II SA/WA 1127/23

II SA/Wa 1127/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kube /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Tomasz Szmydt /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 1954/24 - Wyrok NSA z 2025-12-04
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 44 § 1 i § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę
Uzasadnienie
A. W. (dalej: wnioskodawca, skarżący, strona) wnioskiem z dnia
[...] października 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister, organ) o zastosowanie wobec niego art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz.U. z 2016 r. poz. 708,
z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową.
Minister decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec strony art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Wnioskodawca pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. wystąpił z wnioskiem
o ponowne rozpatrzenie sprawy, dołączając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
We wniosku podał, że decyzja z dnia [...] marca 2019 r. numer [...] nie została mu doręczona, bowiem pracownik operatora pocztowego nie zostawił awizo przedmiotowej przesyłki pod adresem ul. [...] w [...], co potwierdził zamieszkujący w tym lokalu domownik. Podkreślił, że osoba dorosła przebywająca pod adresem ul. [...] zawsze odbierała przesyłki adresowane do niego (bowiem on sam przebywał poza granicami kraju). Nie było możliwości, aby przy prawidłowym awizowaniu, przesyłka nie została odebrana.
Był przekonany, że decyzja nie została w ogóle wydana, a przekonanie to wzmacniała okoliczność, iż termin wydania decyzji był wiele razy przedłużany.
Podniósł, że pomimo zachowania należytej staranności nie mógł dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, trudnej do przezwyciężenia. Nie miał wpływu na brak awizowania przesyłki przez operatora pocztowego. Nie złożył zatem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ze swojej winy.
Przyczyna uchybienia terminowi istniała cały czas, aż do czasu odbioru przez jego pełnomocnika pisma z dnia [...] stycznia 2023 r., które zostało doręczone w dniu [...] stycznia 2023 r. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany.
Zwrócił uwagę, że w sytuacji nieprawidłowego, a zatem nieskutecznego doręczenia stronie decyzji organu I instancji, termin do podjęcia czynności nie rozpoczyna biegu i dlatego nie ma konieczności złożenia wniosku o jego przywrócenie. W takiej sytuacji powinno nastąpić prawidłowe doręczenie decyzji. Wobec powyższego alternatywnie zawnioskował o dokonanie skutecznego doręczenia decyzji.
Minister postanowieniem z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 58 oraz art. 59 § 2 k.p.a., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], wskazując, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że wnioskodawca prośbę
o przywrócenie terminu wniósł w dniu [...] stycznia 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej), tj. w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Moment ustania przyczyny uchybienia terminu odniesiono do daty [...] stycznia 2023 r. (wtorek), kiedy pełnomocnik skarżącego otrzymał pismo organu z dnia [...] stycznia 2023 r. [...], z którego dowiedział się o tzw. doręczeniu zastępczym decyzji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]. Jednocześnie wraz
z prośbą o przywrócenie terminu został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, więc dopełniono czynności, dla której określony był termin.
Zdaniem Ministra, doszło do skutecznego doręczenia zastępczego, gdyż przesyłka wskazywała prawidłowego adresata i została przesłana na właściwy adres, tj. ul. [...], [...] [...]. Ze znajdującej się w aktach sprawy koperty wynika, że ww. korespondencja została prawidłowo awizowana przez placówkę pocztową (w dniu [...] marca 2019 r. oraz w dniu [...] marca 2019 r.),
a ponieważ nie odebrano jej, została zwrócona do organu w dniu [...] kwietnia 2019 r. Adnotacje urzędu pocztowego są wyraźne i czytelne i z tego względu, w świetle art. 44 § 1 i § 4 k.p.a., ww. decyzję uznano za doręczoną w dniu [...] kwietnia 2019 r.
Zakwestionowanie przez stronę doręczenia przesyłki opiera się tylko na samym twierdzeniu, że awiza nie zostawiono w skrzynce. Jednak nie wykazano zainicjowania postępowania reklamacyjnego w tym zakresie, ani też w inny sposób nie wyjaśniono tej kwestii na poczcie.
Zdaniem Ministra, strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku wniesienia odwołania w terminie można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe
z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od strony oraz trwać przez cały bieg terminu dla dokonania czynności procesowej.
Zdaniem organu, z sytuacją taką nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Złożone wyjaśnienia nie uprawdopodabniają braku winy strony w uchybieniu terminu.
Minister dodał ponadto, że strona wszczynając postępowanie administracyjne w trybie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej powinna zadbać o należyte zabezpieczenie swoich interesów, tym bardziej że zainteresowany przebywał w tym czasie poza granicami kraju. Strona poinformowała organ o zmianie adresu do korespondencji (październik 2018 r.) i skierowała drogą elektroniczną wniosek "o jak najszybsze załatwienie sprawy" (styczeń 2019 r.). Następnie jednak przez okres prawie 4 lat od dnia wydania decyzji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] strona nie podjęła próby kontaktu telefonicznego czy mailowego z pracownikami urzędu, nie skierowała korespondencji, lecz biernie oczekiwała na działalność organu. Dopiero po pięciu latach od daty wszczęcia postępowania ustanowiony przez stronę pełnomocnik zwrócił się do organu o udzielenie informacji o etapie postępowania. Tak więc, zdaniem organu, strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem brak jest prawnych możliwości przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] orzekającej
o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Pismem z dnia 2 maja 2023 r. skarżący skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i w efekcie przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie przez organ administracji publicznej dowodów zaoferowanych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w konsekwencji błędnym przyjęciu, że skarżący nie wykazał braku swojej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 k.p.a. oraz art. 59 § 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia
o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki do przywrócenia terminu.
Skarżący na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o dopuszczenie
i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej żony na ustalenie faktu jej stanu zdrowia w czasie toczącego się postępowania administracyjnego, tj.:
1. wyniku badania genetycznego z dnia [...] sierpnia 2018 r.;
2. wyniku badania z dnia [...].04.2018 r.;
3. skierowania do poradni specjalistycznej z dnia [...].03.2019 r.;
4. skierowania do poradni specjalistycznej z dnia [...].10.2018 r.;
5. karty pacjenta;
6. pisma e-mail kierowanego przez jego żonę o stanie jej zdrowia;
7. orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...].08.2018 r.;
8. orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...].05.2017 r.;
9. karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...].10.2018 r.;
10. karty informacyjnej poradni genetycznej z dnia [...].10.2018 r.
Zdaniem wnoszącego skargę, ww. dowody są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości związanych z zarzutami w zakresie braku jego kontaktu
z organem, a nadto dopuszczenie wskazanych dowodów nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Skarżący zakwestionował stanowisko organu, odnośnie kwestii nie pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej. Na tę okoliczność złożył wniosek
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z jego przesłuchania oraz świadka W. P. na fakt braku dokumentu awizo w skrzynce lub w innym miejscu wskazanym w treści art. 44 § 2 k.p.a.
Stwierdził, że wobec niedopuszczenia zawnioskowanych przez pełnomocnika dowodów: z przesłuchania strony i zeznań świadka, doszło do naruszenia przez organ administracji publicznej wskazanego przepisu. Z uwagi na upływ czasu i brak możliwości złożenia reklamacji, zawnioskowane przez niego dowody miały niezwykle istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotu sprawy.
Zdaniem skarżącego, udowodnił, że dokonał należytej staranności w celu zabezpieczenia swoich praw procesowych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Podniósł, że we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazywał, że początkowo korespondencja była kierowana do niego na adres: ul. [...] [...] [...] i odbierana przez dorosłych domowników: T. W., J. W., K. W.. Podczas całego postępowania nie było takiej sytuacji, aby korespondencja nie była przez niego odebrana (przy pomocy osób trzecich - dorosłych domowników). W tamtym czasie przebywał bowiem poza granicami kraju (w [...]).
Z uwagi na okoliczność, iż w 2018 r. wskazany przez niego adres do korespondencji zdezaktualizował się, pismem z dnia [...] października 2018 r. poinformował organ prowadzący postępowanie administracyjne o zmianie adresu do korespondencji na adres ul. [...] [...] [...]. Zaznaczył, że podobnie jak uprzednio, miał pewność, że i w tym przypadku korespondencja kierowana do niego pod wskazany adres będzie prawidłowo doręczana i odbierana. Jako przykład staranności w podjęciu działań w celu właściwego zabezpieczenia praw, w tym odbioru korespondencji, wskazał doręczenie na adres ul. [...] w [...] decyzji Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] lutego 2019 r.
i z dnia [...] maja 2019 r.
Decyzja z dnia [...] marca 2019 r. numer [...] nie została mu doręczona, ponieważ pracownik operatora pocztowego nie zostawił awiza przedmiotowej przesyłki. Osoba dorosła przebywająca pod adresem ul. [...] zawsze odbierała przesyłki adresowane do niego. Nie było możliwości, aby przy prawidłowym awizowaniu, przesyłka nie została odebrana. Domownik zamieszkujący pod adresem ul. [...] w [...], potwierdził mu, iż
nie otrzymał awiza od operatora pocztowego. Powyższe potwierdza okoliczność, iż występował do organu administracji pisemnie (poprzez e-mail) o wskazanie etapu załatwienia przedmiotowej sprawy. Podyktowane to było brakiem korespondencji
w sprawie. Na dowód powyższego złożył stosowne wnioski dowodowe, które ostatecznie nie zostały rozpoznane przez organ administracji publicznej.
W ocenie skarżącego, wobec ww. okoliczności, nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Pomimo zachowania należytej staranności nie mógł dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, trudnej do przezwyciężenia. Przy czym nie miał wpływu na brak awizowania przesyłki przez operatora pocztowego. Oznacza to, że nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ze swojej winy. Przyczyna uchybienia terminowi istniała cały czas, aż do czasu odbioru przez jego pełnomocnika pisma z dnia [...] stycznia 2023 r., które zostało doręczone w dniu [...] stycznia 2023 r.
Zaznaczył, że problem przywrócenia terminu może powstać dopiero w razie stwierdzenia przez organ prawidłowości doręczenia i uchybienia terminu przez stronę postępowania.
Zdaniem skarżącego, wobec ww. okoliczności w przedmiotowej sprawie należało rozważyć, czy doszło do skutecznego doręczenia mu decyzji Ministra
z dnia [...] marca 2019 r. nr [...].
W sytuacji nieprawidłowego, a zatem nieskutecznego doręczenia stronie decyzji organu I instancji, termin do podjęcia czynności nie rozpoczyna biegu
i dlatego nie ma konieczności złożenia wniosku o jego przywrócenie. W takiej sytuacji powinno nastąpić prawidłowe doręczenie decyzji. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy składał alternatywny wniosek o dokonanie skutecznego doręczenia decyzji.
Zdaniem skarżącego, bez znaczenia dla rozpoznania sprawy pozostaje argumentacja organu, iż strona przez niespełna 4 lata pozostawała bierna, nie dokonując próby kontaktu telefonicznego czy mailowego z pracownikami urzędu. Okoliczność ta została także wyjaśniona we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wiele razy przedłużał postępowanie, zainicjowane przez skarżącego w dniu [...] października 2017 r.,
a decyzja w sprawie została wydana dopiero w dniu [...] marca 2019 r., zatem po upływie 17 miesięcy. Oczekiwał na decyzję sądząc, że ilość podobnych spraw jest tak duża, że występuje swoista "blokada" w płynności wydawanych decyzji
w podobnych sprawach. Miał zatem podstawy by przypuszczać, iż sprawa w dalszym ciągu pozostała nie rozpoznana.
Dodatkowo wskazał, iż w tamtym czasie zmagał się z chorobą nowotworową swojej małżonki, u której zdiagnozowano nowotwór złośliwy [...] oraz narządów [...]. W 2018 r. przeszła operacje związane z usuwaniem złośliwych nowotworów. W tym czasie był bardzo mocno zaangażowany w pomoc żonie do powrotu do zdrowia i rekonwalescencji po zabiegach. Zatem nie można czynić mu zarzutów, że nie podejmował prób kontaktu w przedmiotowej sprawie, skoro miał trudną sytuację rodzinną, która pochłaniała zdecydowaną część jego czasu i uwagi.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.", sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Na podstawie tego przepisu sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Dokonana według tak określonych kryteriów kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że jest ono prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku.
Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Jak wynika zatem z treści przytoczonego przepisu to na stronie postępowania spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek wskazanych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.
Należy zauważyć, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nie leżących po stronie zainteresowanego.
Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Tym samym, przy ocenie winy, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.
W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała
w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybieniu terminu choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1370/18).
Przyjmuje się również, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 110/21; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy
w uchybieniu terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć nadto charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy brać również pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się
w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2016 r. sygn. akt I OZ 1645/16).
W rozpoznawanej sprawie argumenty podane we wniosku o przywrócenie terminu nie pozwalają uznać, że skarżący bez swej winy uchybił terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Doręczenie skarżącemu decyzji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a.
Sąd stwierdził, że w tej sprawie procedura zastępczego doręczenia decyzji
w trybie art. 44 k.p.a. została zachowana.
W myśl tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a., operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, bądź pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1 pkt 1 i 2). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się
w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty zawiadomienia (§ 3).
Zgodnie zaś z § 4 art. 44 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane
z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się
w aktach sprawy.
Przepis art. 44 k.p.a., ustanawiając zastępczy tryb doręczenia korespondencji, umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone
z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. W świetle brzmienia art. 44 § 4 i § 1 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołania) należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej strony pierwszego awizo.
Taki skutek zastępczego doręczenia skarżącemu decyzji Ministra z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w trybie art. 44 § 4 k.p.a. można przyjąć w niniejszej sprawie.
Jak wynika z akt sprawy, zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek posiadają wszystkie cechy pozwalające na stwierdzenie, że procedura doręczenia zastępczego została zachowana. Przesyłki były dwukrotnie awizowane. Na kopertach znajdują się pieczątki, z których wynika, że przesyłki awizowano w dniu [...] marca 2019 r. oraz
w dniu [...] marca 2019 r. oraz znajdują się pieczęci z dnia [...] kwietnia 2019 r. wraz
z adnotacjami o treści – "zwrot nie podjęto w terminie", znajdują się również podpisy doręczyciela. Ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia ww. przesyłki wynika, że zachowany został okres czternastodniowego przechowywania przesyłki skierowanej na ww. adres przez urząd pocztowy, a adresat został dwukrotnie zawiadomiony
o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej.
Z adnotacji na potwierdzeniu doręczenia wynika ponadto, że awizo zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Wobec nie podjęcia przez adresata przesyłki, dwukrotnie awizowanej, została zwrócona w dniu [...] kwietnia
2019 r. do nadawcy. O możliwości odbioru przesyłki jej adresat został zawiadomiony poprzez pozostawienie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej.
Podkreślić należy, że domniemanie doręczenia przewidzianego w art. 44 k.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia tylko wówczas, gdy wszystkie przesłanki przewidziane w tym artykule zostały spełnione, w tym dokonano adnotacji przez doręczyciela, czy i gdzie pozostawił zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II GSK 1758/11).
W badanej sprawie wszystkie wymogi z art. 44 k.p.a. zostały spełnione.
Mając powyższe na uwadze, w rozpoznawanej sprawie Sąd nie ma podstaw do podważenia skuteczności doręczenia w trybie art. 44 k.p.a., skierowanej przez organ do skarżącego decyzji. Dlatego przyjąć należy, że termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął bieg od dnia
[...] kwietnia 2019 r., a upływał z dniem [...] kwietnia 2022 r., natomiast wniosek
o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony w dniu [...] stycznia 2023 r., a zatem po terminie.
Zdaniem Sądu, w przedstawionych wyżej okolicznościach, pełnomocnik strony nie zdołał przedstawić takich argumentów i takiej dokumentacji, które mogłyby podważyć domniemanie prawidłowości doręczenia decyzji skarżącemu.
W ocenie Sądu, w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest niewątpliwie koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie pełnomocnika o braku awizo. Zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło nie jest wystarczające do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizo (por. postanowienie NSA z 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15, publ. CBOSA). Zaznaczyć jednocześnie należy, że przyjęcie stanowiska skarżącego, że do obalenia domniemania wystarczy oświadczenie, że pracownik operatora pocztowego nie doręczył wezwania (nie pozostawił awizo) prowadziłoby do niemożliwości przyjęcia doręczenia zastępczego, a zatem nieskuteczności art. 44 k.p.a.
Sąd nie neguje sytuacji, że mogą zdarzyć się indywidualne przypadki nieprawidłowego doręczania przesyłek adresatom oraz brak pozostawionego awiza, jednakże w rozpatrywanej sprawie nie zostało to w sposób przekonywujący uprawdopodobnione. Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania [(por. W. Czachórski: Zobowiązania - zarys wykładu, Warszawa 1983, str. 171), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy - por. W. Czachórski, op. cit, str. 171-172 czy Z. Banaszczyk (w:) Kodeks cywilny. Komentarz pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 1999, t. I, str. 930)]. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 206/10).
Odnosząc się do złożonych w skardze wniosków dowodowych Sąd wskazuje, iż nie jest możliwe ich przeprowadzenie w postępowaniu sądowym. Sądy administracyjne co do zasady nie dokonują własnych ustaleń, gdyż kontrola zaskarżonych aktów odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych i przyjętych przez organy administracji publicznej. Sąd nie ma prawa ani obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a wyjątkowo może to uczynić wówczas, gdy poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy oraz o ile postępowanie takie nie naruszy przewidzianej w art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania sądowego. Dopuszczalny jest jedynie dowód z dokumentu, pełniący rolę uzupełniającą. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., na co zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Zauważyć należy, iż sąd administracyjny nie powinien przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej decyzją administracyjną (postanowieniem), a do tego de facto musiałaby się sprowadzać ocena wnioskowanych przez pełnomocnika dowodów. Sąd nie zastępuje organów administracji, postępowanie sądowe nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1306/08).
Z tych względów wnioski dowodowe zawarte w skardze należało oddalić.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia ustalenia, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Materiał został oceniony
w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami logiki oraz z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji zostały na jego podstawie wyprowadzone prawidłowe wnioski. Te zaś prawidłowo przez organ zostały ocenione pod kątem przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 58
§ 1 i § 2 k.p.a.
Wobec wykazania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, nie doszło do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.