II SA/Wa 1146/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji utrzymujące w mocy odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia.
Skarżący K. J. domagał się stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji z 2016 r. o odmowie wydania zaświadczenia. Po wielokrotnych odmowach wszczęcia postępowania przez organy Policji, w tym Komendanta Głównego, skarżący wniósł skargę do WSA. Sąd uznał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie ma zastosowania do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia, a zatem odmowa wszczęcia postępowania była prawidłowa.
Sprawa dotyczyła skargi K. J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji, które utrzymało w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji z 2016 r. o odmowie wydania zaświadczenia. Skarżący wielokrotnie próbował doprowadzić do stwierdzenia nieważności pierwotnego postanowienia, jednak organy Policji konsekwentnie odmawiały wszczęcia postępowania, wskazując na brak podstaw prawnych do stosowania trybów nadzwyczajnych (w tym stwierdzenia nieważności) do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, podzielił stanowisko organów. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń jest odrębne od postępowania jurysdykcyjnego i nie stosuje się do niego przepisów o trybach nadzwyczajnych, takich jak stwierdzenie nieważności, chyba że istnieje wyraźna podstawa prawna. Ponieważ taka podstawa nie istniała, odmowa wszczęcia postępowania była prawidłowa, a skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie ma zastosowania do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia, ponieważ jest to odrębne postępowanie, do którego nie stosuje się przepisów o trybach nadzwyczajnych bez wyraźnej podstawy prawnej.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń jest odrębne od postępowania jurysdykcyjnego i nie stosuje się do niego przepisów o trybach nadzwyczajnych (jak stwierdzenie nieważności) bez wyraźnej podstawy prawnej, której brak w K.p.a. w odniesieniu do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 119 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 219
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie ma zastosowania do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia. Odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a K.p.a. była prawidłowa z uwagi na brak podstaw prawnych do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności.
Odrzucone argumenty
Zaskarżone postanowienie narusza art. 61a K.p.a., art. 32 Konstytucji RP oraz art. 107 § 3 K.p.a. Organ błędnie przyjął, że nie istnieje podstawa prawna do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie unieważnienia aktów administracyjnych.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności na żądanie strony składa się z dwóch etapów. W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne. Przez 'inne uzasadnione przyczyny', o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że takie postanowienia są zaskarżalne zażaleniem ze względu na to, że są one wydawane poza ramami postępowania administracyjnego ogólnego. W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że prowadzenie przez organ Policji postępowania w trybie art. 156 § 1 K.p.a. o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie wydania K. J. zaświadczenia o żądanej przez niego treści jest niedopuszczalne.
Skład orzekający
Sławomir Antoniuk
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Góraj
sędzia
Dorota Kozub-Marciniak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów K.p.a. dotyczących odmowy wszczęcia postępowania oraz stosowania trybów nadzwyczajnych do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wydania zaświadczenia i próby stwierdzenia nieważności takiego postanowienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność procedur administracyjnych i walkę strony z systemem przez wiele lat, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym.
“Wieloletnia batalia o zaświadczenie: Sąd wyjaśnia, kiedy nie można żądać stwierdzenia nieważności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 1146/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2025-03-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Góraj Dorota Kozub-Marciniak Sławomir Antoniuk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Administracyjne postępowanie Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Uzasadnienie Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572); zwanej dalej K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia K. J. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Komendant Powiatowy Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] odmówił K. J. wydania zaświadczenia o treści przez niego wskazanej. Po rozpoznaniu zażalenia Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 80/17 oddalił skargę K. J. Pismem z [...] lutego 2021 r. K. J. skierował do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], za pośrednictwem Komendanta Powiatowego Policji w [...], wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Po rozpoznaniu powyższego wniosku, Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Po rozpoznaniu zażalenia Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2323/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]. W dniu [...] stycznia 2022 r. K. J. ponownie skierował do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wystąpienie, w którym wniósł o unieważnienie postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] z uwagi na wydanie go z rażącym naruszeniem prawa. Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Po rozpoznaniu zażalenia Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] . Ponadto Komendant Wojewódzki Policji w [...] , po rozpoznaniu skargi-pisma K. J. z dnia [...] listopada 2021 r., postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...]ponownie odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. W dniu [...] stycznia 2024 r. K. J. złożył do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] kolejny wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Po rozpoznaniu zażalenia Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...]. Niezależnie od powyższego w dniu [...] marca 2024 r. K. J. ponownie skierował do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Po rozpoznaniu zażalenia, w którym wnioskodawca pojął polemikę z treścią uzasadnienia powyższego postanowienia, Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ stwierdził, że zgodnie z treścią art. 157 § 2 K.p.a., postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania w omawianym trybie wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność, przy czym niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania może mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Samo więc złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Komendant Główny Policji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności na żądanie strony składa się więc z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 K.p.a. Stosownie do treści art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61 a § 2 K.p.a.). Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym i wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt l OSK 2159/12 i z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt l OSK 1635/14). W myśl art. 219 K.p.a., odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (ewentualnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). W doktrynie prezentowany jest pogląd, że takie postanowienia są zaskarżalne zażaleniem ze względu na to, że są one wydawane poza ramami postępowania administracyjnego ogólnego (zob. Komentarz do art. 219 K.p.a., B. Adamiak 2017, wyd. 5 Janusz Borkowski/Barbara Adamiak, System Informacji Prawnej Legalis). Dopuszczalność zaskarżenia tych postanowień wynika z odrębnej normy art. 219 K.p.a., a nie z normy zawartej w przepisie art. 141 § 1 K.p.a. dotyczącym postępowania jurysdykcyjnego. Ponadto w postępowaniu uregulowanym w Dziale VII K.p.a. nie wydaje się decyzji administracyjnych. Organ zaznaczył, że w przypadku, gdyby do postanowień wydawanych w sprawach zaświadczeń miałyby być stosowane przepisy o trybach nadzwyczajnych, konieczna byłaby ku temu wyraźna podstawa prawna, taka jaką w postępowaniu jurysdykcyjnym jest art. 126 K.p.a. Podstawy takiej nie ma, a zatem wobec postanowień wydawanych w sprawach wydawania zaświadczeń przepisy K.p.a. dotyczące trybów nadzwyczajnych nie mają zastosowania. W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że prowadzenie przez organ Policji postępowania w trybie art. 156 § 1 K.p.a. o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie wydania K. J. zaświadczenia o żądanej przez niego treści jest niedopuszczalne, a zatem konieczne jest wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 61a K.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 656/18). W związku z powyższym rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] należy uznać za prawidłowe, a zarzuty wnioskodawcy za nieuzasadnione. Ponadto wyjaśnił, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] był organem właściwym do wydania postanowienia z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...], które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...]. W doktrynie i orzecznictwie funkcjonuje pogląd, zgodnie z którym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 K.p.a. wyłącznie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy w sprawie zostało wydane co do tego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 K.p.a. rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Nie wyklucza to jednak sytuacji, gdy najpierw zostanie stwierdzona nieważność wyłącznie rozstrzygnięcia organu drugiej instancji, a następnie (w późniejszym czasie) inny właściwy organ stwierdzi nieważność pozostawionego w obrocie prawnym rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W przypadku zatem, gdy strona kieruje żądanie stwierdzenia nieważności do organu, który w świetle art. 157 § 1 K.p.a. byłby w określonej sytuacji właściwy do wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, a organ ten stwierdzi istnienie w sposób oczywisty przeszkody wykluczającej prowadzenie danego postępowania, uprawniony jest do odniesienia się do takiego żądania strony poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a K.p.a.), co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Postanowienie to podlega zaskarżeniu do organu wyższego stopnia, który w przypadku, gdy nie doszuka się podstaw do odmowy wszczęcia danego postępowania, może zarówno uchylić wydane w tym zakresie postanowienie, jak też wszcząć żądane przez stronę postępowanie nieważnościowe i przeprowadzić je w odniesieniu do rozstrzygnięcia organu pierwszej i drugiej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. J. wniósł o uchylenie postanowienia Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] wskazując, że jest ono wadliwe. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 61a K.p.a., 32 ustawy zasadniczej oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie. Wskazał, że wobec niespełnienia zaskarżonym postanowieniem konstytutywnych wymagań określonych przepisem z art. 107 § 3 K.p.a., zaskarżone orzeczenie nie może funkcjonować w obiegu prawnym. Organ błędnie przyjął, iż strona wnosząc z przywołania piśmiennictwa i judykatury, w tym NSA, o unieważnienie aktów administracyjnych nie ma racji i nie istnieje podstawa prawna do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w takiej sprawie. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. skarżący podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a." Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżenie do sądu administracyjnego określonego aktu lub czynności (bezczynności) organu oznacza, że przedmiotem postępowania sądowego jest sprawa administracyjna, w której wydano zaskarżony akt lub czynność (dopuszczono się bezczynności). W konsekwencji więc przedmiot i ramy postępowania sądowoadministracyjnego wyznacza stosunek administracyjnoprawny, badanie zaś konkretyzacji tego stosunku stanowi istotę postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzenie spełnienia wszystkich istotnych (materialnych i procesowych) wymagań tego procesu konkretyzacji stanowi w postępowaniu sądowoadministracyjnym podstawowy warunek uznania zaskarżonej decyzji za legalną (por. T. Woś [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, red. T. Woś, Warszawa 2004, s. 30). Dla Sądu zarzuty i wnioski skargi mają charakter niewiążącej informacji o ewentualnej wadliwości zaskarżonego aktu, obowiązkiem sądu bowiem jest dokonanie pełnej analizy prawnej przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, które były lub powinny być podstawą zaskarżonej decyzji. Z tego punktu widzenia sąd administracyjny nie musi odnosić się do tych zagadnień podnoszonych w skardze, które nie mają znaczenia prawnego dla bytu kontrolowanego aktu administracyjnego (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, WKP 2018 r.). Zaskarżonym postanowieniem KGP utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] o odmowie wydania skarżącemu zaświadczenia o żądanej treści. Podkreślić należy, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już w wyniku wstępnej analizy wniosku. Powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie m.in. w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1771/12, gdzie stwierdzono, że zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zaznaczyć również należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (vide wyrok NSA z 18 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 999/14). Słusznie organ zauważa, że art. 156 K.p.a. nie będzie miał zastosowania do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia. Pogląd ten zbieżny jest ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 6 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 656/18, który Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela. Zauważyć należy, że przepis art. 1 K.p.a., określający przedmiotowy i podmiotowy zakres obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego, wyróżnia m.in. postępowania jurysdykcyjne (pkt 1 i 2) oraz postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń (pkt 4). Unormowania dotyczące wydawania zaświadczeń znajdują się w Dziale VII K.p.a., a unormowania dotyczące postępowania jurysdykcyjnego w Dziale II K.p.a. Do postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń odnoszą się niewątpliwie, tak jak i do postępowania jurysdykcyjnego, zasady ogólne określone w Rozdziale 2 Działu I K.p.a. i wynikające z nich standardy postępowania przed organem administracji publicznej, oczywiście w zakresie korespondującym ze specyfiką postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń. W świetle art. 16 § 1 zdanie drugie K.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub ustawach szczególnych. Wyrażona w tym przepisie zasada ogólna odnosi się do decyzji ostatecznej. Również przepisy K.p.a. dotyczące tzw. trybów nadzwyczajnych, o których mowa w art. 16 § 1 K.p.a., znajdujące się w Dziale II K.p.a., dotyczą decyzji administracyjnych. Dopuszczalność stosowania powyższej zasady i powiązanych z nią unormowań w zakresie trybów nadzwyczajnych wobec innych aktów administracyjnych niż decyzja wymaga wyraźnej podstawy normatywnej. Podstawa taka jest zawarta w art. 126 K.p.a., zgodnie z tym przepisem do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Przepis art. 126 znajduje się w rozdziale 9 Działu II K.p.a., a zatem dotyczy wyłącznie postępowania jurysdykcyjnego i postanowień wydawanych w toku tego właśnie postępowania. Nie ma zatem podstaw do "odpowiedniego stosowania przepisów", o jakich w nim mowa do postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń. Odrębność postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń jest związana ze specyficznym charakterem tego postępowania. Jest to postępowanie uproszczone, w którym nie rozstrzyga się sprawy administracyjnej poprzez skonkretyzowanie i zindywidualizowanie ogólnej i abstrakcyjnej normy prawa administracyjnego. Stosowanie ogólnych standardów postępowania administracyjnego do postępowania wyjaśniającego, o jakim mowa w art. 218 § 2 K.p.a., nie jest konsekwencją stosowania art. 126 K.p.a., lecz zasad ogólnych postępowania administracyjnego z uwzględnieniem specyfiki postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń. Uwzględnianie tych zasad w sposób pozwalający na odpowiednie odniesienie do postępowania w sprawach wydawania zaświadczenia pewnych uniwersalnych reguł postępowania jurysdykcyjnego, związanych np. z realizacją zasady prawdy obiektywnej, nie oznacza stosowania w postępowaniach w sprawach wydawania zaświadczeń przepisów regulujących jurysdykcyjne postępowanie administracyjne. Postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 K.p.a., spełnia jedynie rolę pomocniczą i nie można go utożsamiać z postępowaniem dowodowym, o którym mowa w Dziale II K.p.a., kiedy to organ przed wydaniem decyzji ma obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego na podstawie oceny przeprowadzonych dowodów. Przedmiotem tego postępowania jest badanie, czy w ewidencji, rejestrach są dane, które mogą być podstawą wystawienia zaświadczenia. Odpowiednie stosowanie niektórych przepisów Działu II K.p.a. w postępowaniu w sprawie wydawania zaświadczeń jako konsekwencji stosowania zasad ogólnych z Działu I K.p.a. (a nie jako konsekwencji normy wynikającej z art. 126 K.p.a.), nie może jednak w żaden sposób zmienić charakteru tego postępowania, ponieważ przy odpowiednim stosowaniu wszelkich przepisów prawa modyfikacji mogą podlegać jedynie przepisy odpowiednio stosowane, a nie przepisy, które mają być przez nie uzupełniane (por. J. Nowacki, Analogia legis, Warszawa 1966, s. 146; B. Adamiak, J. Borkowski, Zakład administracyjny w postępowaniu administracyjnym, Studia Iuridica 1996, nr 32, s. 23 i n.; A. Błachnio-Parzych, Przepisy odsyłające systemowo (wybrane zagadnienia), PiP 2003, nr 1, s. 51). Stosownie do treści art. 219 K.p.a., odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że ww. postanowienia są zaskarżalne zażaleniem ze względu na to, że są one wydawane poza ramami postępowania administracyjnego ogólnego (Komentarz do art. 219 K.p.a. B. Adamiak 2017, wyd. 5 Janusz Borkowski/Barbara Adamiak, System Informacji Prawnej Legalis). Dopuszczalność zaskarżenia tych postanowień wynika z odrębnej normy art. 219 K.p.a., a nie z normy zawartej w przepisie art. 141 § 1 K.p.a. dotyczącym postępowania jurysdykcyjnego. Ponadto w postępowaniu uregulowanym w Dziale VII K.p.a. nie wydaje się decyzji administracyjnych. Zdaniem Sądu w przypadku, gdyby do postanowień wydawanych w sprawach zaświadczeń miałyby być stosowane przepisy o trybach nadzwyczajnych, konieczna byłaby ku temu wyraźna podstawa prawna, taka jaką w postępowaniu jurysdykcyjnym jest art. 126 K.p.a. Podstawy takiej nie ma, a zatem wobec postanowień wydawanych w sprawach wydawania zaświadczeń przepisy k.p.a. dotyczące trybów nadzwyczajnych nie mają zastosowania. W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że prowadzenie przez organ postępowania w trybie art. 156 § 1 K.p.a. o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści było niedopuszczalne, a zatem wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 61a K.p.a. było prawidłowe. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie, nie narusza prawa, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a. Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI