II SA/Wa 1103/20

II SA/Wa 1103/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 4836/21 - Wyrok NSA z 2022-11-23
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 161
art. art. 27 ust. 1, 41 ust. 2 pkt 5, 43 ust. 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M.A. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę
Uzasadnienie
Komendant Główny Policji (dalej: KGP, organ), rozkazem personalnym
nr [...] z [...] marca 2020 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r.
poz. 256; dalej Kpa.), po rozpatrzeniu odwołania M. A. (dalej: funkcjonariusz, skarżący) od rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej Komendant) nr [...] z [...] lutego 2020 r.
w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2019 r. poz. 161 ze zm.; dalej ustawa
o Policji) z dniem [...] lutego 2020 r., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta.
Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie sprawy.
Komendant Miejski Policji w [...] w dniu [...] stycznia 2020 r. zwrócił się do Komendanta z wnioskiem o zwolnienie ze służby w Policji [...]. M. A. - referenta [...] Policji w [...], Komendy Miejskiej Policji w [...], na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W uzasadnieniu wniosku Komendant Miejski Policji w [...] wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2019 r. do Komendy Miejskiej Policji w [...] wpłynęło pismo z Prokuratury Rejonowej w [...] o wszczęciu postępowania sygn. akt [...] przeciwko [...]. M. A. i przedstawieniu mu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231 § kk i art. 158 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk,
art. 271 § 1 kk w zw z art. 12 kk oraz z art. 233 § 1 kk w zw. z art. 12 kk.
W związku z powyższym Komendant Miejski Policji w [...] rozkazem personalnym z [...] grudnia 2019 r., nr [...], od dnia [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] stycznia 2020 r. zawiesił wyżej wymienionego funkcjonariusza Policji
w czynnościach służbowych z jednoczesnym zawieszeniem płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. Zawieszenie zostało przedłużone rozkazem personalnym
z [...] stycznia 2020 r., nr [...], do dnia [...] marca 2020 r.
W dniu [...] grudnia 2019 r. przeciwko funkcjonariuszowi wszczęte zostało postępowanie dyscyplinarne w związku z przeprowadzonymi czynnościami wyjaśniającymi w sprawie przekroczenia uprawnień.
Następnie Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] pismem z [...] grudnia 2019 r. poinformował Komendanta Miejskiego Policji w [...] o skierowaniu w dniu [...] grudnia 2019 r. do Sądu Rejonowego w [...] aktu oskarżenia sygn. [...] przeciwko M. A. oskarżonemu o przestępstwo
z art. 231 § 1 kk i inne.
W dniu [...] stycznia 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ww. funkcjonariusza ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, tj. gdy wymaga tego ważny interes służby. W doręczonym zawiadomieniu ww. został pouczony o przysługującym, w myśl zapisów art. 10 Kpa., prawie do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, w tym do zapoznania się z aktami sprawy, a także o możliwości zgłaszania wniosków i uwag. Dodatkowo wskazano, że powyższe uprawnienia może on realizować osobiście bądź przez pełnomocnika.
Funkcjonariusz korzystając z przysługującego uprawnienia wskazał Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów w [...], do którego należy zwrócić się o wydanie opinii ujętej w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji. W dniu [...] stycznia 2020 r. zwrócono się do ww. Zarządu o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 cyt. ustawy.
W dniu [...] stycznia 2020 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Karny z wnioskiem o zgodę na wgląd w akta postępowania o sygn. akt [...] oraz wykorzystanie ich w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Następnie postanowieniem nr [...] z [...] stycznia 2020 r. Komendant włączył
do akt postępowania materiały z akt postępowania karnego sygn. akt [...] toczącego się przeciwko ww. funkcjonariuszowi. Ponadto powyższym postanowieniem włączono wydruki z Systemu Wspomagania Obsługi Policji
w postaci: notatki z przebiegu służby, zestawienia wyróżnień i zawieszenia w służbie, a także dokumenty z akt osobowych funkcjonariusza.
Jak wynika również ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, Sąd Rejonowy w [...] rozpatrując sprawę [...] dotyczącą naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariuszy Policji [...]. M. A. i st. [...] M. K., wyrokiem z dnia [...] marca 2018 r. uniewinnił oskarżonych od zarzucanych im czynów uznając zeznania złożone przez wymienionych policjantów za niewiarygodne. Sąd Okręgowy w [...] rozpatrując apelację od wymienionego wyroku utrzymał go w mocy stwierdzając, że "przebiegu interwencji nie można jednoznacznie wywnioskować z zeznań świadków M. A. oraz M. K., którzy nie podawali jednakowej wersji zdarzeń". Sąd Okręgowy w wyroku z dnia [...] grudnia 2018 r. uznał, że "Sąd Rejonowy dokonał pełnej i szczegółowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego" przyjmując ustalenia Sądu I instancji w zakresie niewiarygodności zeznań świadków.
Wiceprzewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów w [...] zapoznał się [...] stycznia 2020 r. z aktami postępowania administracyjnego,
a następnie w piśmie z [...] stycznia 2020 r. wskazał, że w ocenie ww. organizacji związkowej zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji jest działaniem przedwczesnym z uwagi "na prowadzone postępowanie sądowe, które w sposób jednoznaczny pozwoli podjąć stosowne decyzje kadrowe".
Funkcjonariusz pismem z [...] stycznia 2020 r. złożył wniosek o uzupełnienie zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez bezpośrednie przesłuchanie osób uczestniczących w zdarzeniu. Wniósł także o zawieszenie lub umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego.
Uznano, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przedmiotem prowadzonego postępowania nie jest ustalenie, czy funkcjonariusz popełnił przestępstwa zarzucane mu w akcie oskarżenia, a fakt utraty przez niego nieposzlakowanej opinii w związku z postawieniem go w stan oskarżenia. Ponadto uznano, że wynik postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym
w [...] nie warunkuje rozstrzygnięcia podjętego w niniejszym postępowaniu,
w związku z czym zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, ponieważ jego rozstrzygnięcie pozostaje bez wpływu na decyzję dotyczącą zwolnienia ze służby. Dlatego postanowieniem z 3 lutego 2020 r. odmówiono zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby
w Policji.
Wobec powyższego Komendant rozkazem personalnym nr [...]
z [...] lutego 2020 r., podstawie 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 43 ust. 3 i art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, § 19 i § 22 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz.U. z 2013 r. poz. 644 ze zm.), zwolnił [...] M. A. ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2020 r. ze względu
na ważny interes służby. Decyzji tej, zgodnie z treścią art. 108 § 1 Kpa., nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Zdaniem Komendanta zgromadzony materiał dowodowy jest wiarygodny
i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a fakt, że przeciwko [...] M. A. w dniu [...] grudnia 2019 r. został skierowany do Sądu Rejonowego
w [...] akt oskarżenia jest bezsprzeczny.
Komendant wskazał w szczególności, że wniesienie aktu oskarżenia
o popełnienie wskazanych wyżej przestępstw przez ww. funkcjonariusza oznacza, że nie spełnił on przesłanki "nieposzlakowanej opinii" wymienionej w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, którą powinien legitymować się funkcjonariusz Policji. Policjant, który oskarżony jest o popełnienie przestępstw z art. 231 § 1 kk i art. 158 § 1 kk
w zw. z art. 11 § 2 kk, art. 271 § 1 kk w zw. z art. 12 kk oraz z art. 233 § 1 kk
w zw. z art. 12 kk, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Traci on również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą
w organach ścigania.
W odwołaniu od powyższego rozkazu Komendanta funkcjonariusz podniósł zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez błędne uznanie, iż ważny interes służby uzasadnia zwolnienie go ze służby w Policji ze skutkiem natychmiastowym. Jednocześnie wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi
I instancji". W uzasadnieniu odwołania wskazał, że Komendant naruszył zasadę domniemania niewinności określoną w Konstytucji RP i w art. 5 Kpk oraz zignorował w całości dowód w postaci opinii związku zawodowego policjantów, ograniczając się w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu do stwierdzenia, iż nie jest ona wiążąca dla organu.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie rozkazu personalnego KGP zwrócił uwagę na zasady dotyczące rozpatrywania sprawy na skutek złożonego odwołania. Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych w odwołaniu wskazał, że podstawę materialnoprawną zwolnienia strony ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Podkreślił, że jest to jedyne i wyłączne kryterium, do wykazania którego zobowiązany jest organ administracyjny prowadzący postępowanie na tej podstawie zwolnieniowej.
KGP wyjaśnił, że pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało w ustawie bliżej określone. W praktyce, na podstawie tego przepisu dokonuje się zwolnień takich funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby w Policji, przy czym przesłanka "ważnego interesu służby" winna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę. Jak stwierdził organ, mając na względzie bogactwo możliwych stanów faktycznych, ustalenie treści ww. pojęcia ustawodawca pozostawił organowi Policji stosującemu prawo, który przeprowadza w tym zakresie wykładnię przepisów prawnych i w każdym indywidualnym przypadku konkretyzuje je, wskazując okoliczności faktyczne uzasadniające taką ocenę. Dodał, że użycie w cytowanym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też, jak uznał, jeżeli ustawodawca pozostawił kwestie zwolnienia policjanta ze służby uznaniu organu zwalniającego, to organ ten zobowiązany jest ocenić materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć w sprawie zastosowanie, a nie jedynie w świetle niektórych z nich.
KGP stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie istota rozstrzygnięcia sprowadza się do wyjaśnienia i oceny, czy w stanie faktycznym tej sprawy pozostawienie M. A. w służbie narusza jej ważny interes. Okoliczności faktyczne muszą natomiast odnosić się do art. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym Policja stanowi umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu
i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego.
KGP wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii. Jakiekolwiek wątpliwości
co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z powyższego sprawę. Składa bowiem ślubowanie (o treści wskazanej w art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy), podczas którego zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie
i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje.
Zdaniem KGP już samo podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowanie karalne, zaprzeczające podjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby". Policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Traci on również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne
do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą
w organach ścigania. Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza ważny interes służby.
Jak podał KGP, w niniejszej sprawie bezspornym jest, że w toku prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...] postępowania karnego
o sygn. akt [...], funkcjonariuszowi postanowieniem z [...] grudnia
2019 r. przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstw umyślnych ściganych
z oskarżenia publicznego, określonych w art. 231 § 1 kk i art. 158 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, w art. 271 § 1 w zw. z art. 12 kk oraz w 233 § 1 kk w zw. z art. 12 kk. Następnie skierowano w dniu [...] grudnia 2019 r. do Sądu Rejonowego w [...] aktu oskarżenia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przestępstwa, o które oskarżony jest ww. nie licują z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa
w rocie ślubowania policjanta. Zachowanie funkcjonariusza Policji, które prowadzi
do przedstawienia mu wskazanych wyżej zarzutów, a następnie skierowania aktu oskarżenia, stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą pełnił on jako policjant, a także braku szacunku do tego zawodu oraz etosu z nim związanego. W opinii KGP funkcjonariusz jako osoba, która w życiu zawodowym permanentnie styka się z objawami naruszeń przepisów prawa, nie tylko powinien mieć świadomość tego, jakie są konsekwencje określonego zachowania, ale przede wszystkim, jakie skutki takie działanie wywołuje w sferze publicznej.
KGP zwracając uwagę na charakter zarzucanych ww. czynów karalnych, stwierdził, że policjant nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, zatem nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, niezbędnego do pełnienia służby w Policji. Okoliczności te uniemożliwiają pozostawienie wymienionego w służbie, gdyż niewątpliwie utracił on przymioty konieczne
do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu.
W ocenie KGP materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym jednoznacznie wskazuje, że pomimo niezakończenia prowadzonego przeciwko ww. postępowania karnego, uzasadnione jest rozwiązanie z nim stosunku służbowego
z uwagi na ważny interes służby. W interesie służby leży bowiem, jak podał KGP, aby zadania stawiane przed Policją były realizowane wyłącznie przez osoby pozostające poza jakimikolwiek podejrzeniami o działania sprzeczne z prawem.
KGP wyjaśnił, że negatywne odniesienie się organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów do kwestii zwolnienia policjanta ze służby w Policji nie ma mocy wiążącej dla organów administracji rozstrzygających w przedmiocie zwolnienia ze służby, przytaczając na poparcie swojego stanowiska orzeczenia sądów administracyjnych.
KGP uznał, że decyzja Komendanta spełnia wymagania określone w art. 108 § 1 Kpa., gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące na wystąpienie przesłanek uzasadniających przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony. Komendant mógł i powinien był użyć wszelkich przewidzianych prawem środków, aby jak najszybciej rozwiązać stosunek służbowy
z osobą, której pozostawanie w służbie jest sprzeczne z ważnym interesem tejże służby. Podkreślił, że w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych ugruntował się pogląd dopuszczający wykonywanie bez zbędnej zwłoki czynności dotyczących stosunku służbowego policjantów.
Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozkaz personalny KGP z [...] marca
2020 r., zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów postępowania w postaci:
1. art. 107 § 3 Kpa. poprzez niewykazanie w sposób konkretny i wyczerpujący przyczyn zwolnienia ze służby skarżącego, poprzestając na przytoczeniu ogólnikowych pojęć ważnego interesu służby, bezpieczeństwa, porządku publicznego czy konieczności ochrony interesu społecznego w przypadku gdy decyzja taka powinna być podejmowana po wyczerpującym przeanalizowaniu zabranego materiału dowodowego w konkretnej sprawie i konkretnym przypadku,
2. art. 77 § 1 Kpa. w zw. z art. 7 Kpa. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie
i niedokonanie wyczerpującej analizy zebranego materiału dowodowego, które skutkowało zwolnieniem ze służby skarżącego,
II. naruszenie prawa materialnego, tj.
1. art. 41 ust. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż już samo podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowanie karalne przemawia za koniecznością jego zwolnienia ze służby,
w sytuacji gdy wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz wniesienie aktu oskarżenia nie może automatycznie prowadzić do wniosków, jakoby konkretny funkcjonariusz utracił zaufanie, dobre imię i nieposzlakowaną opinię, a tym samym utracił wszystkie warunki niezbędne do pełnienia służby.
Wobec tak postawionych zarzutów wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego rozkazu personalnego z [...] marca 2020 r. oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego Komendanta z [...] lutego 2020 r.,
2. orzeczenie, że uchylone rozkazy personalne nie mogą być wykonane,
3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na rzecz sformułowanych
w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę KGP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje
na uwzględnienie.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia, czy
w realiach faktycznych towarzyszących jej rozstrzygnięciu istniał ważny interes służby, uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby w Policji. Na tę okoliczność powołał się organ, przywołując art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, będący materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego rozkazu personalnego.
W myśl powołanego przepisu policjanta można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest więc to uprawnienie przyznane organowi
w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny (interes służby) przeważa nad słusznym interesem strony.
Rozkaz personalny wydany na podstawie powyższego przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowany jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 Kpa., powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych – realizacji określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przywołany art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji mówi o możliwości zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Jest to pojęcie nieostre, niedookreślone, jednakże z uwagi na nieporównywalność sytuacji faktycznych jakie mogą zaistnieć, użycie przez ustawodawcę takiego właśnie zwrotu jest w pełni uzasadnione. W ocenie nauki prawa "nieostrość nazw (jako szczególny przejaw ich niedookreśloności) nie jest traktowana w tekście prawnym jako wada. Wręcz przeciwnie – może być z powodzeniem stosowana jako świadomie przyjęty środek uelastycznienia tekstu przez stworzenie swoistego luzu decyzyjnego"
(S. Wronkowska, M. Zieliński, "Komentarz do zasad techniki prawodawczej", Warszawa 2004, s. 280). Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem organom Policji na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania stosunku służbowego.
Z pewnością więc ustawodawca dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04 (publ. OTK-A 2004/9/93), przy odczytywaniu treści określenia "ważny interes służby" należy sięgnąć do przepisów określających cele i zadania Policji oraz szczególny status policjantów. Z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu
i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1-4 tej ustawy,
do podstawowych zadań tej formacji należy m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra; ochrona
bezpieczeństwa i porządku publicznego (...); inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi; wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tego rodzaju zadań wymaga, aby policjantami były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w tej formacji. Przy tym służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ww. ustawy). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują policjanta jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy, kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby
w Policji, musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa on bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Musi mieć zatem świadomość, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami ale także ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Policjantom przysługuje wprawdzie zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednak nie ma ona charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie policjantów szczegółowo określa dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega również potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne
do podejmowania działań zmierzających do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów.
W świetle przedstawionej argumentacji nie może budzić najmniejszej wątpliwości, że funkcjonariusz Policji obowiązany jest pełnić służbę w taki sposób, by czynić zadość wszystkim postawionym przed nią wymaganiom. Jeśli nie byłoby to
w pełni możliwe, zachodzi konieczność wyważenia dobra służby, jako interesu publicznego i interesu indywidualnego funkcjonariusza, z czym każdy pełniący służbę mundurową musi się godzić w chwili jej podejmowania.
Tak też w orzecznictwie sądów administracyjnych rozumiane jest pojęcie "ważnego interesu służby" uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie
art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 1990 r. o Policji. Uznaje się bowiem, że przez ważny interes służby należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji nawet, gdy następuje to kosztem zwalnianego policjanta (por. wyrok NSA
z dnia 12 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 710/17, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest zgodny pogląd, iż pojęcie "ważnego interesu służby" należy wiązać z art. 25 ust. 1 ustawy
o Policji, który to przepis stawia warunek, aby służbę w Policji pełniły tylko osoby
o nieposzlakowanej opinii. Wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy w organach ścigania, a także celami, jakie formacja ta ma realizować. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd osoby egzekwujące przestrzeganie prawa same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny to być zatem osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące zasady współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji). Osoby te muszą więc znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, iż by miały łamać prawo (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 314/13; publ. j.w.).
Sądy administracyjne podkreślają również, że policjant, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, traci przymiot "nieposzlakowanej opinii". "Poszlaka" w języku polskim to podejrzenie, przesłanka przemawiająca za określoną interpretacją jakiegoś zjawiska czy jakiejś sytuacji, natomiast "nieposzlakowany" to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać – nieskazitelny. Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia zawodowego, jak i prywatnego. Utratę przymiotu nieposzlakowanej opinii nie powoduje wyłącznie karalność danej osoby. Taki skutek może wywoływać także znalezienie się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Zatem samo podejrzenie o popełnienie przestępstwa świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby publicznej (por. wyroki NSA: z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2318/13; z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt
I OSK 1715/13; z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1738/07; publ. j.w.).
Powyższe prowadzi do konkluzji, że pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się nieposzlakowaną opinią narusza ważny interes służby. Taka sytuacja niewątpliwie rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji
w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że przesłanka zwolnienia skarżącego ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została wystarczająco wykazana.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Prokurator Prokuratury Rejonowej
w [...] wszczął postępowanie sygn. akt [...] przeciwko [...]. M. A. i przedstawił mu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231 § kk i art. 158 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, art. 271 § 1 kk w zw z art. 12 kk oraz z art. 233 § 1 kk w zw. z art. 12 kk. Następnie skierował w dniu 30 grudnia 2019 r. do Sądu Rejonowego w [...] aktu oskarżenia przeciwko ww. funkcjonariuszowi oskarżonemu o przestępstwo z art. 231 § 1 kk i inne. W toku prowadzonego postępowania w sprawie zwolnienia ww. ze służby w Policji na podstawie art. 41
ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, organy Policji stwierdziły, że wniesienie aktu oskarżenia o popełnienie wskazanych wyżej przestępstw oznacza, że ww. nie spełnia przesłanki "nieposzlakowanej opinii" wymienionej w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, którą powinien legitymować się funkcjonariusz Policji. Uznały ponadto, że policjant, który oskarżony jest o popełnienie przestępstw z art. 231 § 1 kk i art. 158 § 1 kk
w zw. z art. 11 § 2 kk, art. 271 § 1 kk w zw. z art. 12 kk oraz z art. 233 § 1 kk
w zw. z art. 12 kk, traci przymiot "nieskazitelności charakteru", traci on również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się
ze służbą w organach ścigania.
Jak trafnie przyjął KGP, przestępstwa, o które podejrzany był skarżący, nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. Uznał, że zachowanie funkcjonariusza Policji, które prowadzi
do przedstawienia mu wskazanych wyżej zarzutów, a następnie skierowania aktu oskarżenia, stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą pełnił on jako policjant, a także braku szacunku do tego zawodu oraz etosu z nim związanego. W opinii KGP funkcjonariusz jako osoba, która w życiu zawodowym permanentnie styka się z objawami naruszeń przepisów prawa, nie tylko powinien mieć świadomość tego, jakie są konsekwencje określonego zachowania, ale przede wszystkim, jakie skutki takie działanie wywołuje w sferze publicznej.
W ocenie Sądu powyższe okoliczności skutkują tym, że skarżący jako funkcjonariusz Policji przestał legitymować się przymiotem "nieposzlakowanej opinii". Utracił więc atrybut konieczny do pozostawania w służbie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, iż specyfika pracy organów ścigania, cele jakie mają realizować, charakter działań jakie mogą podejmować funkcjonariusze na służbie, sprawia, iż sam fakt uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przez funkcjonariusza stanowi przesłankę zwolnienia go ze służby na podstawie ww. przepisu ustawy o Policji. Już samo podejrzenie funkcjonariusza o zachowania karalne, zaprzeczające przyjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby" (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1886/10, publ. LEX nr 821111).
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach (por. wyrok z 19 października 2004 r., K 1/04 (OTK-A 2004/9/93) zwracał uwagę na to, iż nieuczciwość i brak wiarygodności osób realizujących służbę publiczną szkodzi zaufaniu publicznemu i podważa autorytet państwa. Istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych nie może zatem – mimo niezakończonego jeszcze postępowania karnego – pozbawiać właściwych organów możliwości stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych innych, pozakarnych dolegliwości. Takie środki prawne nie są tożsame ze stosowaniem sankcji karnych. Z uwagi na karnoprawną zasadę domniemania niewinności nie jest dopuszczalne jedynie uznanie winy
i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem w sprawie karnej. Jednakże takich konstytucyjnych gwarancji nie można rozciągać na inne procedury ustawowe, których celem nie jest wymierzenie sankcji karnych. Zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by wykluczała wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. W takich przypadkach, nawet zanim zapadnie prawomocny wyrok w sprawie karnej, możliwe jest ograniczenie dostępu określonych osób do służby publicznej, a także wykluczenie konkretnej osoby z grona funkcjonariuszy publicznych.
Zdaniem Sądu organy nie naruszyły też przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Podkreślenia wymaga, iż organ Policji w tym postępowaniu nie jest organem postępowania karnego, nie był zatem uprawniony ani zobowiązany do ustalenia winy i sprawstwa skarżącego
w rozumieniu przepisów prawa karnego. Dla organu wiążącym dokumentem,
o którym organ Policji powziął wiedzę od organu postępowania karnego – Prokuratora Rejonowego w [...], było w szczególności postanowienie
o przedstawieniu zarzutów. Organ nie mógł oceniać wartości zgromadzonego w postępowaniu przygotowawczym materiału dowodowego, a tym bardziej odnosić się w jakikolwiek sposób do winy skarżącego, czy jego niewinności. Tej oceny dokonał organ prokuratorski, decydując się na postawienie skarżącemu zarzutów.
To utrata zdolności dalszego pełnienia służby przez funkcjonariusza, przy ocenie jego zachowań sprzeniewierzających się ideom zapewnienia obywatelom bezpieczeństwa i ochrony porządku publicznego w zestawieniu z jego dotychczasową służbą, sytuacją osobistą, dawały organowi wybór, co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Organ zaś w podanych motywach podjętego rozstrzygnięcia wskazał, dlaczego dał prymat interesowi społecznemu, tożsamemu z interesem służby.
Utratę przez skarżącego przymiotu "nieposzlakowanej opinii" dodatkowo potwierdza wyrok Sądu Rejonowego w [...] (sygn. II K 471/17) w sprawie dotyczącej naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariuszy Policji - [...]. M. A. i [...]. M. K., którym uniewinniono oskarżonych
od zarzucanych im czynów, uznając zeznania złożone przez ww. policjantów,
a zatem i samego skarżącego, za niewiarygodne. Sąd Okręgowy w [...] rozpatrując apelację od wymienionego wyroku utrzymał go w mocy, stwierdzając, że "przebiegu interwencji nie można jednoznacznie wywnioskować z zeznań świadków M. A. oraz M. K., którzy nie podawali jednakowej wersji zdarzeń". Sąd Okręgowy w wyroku z dnia [...] grudnia 2018 r. uznał, że "Sąd Rejonowy dokonał pełnej i szczegółowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego", przyjmując ustalenia Sądu I instancji w zakresie niewiarygodności zeznań świadków.
Zdaniem Sądu, należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rozstrzygając sprawę – oparł się na materiale prawidłowo zebranym, i dokonał jego wszechstronnej oceny.
W sprawie zasięgnięto opinii organizacji związkowej Policji do czego obliguje przepis art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, jednak, co należy podkreślić, nie uzależnia zwolnienia funkcjonariusza w tym trybie od wydania opinii przez organ związkowy (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 816/15). Niezależnie od jej treści w kwestii pozytywnego czy też negatywnego zaopiniowania zwolnienia policjanta ze służby, nie wiąże ona organu w sposób merytoryczny. A zatem uznanie w niniejszej sprawie przez organ związkowy, że zwolnienie skarżącego ze służby w Policji jest działaniem przedwczesnym z uwagi "na prowadzone postępowanie sądowe, które w sposób jednoznaczny pozwoli podjąć stosowne decyzje kadrowe", nie mogło mieć wpływu
na podjęte wobec niego rozkazy personalne. Nawet bowiem negatywna opinia nie jest ujemną przesłanką do zwolnienia policjanta ze służby w tym trybie. Zgodnie więc z ww. przepisem nie jest konieczne uzyskanie zgody związków zawodowych
do zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji,
a jedynie konieczne jest zwrócenie się organu ze stosownym pismem w celu zasięgnięcia opinii związków zawodowych.
Wszystkie przytoczone okoliczności świadczą o tym, że organ wyjaśnił sprawę w sposób wymagany przez art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa..
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325
ze zm.) orzekł, jak w sentencji.