II SA/Wa 1130/23

II SA/Wa 1130/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Arkadiusz Koziarski. /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
III OSK 1532/24 - Wyrok NSA z 2025-05-27
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz J. M. kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrot kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej "Prezes UODO", postanowieniem z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.), dalej "k.p.a.", w zw. z art. 85 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), dalej "RODO" oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r.
o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781), dalej "u.o.d.o.", odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skargi J. M.,
w części dotyczącej nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez K. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w P., polegających na udostępnieniu bez podstawy prawnej jego danych osobowych w treści artykułu:
- pt. "[...];
- pt. "[...];
- pt. "[...];
- pt. "[...].
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że J. M. wniósł do UODO skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez K. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]
z siedzibą w P. (dalej jako "przedsiębiorca"), polegające na udostępnieniu bez podstawy prawnej jego danych osobowych w treści wskazanych wyżej artykułów. Podniósł, że przedsiębiorca udostępnił bez podstawy prawnej jego dane osobowe,
w tym imię, nazwisko, wykonywany zawód, specjalizację oraz miejsce pracy. W związku
z powyższym zwrócił się on do Prezesa UODO o nakazanie przedsiębiorcy usunięcia jego danych osobowych z ww. artykułów i postów pod nimi zamieszczonych.
Dalej Prezes PUODO wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 1914), termin "prasa" oznacza m.in. publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą, a w szczególności: dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe, biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe. W art. 7 ust. 1 pkt 4 Prawa prasowego wskazano, że materiałem prasowym jest m.in. każdy przekazany do opublikowania w prasie tekst albo obraz o charakterze informacyjnym, publicystycznym, dokumentalnym lub innym, niezależnie od środków przekazu, rodzaju, formy, przeznaczenia czy autorstwa. Każdy, zgodnie z zasadą wolności słowa i prawem do krytyki, może udzielać informacji prasie (art. 5 ust. 1 Prawa prasowego).
W ocenie Prezesa UODO, kwestionowane przez J. M. artykuły odpowiadają ww. definicji prasy i stanowią przejaw dziennikarskiej działalności prasowej.
Organ podał, że zgodnie z art. 85 ust. 1 RODO, prawodawca krajowy ma możliwość przyjęcia przepisów, które godzą prawo do ochrony danych osobowych
z przetwarzaniem ich na potrzeby działalności dziennikarskiej, akademickiej, artystycznej i literackiej. Polski ustawodawca w art. 2 ust. 1 u.o.d.o. przewidział wyłączenie art. 5-9, art. 11, art. 13-16, art. 18-22, art. 27, art. 28 ust. 2-10 oraz art. 30 RODO w stosunku do działalności dziennikarskiej.
Następnie organ podniósł, że prowadzone przez niego postępowanie administracyjne służy kontroli zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych i jest ukierunkowane na wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 58 ust. 2 RODO.
W ocenie Prezesa UODO w przedmiotowej sprawie nie można dokonać oceny legalności przetwarzania danych w oparciu o przesłanki określone w art. 6 ust. 1 RODO z uwagi na wyłączenie stosowania tego przepisu do działalności dziennikarskiej. Ze względu na brak możliwości dokonania - w oparciu o obowiązujące przepisy o ochronie danych osobowych - merytorycznej oceny udostępnienia danych osobowych J. M. na łamach artykułów opublikowanych przez przedsiębiorcę na portalu [...].pl, niemożliwym jest wykorzystanie przysługujących Prezesowi UODO uprawnień naprawczych. Organ wskazał, że stanowisko to znajduje poparcie m.in.
w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego
2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2073/19, w którym Sąd ten wskazał, że: "odnosząc się do zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia art. 17 ust. 1 lit. d rozporządzenia 2016/679, który stanowi, że osoba, której dane dotyczą, może domagać się usunięcia danych, jeżeli twierdzi, że administrator przetwarza dane z naruszeniem prawa, tzn. gdy administrator nie legitymuje się odpowiednią podstawą prawną uprawniającą go do przetwarzania danych, wskazać należy, że ustalenie zaistnienia ww. przesłanki wymagałoby od Prezesa UODO przeprowadzenia w niniejszej sprawie czynności wyjaśniających w zakresie legalności przetwarzania przez spółkę (...) danych osobowych skarżącego w oparciu o art. 5 i art. 6 RODO. Tymczasem, nie ulega wątpliwości, że przepisów tych nie można jednak stosować dla przetwarzania danych do celów dziennikarskich, o czym wyraźnie stanowi art 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. W tej sytuacji, oznacza to, że organ nadzorczy nie posiadał materialno-prawnej podstawy do ustalenia okoliczności faktycznej warunkującej spełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 lit. d RODO, a tym samym nie miał podstaw prawnych do badania tych przesłanek w celu spełnienia żądania skarżącego, w tym m.in. w zakresie nakazania spółce (...) usunięcia jego wizerunku, czy też nałożenia na tego administratora kary pieniężnej". W wyroku z dnia 21 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3832/21, WSA wskazał zaś: "pomimo braku literalnego wskazania przez prawodawcę wyłączenia stosowania art. 17 RODO, nie mógł on zostać zastosowany przez Prezesa UODO z uwagi na wyłączenia z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r., gdzie wskazano na art. 5 i 6 RODO". Natomiast, również potwierdzając brak kompetencji Prezesa UODO do władczego działania
i merytorycznego rozpoznania sprawy dotyczącej przetwarzania danych osobowych w ramach dziennikarskiej działalności prasowej, WSA w wyroku z dnia 19 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2190/19 wskazał, że niemożność prowadzenia przez organ spornego postępowania, nie zamyka stronie drogi do ochrony jej praw w trybie przepisów Kodeksu cywilnego. O odrębnych mechanizmach obrony praw wspomniał WSA także w przytaczanych wyżej wyrokach z 12 lutego 2020 r. oraz 21 lutego 2022 - cyt.: "Niemniej, co należy wyraźnie podkreślić, wyłączenie stosowania wskazanych powyżej przepisów nie oznacza, że dziennikarze, pisarze i artyści nie mają obowiązku chronić osoby, których dane przetwarzają, a jedynie, że ochrona została ukształtowana inaczej. Działalność prasowa podlega regulacji prawa prasowego i tam ukształtowane są odmienne konstrukcje mające służyć ochronie osób, których dane są przetwarzane (por. P. Fajgielski, "Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych" (w:) "Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz", WKP 2018)".
Zdaniem Prezes UODO powyższe ustalenia powodują, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do prowadzenia postępowania w przedstawionej sprawie,
a Prezes UODO jest zobligowany na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w części dotyczącej skargi na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych przez przedsiębiorcę, polegające na udostępnieniu jego danych w artykułach opublikowanych na łamach portalu [...].pl.
Na powyższe postanowienie J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżanemu postanowieniu zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przejawiające się w braku wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia, czy w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy skarżącemu przysługiwało skuteczne uprawnienie do żądania od administratora usunięcia jego danych osobowych (tzw. "bycie zapomnianym") w trybie przewidzianym w art. 17 RODO nie objętym zakresem wyłączenia w stosunku do działalności dziennikarskiej na mocy art. 2 ust. 1 u.o.d.o.;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 2 ust. 1 u.o.d.o.
w związku z art. 17 RODO, polegające na dokonaniu przez organ niedozwolonej
i zarazem rozszerzonej wykładni wyżej wymienionego art. 2 ust. 1, co doprowadziło do niezastosowania art. 17 RODO, podczas gdy zgodnie literalnym brzmieniem art. 2 ust. 1 u.o.d.o. w przypadku działalności dziennikarskiej podlegają wyłączeniu wyłącznie art. 5-9, 11, 13¬16, 18-22, 27, 28 ust. 2-10 oraz art. 30 RODO, a w konsekwencji powyższego art. 17 RODO nie jest wyłączony i powinien być stosowany w pełnym zakresie.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania;
2. rozpatrzenie sprawy na rozprawie z zagwarantowaniem stronie skarżącej osobistego udziału w postępowaniu odwoławczym wywołanym niniejszą skargą;
3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego (nie powodującego przedłużenia postępowania) z dokumentów w postaci:
1) poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii wyroku Naczelnego Sądu Lekarskiego w W. z dnia [...] stycznia 2023 roku, sygn. akt [...];
2) poświadczonej za zgodność z oryginałem odpowiedzi dyrektora Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów [...] w P.
z dnia [...] czerwca 2021 roku na skargę P. M. na lekarza J. M.;
3) poświadczony za zgodność z oryginałem protokół rozprawy sądowej przed Okręgowym Sądem Lekarskim w W. z dnia [...] lipca 2022 roku, sygn. akt [...] na okoliczność stwierdzenia, iż:
a) artykuł prasowy zatytułowany "Jeszcze badanie czy już molestowanie w publicznej przychodni" opublikowany w portalu [...].pl zawiera niezgodne z prawdą informacje na temat zachowania skarżącego w dniu [...] maja 2021 roku w publicznej przychodni w P., gdyż P. M. w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów [...] oraz w postępowaniu dyscyplinarnym przed Okręgowym Sądem Lekarskim w W. odwołała swoje twierdzenia o byciu molestowaną przez J. M. podczas konsultacji ginekologicznej, nie potwierdziła zarzutu instrumentalnego traktowania jej osoby przez ginekologa;
b) w związku z faktami powołanymi w punkcie a przetwarzanie danych osobowych J. M. w wyżej wymienionym artykule prasowym oraz pozostałych publikacjach prasowych będących przedmiotem postępowania przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych osobowych jest niezgodne z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, a mianowicie art. 6 ust. 1, art. 12 ust. 1 oraz 2 ustawy Prawo prasowe statuującymi zasady prawdziwego przedstawiania omawianych zjawisk, szczególnej staranności i rzetelności wymaganej od dziennikarza przy zbieraniu materiału wykorzystywanego w prasie i sprawdzania zgodności uzyskanych wiadomości z prawdą;
c) w konsekwencji powyższego skarżącemu przysługuje skuteczne uprawnienie do żądania usunięcia jego danych osobowych z artykułów prasowych będących przedmiotem postępowania administracyjnego w trybie art. 17 ust. 1 punkt d RODO;
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że z literalnego brzmienia art. 2 u.o.d.o. nie wynika, że wyłączony jest art. 17 RODO w zakresie kontroli zgodności przetwarzania danych osobowych osoby fizycznej w ramach działalności dziennikarskiej. Zdaniem skarżącego gdyby intencją ustawodawcy było wykluczenie możliwości stosowania art. 17 RODO w przypadku działalności dziennikarskiej, to uczyniłby to w drodze odpowiedniej regulacji. Skarżący zarzucił w treści zaskarżonego postanowienia organ błędnie wyłożył przedmiotowe przepisy przez nieuprawnione rozszerzenie wyłączeń, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.o.d.o., na art. 17 RODO. Tego rodzaju wnioskowanie pozbawiło skarżącego możliwości skorzystania z "prawa do bycia zapomnianym". Organ bezpodstawnie wyłączył względem jego osoby stosowanie art. 17 RODO, chociaż naczelną zasadą interpretacji przepisów prawa jest zakaz wykładni rozszerzającej na niekorzyść osoby uprawnionej do wystąpienia ze stosownym żądaniem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.
Dodatkowo Prezes UODO wskazał, że art. 17 ust. 3 lit. a RODO stanowi, iż przepisy art. 17 ust. 1 i 2 RODO nie mają zastosowania, w zakresie w jakim przetwarzanie jest niezbędne do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi
i informacji. Brak więc było podstaw prawnych i faktycznych do prowadzenia przez Prezesa UODO postępowania w przedstawionej sprawie i był on zobligowany na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Brak możliwości dokonania merytorycznej oceny udostępnienia danych osobowych skarżącego przez przedsiębiorcę w kwestionowany przez skarżącego sposób w związku z treścią art. 2 ust. 1 u.o.d.o. uniemożliwił zastosowanie przez organ uprawnień przewidzianych w art. 58 ust. 2 RODO.
Prezes UODO podniósł, że pomimo braku literalnego wskazania przez prawodawcę wyłączenia stosowania art. 17 RODO, to nie mógł on zostać zastosowany przez organ także z uwagi na wyłączenie mocą art. 2 ust. 1 u.o.d.o., stosowania art. 5-9 RODO. Art. 2 ust. 1 u.o.d.o. stanowi bowiem, że do działalności polegającej na redagowaniu, przygotowywaniu, tworzeniu lub publikowaniu materiałów prasowych w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914), a także do wypowiedzi w ramach działalności literackiej lub artystycznej nie stosuje się przepisów art. 5-9, art. 11, art. 13-16, art. 18-22, art. 27, art. 28 ust. 2-10 oraz art. 30 RODO.
Odnosząc się do zarzutu, że organ był zobligowany do dokonania merytorycznej oceny zgodności przetwarzania danych osobowych skarżącego przez przedsiębiorcę w
artykułach prasowych, przez pryzmat art. 17 ust. 1 lit. a, d i e RODO, zdaniem Prezesa UODO należy zauważyć, że wskazane w art. 17 ww. rozporządzenia okoliczności pozwalające osobie, której dane dotyczą, żądania od administratora usunięcia jej danych, odnoszą się do sytuacji, gdy:
a) dane osobowe nie są już niezbędne do celów, w których zostały zebrane lub w inny sposób przetwarzane (lit. a).
Przepis ten bezpośrednio odwołuje się do zasad przetwarzania danych wyrażonych w art. 5 ust. 1 RODO, a w szczególności do zasady ograniczonego celu, oraz minimalizacji danych wyrażonej w art. 5 ust. 1 lit. b oraz c RODO, których stosowanie zostało wyłączone do działalności prasowej.
b) osoba, której dane dotyczą cofnęła zgodę, na której opiera się przetwarzanie zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a lub art. 9 ust. 2 lit. a, i nie ma innej podstawy prawnej przetwarzania (lit. b).
Przepis ten bezpośrednio odwołuje się do pojęcia zgody jako podstawy przetwarzania ustanowionej w art. 6 ust. 1 lit. a RODO oraz art. 9 ust. 2 lit. a RODO. Ponadto pojęcie zgody zostało doprecyzowane przez prawodawcę europejskiego w art. 7 RODO, który określa warunku jej wyrażenia. Przepis ten również został wyłączony ze stosowania do działalności prasowej.
c) osoba, której dane dotyczą wnosi sprzeciw na mocy art. 21 ust. 1 wobec przetwarzania i nie występują nadrzędne prawnie uzasadnione podstawy przetwarzania lub osoba, której dane dotyczą wnosi sprzeciw na mocy art. 21 ust. 2 wobec przetwarzania (lit. c).
Wskazać należy, iż art. 21 RODO, zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 1 u.o.d.o. nie ma zastosowania do działalności prasowej.
d) dane osobowe były przetwarzane niezgodnie z prawem (lit. d).
Podkreślić należy, że zgodność operacji przetwarzania danych osobowych może być oceniona jedynie na podstawie art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2 RODO, które zostały wyłączone ze stosowania do danych przetwarzanych w związku z działalnością prasową.
e) dane osobowe muszą zostać usunięte w celu wywiązania się z obowiązku prawnego przewidzianego w prawie Unii lub prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator (lit. e).
Wskazać należy, iż zapis ten stanowi bezpośrednie odwołanie do art. 6 ust. 1 lit. c RODO oraz art. 9 ust. 2 lit. b RODO, których stosowanie zostało wyłączone do działalności prasowej.
f) dane osobowe zostały zebrane w związku z oferowaniem usług społeczeństwa informacyjnego, o których mowa w art. 8 ust. 1 (lit. f).
W tym zakresie wskazać należy, iż art. 8 RODO - zgodnie z decyzją polskiego ustawodawcy - nie znajduje zastosowania w ocenie operacji przetwarzania danych w związku z działalnością prasową.
Prezes PUODO zwrócił również uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2021 r., sygn. III OSK 2883/21, zauważył, że spośród 6 przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 1 RODO, z uwagi na klauzulę prasową oraz brak konieczności legitymowania się przez prasę podstawą przetwarzania danych ewentualne zastosowanie mogą mieć trzy z nich, tj.: dane osobowe nie są już niezbędne do celów, w których zostały zebrane lub w inny sposób przetwarzane (lit. a); dane osobowe były przetwarzane niezgodnie z prawem (lit. d) oraz, gdy dane osobowe muszą zostać usunięte w celu wywiązania się z obowiązku prawnego przewidzianego w prawie Unii lub prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator (lit. f).
Tym samym dochodzi do sytuacji, gdzie organ administracyjny miałby oceniać podstawy prawne przetwarzania danych osobowych niejako przez pryzmat ich niezbędności do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji, oraz dwóch kategorii legalności, ze wskazanej w RODO oraz wynikającej z innych ustaw. Organ nadzorczy nie jest władny do rozstrzygania kwestii będących we właściwości
i kompetencji sądów powszechnych.
Organ wyjaśnił, że ocena niezbędności publikowania danych osobowych
w artykule prasowym nie może być rozpatrywana w oderwaniu od zasad przetwarzania danych wyrażonych w art. 5 ust. 1 RODO, a w szczególności do zasady ograniczonego celu, oraz minimalizacji danych (art. 5 ust. 1 lit. b oraz c RODO), których stosowanie zostało wyłączone do działalności prasowej.
Prezes UODO stwierdził również, że wszystkie przesłanki regulujące prawo osoby, której dane dotyczą są nierozerwalnie połączone z przesłankami legalizującymi przetwarzanie danych oraz zasadami przetwarzania danych osobowych (tj. art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2 RODO). Zdaniem organu wyłączenie stosowania wyżej wymienionych przepisów uniemożliwia dokonanie oceny legalności przetwarzania danych osobowych skarżącego. Nie można bowiem dokonać analizy ziszczenia się przesłanek określonych w art. 17 RODO w oderwaniu od kwestii legalności, prawidłowości i niezbędności danych w procesie przetwarzania.
Organ zwrócił również uwagę, że o odpowiedzialności prawnej za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego traktują przepisy rozdziału 7 Prawa prasowego. Artykuł 37 tej ustawy stanowi, iż do odpowiedzialności za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego stosuje się zasady ogólne (tj. wynikające z prawa cywilnego, w tym traktujących o ochronie dóbr osobistych art. 23 i 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2022 r. poz. 1360 ze zm.), chyba że ustawa ta stanowi inaczej. Tryb postępowania w sprawach prasowych, w tym dotyczący zarówno postępowania cywilnego, jak i karnego, uregulowany został w rozdziale 8 Prawa prasowego. O tym, czy w konkretnym przypadku opublikowanie materiału prasowego nastąpiło z naruszeniem prawa, orzekają właściwe rzeczowo i miejscowo sądy powszechne. W wyroku z 18 marca
2008 r. (IV CSK 474/07, LEX nr 394884) Sąd Najwyższy wskazał na samodzielny
i odrębny charakter ochrony danych osobowych w rozumieniu ustawy Prawa prasowego. Sprawy o roszczenia wynikające z naruszenia przepisów Prawa prasowego należą zatem do właściwości sądów powszechnych. Zobowiązanie więc Prezesa UODO do rozstrzygnięcia w tej sprawie będzie trybem trzecim, któremu przeciwdziałać będzie mogła strona skarżona w następczym postępowaniu o naruszaniu jej praw do wolności wypowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową – wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową –
z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku i być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalne, tj., czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku, nie podejmując analizy zasadności wniosku.
Tak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie akceptowana jest teza, że te inne przyczyny to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania,
a więc przypadki, w których, np. sprawa nie ma charakteru administracyjnego albo sprawa administracyjna nie podlega załatwieniu w formie aktu administracyjnego, w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 317). Podkreśla się również, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy, wtedy gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (vide: wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Organ nie może zatem ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie - po stwierdzeniu, że brak podstaw do prowadzenia postępowania - wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. (vide: wyrok WSA w Białymstoku z 10 września 2015 r., sygn. akt: II SA/Bk 429/15, LEX nr 1796627). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a., ma zatem charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt: IV SA/Po 332/12, LEX nr 1216728).
W niniejszej sprawie Prezes UODO w trybie art. 61a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi J. M., w części dotyczącej nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez K. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], polegających na udostępnieniu bez podstawy prawnej jego danych osobowych w treści określonych w skardze artykułów prasowych.
Zdaniem Sądu niemożność zastosowania przepisów RODO w stanie faktycznym sprawy nie ma charakteru oczywistego. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może zaś formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania co do jego zasadności. W ocenie Sądu, Prezes UODO wadliwie w niniejszej sprawie zastosował przepis art. 61 a § 1 k.p.a. i odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skargi J. M. z powodu "innych uzasadnionych przyczyn".
Prezes UODO wydał zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia danych osobowych, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., ze względu na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania
w trybie administracyjnym. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w zakresie jego kompetencji mieści się wydawanie decyzji administracyjnych w sprawie, ze względu na wyłączenie jego właściwości w badaniu tego rodzaju spraw na podstawie art. 85 ust. 1 RODO w związku z art. 2 ust. 1 u.o.d.o.
Odnośnie tej problematyki Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 7 września 2021 r., sygn. akt III OSK 2883/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niewątpliwie Prezes UODO jest organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych (art. 34 u.o.d.o.) i jednocześnie organem nadzorczym, w rozumieniu RODO (art. 34 ust. 2 u.o.d.o.). Jak stanowi przepis art. 57 ust. 1 RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia, każdy organ nadzorczy na swoim terytorium monitoruje i egzekwuje stosowanie niniejszego rozporządzenia, m.in. rozpatrując skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą.
Natomiast RODO stanowi kompleksową regulację dotyczącą ochrony danych osobowych, która nie wymaga implementacji ustawą krajową, aby mogła być stosowana w danym państwie.
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 85 ust.1 RODO, państwa członkowskie przyjmują przepisy, które pozwalają pogodzić prawo do ochrony danych osobowych wynikające z RODO z wolnością wypowiedzi i informacji, w tym do przetwarzania dla potrzeb dziennikarskich oraz do celów wypowiedzi akademickiej, artystycznej lub literackiej.
Już w motywie 153 preambuły RODO wyjaśniono, iż prawo państw członkowskich powinno godzić przepisy regulujące wolność wypowiedzi i informacji,
w tym wypowiedzi dziennikarskiej, akademickiej, artystycznej lub literackiej, z prawem do ochrony danych osobowych na mocy rozporządzenia. Przetwarzanie danych osobowych jedynie do celów dziennikarskich lub do celów wypowiedzi akademickiej, artystycznej lub literackiej powinno podlegać wyjątkom lub odstępstwom od niektórych przepisów rozporządzenia, jeżeli jest to niezbędne, by pogodzić prawo do ochrony danych osobowych z prawem do wolności wypowiedzi i informacji, przewidzianymi w art. 11 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 7 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. UE z 2016 r., C 202, s. 1, dalej "KPP"). Powinno mieć to zastosowanie w szczególności do przetwarzania danych osobowych w dziedzinie audiowizualnej oraz w archiwach
i bibliotekach prasowych. Państwa członkowskie powinny więc przyjąć akty prawne określające odstępstwa i wyjątki niezbędne do zapewnienia równowagi między tymi prawami podstawowymi.
Zatem już w samym rozporządzeniu zauważono, że pomiędzy prawem do ochrony danych osobowych a wolnością wypowiedzi i informacji w ramach działalności dziennikarskiej, akademickiej i artystycznej istnieje nieuchronny konflikt przejawiający się tym, że egzekwowanie wymogów ochrony danych osobowych ogranicza w znacznym stopniu możliwość swobodnego przetwarzania danych, natomiast gromadzenie i rozpowszechnianie informacji może naruszać przepisy dotyczące ochrony danych osobowych. Pociąga to za sobą konieczność godzenia tych dwóch praw i wolności tak, aby umożliwić ich koegzystencję. Dostrzegając ten problem, prawodawca unijny upoważnił państwa członkowskie do przyjmowania przepisów szczególnych w tym zakresie i wprowadzania ograniczeń dotyczących ochrony danych na rzecz zapewnienia swobody wypowiedzi i wolności informacyjnej (por. P. Fajgielski, Komentarz do rozporządzenia nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (w:) Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, WKP 2018).
W art. 85 ust. 2 RODO wskazano, że dla przetwarzania do celów dziennikarskich lub do celów wypowiedzi akademickiej, artystycznej lub literackiej państwa członkowskie określają odstępstwa lub wyjątki od rozdziału II (Zasady), rozdziału III (Prawa osoby, której dane dotyczą), rozdziału IV (Administrator i podmiot przetwarzający), rozdziału V (Przekazywanie danych osobowych do państw trzecich lub organizacji międzynarodowych), rozdziału VI (Niezależne organy nadzorcze), rozdziału VII (Współpraca i spójność) oraz rozdziału IX (Szczególne sytuacje związane z przetwarzaniem danych), jeżeli są one niezbędne, by pogodzić prawo do ochrony danych osobowych z wolnością wypowiedzi i informacji.
Podkreślić jednak należy, że nie wyłączono całkowicie możliwości stosowania RODO (zagadnienia dotyczące zakresu jego stosowania zawarte zostały w rozdziale I, który nie został wskazany wśród przepisów możliwych do wyłączenia czy ograniczenia), a jedynie możliwość wprowadzenia wyłączeń lub ograniczenia stosowania konkretnych przepisów.
Tym samym unijny prawodawca uznał, że dziennikarz przy gromadzeniu
i wykorzystywaniu danych osobowych powinien być zwolniony z niektórych wymogów dotyczących ochrony danych, gdyż konieczność spełniania wymogów mogłaby istotnie ograniczać swobodę wykonywania zawodu i realizacji misji z tym związanej, a przez to wolność prasy. Dodać jedynie należy, że pojęcie potrzeb dziennikarskich powinno być odnoszone do prasy w szerokim tego słowa znaczeniu, jako prasy tradycyjnej (czasopism), ale także radia, telewizji i innych mediów elektronicznych, zgodnie
z przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914).
Jednocześnie na gruncie Konstytucji RP zarówno prawo do ochrony danych osobowych, jak i wolność wypowiedzi należą w Polsce do konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw. Konstytucja RP w art. 51 określa bowiem zespół uprawnień składających się na prawo do ochrony danych osobowych, zgodnie z art. 14 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność prasy i innych środków społecznego przekazu. a w art. 54 zawarto - gwarancje dla wolności wypowiedzi poprzez wskazanie, iż każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji (ust. 1) oraz zakaz cenzury prewencyjnej środków społecznego przekazu oraz koncesjonowania prasy z odstępstwem wyłącznie na rzecz dopuszczalności ustawowego wprowadzenia obowiązku uprzedniego uzyskania koncesji na prowadzenie stacji radiowej lub telewizyjnej (ust. 2). Jednocześnie wolność pozyskiwania i rozpowszechniania informacji obejmuje zbieranie i rozpowszechnianie danych (w tym danych osobowych) z dowolnych sfer życia
o wszelkich podmiotach wszelkimi prawnie dopuszczalnymi sposobami. Nie odpowiadają jej wprawdzie żadne obowiązki innych podmiotów do dostarczania informacji, jednak gwarantowana tu ochrona prawna dotyczy wolności, która jest kategorią znacznie szerszą niż prawo do uzyskiwania informacji. Niewątpliwie także prawo do ochrony danych osobowych nie ma charakteru absolutnego. Dobrze to widać przy analizie art. 51 Konstytucji RP, gdzie kilkakrotnie zastrzega się możliwość ograniczenia korzystania z gwarantowanych w nim uprawnień. Teza ta pozostaje aktualna także w odniesieniu do RODO, zważywszy na treść wspomnianego art. 85 oraz motywu 153 preambuły do tego rozporządzenia unijnego. Analogiczny wniosek wynika również m.in. z art. 8 Karty Praw Podstawowych UE, do której też bezpośrednio odwołuje się RODO w motywie 153 wspomnianej preambuły. W art. 52 ust. 1 KPP stwierdza się wręcz, że wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w KPP muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw
i wolności, przy czym z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię Europejską lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób (por. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Komentarz, pod red. dr M. Sakowskiej-Baryła, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018).
Na tle powyższych uwag wskazać należy, że prawodawca krajowy skorzystał
z możliwości przewidzianej w art. 85 RODO i wyłączył stosowanie części przepisów tego unijnego rozporządzenia w zakresie działalności dziennikarskiej, literackiej, artystycznej i wypowiedzi akademickiej w art. 2 ust. 1 u.o.d.o. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu do działalności polegającej na redagowaniu, przygotowywaniu, tworzeniu lub publikowaniu materiałów prasowych w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914), a także do wypowiedzi w ramach działalności literackiej lub artystycznej nie stosuje się przepisów art. 5-9, art. 11, art. 13-16, art. 18-22, art. 27, art. 28 ust. 2-10 oraz art. 30 rozporządzenia 2016/679.
W konsekwencji w świetle art. 2 ust. 1 u.o.d.o. (tzw. klauzula prasowa), wyłączenia dotyczące działalności prasowej oraz wypowiedzi literackiej i artystycznej obejmują następujące przepisy unijnego rozporządzenia: art. 5 - zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych; art. 6 - podstawy dopuszczalności przetwarzania danych osobowych; art. 7 - warunki wyrażania zgody przez osobę, której dane dotyczą; art. 8 - warunki wyrażania zgody przez dziecko w przypadku usług społeczeństwa informacyjnego; art. 9 - przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych; art. 11 - przetwarzanie niewymagające identyfikacji; art. 14 - informacje podawane w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą; art. 15 ust. 1 i 2 - prawo dostępu przysługujące osobie, której dane dotyczą; art. 16 - prawo do sprostowania danych; art. 18 - prawo do ograniczenia przetwarzania; art. 19 - obowiązek powiadomienia odbiorcy danych o sprostowaniu lub usunięciu danych osobowych lub o ograniczeniu przetwarzania; art. 20 - prawo do przenoszenia danych; art. 21 - prawo do sprzeciwu; art. 22 - zautomatyzowane podejmowanie decyzji w indywidualnych sprawach, w tym profilowanie; art. 27 - przedstawiciele administratorów lub podmiotów przetwarzających niemających jednostki organizacyjnej w Unii; art. 28 ust. 2-10 - obowiązki podmiotu przetwarzającego; art. 30 - rejestrowanie czynności przetwarzania. Polski ustawodawca realizując obowiązek oparty na motywie 153 preambuły oraz art. 85 RODO wskazał w art. 2 ust.1 u.o.d.o., że do działalności dziennikarskiej polegającej na redagowaniu, przygotowywaniu, tworzeniu lub publikowaniu materiałów prasowych, w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe, nie stosuje się znacznej części obowiązków przewidzianych w RODO. W imię wolności konstytucyjnych i dobra społecznego - wyłączone zostały ogólne zasady ochrony danych osobowych, takie jak zasada zgodności z prawem, przejrzystości i rzetelności, zasada ograniczenia celu przetwarzania danych, minimalizacji danych, prawidłowości, ograniczenia przechowywania, integralności i poufności oraz rozliczalności.
Niemniej, co należy wyraźnie podkreślić, wyłączenie stosowania wskazanych powyżej przepisów nie oznacza, że dziennikarze, pisarze i artyści nie mają obowiązku chronić osoby, których dane przetwarzają, a jedynie, że ochrona została ukształtowana inaczej. Działalność prasowa podlega regulacji prawa prasowego i tam ukształtowane są odmienne konstrukcje mające służyć ochronie osób, których dane są przetwarzane (por. P. Fajgielski, Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych (w:) Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, WKP 2018). I tak z ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe wynika m.in., że dziennikarz jest obowiązany zachować szczególną staranność i rzetelność przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiałów prasowych, zwłaszcza sprawdzić zgodność
z prawdą uzyskanych wiadomości lub podać ich źródło, oraz chronić dobra osobiste,
a ponadto interesy działających w dobrej wierze informatorów i innych osób, które okazują mu zaufanie (art. 12 ust. 1 i 2 Prawa prasowego). Ponadto, dziennikarz nie może opublikować informacji, jeżeli osoba udzielająca jej zastrzegła to ze względu na tajemnicę zawodową (art. 14 ust. 5 Prawa prasowego), a także nie może bez zgody osoby zainteresowanej publikować informacji oraz danych dotyczących prywatnej sfery życia, chyba że wiąże się to bezpośrednio z działalnością publiczną danej osoby (art. 14 ust. 6 Prawa prasowego). W grę wchodzi także art.81 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Zauważyć też należy, że wskazane szczegółowo w art. 2 ust. 1 u.o.d.o. przepisy RODO nie obejmują art. 17 RODO, który przewiduje prawo do usunięcia danych (tzw. "prawo do bycia zapomnianym"). Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 RODO, osoba, której dane dotyczą, ma prawo żądania od administratora niezwłocznego usunięcia dotyczących jej danych osobowych, a administrator ma obowiązek bez zbędnej zwłoki usunąć dane osobowe, jeżeli wystąpi jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie (vide: przypadki szczegółowo wymienione w art. 17 ust. 1 lit. a-f). Dodać należy, że w motywie 65 preambuły RODO wskazano, że każda osoba fizyczna powinna mieć prawo do sprostowania danych osobowych jej dotyczących oraz prawo do "bycia zapomnianym", jeżeli zatrzymywanie takich danych narusza RODO, prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego, któremu podlega administrator. Osoba, której dane dotyczą, powinna w szczególności mieć prawo do tego, by jej dane osobowe zostały usunięte i przestały być przetwarzane, jeżeli dane te nie są już niezbędne do celów, w których były zbierane lub w inny sposób przetwarzane, jeżeli osoba, której dane dotyczą, cofnęła zgodę lub jeżeli wniosła sprzeciw wobec przetwarzania danych osobowych jej dotyczących, lub jeżeli przetwarzanie jej danych osobowych nie jest
z innego powodu zgodne z niniejszym rozporządzeniem. Prawo to ma znaczenie
w przypadkach, gdy osoba, której dane dotyczą, wyraziła zgodę jako dziecko, gdy nie była w pełni świadoma ryzyka związanego z przetwarzaniem, a w późniejszym czasie chce usunąć takie dane osobowe, w szczególności z internetu. Osoba, której dane dotyczą, powinna móc wykonywać to prawo, mimo że już nie jest dzieckiem. Niemniej dalsze zatrzymywanie danych osobowych powinno być uznane za zgodne z prawem, jeżeli jest niezbędne do korzystania z wolności wypowiedzi i informacji, do wywiązania się z obowiązku prawnego, do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi, z uwagi na względy interesu publicznego w dziedzinie zdrowia publicznego, do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych lub do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń.
Jak zwrócił uwagę NSA w powołanym wyżej wyroku wydanym w sprawie o sygn. III OSK 2883/21 spośród 6 przesłanek wymienionych w art.17 ust. 1 RODO:
a) dane osobowe nie są już niezbędne do celów, w których zostały zebrane lub w inny sposób przetwarzane;
b) osoba, której dane dotyczą, cofnęła zgodę, na której opiera się przetwarzanie zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a) lub art. 9 ust. 2 lit. a), i nie ma innej podstawy prawnej przetwarzania;
c) osoba, której dane dotyczą, wnosi sprzeciw na mocy art. 21 ust. 1 wobec przetwarzania i nie występują nadrzędne prawnie uzasadnione podstawy przetwarzania lub osoba, której dane dotyczą, wnosi sprzeciw na mocy art. 21 ust. 2 wobec przetwarzania;
d) dane osobowe były przetwarzane niezgodnie z prawem;
e) dane osobowe muszą zostać usunięte w celu wywiązania się z obowiązku prawnego przewidzianego w prawie Unii lub prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator;
f) dane osobowe zostały zebrane w związku z oferowaniem usług społeczeństwa informacyjnego, o których mowa w art. 8 ust. 1,
z uwagi na klauzulę prasową oraz brak konieczności legitymowania się przez prasę podstawą przetwarzania danych ewentualne zastosowanie mogą mieć trzy z nich (lit. a, d i e). Nadto dodać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 3 RODO ze wskazanego wyżej uprawnienia do niezwłocznego usunięcia danych osobowych (ust. 1 art. 17) może skorzystać osoba, o ile nie zaistnieje żadna z przesłanek w nim wskazanych,
a w szczególności, jeżeli ich przetwarzanie jest niezbędne do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji. W konsekwencji, przyjmuje się, że wystąpienie choćby jednej z okoliczności wskazanych w art. 17 ust. 3 RODO sprawia, że administrator nie ma obowiązku usunięcia przetwarzanych danych, nawet jeżeli żąda tego osoba, której te dane dotyczą.
Podsumowując stwierdzić należy, że istnieje podstawa prawna do działania organu - Prezesa UODO i jest nim art. 17 ust.1-3 RODO, gdyż jego stosowanie (podobnie jak np. art.10 RODO) nie zostało wyłączone w ramach klauzuli prasowej – art. 2 ust.1 u.o.d.o. Organ powinien zatem odnieść się merytorycznie do skargi J. M. i rozstrzygnąć sprawę co do istoty (por. też wyrok NSA z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6781/21 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1055/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem organ, wobec treści art. 17 RODO, uchybił przepisom prawa procesowego w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy w jej istotnych aspektach. Doszło zatem do naruszenia przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Przyczyną tego była błędna wykładnia przepisów, tj. art. 85 RODO jak i art. 2 ust. 1 u.o.d.o. jak i brak analizy przepisów prawa materialnego w kontekście stanu faktycznego sprawy. Tym samym Prezes UODO bezzasadnie odmówił wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną, sformułowaną
w niniejszym uzasadnieniu.
Wyjaśnić też należy, że Sąd nie uwzględnił zawartych w skardze wniosków dowodowych.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W sprawie nie było bowiem istotnych wątpliwości, które miałyby być wyjaśnione przy pomocy dowodu z tych dokumentów.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak
w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1694). Na wysokość zasądzonych kosztów (580 zł) składa się wpis stały od skargi
w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.