II SA/Wa 1133/23

II SA/Wa 1133/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Lucyna Staniszewska
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 1450/24 - Wyrok NSA z 2024-11-21
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 20, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 3, art. 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 56 ust. 2 w zw. z art. 62 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 372
art. 26 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Lucyna Staniszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz J. J. kwotę: 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm.), zwanej dalej k.p.a., [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] w składzie: Przewodniczący, członek Komisji i Sekretarz Komisji, odmówiła udostępnienia informacji publicznej w zakresie tiret drugiego wniosku J. J. z dnia [...] czerwca 2022 r. w części dotyczącej udostępnienia wszystkich orzeczeń [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] wydanych w roku 2021.
W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. J. J. zwrócił się do [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] z wnioskiem o przekazanie w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. u.d.i.p. - zbiorczego sprawozdania z kwalifikacji wojskowej przeprowadzonej na terenie województwa [...], o którym mowa w § 15 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 listopada 2009 roku w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 822) za rok 2021; - wszystkich orzeczeń, decyzji i postanowień [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] wydanych w 2021 r. wraz z ewentualnymi poprzedzającymi je orzeczeniami, decyzjami i postanowieniami komisji lekarskich niższej instancji oraz ewentualnymi wyrokami sądów administracyjnych dotyczącymi przedmiotowych orzeczeń; - informacji o kontrolach prowadzonych przez [...] Wojewódzką Komisję Lekarską w [...] w roku 2021.
Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2022 r. [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] przesłała J. J. odpowiedź z dnia [...] lipca 2022 r. w której wskazała m.in., że orzeczenia komisji lekarskich nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Wyrokiem z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 464/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał [...] Wojewódzką Komisję Lekarską w [...] do rozpoznania wniosku J. J. z dnia [...] czerwca 2022 r. w zakresie tiret drugiego omawianego wniosku.
[...] Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] wskazała, że na mocy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (podniesiono, że ww. ustawa stanowiła podstawę działania [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] w okresie objętym wnioskiem) rozpatruje odwołanie od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej złożone przez osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień w terminie czternastu dni od dnia doręczenia orzeczenia. Ponadto na podstawie art. 133 k.p.a. organ administracji publicznej (w tym wypadku powiatowa komisja lekarska), który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu ([...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...]) w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie. Natomiast po wydaniu decyzji (orzeczenia) przez organ II instancji ([...] Wojewódzką Komisję Lekarską w [...]) akta organu I instancji (powiatowej komisji lekarskiej) są do niego zwracane wraz z decyzją organu II instancji i co za tym idzie [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] nie dysponuje orzeczeniami powiatowych komisji lekarskich. Mając powyższe na uwadze [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] nie może udostępnić dokumentów, których nie posiada.
Natomiast w kwestii orzeczeń [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] wyjaśniono, że zawarte w nich informacje (takie jak m.in. imię, nazwisko, imię ojca oraz rok urodzenia osoby orzekanej) stanowią dane osobowe rozumiane jako wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej) Osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej (art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - dalej RODO). Ponadto orzeczenia zawierają dane dotyczące zdrowia czyli dane osobowe uznawane za wrażliwe. Wskazano, że ochrona danych osobowych jest zagwarantowana prawnie i jest chroniona przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy. Wskazano, że RODO stanowi lex specialis w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeżeli zatem informacja publiczna zawiera dane osobowe, a nie wchodzi w grę wyjątek określony w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (dotyczący informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa do ochrony), nie można uznać, że zaistniała przesłanka legalizująca ich udostępnienie, pierwszeństwo ochrony mają wówczas dane osobowe, a tym samym wykonanie obowiązku informacyjnego nie stanowi przesłanki legalizującej ich udostępnienie. Odmienna wykładnia prowadziłaby do tego, że na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej można byłoby uzyskać legalnie dostęp do danych chronionych mocą RODO (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 kwietnia 2006 r., II SA/Wa 2227/05 i z 13 czerwca 2006 r., IISA/Wa 2016/05).
Skoro zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej (a taką jest osoba orzekana), a zanonimizowane orzeczenie przestaje mieć znamiona dokumentu (zostaje sam pusty szablon/wzór orzeczenia) [...]WKL odmówiła udostępnienia informacji publicznej.
Od decyzji tej J. J. wniósł odwołanie do Ministra Obrony Narodowej. Zarzucił m.in. naruszenie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej, poprzez błędne zastosowanie polegające na niepoprawnym przyjęciu, że udostępnienie żądanej informacji naruszyłoby prywatność osób fizycznych; art. 19 w zw. z art. 20 k.p.a. w zw. z § 13 ust. 2 pkt 3 i § 14 ust. 2-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 listopada 2009 roku w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 822) oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji przez organ w pełnym, a zatem niewłaściwym składzie, gdyż decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej w imieniu wojewódzkiej komisji lekarskiej powinien wydać jednoosobowo przewodniczący tej komisji; art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i pozwalający na ustalenie stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie odpowiedniego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia, czy żądana informacja rzeczywiście stanowi przetworzoną oraz poprzez związaną z tym niewłaściwą ocenę całokształtu materiału dowodowego i dowolność w ustaleniach faktycznych oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewskazanie przekonujących i niebudzących wątpliwości przesłanek na podstawie których organ pierwszej instancji uznał żądaną informację za informację przetworzoną. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.d.i.p. oraz w zw. z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. 2022 r. poz. 2305, z późn.zm) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r.
W uzasadnieniu Minister przedstawił ustalenia stanu faktycznego, jak wyżej. Rozstrzygając w sprawie wskazał m.in., że decyzja [...]WKL w szczególności jej uzasadnienie, spełnia niezbędne minimum aby uznać ją za spełniającą wymogi wyżej wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji słusznie odmówił udostępnienia skanów wszystkich orzeczeń [...]WKL wydanych w roku 2021 r., choć nie ze wszystkimi argumentami zawartymi w uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy się zgadza.
MON wskazał m.in., że organ pierwszej instancji zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawidłowo zakwalifikował orzeczenia [...]WKL i informacje w nich zawarte (takie jak m.in. imię, nazwisko, imię ojca oraz rok urodzenia oraz stan zdrowia osoby orzekanej) które bez wątpienia stanowią dane osobowe rozumiane jako wszelkie informacje dotyczące możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Wnioskodawca żąda określonych dokumentów (informacji) na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w której ustawodawca w jej art. 5 ust. 2 określił, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnice przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Organ wskazał m.in., że bez wątpienia żadna z orzekanych osób nie jest publiczną w zakresie jej podlegania kwalifikacji wojskowej, a orzeczenie jest decyzją która umożliwia zidentyfikowanie osoby lub może bezpośrednio lub pośrednio przyczynić się do zidentyfikowania. Do takich czynników identyfikujących i wrażliwych należy zaliczyć takie informacje zawarte w orzeczeniu jak imię i nazwisko. Ponadto bezsprzeczne jest, że orzeczenia zawierają dane dotyczące zdrowia czyli dane osobowe uznawane za wrażliwe, a ochrona danych osobowych jest zagwarantowana prawnie i jest chroniona przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 86 RODO dane osobowe zawarte w dokumentach urzędowych, które posiada organ lub podmiot publiczny lub podmiot prywatny w celu wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, mogą zostać przez ten organ lub podmiot ujawnione zgodnie z prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego, któremu podlegają ten organ lub podmiot, dla pogodzenia publicznego dostępu do dokumentów urzędowych z prawem do ochrony danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia. Tym samym RODO wprost dopuszcza możliwość udostępniania danych osobowych w sprawach związanych z dostępem do informacji publicznej. Dane osobowe zawarte w dokumentach urzędowych mogą zostać ujawnione zgodnie z prawem państwa członkowskiego do informacji publicznej. Tym samym nie ma kolizji między RODO a art. 5 ust. 2 u.d.i.p., który w powyższej sprawie miał zastosowanie. Jednakże dane te nie mogą zostać udostępnione ze względu na ochronę prywatności osób, których dane dotyczą. W istocie, w ocenie organu odwoławczego, istota problemu opiera się na rozstrzygnięciu kwestii podnoszonej również w odwołaniu, czy żądane skany orzeczeń [...]WKL należało zanonimizować, czy też odmówić ich udostępnienia w drodze decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy podziela pogląd zawarty w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2017 r. (sygn. akt IOSK 1928/15 -LEX nr 2293485) w myśl którego "kluczowe dla oceny, czy organ ma obowiązek anonimizując częściowo daną informację wydać w związku z tym na podstawie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej w tej części, czy też anonimizacja ta nie niesie konieczności wydania takiej decyzji, gdyż nie stanowi odmowy udostępnienia informacji publicznej - jest to, czy anonimizowana informacja jest wprost objęta zakresem żądania wniosku, czy też pojawia się, "przy okazji" udostępniania informacji publicznej (np. dane osobowe wymagające anonimizacji znajdują się na żądanym nośniku informacji publicznej, lecz nie są objęte uzewnętrznionym we wniosku zainteresowaniem wnioskodawcy, które odnosi się do fragmentów irrelewantnych z punktu widzenia ochrony danych osobowych). Ocenę tę należy przeprowadzać przez pryzmat złożonego w sprawie wniosku i wskazanego w nim wyraźnie zakresu żądanych informacji.". W powyższej sprawie żądaną przez odwołującego informacją były skany wszystkich orzeczeń wydanych przez [...]WKL. Zgodnie z wyjaśnieniem przedstawionym przez ten organ (pismo z [...] marca 2023 r.) poza stricte danymi osobowymi z powyższych orzeczeń należałoby usunąć informację o powiatowej komisji lekarskiej przed którą stawała osoba składająca odwołanie, jak również informację o właściwym wojskowym centrum rekrutacji (wcześniej wojskowej komendzie uzupełnień). Ponadto należałoby w tych orzeczeniach zanonimizować informację do jakiej kategorii zdrowia została zaklasyfikowana dana osoba, a także poza zanonimizowaniem nazwy samego oznaczenia choroby lub ułomności także rozpoznanie schorzenia, łącznie z jego opisem. Tym samym odwołujący nie otrzymałby żadnych informacji poza samym szablonem orzeczenia. Z tych względów anonimizacja nie była możliwa, a jedynym rozwiązaniem było wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Organ odwoławczy uznał za nietrafny również zarzut, że zaskarżona decyzja [...]WKL została wydana w niewłaściwym składzie ponieważ decyzję powinien wydać jednoosobowo przewodniczący [...]WKL. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że decyzje wydawane przez organ kolegialny, stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy - tworząc całość - są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisania decyzji (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Lublinie z dnia 12 lutego 1991 r., sygn. akt SA/Lu 889/90, LEK nr 10777). Organ wskazał, że zgodnie z obowiązującym na dzień wydania decyzji § 14 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 13 listopada 2009 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 822) orzeczenia komisji lekarskiej podpisuje jej przewodniczący, członek komisji będący lekarzem oraz sekretarz komisji. Brak w tym rozporządzeniu przepisu wskazującego, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej komisja lekarska podpisywałaby orzeczenia (decyzje) w innym składzie. Dlatego też jako argument do podpisania jednoosobowo takiej decyzji nie może być przepis § 13 ust. 2 pkt 3. Czym innym bowiem jest podpisanie decyzji, a czym innym reprezentowanie komisji lekarskiej na zewnątrz. Zatem nie jest błędnym podpisanie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej tylko przez przewodniczącego komisji lekarskiej, ponieważ jest to czynność materialno-techniczna, natomiast już decyzja administracyjna musi zostać podpisana przez pełny skład komisji lekarskiej. Organ stwierdził, że powyższe potwierdza obecnie obowiązujące (od 29 marca 2023 r.) rozporządzenie Rady Ministrów z 20 marca 2023 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (Dz. U. poz.586), które pomimo zapisu, że orzeczenie komisji lekarskiej podpisuje tylko jej przewodniczący, w dalszym ciągu zawiera zapis, że przewodniczący reprezentuje komisję lekarską na zewnątrz. Minister stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi J. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] grudnia 202 r., ewentualnie ich uchylenie w przypadku niestwierdzenia nieważności oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania:
- art. 156 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zakresie w jakim z przepisu tego wynika obowiązek uchylenia przez organ odwoławczy decyzji pozbawionej podstawy prawnej, poprzez jego niezastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie, a przez to prowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający uzyskanie wnioskowanej informacji, prowadzące do nieuzasadnionego ograniczenia prawa do informacji;
- art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zakresie w jakim z Konwencji wynika, iż każdemu przysługuje prawo do otrzymywania i przekazywania informacji, bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granicę państwowe, poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu udostępnienia informacji objętych wnioskiem oraz władcze i nieuzasadnione ograniczenie prawa do informacji;
- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji, poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji na wniosek;
- art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że ograniczenie korzystania z konstytucyjnego prawa może nastąpić wyłącznie w sposób konieczny i proporcjonalny, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że odmowa udostępnienia informacji jest w tej sprawie koniecznym i proporcjonalnym środkiem;
- art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że prawo do informacji podlega ograniczeniu ze względu na ochronę prywatności osób fizycznych, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na że udostępnienie informacji naruszyłoby prywatność osoby fizycznej.
W uzasadnieniu skarżący rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Zdaniem skarżącego decyzja Komisji utrzymana w mocy decyzją Ministra została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., powinno skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. poz. 2305 z późn. zm.) zadaniem powiatowych t wojewódzkich komisji lekarskich jest określanie zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej. Skarżący wskazał, że zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 listopada 2009 roku w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 822), to przewodniczący komisji lekarskiej jest organem reprezentującym komisję na zewnątrz. Oznacza to, że to przewodniczący a nie komisja jest dysponentem informacji dotyczących jej działalności, a w konsekwencji to on jest organem zobowiązanym do rozpatrzenia wniosku zgodnie z u.d.i.p. i udostępnienia informacji, bądź wydania negatywnej decyzji administracyjnej. Przyjęcie przeciwnego stanowiska jest niedopuszczalne. To przewodniczący Komisji, a nie Komisja powinna była wydać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej żądanej w tiret drugim wniosku z dnia [...] czerwca 2022 roku. Dokonanie tego aktu przez Komisję stanowiło naruszenie przepisów o właściwości, co w trybie odwoławczym powinno skutkować jej uchyleniem przez Ministra. Z uwagi na to, że organ II instancji nie dostrzegł tego błędu, to na etapie postępowania sądowoadministracyjnego powinnością sądu jest stwierdzenie nieważności obu decyzji. Decyzja utrzymująca w mocy decyzję nieważną sama rażąco narusza prawo i przez to również jest nieważna.
Skarżący podniósł nadto m.in., że nie kwestionuje, że orzeczenia wydane przez Komisję zawierają dane osobowe takie jak imię i nazwisko, płeć, czy wiek danej osoby. Zaznaczył, że składając wniosek o udostępnienie informacji jego celem nie było poznanie tego rodzaju indywidualnych i prywatnych danych i zgadza się, że powinny one zostać zaanonimizowane. Jednak w pozostałym zakresie uważa, że nie ma podstaw do odmowy udostępnienia informacji. Podkreślił, że corocznie ocenie lekarskich komisji wojskowych podlega kilkaset tysięcy osób. Z uwagi na to, wbrew twierdzeniom organów, po zaanonimizowaniu danych osobowych oraz danych wskazujących na miejsce zamieszkania danej osoby (dane właściwego wojskowego centrum rekrutacji oraz właściwej komisji) dane dotyczące stanu zdrowia oraz przyznanej w związku z tym kategorii klasyfikacyjnej uniemożliwiają, nawet w sposób pośredni, identyfikację konkretnej osoby fizycznej.
Minister Obrony Narodowej, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ nie żądał przeprowadzenia rozprawy. Pełnomocnik odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że są one bezzasadne. Podniósł, że organ odwoławczy w swojej decyzji szczegółowo uzasadnił z jakich względów decyzja została wydana prawidłowo odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu. Organ podtrzymał stanowisko, że w doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że decyzje wydawane przez organ kolegialny, stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy - tworząc całość - są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisania decyzji (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego do 2003.12.31 w Lublinie z dnia 12 lutego 1991 r., sygn. akt SA/Lu 889/90, LEX nr 10777), a zgodnie z obowiązującym na dzień wydania decyzji § 14 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 listopada 2009 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 822) orzeczenia komisji lekarskiej podpisuje jej przewodniczący, członek komisji będący lekarzem oraz sekretarz komisji. Podniesiono, że brak w tym rozporządzeniu przepisu wskazującego, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej komisja lekarska podpisywałaby orzeczenia (decyzje) w innym składzie. Dlatego też podstawą do podpisania jednoosobowo takiej decyzji nie może być przepis § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia. Czym innym bowiem jest podpisanie decyzji, a czym innym reprezentowanie komisji lekarskiej na zewnątrz. Podniesiono, że nie można uznać za prawidłowe stanowisko skarżącego zawarte w odwołaniu, wskazujące, że ponieważ decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej może wydać wyłącznie organ władzy publicznej, który był zobowiązany do jej udostępnienia to brak jest podstaw do uznania, że w sytuacji, w jakiej wniosek o udostępnienie informacji publicznej podlegał będzie załatwieniu w drodze udostępnienia informacji publicznej (w drodze czynności materialno-technicznej), jego załatwienie należeć będzie do przewodniczącego komisji reprezentującego komisję lekarską, zaś w sytuacji, gdy wniosek ma spotkać się z odmową, wydanie decyzji administracyjnej należeć będzie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w pełnym składzie tj. dwóch lekarzy i sekretarza. Wskazano, że skarżący skierował swój wniosek do [...]WKL, a nie jej przewodniczącego. Wobec powyższego podmiotem zobowiązanym jest [...]WKL, a nie Przewodniczący [...]WKL (który nie jest również organem administracji). Oczywiście istnieją sytuacje kiedy podmiotem zobowiązanym nie jest organ administracji publicznej i w takim przypadku odmowa udostępnienia informacji publicznej również następuje w drodze decyzji administracyjnej, jednakże w wyżej ustalonym stanie faktycznym taki przypadek nie ma miejsca, a podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest [...]WKL.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W ocenie Sądu zasadne są zarzuty skargi dotyczące wydania decyzji organu I instancji z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. art. 20 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., które to naruszenie stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Jednocześnie, zasadne są zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez Ministra poprzez utrzymanie w mocy decyzji rażąco naruszającej prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji
RP obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać
na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb
dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji
i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Zdaniem Sądu rację ma skarżący, że to Przewodniczący [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej jest podmiotem właściwym do wydania decyzji [...]WKL o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W sprawie nie ma wątpliwości, że informacja, której udostępnienia odmówiono decyzją stanowi informację o sprawie publicznej, co przesądzono we wskazanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 464/22.
Jak wskazano w powołanym już wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt II SAB/Wa 464/22, "adresat wniosku - [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., co nie było w sprawie kwestionowane. Zgodnie bowiem z art. 56 ust. 2 w związku art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 655 ze zm.) wojewódzkie komisje lekarskie prowadzą czynności w ramach kwalifikacji wojskowej poprzez określenie zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej. Wojewódzkie komisje lekarskie są powoływane przez wojewodów w porozumieniu z szefami wojskowych centrów rekrutacji (art. 62 ust. 6 ww. ustawy). Osobom wchodzącym w skład komisji lekarskich orzekających o zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej oraz pracownikom średniego personelu do spraw zdrowia przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę związaną z określeniem zdolności tych osób do służby wojskowej, wykonywaną poza godzinami pracy zawodowej, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia zgodnie z ust. 1 (art. 63 ust. 2 ww. ustawy). Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że wojewódzkie komisje lekarskie wykonują zadania publiczne, a ich działalność jest finansowana ze środków publicznych. Zakres przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej został zatem w niniejszej sprawie spełniony."
Sąd wskazał też m.in., że "podstawę działania [...]WKL w [...] w okresie objętym wnioskiem stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r., poz. 372 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 listopada 2009 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 735 ze zm.). Zgodnie z art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, powoływanych przez wojewodów w porozumieniu z szefami wojewódzkich sztabów wojskowych, należy orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej. Stosownie do art. 28 ust. 1 ww. ustawy orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej doręcza się osobie stawiającej się do kwalifikacji wojskowej i wojskowemu komendantowi uzupełnień na piśmie wraz uzasadnieniem. Od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje osobie stawiającej się do kwalifikacji wojskowej i wojskowemu komendantowi uzupełnień odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w terminie czternastu dni od dnia doręczenia orzeczenia. Orzeczenie to może być zmienione przez wojewódzką komisję lekarską również z urzędu, jeżeli zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa (ust. 2). Ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie (ust. 4). Do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię do czynnej służby wojskowej D lub E (ust. 4c). Wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę, wobec której orzeczona została kategoria zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E (ust. 4). Ostateczne orzeczenia komisji lekarskich są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień (ust. 5). (...)".
W sprawie niniejszej nie ma wątpliwości, że na gruncie ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, jak i na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305 ze zm.), wojewódzkie komisje lekarskie dokonują kwalifikacji wojskowej, są organami II instancji rozpatrującymi odwołania od orzeczeń powiatowych komisji lekarskich orzekających w sprawie kwalifikacji wojskowej, zaś Minister Obrony Narodowej sprawuje zwierzchni nadzór nad przeprowadzaniem kwalifikacji wojskowej (art. 57 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny).
Zgodnie z powołanym przez Ministra Obrony Narodowej w zaskarżonej decyzji § 14 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 listopada 2009 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 822) orzeczenia komisji lekarskiej podpisuje jej przewodniczący, członek komisji będący lekarzem oraz sekretarz komisji.
Podkreślenia wymaga jednak, że powyższe nie daje podstaw do stwierdzenia,
iż decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej powinna być wydana i podpisana przez Komisję w składzie trzyosobowym. Wojewódzka Komisja Lekarska jako organ kolegialny jest właściwa do rozpatrywania spraw dotyczących kwalifikacji wojskowej.
Decyzja [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej nie stanowi orzeczenia o zdolności do pełnienia służby wojskowej. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej nie jest orzeczeniem lekarskim wydawanym w zakresie kwalifikacji wojskowej, stąd też nie ma podstaw do wywodzenia, że rozstrzygnięcie w sprawie dotyczącej dostępu do informacji publicznej, powinno być podpisane, tak jak orzeczenie o zdolności do służby wojskowej, przez przewodniczącego, członka komisji będącego lekarzem oraz sekretarza komisji, jak wskazuje na to § 14 ust. 4 rozporządzenia.
Zgodnie z § 4 rozporządzenia, w skład wojewódzkiej komisji lekarskiej wchodzi 2 lekarzy posiadających prawo wykonywania zawodu lekarza i tytuł specjalisty w podstawowej dziedzinie medycyny (w tym chorób wewnętrznych lub chirurgii ogólnej), spośród których wojewoda wyznacza przewodniczącego tej komisji, oraz sekretarz.
Podkreślenia wymaga również, że do zadań lekarza – członka wojewódzkiej komisji lekarskiej należy przede wszystkim badanie stanu zdrowia osób (pkt 1). Do zadań sekretarza komisji lekarskiej należy zaś prowadzenie dokumentacji związanej z orzecznictwem komisji lekarskiej (pkt 1); prowadzenie listy obecności osób biorących udział w pracach komisji lekarskiej (pkt 2); doręczanie orzeczeń komisji lekarskiej osobom oraz właściwym wojskowym komendantom uzupełnień (pkt 3).
Zwrócić trzeba przy tym uwagę, że § 14 ust. 2 powołanego rozporządzenia stanowi, że wojewódzka komisja lekarska orzeka głosami obydwu lekarzy. W razie przeciwstawnych zdań decyduje głos przewodniczącego komisji lekarskiej.
Z powyższego nie wynika rola orzecznicza sekretarza, a niezależnie od wszystkiego decyduje głos przewodniczącego.
W tych okolicznościach, argumentacja organu, że decyzja [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej o odmowie udostępnienia informacji publicznej powinna być podjęta i wydana w składzie właściwym dla orzeczenia o zdolności do pełnienia służby wojskowej, nie znajduje uzasadnienia.
Wskazania wymaga, że zgodnie z § 13 ust. 1 powołanego rozporządzenia, pracą komisji lekarskiej kieruje jej przewodniczący. Do zadań przewodniczącego komisji lekarskiej należy m.in. reprezentowanie komisji lekarskiej na zewnątrz (§ 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia). Uprawnienie do reprezentowania Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej na zewnątrz znajduje swój wyraz także w przepisach obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 20 marca 2023 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 586).
Skoro zgodnie z rozporządzeniem z dnia 13 listopada 2009 r., Przewodniczący WKL kieruje pracą Komisji i reprezentuje ją na zewnątrz, to on jest uprawniony do wykonywania zadań, które nie są związane z rozstrzyganiem o zdolności do służby wojskowej, a spoczywają na Wojskowej Komisji lekarskiej, jak rozpatrywanie wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Przewodniczący jest zatem obowiązany do podejmowania w imieniu Wojskowej Komisji Lekarskiej działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Powyższe pozostaje w zgodzie z oceną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 464/22 zobowiązującym w punkcie pierwszym [...] Wojewódzką Komisję Lekarską w [...] do rozpoznania wniosku J. J. z dnia [...] czerwca 2022 r. w zakresie tiret drugiego w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Uregulowane rozporządzeniem z dnia 13 listopada 2009 r. (na dzień wydania decyzji WKL z dnia [...] grudnia 2022 r.) kwestie wydawania przez WKL orzeczeń i podpisywania ich przez 3-osobowy skład (przewodniczący, drugi lekarz i sekretarz), odnoszą się do orzeczeń Komisji ustalających zdolność do służby wojskowej, a nie rozstrzygania o konstytucyjnym uprawnieniu dostępu do informacji.
U.d.i.p. nie przyznaje składom orzeczniczym WKL, orzekającym w indywidualnych sprawach dotyczących zdolności do służby wojskowej, kompetencji do rozpatrywania (załatwiania) skierowanych do tego podmiotu (Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej) wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Kompetencja taka nie wynika też z ustawy o obronie Ojczyzny, czy obowiązującej wcześniej ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, jak też rozporządzeń, o których była mowa w sprawie.
W sprawie tej Przewodniczący WKL jest dysponentem informacji publicznej związanej z działalnością tej Komisji. Podmiotem właściwym do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej będącej w posiadaniu Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, jest zatem Przewodniczący WKL.
Kwestia udostępnienia lub odmowy udostępnienia informacji publicznej dotyczy reprezentacji podmiotu w sferze zewnętrznej (v. wyrok NSA z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 67/22, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1309/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uwagi na to, że decyzja [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia [...] grudnia 2022 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydana została w składzie trzyosobowym (a zatem przez organ rozpatrujący odwołania od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej), a nie organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zaszła podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji. Minister Obrony Narodowej utrzymując w mocy decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa, naruszył w sposób rażący art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W związku ze stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, za przedwczesne uznać należało odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi. W przypadku podtrzymania stanowiska, co do podstaw odmowy udostępnienia informacji publicznej, wydanie decyzji [...]WKL należy do przewodniczącego [...]WKL.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł.