II SA/Wa 1119/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-08-04
NSAochrona środowiskaWysokawsa
dostęp do informacji publicznejochrona środowiskaNFOŚiGWwniosek o dofinansowanieustawa o dostępie do informacji o środowiskuwładza publicznaprawo administracyjne

WSA w Warszawie uchylił decyzję NFOŚiGW odmawiającą udostępnienia wniosku o dofinansowanie projektu środowiskowego, uznając, że NFOŚiGW jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji na podstawie ustawy o dostępie do informacji o środowisku.

Sprawa dotyczyła odmowy udostępnienia przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wniosku o dofinansowanie projektu środowiskowego. Skarżąca spółka początkowo powołała się na ustawę o dostępie do informacji o środowisku, jednak organ odmówił, uznając się za niebędący władzą publiczną w rozumieniu tej ustawy. Po uchyleniu przez NSA pierwszej decyzji WSA, sąd administracyjny w ponownym rozpoznaniu sprawy uznał, że NFOŚiGW jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji na podstawie ustawy o dostępie do informacji o środowisku, a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej, uchylając tym samym zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] S.A. na decyzję Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) z dnia [...] października 2017 r. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci wniosku o dofinansowanie projektu pn. "Poprawa jakości środowiska miejskiego Gminy [...] – remediacja terenów zdegradowanych i zanieczyszczonych w rejonie [...] wraz z przywróceniem jego biologicznej aktywności". Sprawa miała złożony charakter procesowy. Skarżąca pierwotnie wniosła o udostępnienie informacji na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. NFOŚiGW odmówił, twierdząc, że nie jest władzą publiczną w rozumieniu tej ustawy. Skarżąca alternatywnie powołała się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, jednak organ również odmówił, powołując się na art. 37 ust. 6 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności, który miał wyłączać możliwość udostępniania takich dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pierwotnie oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r. uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność jednoznacznego stanowiska co do statusu NFOŚiGW jako podmiotu zobowiązanego na gruncie ustawy o dostępie do informacji o środowisku. W ponownym rozpoznaniu sprawy WSA, związany wykładnią NSA, uznał, że NFOŚiGW jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji na podstawie ustawy o dostępie do informacji o środowisku. Sąd podkreślił, że NFOŚiGW jest państwową osobą prawną wykonującą zadania publiczne dotyczące ochrony środowiska, co kwalifikuje go jako organ administracji w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 9 lit. b) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Błędna kwalifikacja wniosku przez organ i zastosowanie niewłaściwych przepisów (ustawy o dostępie do informacji publicznej zamiast ustawy o dostępie do informacji o środowisku) stanowiło naruszenie art. 6 k.p.a. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, NFOŚiGW jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że NFOŚiGW, jako państwowa osoba prawna wykonująca zadania publiczne dotyczące ochrony środowiska, jest organem administracji w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 9 lit. b) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku art. 3 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

NFOŚiGW jest organem administracji w rozumieniu tej ustawy.

ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku art. 8

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Władze publiczne są obowiązane do udostępniania informacji o środowisku.

ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Zakres informacji podlegających udostępnieniu obejmuje m.in. środki służące ochronie środowiska.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organy.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznych.

u.d.i.p. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 art. 37 § ust. 6

Przedstawiane przez wnioskodawców dokumenty i informacje nie podlegają udostępnieniu przez właściwą instytucję w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy obowiązane do działania na podstawie przepisów prawa.

POŚ art. 400 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

NFOŚiGW jest państwową osobą prawną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

NFOŚiGW jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Wniosek o udostępnienie informacji o środowisku powinien być rozpatrywany na gruncie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niewłaściwa kwalifikacja prawna wniosku przez organ narusza art. 6 k.p.a.

Odrzucone argumenty

NFOŚiGW nie jest władzą publiczną w rozumieniu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Wniosek o dofinansowanie projektu nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na art. 37 ust. 6 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności.

Godne uwagi sformułowania

sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny NFOŚiGW jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko nieprawidłowa kwalifikacja prawna wniosku strony skarżącej, stanowi o naruszeniu art. 6 k.p.a.

Skład orzekający

Tomasz Szmydt

przewodniczący sprawozdawca

Łukasz Krzycki

sędzia

Karolina Kisielewicz

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie statusu NFOŚiGW jako podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji o środowisku oraz właściwego trybu postępowania w takich sprawach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej NFOŚiGW i wniosków o dofinansowanie projektów środowiskowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w kontekście funduszy ochrony środowiska, co jest istotne dla transparentności i kontroli wydatkowania środków publicznych. Wykładnia przepisów dotyczących statusu NFOŚiGW i właściwego trybu postępowania ma znaczenie praktyczne.

Czy NFOŚiGW ukrywa informacje o projektach środowiskowych? Sąd administracyjny wyjaśnia zasady dostępu do danych.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1119/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-08-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Karolina Kisielewicz
Łukasz Krzycki
Tomasz Szmydt /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 3750/21 - Wyrok NSA z 2021-07-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 190, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art. 8, art. 9, art. 3 ust. 1 pkt 15, art. 3, ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Dz.U. 2016 poz 672
art. 400 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na rzecz strony skarżącej [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez M. S.A. Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (dalej "Skarżąca") decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, działając na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. 2016 poz. 1764 ze zm.) w zw. z art. 37 ust. 6 z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1460 ze zm.), odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie treści wniosku o dofinansowanie projektu pn. "Poprawa, jakości środowiska miejskiego Gminy [...] – remediacja terenów zdegradowanych i zanieczyszczonych w rejonie [...] wraz z przywróceniem jego biologicznej aktywności".
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z akt postępowania wynikało, że skarżąca pismem z dnia [...] września 2017 r., nr [...] zwróciła się, na podstawie art. 8 i 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej: "ustawa"), z wnioskiem do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o udostępnienie informacji w postaci wniosku o dofinansowanie projektu nr [...], dla którego [...] sierpnia 2017 r. została podpisana umowa o dofinansowanie pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Morskiej a Miastem [...]. Dyrektor Departamentu Wsparcia Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pismem z [...] września 2017 r., poinformował, że NFOŚiGW nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji na podstawie ustawy o udostępnieniu informacji i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko, bowiem nie jest władzą publiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 15a tej ustawy.
W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z [...] września 2017 r., nie zgodziła się ze stanowiskiem organu i jednocześnie podała, że podstawą wniosku alternatywnie jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej decyzją z [...] października 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2016 poz. 1764 ze zm., dalej: "u.d.i.p.") w zw. z art. 37 ust. 6 z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1460 ze zm.), odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie treści wniosku o dofinansowanie projektu pn. "Poprawa, jakości środowiska miejskiego Gminy [...] – remediacja terenów zdegradowanych i zanieczyszczonych w rejonie [...] wraz z przywróceniem jego biologicznej aktywności".
W uzasadnieniu podał, że w przedmiotowej sprawie nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji na podstawie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, gdyż nie jest władzą publiczną, a zgodnie z art. 400 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 672, ze zm.), jest państwową osobą prawną w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, bowiem ustawodawca dokonał wyraźnego rozróżnienia podmiotów działających w sferze ochrony środowiska na dwie grupy zgodnie z art. 376 (Tytuł VII Dział I POŚ) organy ochrony środowiska oraz art. 386 pkt 3 (Tytuł VII Dział II POŚ) instytucje ochrony środowiska.
Zatem NFOŚiGW został przez ustawodawcę zakwalifikowany do drugiej z tych grup, co wyraźnie wskazuje na intencję odmiennego ukształtowania praw i obowiązków NFOŚiGW w odniesieniu do organów ochrony środowiska, wskazywanych w tej samej ustawie. Jednakże przyjmując odmiennie, tj. że NFOŚiGW jest władzą publiczną w rozumieniu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, to w rozpoznawanej sprawie żądany przez skarżącą dokument NFOŚiGW uzyskał tylko i wyłącznie jako Instytucja Wdrażająca w ramach Konkursu nr [...]. Zatem wniosek został rozpatrzony na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020. Następnie organ wskazał, że podstawą prawną udostępnienia informacji publicznej jest art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie w art. 5 ust. 1 u.d.i.p. dokonano odstępstwa w zakresie ich udostępnienia wskazując, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych i takim przepisem jest art. 37 ust. 6 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020, w myśl którego przedstawiane przez wnioskodawców dokumenty i informacje nie podlegają udostępnieniu przez właściwą instytucję w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Brzmienie tego przepisu zostało nadane ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1475) i przepis ten obowiązuje od dnia wejścia nowelizacji. Zatem nie będzie miał do niego zastosowania przepis interporalny zawarty w art. 16 ust. 1. Za takim momentem obowiązywania art. 37 ust. 6 ustawy wdrożeniowej jest ratio legis jej wprowadzenia, tj. zabezpieczenie sprawnego przeprowadzenia wyboru projektów do dofinansowania, który mógłby być dezorganizowany przez znaczną liczbę wniosków dotyczących udostępnienia informacji publicznej oraz wyeliminowanie praktyk polegających na powielaniu rozwiązań opracowanych przez innych wnioskodawców.
Ponadto postępowanie w zakresie wyboru projektów, o którym mowa w przepisie przejściowym, nie obejmuje odrębnego postępowania dotyczącego dostępu do informacji publicznej, bowiem są to dwa niezależne od siebie postępowania. Reasumując, wniosek o dofinansowanie projektu pn. "Poprawa, jakości środowiska miejskiego Gminy [...] – remediacja terenów zdegradowanych i zanieczyszczonych w rejonie [...] wraz z przywróceniem jego biologicznej aktywności", nie podlega już udostępnieniu w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na fakt, że dotychczas stanowił on informację publiczną, a obecnie dokumenty te są tajemnicą ustawowo chronioną w rozumieniu art. 5 ust. 1 in fine ustawy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. S.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz niezwłoczne udostępnienie jej wnioskowanych informacji. Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że podstawą materialnoprawną wydania decyzji stanowiły przepisy art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 37 ust. 6 o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020, które to determinują granice orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę w sprawie prowadzonej pod sygn. akt. II SA/Wa 1790/17, wyrokiem z dnia 8 maja 2018 r. stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i oddalił skargę.
Skarżąca w skardze kasacyjnej złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie ww. wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez orzeczenie o uchyleniu przedmiotowej decyzji i zobowiązanie organu do niezwłocznego udostępnienia wnioskowanych informacji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie z uwagi na brak jakichkolwiek podstaw do jej uwględnienia. W uzasadnieniu organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2020 r. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1790/17, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sprawa koncentruje się wokół problemu, jaki reżim prawny winien być zastosowany przy rozpoznaniu wniosku skarżącej o udostępnienie informacji w postaci wniosku o dofinansowanie projektu nr [...] pn. "Poprawa jakości środowiska miejskiego Gminy [...] – remediacja terenów zdegradowanych i zanieczyszczonych w rejonie [...] wraz z przywróceniem jego biologicznej aktywności", dla którego [...] sierpnia 2017 r. została podpisana umowa o dofinansowanie pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Morskiej a Miastem [...].
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że rozpoznając ponownie sprawę Sąd powinien zająć także jednoznaczne stanowisko co do tego, czy przepisy ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko obejmują zakresem podmiotowym Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Winien przy tym uwzględnić, iż art. 8 ust. 1 ustawy należy odczytywać w łączności z art. 3 ust. 1 pkt 15a i art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy. Art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy szeroko reguluje zakres przedmiotowy pojęcia organu administracji, obejmując nim zarówno organy w ujęciu instytucjonalnym, jak i funkcjonalnym, do których należy zakwalifikować organy osób prawnych, którym powierzono realizację zadań publicznych w zakresie ochrony środowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.")
W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony rozkaz personalny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.
Kluczowe znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r. o sygn. akt I OSK 3483/18, mocą którego sprawa została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.
Zgodnie z brzmieniem art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że odstąpić od niej wojewódzki sąd administracyjny może wyłącznie, jeżeli po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, a przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez sąd I instancji, któremu została ona przekazana do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), miała miejsce zasadnicza zmiana oceny stanu faktycznego sprawy, lub zmienił się istotnie stan prawny albo w tym czasie, w innej sprawie, została podjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwała zawierająca odmienną wykładnię prawa, niż dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w jego wiążącym wyroku, albo gdy takiej odmiennej wykładni dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2012 r. o sygn. akt II OSK 1023/11, publ. LEX nr 1234032; B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, wyd. 3, s. 566; H. Filipczyk, Granice związania sądu I instancji wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny – uwagi na tle orzecznictwa w sprawach podatkowych, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2012, nr 2, s. 40-41). Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie, zatem rozpoznający niniejszą sprawę Sąd pozostaje w pełni związany wytycznymi i wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w zapadłym w sprawie wyroku z dnia 9 stycznia 2020 r. o sygn. akt I OSK 3483/18. Zastosowanie się do tych wskazań służy w szczególności zapewnieniu jednolitości orzecznictwa, a przez to poszanowaniu praworządności i równości wobec prawa (por. A. Skoczylas, Glosa do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2008 r. o sygn. akt I FPS 1/08, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2009, nr 1, poz. 4, s. 24).
Kontrolując ponownie objęty skargą akt, przy uwzględnianiu wytycznych NSA, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Występując z wnioskiem z dnia [...] września 2017 r., nr [...] zwróciła się, na podstawie art. 8 i 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko, uznając ten akt prawny za właściwy, w oparciu o który winien zostać rozpoznany jej wniosek. Domagała się ona udostępnienia jej wniosku o dofinansowanie projektu nr [...], dla którego [...] sierpnia 2017 r. została podpisana umowa o dofinansowanie pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Morskiej a Miastem [...]. Organ uznał z kolei, że nie jest zobowiązany do udzielenia żądanej informacji na podstawie przepisów wskazanej ustawy, o czym poinformował stronę skarżącą, która wobec powyższego wskazała alternatywnie jako podstawę wniosku ustawę o dostępie do informacji publicznej.
Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem okoliczność jaki reżim prawny winien być zastosowany przy rozpoznaniu wniosku skarżącej. Nie ulega wątpliwości, że to skarżąca, występująca w przedmiotowym postępowaniu samodzielnie, powołała się na przepisy ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Dopiero w piśmie z dnia [...] września 2017 r. wobec odmowy przekazania jej żądanej informacji, alternatywnie wskazała na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Organ odmawiając udostępnienia informacji na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy, uznał, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji na podstawie ww. ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku (...). Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zgodnie z art. 400 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 672 ze zm.) jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 17 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 855 ze zm.). Jednocześnie, jak wskazuje się w doktrynie, w celu uniknięcia wątpliwości, do jakiej grupy samorządowych jednostek organizacyjnych powinny być kwalifikowane wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, ustawodawca ustawą z 4 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 99, poz. 569) z dniem 31 maja 2011 r. dodał do wskazanego powyżej art. 400 p.o.ś. ustęp trzeci, doprecyzowujący, że nie są to podmioty tworzone w celu wykonania zadań województwa. Zatem należy uznać, że NFOŚiGW, podobnie jak fundusze wojewódzkie, został powoływany do życia z mocy samego prawa. W judykaturze wskazuje się ponadto, że Fundusz jest podmiotem administracyjnym o charakterze funkcjonalnym, skoro powierzono mu ustawowo niektóre zadania o charakterze publicznoprawnym, które dotyczą tego, że jest dysponentem środków kierowanych na ten Fundusz. Jest on podmiotem stosunków administracyjnoprawnych, rozpatruje sprawy z zakresu administracji publicznej podlegające załatwieniu w formie aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej, a więc na drodze administracyjnej. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: 12 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 1608/09, z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 766/11; z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 2030/11; z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 321/12 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1833/13 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W wyroku z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 3483/18, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy szeroko reguluje zakres przedmiotowy pojęcia organu administracji, obejmując nim zarówno organy w ujęciu instytucjonalnym, jak i funkcjonalnym, do których należy zakwalifikować organy osób prawnych, którym powierzono realizację zadań publicznych w zakresie ochrony środowiska." Mając powyższe na względzie, a także fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrujący sprawę niniejszą związany jest wykładnią prawa dokonaną przez NSA, uznał, że w spawie NFOŚiGW niezasadnie przyjął, iż nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko.
W ocenie Sądu z treści art. 3 ust. pkt 9 lit. b) – tj. "Ilekroć w ustawie jest mowa o organie administracji - rozumie się przez to inne podmioty wykonujące zadania publiczne dotyczące środowiska i jego ochrony" - a także przedstawionych powyżej rozważań wynika, że NFOŚiGW dokonał błędnej kwalifikacji wniosku skarżącej, a także nieprawidłowo poinformował ją pismem o przeszkodach w jego rozpoznaniu, czym naruszył również art. 9 k.p.a. Wskazać należy bowiem również, że w myśl tego przepisu organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Czuwają też nad tym, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
NFOŚiGW pozostając w błędnym przekonaniu, że nie jest władzą publiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy doprowadził do wskazania przez skarżącą na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej jako alternatywnego trybu rozpoznania wniosku. Tymczasem zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Żądane informacje stanowią informacje publiczne, o których mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., to jednak przepisy tej ustawy nie znajdują w tym przypadku zastosowania. Zasady i tryb dostępu do żądanych we wniosku z dnia [...] września 2017 r. informacji określa bowiem ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku (...). Jak podkreśla się w judykaturze, "zgodnie z art. 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...), władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie znajdujących się w ich posiadaniu lub które są dla nich przeznaczone. Podkreślenia wymaga, że okoliczność, iż wnioskodawca powołał się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stanowiła przeszkody do rozpatrzenia przez organ wniosku na podstawie właściwych przepisów (...) podana przez wnioskodawcę podstawa prawna nie może podważać stosowania normy ustawowej art. 1 ust. 2 u.d.i.p." (za: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II SAB/Wa 464/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 462/15).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie podziela wykładnię prawną dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 3483/18 i przyjmuje ją również za własną w zakresie kwalifikacji prawnej przedmiotu wniosku skarżącej oraz wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...). W istocie bowiem prawo do informacji gwarantowane jest konstytucyjnie, a wszelkie jego ograniczenia winne mieć charakter wyjątkowy i wynikać jednoznacznie z przepisów prawa. Tym bardziej należy zwrócić uwagę, że nieprawidłowa kwalifikacja prawna wniosku strony skarżącej, stanowi o naruszeniu art. 6 k.p.a., bowiem NFOŚiGW odmawiając skarżącej udostępnienia żądanej informacji zastosował w sprawie nieprawidłowe przepisy i tryb rozpatrzenia wniosku.
Jak stanowi art. 9 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) udostępnieniu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące:
1) stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami;
2) emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1;
3) środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów;
4) raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska;
5) analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3;
6) stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych - w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać:
a) stany elementów środowiska, o których mowa w pkt 1, lub
b) przez elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 - emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 3.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z powyższego wynika, że wnioskowana informacja tj. treści wniosku o dofinansowanie projektu pn. "Poprawa, jakości środowiska miejskiego Gminy [...] – remediacja terenów zdegradowanych i zanieczyszczonych w rejonie [...] wraz z przywróceniem jego biologicznej aktywności", może mieścić się w szerokim ujęciu środków służących ochronie środowiska. W sprawie o sygn. I OSK 3483/18 NSA zauważył bowiem, że ustawodawca posłużył się tutaj klauzulą otwartą (środki takie jak), a ponadto informacje te mogą dotyczyć również działań wpływających lub mogących wpływać na środowisko lub podejmowanych w celu ochrony elementów środowiska.
Bez wątpienia zatem wniosek skarżącej zarówno w sferze podmiotowej, jak i przedmiotowej powinien zostać przez organ rozpatrzony na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko, z uwzględnieniem oceny prawnej i wykładni dokonanej w niniejszym wyroku oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 3483/18. W myśl bowiem Art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wobec powyższego, z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej zamiast na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, jednocześnie będąc związanym wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c). ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI