II SA/Wa 111/21

II SA/Wa 111/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-08-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Sygn. powiązane
III OSK 7613/21 - Wyrok NSA z 2024-01-17
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1123
art. art. 30 ust. 1, 115, 117 ust. 1 pkt 5, 121 ust. 1 pkt 2a
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi B. P. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej (dalej: Komisja Odwoławcza, organ) orzeczeniem z [...] września 2020 r., znak [...] po rozpoznaniu sprawy w obecności obwinionego [...] B.P. (dalej: obwiniony, skarżący), reprezentowanego przez adwokata, oraz przy udziale rzecznika dyscyplinarnego [...]. G. K. wobec złożenia przez obwinionego odwołania
od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Szkoły Głównej Służby Pożarniczej (Komisja) z [...] czerwca 2020 r., sygn. akt [...]
w przedmiocie uznania sekc. [...] B. P. winnego tego, że nie później niż [...] lutego 2020 r. upublicznił w ramach profilu portalu Facebook grafikę zawierającą obraźliwe zwroty w stosunku do mł. [...] A.G.
tj. o naruszenie art. 115 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz naruszenie zasady 4 i 18 Zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy PSP, co oznacza postępowanie niezgodne z rotą złożonego ślubowania określoną w art. 30 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 121 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 115 ust. 1, art. 117 ust. 1 pkt 5, art. 122 ust. 1 oraz art. 124n ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1123 ze zm.; dalej ustawa o PSP) w zw. z art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U.
z 2020 r. poz. 30 ze zm.; dalej K.p.k.), utrzymała w mocy ww. orzeczenie Komisji
z [...] czerwca 2020 r.
Do wydania powyższych orzeczeń doszło w następującym stanie sprawy.
Pismem z [...] lutego 2020 r., znak [...] [...] P. P. - Dowódca Kompanii Szkolnej poinformował Rektora-Komendanta Szkoły Głównej Służby Pożarniczej o możliwości popełnienia czynu dyscyplinarnego przez sekc. [...] B.P., który nie później niż w dniu [...] lutego 2020 r.
na jednej z grup portalu społecznościowego zamieścił treści znieważające
i obrażające funkcjonariusza pożarnictwa Państwowej Straży Pożarnej mł. [...] A.G. – [...] Kompanii Szkolnej.
Pismem z [...] lutego 2020 r., znak [...] Rektor-Komendant wyznaczył bryg. G. K. do pełnienia funkcji rzecznika dyscyplinarnego.
W toku czynności sprawdzających w dniu [...] lutego 2020 r. rzecznik dyscyplinarny zwrócił się do dowódcy kompanii szkolnej o udzielenie informacji czy obwiniony był w przeszłości karany dyscyplinarnie oraz o przekazanie kopii ostatniej opinii służbowej. Ponadto, w piśmie z [...] lutego 2020 r. rzecznik dyscyplinarny zwrócił się do Komendanta-Rektora o rozważenie przekazania zgromadzonych materiałów w sprawie sekcyjnego do Prokuratury Rejonowej [...], celem ustalenia czy popełniony czyn nie wyczerpuje znamion przestępstw stypizowanych w art. 190a § 2 lub 226 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (K.k.). W dniu 27 lutego 2020 r. rzecznik dyscyplinarny sporządził notatkę służbową na okoliczność rozpytania, z której wynika, iż obwiniony przyznaje się do tego, że jest autorem rysunku, który powstał po modyfikacji grafiki, która jest dostępna w sieci Internet, a hasła zamieszczone wokół niej nie są jego autorstwa, lecz pozyskano je z Internetu lub zasłyszenia.
W dniu [...] maja 2020 r. rzecznik dyscyplinarny złożył do Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Szkoły Głównej Służby Pożarniczej wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko sekc. [...] B.P., studentowi podchorążemu Szkoły Głównej Służby Pożarniczej w W. obwinionemu o to, że w bliżej nieokreślonym miejscu
w bliżej nieokreślonym czasie, jednak nie później niż [...] lutego 2020 r. upublicznił
w ramach profilu portal Facebook grafikę zawierającą obraźliwe zwroty w stosunku do mł. [...] A..G. - Dowódcy Kompanii Szkolnej. Tym samym o naruszenie art. 115 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o PSP oraz
w zw. z zasadami 4 i 18 Zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy PSP.
Następnie, Przewodniczący Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Szkoły Głównej Służby Pożarniczej postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., sygn. akt [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec obwinionego.
Wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. obwiniony zwrócił się do Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w postaci dokumentów na okoliczność przebiegu służby, postawy w służbie i poza nią, dodatkowych aktywności w służbie i poza nią, a także z przesłuchania świadków,
tj. M. M. i N. M. na okoliczność przebiegu służby, postawy
w służbie i poza nią oraz z dotychczasowych opinii służbowych, a także zestawienia wszystkich dotychczasowych ocen z wykładów i ćwiczeń.
W dniu 25 czerwca 2020 r. odbyła się rozprawa dyscyplinarna, na której stawili się obwiniony wraz z pełnomocnikiem - adwokatem, rzecznik dyscyplinarny [...] G. K., a także świadkowie: [...] P.P., mł. [...] A. G., [...] M.M. oraz [...] N.M.
Komisja po rozpoznaniu na rozprawie sprawy obwinionego o to, że nie później niż [...] lutego 2020 r. upublicznił w ramach profilu portalu Facebook grafikę zawierającą obraźliwe zwroty w stosunku do mł. [...] A. L.G., tj. o naruszenie art. 115 ust. 1 w zw. art. 30 ust. 1 ustawy o PSP oraz w zw.
z zasadami 4 i 18 Zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy PSP, co oznacza postępowanie niezgodne z rotą złożonego ślubowania określoną w art. 30 ust. 1 ustawy o PSP, uznała obwinionego za winnego zarzucanego mu czynu i na podstawie art. 121 ust. 1 pkt 1 ppkt a, art. 115 oraz art. 117 ust. 1 pkt 5 ustawy
o PSP orzekła karę wydalenia ze służby.
Jak stwierdziła Komisja, grafika zawierająca obraźliwe zwroty w stosunku
do mł. [...] A.G. została znaleziona przez [...] P. P. dnia [...] lutego 2020 r. na zamkniętej grupie jednego z portali społecznościowych - Grupa Absolwentów rocznika SGSP, do której należał [...] P. P. Była to inna grupa niż ta, na której grafikę upublicznił obwiniony. Komisja nie uwzględniła wyjaśnień obwinionego oraz świadków w zakresie zarzutów mł. [...] A. .G., jak również nie dała wiary wyjaśnieniom i linii obrony obwinionego polegającej na stwierdzeniu, że to nie on jest autorem umieszczonych wokół grafiki słów, a jego rola ograniczyła się jedynie do zebrania ich i przytoczenia bez wskazywania ich źródła i autorów. Komisja nie doszukała się dowodów potwierdzających powyższe stanowisko. Z wyjaśnień obwinionego wynika, że przygotowanie przedmiotowej grafiki zajęło mu ok. 30-45 minut, co wykluczyło możliwość działania pod wpływem impulsu i potwierdziło działanie w pełni świadome, długotrwałe, które powinno spowodować powstanie refleksji u obwinionego.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że treści publikowane na tzw. zamkniętej grupie użytkowników portalu FB, do której należy 90 osób mają charakter jedynie prywatny, a prezentowane w jej ramach treści nie mają charakteru publicznego
i mogą godzić w dobra osobiste innych osób. Rozpowszechnienie grafiki poza grupę stałych użytkowników dowodzi, że nie można przyjmować, iż treści umieszczane
w ogólnodostępnych narzędziach sieci Internet nie zostaną udostępnione innym jej użytkownikom. Obwiniony wykazał, że jest tego w pełni świadomy. Wskazano także, że sporządzenie danej grafiki, w ocenie Komisji, nie mieści się w ramach szeroko rozumianej karykatury, satyry czy pastiszu w przeciwieństwie do innych niespersonalizowanych grafik zamieszczanych w sieci.
Komisja zestawiała czyn dyscyplinarny popełniony przez obwinionego
z treścią art. 347 K.k. Ponadto wskazała, że czyn ten został wymierzony bezpośrednio w osobę oficera Państwowej Straży Pożarnej, która kilka tygodni
po opublikowaniu grafiki spotkała się z uwłaczającymi godności komentarzami
w kierunku swojej osoby.
Komisja doszukała się okoliczności łagodzących w postaci przyznania się obwinionego oraz wyrażenia przez niego skruchy. Uwzględniono pozytywne opinie załączone do akt przedmiotowego postępowania. Jednakże waga popełnionego czynu nie pozwalała, w opinii Komisji, na uwzględnienie wniosku obrońcy obwinionego o uniewinnienie i umorzenie postępowania, czy też obniżenie wnioskowanego wymierzenia kary. Popełniony czyn uznano za wysoce szkodliwy, noszący znamiona hejtu, mający negatywny wpływ na sferę życia zawodowego,
jak i prywatnego osoby znieważonej. W ocenie Komisji kara w postaci wydalenia
ze służby jest współmierna do popełnionego czynu i ma na celu ocenę nieakceptowalnego zachowania obwinionego, jak również przynieść oddziaływanie społeczne będąc przestrogą dla innych strażaków w służbie kandydackiej. Ma być wyrazem braku przyzwolenia na łamanie zawartych w rocie ślubowania wartości oraz naruszanie zasad etyki zawodowej w zakresie podważania autorytetu przełożonych
i starszych. Ma być przestrogą przed szerzeniem w Internecie treści znieważających nie tylko funkcjonariuszy pożarnictwa, ale także innych ludzi.
Na powyższe orzeczenie Komisji obwiniony złożył odwołanie i wniósł o jego zmianę poprzez uniewinnienie lub uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania.
Skarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. na podstawie art. 438 pkt 4 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP naruszenie
art. 117 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o PSP, poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. dowolne wymierzenie kary dyscyplinarnej, rażąco niewspółmiernej do zarzucanego czynu,
tj. kary wydalenia ze służby za umieszczenie na prywatnej, zamkniętej, niepublicznej grupie w Internecie grafiki dotyczącej funkcjonariusza PSP;
2. na podstawie art. 438 pkt 2 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP naruszenie
art. 2 § 1 pkt 2 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez nietrafne zastosowanie środków przewidzianych w strażackim prawie dyscyplinarnym,
tj. zastosowanie kary wydalenia ze służby, co nie przyczyni się do zapobiegania podobnym incydentom zamieszczania grafiki w Internecie;
3. na podstawie art. 438 pkt 2 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP naruszenie
art. 5 § 2 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez jego nie zastosowanie
i w efekcie nie rozstrzygnięcie na korzyść obwinionego, niedających się usunąć wątpliwości takich jak okoliczności rozpowszechnienia inkryminowanej grafiki, postawa [...] A.G.co miało wpływ na orzeczenie kary eliminacyjnej;
4. na podstawie art. 438 pkt 1 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie, tj. art. 216 § 1 K.k. oraz art. 347 § 1 K.k. poprzez próbę zakwalifikowania zachowania obwinionego jako znieważanie oraz znieważenia przełożonego przez żołnierza.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie orzeczenia Komisja Odwoławcza wyjaśniła, że prawna ochrona prawidłowego wykonywania zadań przez formację jaką jest Państwowa Straż Pożarna realizowana jest m.in. na płaszczyźnie dyscyplinarnej, która łączy się z wewnętrznym postępowaniem w przypadku nienależytego
i zawinionego wykonywania obowiązków służbowych. Ten rodzaj odpowiedzialności dotyczy naruszenia obowiązków zawodowych, postępowania niezgodnego
z deontologią zawodową oraz czynów nieetycznych uchybiających godności zawodu. Istotą odpowiedzialności dyscyplinarnej jest zastosowanie sankcji typu represyjnego za czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne.
W ocenie organu szczególną uwagę należy zwrócić na treść odwołania złożonego przez obwinionego, w którym zaskarżono orzeczenie w całości
i wniesiono o uniewinnienie. Formułując taki wniosek można stwierdzić, jak podała Komisja Odwoławcza, że obwiniony nie poczuwa się do odpowiedzialności.
Komisja Odwoławcza mając na uwadze by rozmiar represji był w pełni adekwatny do stopnia społecznej szkodliwości czynu obwinionego i winy oraz spełniał swoje cele wychowawcze i zapobiegawcze, a także by uwzględniał wpływ, jaki orzeczona kara powinna wywrzeć w kierunku ugruntowania w środowisku strażackim (zwłaszcza akademickim) prawidłowych ocen prawnych i stosownego do tych ocen postępowania, jak i potwierdzenie przekonania, że w walce z takimi czynami zwycięża praworządność, a sprawca jest sprawiedliwie karany, nie znalazła podstaw do obniżenia obwinionemu kary za przypisany mu czyn.
Jeżeli chodzi o rolę zapobiegawczą kary wydalenia ze służby, organ wskazał, że zarówno Szkoła Główna Służby Pożarniczej jak i cała Państwowa Straż Pożarna takiego poziomu zachowania nie toleruje i uznaje za nieakceptowalne, wręcz niedopuszczalne.
W opinii organu w przedmiotowym postępowaniu należy zwrócić szczególną uwagę na skutek popełnienia czynu dyscyplinarnego. Atak personalny na oficera Państwowej Straży Pożarnej został zamieszczony w Internecie, w zamkniętej grupie niespełna 100 osób. Organ zaznaczył, że świadome wyrażenie negatywnej opinii
w efekcie przerodziło się w szeroko rozumiany hejt, przybierający formę mowy nienawiści pod adresem danej osoby.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 § 1 pkt 2 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP, Komisja Odwoławcza wskazała, że organy dyscyplinarne dążą
do realizacji zasady sformułowanej w art. 2 § 2 K.p.k., bez względu na to, czy i jakie czynności w tym zakresie podejmują strony postępowania. W ocenie Komisji Odwoławczej w niniejszym postępowaniu Komisja dołożyła maksymalnych starań
i wyczerpała wszelkie dostępne środki dla poznania prawdy.
Jak przypomniał organ, obrońca obwinionego podnosił, że w toku postępowania nie ustalono tego, kto jest administratorem danego portalu. W ocenie organu informacja ta nie ma jakiegokolwiek wpływu na czyn jakiego dopuścił się obwiniony, tj. zamieszczenia grafiki przez obwinionego.
Wobec zarzutu naruszenia art. 438 § 1 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy
o PSP, tj. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 216 § 1 K.k. oraz 347 § 1 K.k., poprzez próbę zakwalifikowania zachowania obwinionego jako znieważanie oraz znieważenia przełożonego przez żołnierza, Komisja Odwoławcza stwierdziła, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zdaniem organu analiza przeprowadzonego przez Komisję postępowania pozwala stwierdzić, że podstawę prawnomaterialną przedmiotowego postępowania stanowi treść art. 115 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o PSP oraz w zw. z zasadami 4 i 18 Zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy PSP. Przywołanie treści art. 216 § 1 K.k. nie miało miejsca w petitum zaskarżonego orzeczenia, a jedynie w treści uzasadnienia
i w ocenie organu miało jedynie charakter porównawczy. Komisja Odwoławcza nie ocenia tego z punktu widzenia postępowania Kodeksu karnego, ale z punktu pragmatyki służbowej jaką jest ustawa o Państwowej Straży Pożarnej, a także przez pryzmat zasad etyki zawodowej. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna
od odpowiedzialności karnej.
Jak stwierdziła Komisja Odwoławcza, Państwowa Straż Pożarna przyjęła określony model polityki personalnej, której nieodzownym elementem jest właściwa postawa moralna. Stanowi symbol pełnej akcesji do cieszącej się społecznym prestiżem służby, a także wzmacnia świadomość własnej tożsamości zawodowej. Akt ślubowania odgrywa rolę swoistej inicjacji, na mocy której składający ślubowanie podejmuje się wykonywać godnie i rzetelnie swoje służbowe obowiązki. W ceremonii ślubowania osobista radość ze spełnienia zawodowych oczekiwań i aspiracji łączy się z powagą należną branej na siebie odpowiedzialności za sprawy, których się ślubujący podejmuje. Składając rotę ślubowania strażak zobowiązuje się
do przestrzegania prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywania polecenia przełożonych, a także do strzeżenia honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegania zasad etyki zawodowej.
Zdaniem Komisji Odwoławczej w analizowanym postępowaniu obwiniony dopuszczając się czynu w postaci umieszczenia w sieci Internet grafiki zawierającej obraźliwe zwroty w stosunku do mł. [...] A.G. bezsprzecznie nie przestrzegał prawa, podważył autorytet przełożonej zamieszczając pod grafiką słowa powszechnie uznawane za obraźliwe, swoim zachowaniem uderzył w honor, godność i dobre imię służby, co nie może zostać zaakceptowane w szeregach Państwowej Straży Pożarnej.
Jak stwierdził organ, zamieszczenie grafiki na zamkniętej, lecz składającej się z 90 osób grupie nie ma charakteru prywatnego. Grafika ta nadal jest aktywna
w Internecie, dalej funkcjonuje i dalej będzie funkcjonować. Zamieszczenie grafiki spowodowało negatywne, nieodwracalne skutki dla mł. [...] A.G. Podkreślił, że zadaniem dowódcy kompanii jest kształtowanie
w studentach prawidłowej postawy oficera Państwowej Straży Pożarnej. Każdy funkcjonariusz w szkole w służbie stałej ma obowiązek odpowiedniego traktowania podchorążych, tj. narzucania dyscypliny służbowej, nauczania młodych ludzi, którzy przychodzą do służby, wykazywania szacunku do innych osób, funkcjonariuszy, tak aby po ukończeniu 4 lat edukacji stali się oficerami straży pożarnej. Każdy pracownik szkoły ma prawo zwrócić uwagę podchorążym, jeżeli nieprawidłowo wykonują swoje obowiązki. Pani mł. [...] A.G. nie jest bezpośrednim przełożonym obwinionego, natomiast regulamin organizacyjny szkoły stanowi, że dowódca innych kompanii jest również przełożonym tego podchorążego. W Szkole Głównej Służby Pożarniczej szczególną wagę kładzie się na to aby podchorążowie innych kompanii odnosili się z szacunkiem do wszystkich dowódców.
Organ wskazał, że profesjonalizm służby w formacji jaką jest Państwowa Straż Pożarna, zaczyna się od tego, jak strażak wygląda, jak jest wyszkolony oraz jak angażuje się w powierzone mu zadania. Jednakże bardzo ważnym elementem służby jest szacunek okazywany każdemu człowiekowi. Tym bardziej szacunek musi być obecny wewnątrz omawianej formacji. Zachwianie równowagi pomiędzy tymi zależnościami powoduje brak możliwości zrealizowania założonego celu, jakim jest przygotowanie kadry dowódczej do pełnienia zadań określonych ustawą
o Państwowej Straży Pożarnej. Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że nie ma możliwości orzeczenia w sprawie innej kary niż wydalenie ze służby. Podkreślił, że służba to misja, którą pełni się zgodnie z przyjętymi standardami, od których nie ma odstępstwa, o czym obwiniony zapominał.
Skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Komisji Odwoławczej z [...] września 2020 r.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 433 § 1-2 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez niedostateczne rozpoznanie zarzutów przedstawionych przez skarżącego w odwołaniu
od orzeczenia komisji dyscyplinarnej I instancji;
2. art. 167 K.p.k. poprzez nie przeprowadzenie dowodów z urzędu, w postaci przesłuchania [...] A.G;
3. art. 7 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PS Pożarnej poprzez:
a) błędne ustalenia faktyczne w postaci uznania, że:
- inkryminowana grafika przyczyniła się do hejtu i mowy nienawiści mł. [...] A.G.,
- w sprawie nie zaistniały żadne wątpliwości co do roli w sprawie mł. [...] A.G.
- że czyn skarżącego stanowił "zaatakowanie w zasadzie bez celu, bez przyczyny dowódcy kompanii szkolnej",
- że inkryminowana grafika nadal jest aktywna w internecie,
- że zamieszczenie grafiki spowodowało negatywne, nieodwracalne skutki dla mł. [...] A.G. co doprowadziło do błędnego przekonania Komisji Odwoławczej o sprawie,
b) nielogiczną i bez uwzględnienia doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonych w postępowaniu materiałów dowodowych, co przyczyniło się do wyciągnięcia błędnego wniosku, że postawa mł. [...] A. G. nie miała związku z deliktem skarżącego;
4. na podstawie art. 438 pkt 2 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP naruszenie
art. 5 § 2 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez jego niezastosowanie
i w efekcie nie rozstrzygnięcie na korzyść skarżącego, niedających się usunąć wątpliwości takich jak okoliczności rozpowszechnienia inkryminowanej grafiki, postawa mł. [...] A.G., brak wyjaśnień kwestii administratora zamkniętej grupy dyskusyjnej;
5. art. 410 K.p.k. w zw. z art. 124n ustawy o PSP poprzez nie uwzględnienie
w sposób dostateczny przy wyrokowaniu zeznań skarżącego na okoliczność postawy mł. [...] A.G., oraz dokumentów zgromadzonych
w postępowaniu świadczących o dotychczasowej niekaralności skarżącego, dobrych opiniach przełożonych, dobrych opiniach kolegów ze służby, ponadstandardowej aktywności skarżącego, jako okoliczności łagodzących w sprawie.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. wniósł o uwzględnienie w całości skargi przez Komisję Odwoławczą i dokonanie autokorekty. W przypadku uwzględnienia skargi wniósł o uchylenie w całości orzeczenia z [...] września 2020 r. oraz w całości poprzedzającego go orzeczenia Komisji oraz wydanie orzeczenia o ukaraniu skarżącego karą mniejszą niż kara wydalenia ze służby i jednocześnie nie mniejszą niż nagana.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o uwzględnienie przez Sąd niniejszej skargi w całości oraz o uchylenie w całości orzeczenia
z [...] września 2020 r. oraz w całości poprzedzającego go orzeczenia Komisji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że skarga pozbawiona jest uzasadnionych podstaw i powinna zostać oddalona jako niezasadna. W ocenie organu zarzuty stawiane w skardze są bezzasadne, a skarga w swej treści jest wewnętrznie sprzeczna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarówno orzeczenie dyscyplinarne Komisji Odwoławczej jak też poprzedzające je orzeczenie Komisji z [...] czerwca 2020 r. odpowiadają prawu.
Zgodnie z art. 115 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (ustawa o PSP), strażak odpowiada dyscyplinarnie za zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych oraz czyny sprzeczne
ze złożonym ślubowaniem. Strażak odpowiada dyscyplinarnie również za popełnione przestępstwa lub wykroczenia, niezależnie od odpowiedzialności karnej.
Powołany przepis stał się podstawą orzeczenia dyscyplinarnego, którym uznano sekc. [...] B. P. winnym zarzucanego mu czynu
z art. 115 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy o PSP, w związku z zasadami
4 i 18 Zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy PSP i w efekcie wymierzono karę wydalenia ze służby.
Postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało przez uprawnione
do tego organy, zgodnie z art. 121 ust. 1 pkt 2a ustawy o PSP, przez Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Szkoły Głównej Służby Pożarniczej w Warszawie, a w drugiej instancji przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym PSP. Zaskarżonym orzeczeniem komisja orzekła w zakresie przewinienia objętego wnioskiem Rzecznika Dyscyplinarnego. Orzeczenie zarówno w zakresie rozstrzygnięcia jak i uzasadnienia odpowiada prawu.
W sprawie bezsporne jest, że skarżący w bliżej nieokreślonym miejscu w bliżej nieokreślonym czasie, jednak nie później niż [...] lutego 2020 r. upublicznił w ramach profilu portal Facebook grafikę zawierającą obraźliwe zwroty w stosunku do mł. [...] A.G. - Dowódcy Kompanii Szkolnej, w związku z czym stwierdzono naruszenie art. 115 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o PSP oraz
w zw. z zasadami 4 i 18 Zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy PSP. Z wyjaśnień skarżącego wynika między innymi, że przygotowanie wspomnianej grafiki zajęło
mu ok. 30-45 minut.
Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, grafika zawierająca obraźliwe zwroty w stosunku do mł. [...] A.G. została znaleziona przez [...] P. P. w dniu [...] lutego 2020 r. na zamkniętej grupie jednego z portali społecznościowych – Grupa Absolwentów rocznika SGSP, do której należał wspomniany. Była to inna grupa niż ta, na której grafikę upublicznił skarżący. Grafika sporządzona przez skarżącego przedstawia popiersie uśmiechniętej kobiety z włosami koloru siwego, spiętymi czerwoną opaską, ubraną w strażacką bluzę w kolorze czarnym, na której widnieje napis STRAŻ. Kluczowym elementem w tej grafice jest odwrócenie stopnia służbowego składającego się z jednej belki oraz jednej gwiazdki. Wokół danej postaci rozmieszczonych jest ponad trzydzieści krótkich tekstów opisujących zachowanie
mł. [...]A.G.. Na uwagę zasługuje zamieszczenie dziesięciu tekstów, w których użyto wulgaryzmów. W toku postępowania skarżący wskazał, że był świadomy znaczenia tych słów. Oznajmił również, że zamieszczenie grafiki na portalu nie było anonimowe (było oznaczone jego indywidulanym nickiem). Skarżący przyznał się do zarzucanego mu czynu.
Sąd wskazuje, że warunkiem koniecznym wstąpienia do służby w Państwowej Straży Pożarnej jest złożenie przez kandydata roty ślubowania. Pełnienie służby jest uzależnione od posiadania określonych cech o charakterze osobistym. Państwowa Straż Pożarna przyjęła określony model polityki personalnej, której nieodzownym elementem jest właściwa postawa moralna. Stanowi symbol pełnej akcesji
do cieszącej się społecznym prestiżem służby, a także wzmacnia świadomość własnej tożsamości zawodowej. Akt ślubowania odgrywa rolę swoistej inicjacji,
na mocy której składający ślubowanie podejmuje się wykonywać godnie i rzetelnie swoje służbowe obowiązki. W ceremonii ślubowania osobista radość ze spełnienia zawodowych oczekiwań i aspiracji łączy się z powagą należną branej na siebie odpowiedzialności za sprawy, których się ślubujący podejmuje. Złożenie ślubowania ma dwa wymiary: normatywny i symboliczny. W sensie normatywnym jest przewidzianym przez prawodawcę niezbędnym formalnym warunkiem rozpoczęcia wykonywania czynności zawodowych w ramach określonej służby (formacji mundurowej). W wymiarze symbolicznym jest ona wejściem w inną rzeczywistość społeczno-zawodową. Składając rotę ślubowania strażak zobowiązuje się
do przestrzegania prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywania polecenia przełożonych, a także do strzeżenia honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegania zasad etyki zawodowej.
Tymczasem skarżący dopuszczając się czynu w postaci umieszczenia w sieci Internet grafiki zawierającej obraźliwe zwroty w stosunku do mł. bryg. A.G. nie przestrzegał prawa, podważył autorytet przełożonej zamieszczając pod grafiką słowa powszechnie uznawane za obraźliwe, swoim zachowaniem uderzył w honor, godność i dobre imię służby, co nie znalazło akceptacji w szeregach Państwowej Straży Pożarnej. Podczas rozprawy w dniu
[...] września 2020 r. skarżący podniósł, że znana jest mu treść roty ślubowania,
po czym przystąpił do jej recytowania. W trakcie głoszenia roty wskazał, że ostatnią jej część naruszył i zdaje sobie z tego sprawę, ma tego świadomość.
Zasadnie Komisja Odwoławcza uznała, odnosząc się do trudnych relacji
na linii obwiniony – dowódca, na które zwracał uwagę skarżący, że w szeregach PSP polecenia należy realizować, jednakże jeśli pozostają one w sprzeczności
z przepisami prawa należy odmówić ich wykonania, jednakże skarżący z tej drogi nie skorzystał. Publiczne atakowanie bezpośredniego przełożonego, tj. jednego spośród dowódców kompanii poprzez zamieszczanie w Internecie obraźliwej i przede wszystkim prześmiewczej grafiki jasno wskazuje na zawinione działanie obwinionego – skarżącego. Co istotne, bardzo ważnym elementem służby jest szacunek okazywany każdemu człowiekowi, tym bardziej musi on być obecny wewnątrz formacji, która działa na zasadzie podporządkowania przełożonym i konieczności wykonywania ich poleceń. W konsekwencji Komisja Odwoławcza uznała, że zachwianie równowagi pomiędzy tymi zależnościami powoduje brak możliwości zrealizowania założonego celu, jakim jest przygotowanie kadry dowódczej do pełnienia zadań określonych ustawą o PSP, w związku z czym nie ma możliwości orzeczenia w sprawie innej kary niż wydalenie ze służby. Służba to misja, którą pełni się zgodnie z przyjętymi standardami, od których nie ma odstępstwa, o czym obwiniony zapominał.
Podnoszony przez skarżącego zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej kary wydalenia ze służby, zdaniem Sądu, nie znajduje w niniejszej sprawie usprawiedliwionych podstaw.
Komisja oraz Komisja Odwoławcza w sposób szczegółowy i wystarczający rozważyły wymiar kary, jasno to uzasadniając i uwzględniając specyfikę służby
w PSP oraz charakter zadań wykonywanych przez skarżącego, z uwzględnieniem norm wynikających ze złożonego przez strażaka wstępującego do służby ślubowania.
Przy wymiarze kary zasadnie zwrócono uwagę na szkodliwość czynu
z 4 lutego 2020 r. i wskazano, że zamieszczona przez skarżącego w Internecie grafika nie stanowi przejawu kultury, poprawnego zachowania ani też poszanowania godności. Jeżeli chodzi o rolę zapobiegawczą orzeczonej kary wyjaśniono, że zarówno Szkoła Główna Służy Pożarniczej jak i cała Państwowa Straż Pożarna odnotowanego poziomu zachowania nie toleruje i uznaje za nieakceptowalne
i niedopuszczalne.
W przedmiotowym postępowaniu należy zwrócić szczególną uwagę na skutek popełnienia czynu dyscyplinarnego. Czyn skierowany przeciwko oficerowi Państwowej Straży Pożarnej znalazł swój wyraz w postaci grafiki zamieszczonej
w Internecie, w zamkniętej grupie niespełna 100 osób. Podzielić należy stanowisko organów, że świadome wyrażenie negatywnej opinii o przełożonej w efekcie przerodziło się w szeroko rozumiany hejt, przybierający formę mowy nienawiści pod adresem jej osoby, co skarżący jako osoba wykształcona i ciesząca się szacunkiem kolegów powinien co najmniej przewidzieć.
W konsekwencji Komisja prawidłowo wymierzyła skarżącemu karę określoną w treści art. 117 ust. 1 pkt 5 ustawy o PSP. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że skarżący może po upływie 5 lat ponownie ubiegać się o przyjęcie do służby, a czas ten wykorzystać na zweryfikowanie swojej postawy.
Celem wyjaśnienia Sąd wskazuje, że podstawę prawnomaterialną kontrolowanego postępowania dyscyplinarnego stanowił art. 115 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o PSP oraz w zw. z zasadami 4 i 18 Zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy PSP. Przywołanie treści art. 216 § 1 k.k. nie miało miejsca w petitum zaskarżonego orzeczenia, a jedynie w treści uzasadnienia i miało jedynie charakter porównawczy. Komisja Odwoławcza nie oceniała okoliczności towarzyszących popełnionemu przez skarżącego czynowi z punktu widzenia postępowania Kodeksu karnego, ale z punktu pragmatyki służbowej jaką jest ustawa o PSP, a także przez pryzmat zasad etyki zawodowej. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna
od odpowiedzialności karnej.
W ocenie Sądu, wobec katalogu kar dyscyplinarnych określonych w art. 117 ust. 1 ustawy o PSP, jakie można wymierzyć strażakowi, wykazano zasadność orzeczonej wobec skarżącego kary, dochodząc do konkluzji, że charakter popełnionego czynu, jego wydźwięk i odbiór w środowisku strażackim zasługuje na najdotkliwszą karę w postaci wydalenia ze służby.
Zdaniem Sądu, wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna, mająca charakter dyscyplinująco-restrykcyjny, w obliczu wagi popełnionego przez niego czynu, nie została określona w sposób dowolny, lecz w myśl zasady uznania administracyjnego. Jak wynika bowiem z zajętego w tym zakresie przez Komisje stanowiska, ustaliły one istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 Kpa.), ocenił zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 80 Kpa.),
a uzasadniając swoje rozstrzygnięcia dochowały warunków określonych treścią
art. 107 § 3 Kpa..
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak
w sentencji.
-----------------------
2