepisów obowiązujących w dacie nabycia do niego prawa, a po zmianach prawnych powinien być stosowany współczynnik 1/21 dla wszystkich dni niewykorzystanego urlopu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, policjantowi zwolnionemu ze służby po 6 listopada 2018 r. przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop obliczony według przepisów obowiązujących od 1 października 2020 r. (współczynnik 1/21), a zasada proporcjonalności nie może prowadzić do zaniżenia tego świadczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok TK wyeliminował z obrotu prawnego przepis z współczynnikiem 1/30, a prawo do ekwiwalentu jest bezwarunkowe. Zasada proporcjonalności z ustawy z 2020 r. nie może być stosowana w sposób sprzeczny z konstytucyjnym prawem do urlopu i jego ekwiwalentu, zwłaszcza gdy dotyczy funkcjonariuszy zwolnionych po dacie wejścia w życie wyroku TK.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.o.P. art. 115a

Ustawa o Policji

Przepis w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. (współczynnik 1/30) został uznany za niezgodny z Konstytucją. Po 1 października 2020 r. obowiązuje brzmienie ze współczynnikiem 1/21, które stosuje się do spraw policjantów zwolnionych ze służby od 6 listopada 2018 r.

u.o.s.w.s.m. art. 9 § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych

Przepis ten określa zasady stosowania zmienionego art. 115a ustawy o Policji, w tym stosowanie go do spraw policjantów zwolnionych ze służby od 6 listopada 2018 r. oraz mechanizm proporcjonalności obliczeń.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

u.o.P. art. 114 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o Policji

u.o.P. art. 114 § ust. 2

Ustawa o Policji

Potwierdza prawo policjanta zwolnionego ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu sprzed 6 listopada 2018 r. z Konstytucją RP (wyrok TK K 7/15). Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop jest bezwarunkowe i ma charakter konstytucyjny. Zasada proporcjonalności z ustawy z 2020 r. nie może prowadzić do zaniżenia ekwiwalentu dla funkcjonariuszy zwolnionych po 6 listopada 2018 r. Niedopuszczalność stosowania zaniżonego współczynnika 1/30 do obliczenia ekwiwalentu za okres sprzed 6 listopada 2018 r., gdy stosunek służbowy ustał po tej dacie.

Odrzucone argumenty

Organ administracji argumentował, że ekwiwalent powinien być obliczony proporcjonalnie według przepisów obowiązujących przed i po 6 listopada 2018 r., co skutkowało odmową wyrównania.

Godne uwagi sformułowania

prawo policjanta zwalnianego ze służby do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe wynika z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzekania w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, czy też zaistniałego po tej dacie. świadczenie za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za okres przypadający przed 6 października 2018 r. ustalane przy zastosowaniu wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta przestaje być ekwiwalentne, bowiem jako zaniżone w stosunku do wynagrodzenia za urlop wykorzystywany w naturze nie może być uznane za rekompensatę równoważną (ekwiwalentną).

Skład orzekający

Iwona Maciejuk

przewodniczący

Ewa Radziszewska-Krupa

członek

Dorota Kozub-Marciniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego i nowelizacji przepisów, zwłaszcza w kontekście stosowania zasady proporcjonalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych ze służby po 6 listopada 2018 r. i sposobu obliczania ekwiwalentu za urlopy przypadające przed i po tej dacie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa funkcjonariuszy służb mundurowych do ekwiwalentu za urlop, które było przedmiotem interwencji Trybunału Konstytucyjnego. Pokazuje, jak skomplikowane mogą być skutki orzeczeń TK i nowelizacji przepisów.

Policjancie, czy wiesz, jak powinien być obliczany ekwiwalent za Twój niewykorzystany urlop? Sąd wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1153/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1782
art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B.T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz B.T. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
B. T. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji (dalej, jako: organ lub Komendant) z dnia [...] maja 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2024 r., którą organ działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r., poz. 145, ze zm.) w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2020, poz. 1610, dalej jako ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych), orzekł o odmowie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że prawo policjanta zwalnianego ze służby do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe wynika z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji.
Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115a ustawy o Policji, który do dnia 6 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
W dniu 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 2102) ogłoszony został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, w którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści przepisu art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że z dniem 6 listopada 2018 r. wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, z żadnego bowiem obowiązującego przepisu prawa nie wynikało, w jaki sposób należy ustalać wysokość omawianego ekwiwalentu.
Z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.
W konsekwencji, od dnia 1 października 2020 r., w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe (a więc z obowiązującym współczynnikiem ułamkowym 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego), chyba że sprawa dotycząca wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy została wszczęta i niezakończona przed dniem 6 listopada 2018 r. Zdaniem organ nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut dotyczący wtórnej niekonstytucyjności przepisów ww. ustawy.
Komendant podniósł, iż skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] stycznia 2023 r. W związku z tym zwolnieniem wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop. Na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, dokonano naliczenia wysokości ekwiwalentu. W oparciu o ww. przepisy wyliczono, że:
ekwiwalent za niewykorzystany urlop przed dniem 6 listopada 2018 r. wynosi brutto [...] zł (134 dni urlopu z zastosowaniem przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień)
ekwiwalent za niewykorzystany urlop po dniu 6 listopada 2018 r. wynosi brutto [...] zł (193 dni urlopu z zastosowaniem przelicznika 1/21 części miesięcznego uposażenia za I dzień).
W ocenie organu, w aktualnym stanie faktycznym i prawnym skarżącemu nie przysługuje prawo do wypłaty omawianego ekwiwalentu w wyższej niż dotychczas wysokości, bowiem dokonano ponownego obliczenia wysokości ekwiwalentu i wypłacono wyrównanie zgodnie z ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
art. 138 § 1 pkt 1 i nast. K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji;
art. 115a ustawy o Policji w części niezakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt. K 7/15, poprzez odmowę wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby;
art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie w stosunku do skarżącego zgodnego z prawem art. 9 ust. 1 i nast. ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych "poprzez o szczególnych rozwiązaniach (...), lecz pozostającej z niezgodzie z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30.10.2018r. sygn. akt. K 7/15";
art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 115a ustawy o Policji, a tym samym uniemożliwienie realizacji gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu pieniężnego zgodnie z treścią Wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. K 7/15.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co nastepuje:
Skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji [...] stycznia 2023 r. W związku ze zwolnieniem, funkcjonariuszowi został wypłacony ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy wyliczony na podstawie art. 115a ustawy o Policji. Ekwiwalent został ustalony proporcjonalnie. Za niewykorzystany urlop wypoczynkowy do 5 listopada 2018 r. przy zastosowania współczynnika 1/30 oraz od 6 listopada 2018 r. przy zastosowania współczynnika 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy organ odmawiając skarżącemu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, w odniesieniu do treści i skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. w sprawie K 7/15.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji o odmowie wypłaty skarżącemu wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, w związku ze zwolnieniem ze służby w dniu [...] stycznia 2023 r. naruszają art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim należy zauważyć, że z dniem opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102), czyli 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2021 r. o sygn. akt III OSK 2832/21). Oznacza to, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, czy też zaistniałego po tej dacie.
W uzasadnieniu Trybunał wskazał, że prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. Stosownie do art. 114 ust. 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz niewykorzystany czas wolny od służby (przyznany za pracę ponad wymiar) otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Jak podkreślił Trybunał, celem tej regulacji jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych praw do corocznych płatnych urlopów. Pracownik zwalniany ze służby powinien otrzymać równowartość niewykorzystanych urlopów. Po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne będące ekwiwalentem. Trybunał wyjaśnił, że ustawodawca przyznał policjantom prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych, zaś wcześniejsza regulacja przewidywała 30 dni kalendarzowych. Tym samym kwestionowany art. 115a nawiązuje do poprzednich unormowań wymiaru urlopu wypoczynkowego, bowiem przyjęty w nim współczynnik 1/30 odnosi się do wymiaru urlopu obliczanego według dni kalendarzowych, nie zaś roboczych. Przyjęcie wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji.
W myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W momencie opublikowania wyroku Trybunału zostaje obalone domniemanie konstytucyjności normy prawnej, której dotyczy orzeczenie, a skutek uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu następuje od momentu jego wejścia w życie (ex tunc). Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu, co w niniejszej sprawie skutkuje tym, że współczynnik ułamkowy 1/30, zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, nie może mieć zastosowania.
Na skutek wyroku Trybunału wymiar ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został zmieniony. Od dnia 1 października 2020 r. na mocy art. 1 pkt 16 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych art. 115a stanowi, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Jednakże w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.
Analizując treść art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych należy wskazać, iż ustawodawca przewiduje dwie sytuacje stosowania "nowego brzmienia" art. 115a ustawy o Policji, są to sprawy wszczęte i niezakończone do 6 listopada 2018 r. oraz sprawy policjantów, z którymi stosunek służbowy uległ rozwiązaniu z tą datą lub później. W kolejnych zdaniach powołanego przepisu ustawodawca wprowadził mechanizm proporcjonalności, którego osią stałą się data wskazana w tym przepisie.
Dostrzec należy, że zarówno w pragmatykach służbowych służb mundurowych jak i prawie pracy przyjmuje się zgodnie, iż prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy jest niezależne od sposobu ustania stosunku służbowego (administracyjnego) i stosunku pracy (nawiązanego na podstawie przepisów Kodeksu pracy). Jest ono prawem pochodnym od prawa do urlopu. Urlopem niewykorzystanym, za który przysługuje ekwiwalent pieniężny, jest zarówno urlop bieżący, jak i urlopy zaległe. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia [...] stycznia 1974 r. sygn. akt [...] przyjął (pogląd ten pozostaje aktualny), że prawo do niewykorzystanych urlopów zaległych z powodu rozwiązania stosunku pracy i niemożności ich wykorzystania w okresie wypowiedzenia przekształca się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego za te urlopy. Świadczenia związane z rozwiązaniem stosunku służbowego, czy też pracy, stają się wymagalne od dnia ustania tego stosunku, a zatem wysokość przysługującego funkcjonariuszowi (odpowiednio pracownikowi) świadczenia winna być ustalana wg. przepisów obowiązujących w dacie nabycia prawa do tego świadczenia. W przypadku ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy mamy do czynienia ze świadczeniem ekwiwalentnym, a więc zamiennym w stosunku do świadczenia spełnionego w naturze. W sytuacji wykorzystania urlopu wypoczynkowego, bądź dodatkowego z roku bieżącego lub z lat poprzednich, funkcjonariusz otrzymuje uposażenie, które mu przysługuje w dacie korzystania z tego urlopu, bez pomniejszenia uposażenia za okres urlopu przypadającego w latach, gdy uposażenie było niższe, ze względu na obowiązywanie innych przepisów płacowych. Nie ma więc racjonalnych podstaw, aby różnicować sytuację finansową funkcjonariusza w zależności od tego, czy otrzymuje on wynagrodzenie urlopowe za urlop wykorzystywany w naturze (w wysokości ustalanej wg. zasad obowiązujących w czasie korzystania z urlopu wypoczynkowego), np. w okresie wypowiedzenia, czy też ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop ustalany odrębnie dla okresu przed i po 6 listopada 2018 r., np. gdy zwolnienie lekarskie lub zastosowany tryb zwolnienia ze służby uniemożliwia funkcjonariuszowi wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w naturze. Świadczenie za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za okres przypadający przed 6 października 2018 r. ustalane przy zastosowaniu wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta przestaje być ekwiwalentne, bowiem jako zaniżone w stosunku do wynagrodzenia za urlop wykorzystywany w naturze nie może być uznane za rekompensatę równoważną (ekwiwalentną). Prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji, na co jednoznacznie zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15.
W ocenie Sądu, omawianej zasady proporcjonalności nie sposób stosować do ustalania wysokości świadczenia ekwiwalentnego funkcjonariusza, z którym stosunek służbowy ustał po 6 października 2018 r. Funkcjonariuszowi przysługuje bowiem świadczenie ustalane w oparciu o normę prawną obowiązującą w dacie nabycia do niego prawa, a więc przy zastosowaniu wprost art. 115a ustawy o Policji ustalającego współczynnik ekwiwalentu - 1/21 dla wszystkich bez wyjątku dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego.
W niniejszej sprawie niedopuszczalna jest taka wykładnia art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, która zezwala na zastosowanie zasady proporcjonalności (różnicowania zasad ustalania wysokości świadczenia w zależności od okresów, za które urlop przysługiwał) do świadczenia, do którego funkcjonariusz nabyłby prawo po 6 listopada 2018 r. Prowadziłaby ona bowiem do wewnętrznej sprzeczności przepisu prawnego. W pierwszym zdaniu art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, wskazano, iż do funkcjonariuszy Policji zwolnionych ze służby od 6 listopada 2018 r. stosuje się przepis art. 115a w brzmieniu nadanych ustawą nowelizującą, aby w kolejnym zdaniu wprowadzić regulację sprzeczną z normą wcześniejszą, którą ma doprecyzowywać. Przyjęcie odmiennego punktu widzenia burzyłoby dotychczas stosowane rozwiązania systemowe wspólne dla wszystkich stosunków prawnych kształtujących zatrudnienie. W "Systemie Prawa Administracyjnego, R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Tom 11, Stosunek służbowy, T . Kuczyński, E. Mazurczak – Jasińska, J. Selina, wyd. C. H. Beck, 2011, str. 393" wskazano, iż cyt. "Analiza przepisów urlopowych dotyczących funkcjonariuszy prowadzi do wniosku, że mimo występujących różnic w wymiarze należnego świadczenia wypoczynkowego (...) zasady i tryb ich udzielania zostały oparte na analogicznych założeniach konstrukcyjnych. (...) Status urlopowy pracowników pragmatycznych nie różni się w zasadniczy sposób od statusu innych grup pracowniczych". Jak wskazuje się w doktrynie, jednym z czynników, które mają istotny wpływ na skuteczność oddziaływań za pomocą prawa, jest czytelność sytemu prawnego. System prawa powinien być tak skonstruowany, by umożliwiać zainteresowanym odnajdywanie odpowiedzi na pytania prawne w możliwie najdogodniejszy sposób (S. Wronkowska. Zarys koncepcji państwa prawnego w polskiej literaturze politycznej i prawnej, Warszawa 1995 r., str. 74).
Ponownego podkreślenia wymaga, iż Trybunał Konstytucyjny w powołanym orzeczeniu wyinterpretował z przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą, świadczeniem ekwiwalentnym za niewykorzystany dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Tym samym przyznał policjantowi prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w adekwatnej wysokości. Odmienne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych. W przedmiotowej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, czyli prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które jak to podkreślono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mają charakter bezwarunkowy.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że rozstrzygając w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop organ naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozstrzygając sprawę organ uwzględni ocenę prawną dokonaną w niniejszym wyroku. Organ uwzględni, że art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, nie może stanowić przeszkody do zastosowania w sprawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. Oznacza to, że w przypadku ustania stosunku służbowego po 6 listopada 2018 r. świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu, bez względu na okres, w którym urlop wypoczynkowy lub dodatkowy nie został wykorzystany w naturze, jest wynagrodzenie w wysokości 1/21 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 361). Do kosztów tych zaliczono wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 złotych.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI