II SA/Wa 1080/24

II SA/Wa 1080/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk
Mateusz Rogala
Sławomir Fularski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Beaty L. i J. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżących B. L. i J. L. solidarnie kwotę 797 zł (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy [...] (dalej "organ" lub "Zarząd"), działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 2 pkt 12, § 18 ust. 1 pkt 1, § 32 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm., dalej jako "uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali")
w dniu [...] marca 2024 r. podjął uchwałę nr [...], którą odmówił B. L. i J. L. (dalej także jako "wnioskodawcy", "zainteresowani" lub "skarżący") zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawcy wystąpili o regulację tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy ul. [...] po zakończeniu umowy najmu socjalnego lokalu. Wnioskodawcy do wniosku zgłosili syna, J. L. (ur. 2004 r., kawaler). Przedmiotowy lokal składa się z 1 pokoju, kuchni, łazienki, wc, przedpokoju o łącznej powierzchni użytkowej 39,29 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 22,34 m2. Budynek stanowi 100% własność [...].
Zarząd wskazał, że B. L. w dniu [...] września 2005 r. została zakwalifikowana do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu socjalnego z zasobu [...]. W dniu [...] czerwca 2008 r. B. L. i J. L. zostali skierowani do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu nr [...] przy ul. [...]. Osobami uprawnionymi do zamieszkiwania były ich dzieci: M. L. (ur. 1999 r.) oraz J. L.. Wnioskodawcy w dniu [...] stycznia 2009 r. zawarli umowę najmu ww. socjalnego lokalu na okres 3 lat.
Organ zauważył, że J. L. zameldowany jest od września 2011 r.
w lokalu nr [...] przy ul. [...], gdzie spółdzielcze lokatorskie prawo posiadają rodzice. Lokal składa się z 3 pokoi, kuchni i łazienki o łącznej powierzchni użytkowej 54,00 m2. W lokalu zameldowanych jest 5 osób: J. L., jego rodzice oraz dwie siostry. W załączniku dotyczącym warunków mieszkaniowych wstępnych i zstępnych zainteresowany wskazał, że w lokalu tym zamieszkują 2 osoby.
Dalej Zarząd wskazał, że źródłem utrzymania zainteresowanych jest prowadzona działalność gospodarcza przez B. L. oraz prace dorywcze syna
(ucznia technikum) w rodzinnej firmie. W oświadczeniu z [...] marca 2023 r. wnioskodawczyni wskazuje, że jest 50% udziałowcem w firmie [...] Sp.
z o.o. Zainteresowana jest prezesem spółki, a drugim współudziałowcem jest córka, M. L.. Zgodnie z aktualnymi danymi z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wśród współudziałowców jest również J. L.. Zgodnie z oświadczeniem z [...] kwietnia 2023 r. J. L. nie pracuje, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego w badanym okresie wyniósł [...] zł.
Organ wskazał, że z informacji uzyskanych z Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] (dalej też jako "ZGN [...]") wynika, iż od dnia zasiedlenia, tj. od [...] stycznia 2009 r. w lokalu zamieszkują stale B. L., J. L. oraz J. L.. Ponadto do [...] czerwca 2022 r. zamieszkiwała córka M. L.. Na koncie czynszowym lokalu brak zaległości czynszowych. Podczas czynności związanych z programem [...] w dniu [...] czerwca 2022 r. administrator przeprowadziła wizję
w przedmiotowym lokalu podczas której wśród uwag wykazano, że ściany są brudne do odświeżenia, a lokal zagracony, w pokoju z kuchnią na suficie ślady zalania.
Z oświadczenia J. L. wynika, że M. L. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] o powierzchni 60 m2, którego jest właścicielką.
Zarząd zauważył, że podczas wizji lokalowej przeprowadzonej przez pracowników organu w dniu [...] lipca 2023 r. nikogo nie zastano w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Z kolei podczas wizji lokalowej w dniu [...] lipca 2023 r. również nikogo nie zastano w przedmiotowym lokalu, ale wywiad wśród mieszkańców budynku przy ul. [...] wykazał, że w lokalu nikt nie zamieszkuje od ok. 10 lat, lokatorzy traktują lokal jako przechowalnię i przyjeżdżają jedynie, aby odkręcić wodę w celu wykazania zużycia. Sprawa została zgłoszona do ZGN [...]. ZGN [...] nie odnotował przypadków wykraczania przeciwko porządkowi domowemu oraz zaniedbań
w utrzymaniu lokalu i części budynku przeznaczonych do wspólnego użytku. Zgodnie zaś z Centralną Bazą Ewidencji Gruntów, Budynków i Lokali [...] zainteresowani nie posiadają tytułu prawnego do nieruchomości na terenie [...]. Komisja Mieszkaniowa w dniu [...] lutego 2024 r. negatywnie jednak zaopiniowała wniosek.
W konkluzji organ stwierdził, że z uwagi na brak możliwości oceny faktycznych warunków mieszkaniowych w miejscu zamieszkania oraz niewywiązanie się
z obowiązków najemcy w zakresie utrzymywania lokalu w należytym stanie technicznym i higieniczno-sanitarnym podjęcie uchwały w sprawie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej jest zasadne.
Pismem z 4 czerwca 2024 r. wnioskodawcy wnieśli skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na ww. uchwałę Zarządu z [...] marca 2024 r. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej jako "k.p.a" poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy i dopuszczenie niezbędnych do ich prawidłowego wyjaśnienia dowodów,
2. art. 78 § 1, art. 80 § 1 art. 75 § 1 k.p.a., poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na tym, że nie przesłuchano skarżących na fakt zamieszkiwania przez nich w zajmowanym lokalu socjalnym,
3. art. 107 § 1 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez brak poinformowania strony (skarżących)
o możliwości i trybie zaskarżenia uchwały oraz brak zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co nie może powodować negatywnych skutków dla strony, która została pozbawiona tego prawa.
4. art. 8 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 9 k.p.a. w związku z art. 112 k.p.a. poprzez brak pouczenia w uchwale, co do prawa odwołania od uchwały i terminach do jego wniesienia oraz skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub złożenia skargi do sądu administracyjnego, co nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia,
5. art. 79a § 1 k.p.a. oraz art. 10 § 2 i 3 k.p.a. bowiem organ w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, zaniechał informowania skarżących, jako stron postępowania o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ wbrew tym przepisom nie wskazał przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji o możliwości zapoznania się z aktami sprawy spełnione lub wykazane, co skutkowało wydaniem uchwały niezgodnej z żądaniem stron, co dotyczy weryfikacji spełnienia przez skarżących przesłanek faktycznych przyznania im prawa najmu zajmowanego przez nich lokalu z zasobów Miasta [...] Dzielnicy [...],
6. art. 81 k.p.a. poprzez ustalenie przez organ wydający uchwałę o fakcie, że lokal jest przez skarżących użytkowany w sposób, który nie jest zgodny z jego przeznaczeniem
i dalej idąc wysunął tezę, że skarżący w nim nie zamieszkują, co jest niezgodne ze stanem faktycznym, bez możliwości ustosunkowania się do poczynionych w tym zakresie przez organ ustaleń faktycznych i bez poinformowania o nich stron przed wydaniem uchwały,
7. art. 10 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie poprzez wyznaczanie terminu udostępnienia lokalu zajmowanego przez skarżących bez jego uzgodnienia
z lokatorami i wyznaczanie go w sposób uniemożliwiający jego dochowania przez nich nawet przy założeniu najdalej idącej staranności poprzez wyznaczanie go przed upływem terminu odbioru przez skarżących korespondencji zawierającej jego wyznaczenie.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ oraz zasądzenie od organu na ich rzecz solidarnie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Nadto skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do stosownego uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie wskazanych przez nich dowodów.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że ZGN [...] pismem z [...] listopada 2023 r. wezwał skarżących do udostępnienia lokalu do dokonania przeglądu stanu
i wyposażenia technicznego lokalu. W ww. piśmie organ wyznaczył termin udostępnienia lokalu bez uzgodnienia go z najemcami zajmowanego lokalu w terminie przed odebraniem przez skarżących tego pisma. Termin ten powinien być zaś ustalony, a nie z góry wyznaczony przez organ w odpowiadającym mu terminie. Organ nie kontaktował się ze skarżącymi w celu uzgodnienia odpowiadającego obu stronom terminu. Wyznaczył go w sposób uniemożliwiający skarżącym realizację tego obowiązku, gdyż został on wyznaczony przed upływem terminu na doręczenie skarżącym pisma z jego wyznaczeniem. Stanowi to rażące uchybienie organu nie pozwalające skarżącym bez ich winy na udostępnienie organowi tego lokalu w tak wyznaczonym terminie. Organowi były zaś znane zarówno numery telefonów skarżących jak i adresy poczty elektronicznej. Mimo to, organ nie skontaktował się ze skarżącymi, jedyne czego dokonał to wysyłał korespondencję z góry wskazanym terminem na udostępnienie lokalu, który często był wyznaczony na dzień poprzedzający odbiór przez skarżących wskazanych pism, co w ocenie skarżących jest naruszeniem normy zawartej w treści art. 10 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Skarżący wskazali, że nie uchylali się od ciążącego na nich ustawowym obowiązku udostępnienia zajmowanego lokalu celem dokonania przeglądu stanu technicznego. Dowodzi temu fakt kierowanej przez skarżących do organu korespondencji wskazującej zarówno ich dane kontaktowe jak i prośby o wyznaczenie realnego terminu na udostępnienie lokalu oraz w porozumieniu ze skarżącymi.
W piśmie organu został wyznaczony termin ostateczny w jakim skarżący winni są udostępnić lokal na [...] stycznia 2024 r. Przedmiotowe pismo zostało jednak odebrane [...] stycznia 2024 r. po awizacji, a więc w terminie umożliwiającym jego podjęcie z placówki pocztowej.
Zdaniem skarżących organowi nie zależało na prawidłowym załatwieniu sprawy
i swoimi działaniami dążył od początku do wydania uchwały, która będzie niekorzystna w skutkach dla skarżących. Organ posiadając dane kontaktowe do skarżących nie skontaktował się z nimi skutecznie w przypadku jak to miało miejsce w latach poprzednich przy załatwianiu innych spraw. Zarząd nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania warunków mieszkaniowych i sytuacji życiowej skarżących, dopuszczając się rażącego zaniedbania swoich obowiązków i tym samym naruszył prawa skarżących podejmując zaskarżoną uchwałę. Zauważyć bowiem należy, że orzecznictwo sądowe nie dopuszcza odmowy przyznania lokalu socjalnego z przyczyn innych niż nie spełnianie kryterium dochodowego i tytułu najmu do innego lokalu. Warunki przyznawania lokali socjalnych określa zaś w art. 23 ust. 2 ustawa o ochronie praw lokatorów z dnia 21 czerwca 2001 r. ustalając jedynie dwa kryteria udzielania pomocy mieszkaniowej w postaci najmu socjalnego: brak tytułu prawnego do innego lokalu i spełnianie kryterium dochodowego. Wprowadzanie przez Zarząd innych wymogów i kryteriów jest więc niezgodne z ww. zapisem ustawy. Konstytucyjnym obowiązkiem gminy, wynikającym wprost z art. 75 Konstytucji RP jest zapewnienie realizacji jej potrzeb mieszkaniowych, czego Zarząd uporczywie odmawia, nie uznając prawa skarżących do starania się o lokal z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy. Prawo lokalne ustanowione uchwałą w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących musi pozostawać w zgodzie z Konstytucją RP i wywodzić się z ustawy
o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianach kodeksu cywilnego. Nie można stosować procedur krzywdzących dla obywatela przez odmowę zaspokojenia uzasadnionych i chronionych prawem potrzeb mieszkaniowych.
Skarżący wskazali, że konsekwencją podejmowanych przez organ działań było wydanie zaskarżonej uchwały. Organ przed wydaniem tego orzeczenia wbrew przepisom postępowania administracyjnego art. 79a § 1 k.p.a. oraz art. 10 § 2 i 3 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, zaniechał informowania skarżących, jako stron postępowania o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ wbrew tym przepisom nie wskazał przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji
o możliwości zapoznania się z aktami sprawy spełnione lub wykazane, co skutkowało wydaniem uchwały niezgodnej z żądaniem stron, co dotyczy weryfikacji spełnienia przez skarżących przesłanek faktycznych przyznania im prawa najmu zajmowanego przez skarżących lokalu z zasobów Miasta [...] Dzielnicy [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że zaskarżona uchwała została podjęta w związku ze złożonym przez skarżących w dniu [...] marca 2023 r. wnioskiem o regulację tytułu prawnego do lokalu po zakończeniu najmu socjalnego lokalu. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie dodał, że niezamieszkiwanie skarżących w przedmiotowym lokalu zostało również potwierdzone przez Policję podczas rozmów z sąsiadami z lokali nr [...] i [...] (pismo z [...] września 2023 r.). Organ nie znalazł zaś podstaw do odmówienia wiarygodności zeznaniom mieszkańców i ustaleniom dokonanym przez funkcjonariuszy Policji.
W ocenie organu podjęcie przez Zarząd zaskarżonej uchwały poprzedzone było wnikliwym zbadaniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą racjonalnego gospodarowania mieszkaniowym zasobem. Stwierdzenia zawarte w skardze,
w szczególności naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego,
w tym niewyjaśnienie okoliczności faktycznych, istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy nie zasługują więc na uwzględnienie. Dowody na potwierdzenie argumentacji faktycznej i prawnej zawartej w odpowiedzi na skargę zawierają zaś akta sprawy.
W piśmie procesowym z 24 września 2024 r. pełnomocnik skarżących, podtrzymując wnioski i zarzuty zawarte w skardze, wniósł o stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonej uchwały, względnie stwierdzenie, że uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa, uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ. Nadto wniósł o zasądzenie solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Analogicznie należy ocenić charakter prawny uchwały w przedmiocie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu m.st. Warszawy. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów jest dopuszczalna i zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 172 ze zm.) rada każdej gminy została upoważniona i zobowiązana do uchwalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, przy czym zasady te powinny określać m.in. w szczególności:
1. wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub podnajem lokalu na czas nieoznaczony i najem socjalny lokalu,
2. warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy,
3. kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i umowy najmu socjalnego lokalu,
4. tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i najem socjalny lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.
Wskazane powyżej kryteria z ustawy znalazły odzwierciedlenie w powołanej już wyżej uchwale nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zgodnie zaś z § 4 tej uchwały pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria dochodowe określone w § 5 oraz warunki metrażowe określone w § 7, przy czym warunek metrażowy nie dotyczy osób,
z którymi umowy najmu zawierane są na podstawie § 18. Poza przypadkami wskazanymi w § 4 pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która była najemcą zajmowanego lokalu i nieprzerwanie zamieszkuje w lokalu Miasta m.in. jeżeli upłynął okres na jaki była zawarta umowa (§ 18 ust. 1 pkt 1). Udzielenie pomocy mieszkaniowej warunkowane jest brakiem zaległości związanych z zajmowanym lokalem (§ 18 ust. 3).
Powołana uchwała z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali, która zawiera zarówno przepisy materialne jak i procesowe - reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia. Ww. uchwała - jako prawo miejscowe - określa zasady, na jakich są wynajmowane mieszkańcom Warszawy lokale znajdujące się w dyspozycji Miasta. Uchwała ta, określając tryb rozpoznawania i załatwiania wniosków o zakwalifikowanie do zawarcia umowy najmu lokalu, reguluje również sposób poddania tego rodzaju spraw kontroli społecznej. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosków dotyczących zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego, organ gminy (w tym przypadku dzielnicy miasta) realizuje zadania wykraczające poza typowe prawa i obowiązki wynajmującego, wynikające z przepisów prawa cywilnego. W tym wypadku należy bowiem zbadać, czy dana osoba może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych. Stwierdzenie zaś, że wnioskodawca spełnia określone wymagania, winno prowadzić do umieszczenia kandydatury takiego wnioskodawcy na liście oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego.
W postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W myśl § 32 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej:
1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9, 10 i 11;
2) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy;
3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela;
4) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1 umożliwiającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie;
5) rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, które pozwoliłyby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu;
6) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.
Przepis ust. 1 pkt 6 nie ma zastosowania do spraw wskazanych w § 8 pkt 4, § 11-13 i § 18 ust. 1 pkt 2 oraz § 21-23, § 25 oraz § 30 ust. 2.
Tak więc, w trakcie procedury kwalifikacji wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową poddawane są również szczegółowej analizie m.in. w zakresie oceny faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzonych bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy oraz dotychczasowego sposobu korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu, o czym stanowi § 32 ust. 1 pkt 1 i 2 uchwały
w sprawie zasad wynajmowania lokali.
Wynikający z § 32 ust. 1 ww. uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
Odnosząc się do wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały podstaw odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu [...], nie można - w ocenie Sądu - przyjąć, że stanowisko organu jest wynikiem dokonania wnikliwej analizy przesłanek określonych w § 32 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali.
Organ uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie wskazał, że podczas czynności związanych z programem [...] w dniu [...] czerwca 2022 r. administrator przeprowadziła wizję w przedmiotowym lokalu podczas której wśród uwag wykazano, że ściany są brudne do odświeżenia, a lokal zagracony, w pokoju z kuchnią na suficie ślady zalania.
Zarząd nadto zauważył, że podczas wizji lokalowej przeprowadzonej przez pracowników organu w dniu [...] lipca 2023 r. nikogo nie zastano w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Z kolei podczas wizji lokalowej w dniu [...] lipca 2023 r. również nikogo nie zastano w przedmiotowym lokalu, ale wywiad wśród mieszkańców budynku przy ul. [...] wykazał, że w lokalu nikt nie zamieszkuje od ok. 10 lat, lokatorzy traktują lokal jako przechowalnię i przyjeżdżają jedynie, aby odkręcić wodę w celu wykazania zużycia. W konsekwencji zaś tych ustaleń organ stwierdził, że z uwagi na brak możliwości oceny faktycznych warunków mieszkaniowych skarżących w miejscu zamieszkania oraz niewywiązanie się z obowiązków najemcy w zakresie utrzymywania lokalu w należytym stanie technicznym i higieniczno-sanitarnym podjęcie uchwały
w sprawie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej jest zasadne.
W ocenie Sądu, działając w ten sposób organ nie wypełnił w należyty sposób obowiązku wynikającego z § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Zarząd nie podjął wszelkich kroków do wyjaśnienia w należyty sposób sprawy, tak aby nie było żadnych wątpliwości w zakresie dokonanych przez organ ustaleń.
Przede wszystkim przekazane Sądowi akta administracyjne sprawy nie zawierają zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżących korespondencji wyznaczającej termin udostępnienia przez nich przedmiotowego lokalu. Skarżący z kolei wskazują, że ww. termin został wyznaczony przez organ przed odebraniem przez nich tego pisma
z placówki pocztowej. Termin ten powinien być zaś uzgodniony w porozumieniu ze skarżącymi, tak aby mogli udostępnić przedmiotowy lokal. Z akt sprawy również nie wynika, aby organ kontaktował się ze skarżącymi w celu uzgodnienia odpowiadającego obu stronom terminu.
Skarżący podnoszą również, że pomimo tego, iż organowi były znane zarówno numery ich telefonów, jak i adresy poczty elektronicznej, organ nie skontaktował się ze skarżącymi. Wskazują, że nie uchylali się od ciążącego na nich ustawowym obowiązku udostępnienia zajmowanego lokalu celem dokonania przeglądu stanu technicznego,
a dowodzi temu fakt kierowanej przez nich do organu korespondencji zawierającej zarówno ich dane kontaktowe, jak i prośby o wyznaczenie realnego terminu na udostępnienie lokalu. Jak wynika z ustalonych okoliczności sprawy, organ posiadając dane kontaktowe do skarżących nie skontaktował się jednak z nimi skutecznie w celu załatwienia niniejszej sprawy.
Zdaniem Sądu, takie działanie, czy też raczej zaniechanie organu, w kontekście podnoszonej przez skarżących w toku postępowania argumentacji stanowi niewystarczająco wnikliwe dokonanie analizy sprawy. Wbrew temu co podnosi Zarząd w odpowiedzi na skargę, akta sprawy nie zawierają bowiem wszystkich dowodów potwierdzających argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale. Ustalenia organu
w protokole z wizji lokalu w dniu [...] lipca 2023 r. budzą duże wątpliwości Sądu z uwagi na fakt, że są jedynie oparte na rozmowach z bliżej nieokreślonymi mieszkańcami budynku przy ul. [...] w [...]. Z kolei ustalenia dotyczące niezamieszkiwania skarżących w przedmiotowym lokalu, które wynikają z pisma Naczelnika Wydziału [...] Komisariatu Policji [...] z [...] września 2023 r. nie mogą stanowić wystarczającego dowodu, choćby z tego względu, że
w aktach sprawy znajduje się jedynie kserokopia tego pisma nie potwierdzona za zgodność z oryginałem. Za trafny należy uznać argument skarżących, że organ dokonał dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, polegającą na tym, że nawet nie przesłuchano skarżących na fakt zamieszkiwania przez nich w zajmowanym lokalu socjalnym.
Reasumując, Sąd stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana
z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ podejmując rozstrzygnięcie, nie zebrał bowiem
a następnie nie dokonał w wyczerpujący sposób oceny materiału dowodowego, nie czyniąc istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na dość lakoniczną i pobieżną ocenę okoliczności faktycznych, opartą na nie do końca przekonywujących dowodach, co przeczy dyspozycji zawartej w § 32 ust. 1 ww. uchwały.
Powyższy sposób załatwienia sprawy nie spełnia także standardów obowiązujących w państwie prawa. Choć Zarząd prowadząc postępowanie
w przedmiotowej sprawie, był zobowiązany stosować przepisy procesowe zawarte
w ww. uchwale, to jednak organ władzy publicznej nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i art. 7 k.p.a. Przepisy te stanowią, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad, w ocenie Sądu,
w niniejszej sprawie nie respektowano. W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa.
Konkludując, stwierdzić należy, że Zarząd wydając zaskarżoną uchwałę nie dochował wszelkich zasad prawidłowego działania i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego wystarczająco wnikliwie, nie zgromadził też w sposób kompletny stosownego materiału dowodowego i nie poddał go szczegółowej analizie. Wszystkie te elementy powinny zaś znaleźć się w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę dokonaną wyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali,
w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali, czy skarżący spełniają przesłanki do zakwalifikowania ich do udzielenia pomocy mieszkaniowej,
a w konsekwencji zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...].
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Orzeczenie
o kosztach, na które składa się uiszczony przez skarżących wpis od skargi (300 zł), wynagrodzenie ich pełnomocnika - adwokata (480 zł) oraz opłata od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oparto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.
w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).