II SA/Wa 108/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-05-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
informacja publicznaSłużba Ochrony Państwaochronainformacje niejawnetajemnicadostęp do informacjibezpieczeństwo państwaMinisterstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia na decyzję Ministra SWiA odmawiającą udostępnienia informacji publicznej dotyczącej ochrony SOP, uznając, że informacje te stanowią informacje niejawne.

Stowarzyszenie domagało się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej osób objętych ochroną Służby Ochrony Państwa (SOP), wydanych decyzji, liczby funkcjonariuszy, kosztów ochrony oraz dokumentów finansowych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił udostępnienia tych informacji, wskazując, że dotyczą one materii objętej klauzulą tajności i ich ujawnienie mogłoby narazić na szwank bezpieczeństwo państwa oraz ochraniane osoby i funkcjonariuszy SOP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że wnioskowane informacje, w tym decyzje o objęciu ochroną i dokumenty finansowe z nią związane, stanowią informacje niejawne, których ujawnienie jest ograniczone przepisami ustawy o ochronie informacji niejawnych oraz ustawy o Służbie Ochrony Państwa.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która odmówiła udostępnienia informacji publicznej dotyczącej osób objętych ochroną Służby Ochrony Państwa (SOP). Stowarzyszenie wniosło o udostępnienie listy osób chronionych, decyzji o ochronie wraz z uzasadnieniami, informacji o liczbie funkcjonariuszy SOP ochraniających daną osobę, kosztów ochrony oraz faktur i rachunków dokumentujących te koszty. Minister odmówił udostępnienia informacji, powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) w związku z ustawą o ochronie informacji niejawnych (u.o.i.n.) oraz ustawą o Służbie Ochrony Państwa (u.SOP). Organ argumentował, że decyzje dotyczące ochrony osób ze względu na dobro państwa są wydawane z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, a Komendant SOP określa poziom zagrożenia i zakres ochrony również z uwzględnieniem tych przepisów. W ocenie Ministra, ujawnienie wnioskowanych informacji byłoby niekorzystne dla Rzeczypospolitej Polskiej, mogłoby spowodować realne zagrożenie dla osób ochranianych i funkcjonariuszy SOP, a także naruszyłoby zasady ochrony informacji niejawnych. Stowarzyszenie zarzuciło organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując automatyczne uznanie decyzji o ochronie za informację niejawną oraz brak analizy, czy prawo do informacji nie powinno mieć pierwszeństwa przed dobrem państwa. Podkreślono, że nie wszystkie decyzje o ochronie muszą być objęte klauzulą tajności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że żądane informacje, w tym decyzje o objęciu ochroną SOP oraz dokumenty finansowe z nią związane, stanowią informacje niejawne. Powołując się na przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych, sąd stwierdził, że informacje te mogą być udostępnione tylko osobom dającym rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania ich pracy lub służby. Sąd podkreślił, że ujawnienie osób ochranianych, treści decyzji o ochronie, kosztów ochrony oraz dokumentów finansowych mogłoby narazić na szwank bezpieczeństwo państwa i osób ochranianych, a także metody działania SOP. Z tego względu sąd podzielił stanowisko Ministra, że dostęp do tych informacji jest uzasadnienie ograniczony.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Informacje te stanowią informacje niejawne, których ujawnienie jest ograniczone przepisami prawa, w tym ustawy o ochronie informacji niejawnych i ustawy o Służbie Ochrony Państwa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wnioskowane informacje, ze względu na ich związek z ochroną osób i bezpieczeństwem państwa, podlegają klauzuli tajności. Ujawnienie tych danych mogłoby narazić na szwank bezpieczeństwo państwa, ochranianych osób i funkcjonariuszy SOP, a także metody działania SOP. Z tego względu, prawo do informacji publicznej zostało ograniczone na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w związku z przepisami o ochronie informacji niejawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 5 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.o.i.n. art. 1 § 1

Ustawa o ochronie informacji niejawnych

Informacje niejawne to informacje, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne.

u.o.i.n. art. 4 § 1

Ustawa o ochronie informacji niejawnych

Informacje niejawne mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych.

u.SOP art. 3 § 1

Ustawa o Służbie Ochrony Państwa

Do zadań SOP należy ochrona innych osób ze względu na dobro państwa.

u.SOP art. 4 § 1

Ustawa o Służbie Ochrony Państwa

Minister właściwy do spraw wewnętrznych, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decyzję o objęciu ochroną osób ze względu na dobro państwa.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.SOP art. 4 § 4

Ustawa o Służbie Ochrony Państwa

u.SOP art. 4 § 5

Ustawa o Służbie Ochrony Państwa

K.p.a. art. 104 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

P.p.s.a. art. 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacje dotyczące ochrony SOP, w tym decyzje, koszty i dokumenty finansowe, stanowią informacje niejawne. Ujawnienie tych informacji mogłoby narazić na szwank bezpieczeństwo państwa, osób ochranianych i funkcjonariuszy SOP. Ograniczenie dostępu do informacji jest uzasadnione przepisami ustawy o ochronie informacji niejawnych i ustawy o Służbie Ochrony Państwa.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego przez organ. Argument, że nie wszystkie decyzje o ochronie muszą być objęte klauzulą tajności i że prawo do informacji powinno mieć pierwszeństwo w niektórych przypadkach.

Godne uwagi sformułowania

bezspornym jest, że zakres żądania postawionego w wystąpieniu Stowarzyszenia dotyczy materii objętej klauzulą tajności nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne ujawnienie osób objętych ochroną SOP, treści aktu prawnego tę ochronę przyznającą, kosztów generowanych na ochronę konkretnych osób, stanowiłoby naruszenie zasady ograniczonego dostępu

Skład orzekający

Sławomir Antoniuk

przewodniczący sprawozdawca

Izabela Głowacka-Klimas

członek

Andrzej Wieczorek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy udostępnienia informacji publicznej dotyczącej ochrony SOP ze względu na klauzulę tajności i bezpieczeństwo państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ochrony zapewnianej przez SOP i zastosowania przepisów o informacjach niejawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w kontekście bezpieczeństwa państwa i działań służb specjalnych, co jest tematem budzącym zainteresowanie opinii publicznej i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.

Czy informacje o ochronie VIP-ów są tajne? Sąd rozstrzyga dostęp do danych SOP.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Wa 108/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas
Sławomir Antoniuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Sygn. powiązane
III OSK 6699/21 - Wyrok NSA z 2025-01-31
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm); zwanej dalej u.d.i.p. oraz w związku z art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z poźn. zm.); zwanej K.p.a., po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...]; zwanego dalej "Stowarzyszeniem" z [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie: 1. listy wszystkich osób, wobec których wydano decyzję objęcia ich ochroną Służby Ochrony Państwa (SOP); 2. ww. decyzji wraz z uzasadnieniami, a także informacji o liczbie funkcjonariuszy SOP, ochraniających daną osobę; 3. kosztów przydzielenie takiej ochrony, od dnia, kiedy przysługuje osobom, do dnia realizacji wniosku, w rozbiciu na osoby którym przysługuje ochrona; 4. faktur, rachunków i innych dokumentów, dokumentujących ww. koszta, odmówił udostępnienia informacji publicznej w żądanym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzje ministra właściwego do spraw wewnętrznych, dotyczące ochrony realizowanej przez SOP wobec osób, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 384, z późn. zm.) są wydawane z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 742); zwaną dalej u.o.i.n. Ponadto, na podstawie art. 4 ust. 4 i 5 ww. ustawy o Służbie Ochrony Państwa, Komendant Służby Ochrony Państwa określa poziom zagrożenia ochranianych osób oraz podejmuje decyzję o zakresie ich ochrony. Bezspornym jest, że zakres żądania postawionego w wystąpieniu Stowarzyszenia dotyczy materii objętej klauzulą tajności.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu, m.in., w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1393/12, stwierdził, że informacja niejawna chroniona jest bez względu na to, czy osoba uprawniona uznała za stosowne oznaczyć ją odpowiednią klauzulą.
W myśl art. 1 ust. 1 u.o.i.n., informacje niejawne to informacje, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne, także w trakcie ich opracowania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania. Ochrona informacji niejawnych przybiera dwie postaci. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.i.n., informacje niejawne mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych. Organ podzielił pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1749/14, w którym stwierdzono, że zasada wiedzy niezbędnej, warunkująca zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy udostępnienie informacji niejawnych oznacza, że zapoznanie się przez daną osobę z informacjami niejawnymi, służyć ma wykonywaniu przez tę osobę pracy lub pełnieniu służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywaniu prac zleconych (umów) związanych z dostępem do informacji niejawnych. Nikt zatem nie może domagać się udostępnienia informacji niejawnych, nawet jeżeli posiada poświadczenie bezpieczeństwa do odpowiedniej klauzuli, jeżeli informacja taka nie jest niezbędna do wykonywania pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych.
Minister wskazał także, że art. 8 u.o.i.n. zapewnia szerszy zakres ochrony w stosunku do informacji niejawnych, którym nadano klauzulę tajności. Mogą być one bowiem udostępnione wyłącznie osobie uprawnionej, zgodnie z przepisami dotyczącymi dostępu do określonej klauzuli tajności. Poza tym, muszą być przetwarzane w warunkach uniemożliwiających ich nieuprawnione ujawnienie, zgodnie z przepisami określającymi wymagania dotyczące kancelarii tajnych, bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych, obiegu materiałów i środków bezpieczeństwa fizycznego, a także muszą być chronione, odpowiednio do nadanej klauzuli tajności, z zastosowaniem środków bezpieczeństwa. Podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 210/15 wskazał, że niejawny charakter informacji wynika z jej cech materialnych, a nie tego czy została poddana procedurze określonej w art. 5 u.d.i.p. Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt. I OSK 2620/1 podano, że aby informację uznać za niejawną w rozumieniu art 5 ust. 1 u.d.i.p., co prowadzi do ograniczenia jej udostępnienia, wystarczającym jest ustalenie, że spełniona jest przesłanka materialna z art. 1 ust. 1 u.o.i.n.
W ocenie Ministra ujawnienie informacji, będących przedmiotem wniosku, byłoby niekorzystne nie tylko z punktu widzenia zapewnienia warunków do prawidłowej realizacji zadań realizowanych przez SOP, spowodowałoby lub mogłoby spowodować także realne zagrożenie zarówno dla osób ochranianych, jak i chroniących te osoby funkcjonariuszy SOP.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] listopada 2020 r., zobowiązanie organu do przedstawienia Sądowi wraz z aktami sprawy informacji o udostępnienie, których wnioskowało, z zastrzeżeniem przechowywania ich w kancelarii tajnej i nieudostępniania stronie skarżącej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., przez błędną, bowiem nieuwzględniającą wszystkich okoliczności ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i sporządzenia uzasadnienia w sposób nieodpowiadający rygorom kodeksowym,
2. przepisów prawa materialnego, które miało wypływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 1 u.d.i.p. i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w związku z cm. 4 ust. 1 ustawy o SOP, art. 3 pkt 1 lit. d,.art. 4 ust. 4 i 5 ustawy o SOP w związku z art. 1 ust. 1, art. 5 ust 1-4 u.o.i.n i ad. 6 ust. 1 u o i.n. w związku z art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przez ich błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż ogólne odesłanie do u.o.i.n. zawarte w ustawie o SOP stanowi wystarczającą podstawę do ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji w kontekście równie konstytucyjnego obowiązku ważenia wartości konstytucyjnych przy dokonywaniu wszelkich ograniczeń praw i wolności.
Stowarzyszenie wskazało, że nie neguje uprawnienia organu do obejmowania ochroną SOP poszczególnych osób ze względu na dobro Państwa na postawie art. 3 pkt 1 lit. d ustawy o SOP. Podnosi jednak, że takie rozstrzygnięcia organu powinny podlegać kontroli sprawowanej przez Sąd. Niniejsza skarga została wywołana informacjami o objęciu ochroną SOP [...] T. S.A., co jawi się jako racjonalnie nieuzasadnione. Podkreśliło, że ze względu na materię wniosku oczywistym jest, iż uzasadnienie decyzji musi być wyważone, aby jego treść nie powinna naruszać chronionych tajemnic. Nie oznacza to, że takie uzasadnienie może być lakoniczne lub uniemożliwiać Sądowi sprawowanie realnej kontroli nad działaniami organu.
W jego ocenie z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, ile organ wydał decyzji o objęciu ochroną na podstawie art. 3 pkt 1 lit. d ustawy o SOP. Informacja ta ma dwojakie znaczenie. Z jednej strony, pozwala na określenie na ile zasadne w świetle obowiązku ważenia wartości konstytucyjnych jest objęcie ochroną SOP [...] T. S.A. Z drugiej natomiast strony, informacja taka powinna być krzyżowo zweryfikowana z inną informacją, której zabrakło w uzasadnieniu decyzji. Ponadto z uzasadnienia rozstrzygnięcia nie wynika, czy wobec tych decyzji wydano rozstrzygnięcia o objęciu ich klauzulą tajności, co, wbrew stanowisku organu, objęcie ich klauzulą tajności ani nie jest automatyczne, ani obligatoryjne. Jest to o tyle istotne, że mogłoby się okazać, iż wniosek dotyczy w istocie niewielkiej liczny decyzji oraz nie wszystkie są objęte klauzulą tajności, co powinno skutkować udostępnieniem stronie skarżącej przynajmniej części z nich, a objęcie pozostałych ochroną porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (być może utożsamianego z bliżej nieokreślonym dobrem Państwa z ustawy o SOP) i prawem do informacji.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego Stowarzyszenie podniosło, że obowiązek zachowania przepisów o ochronie informacji niejawnych nie oznacza, iż decyzja o objęciu ochroną osób jest automatycznie czy ex lege informacją niejawną. Nie oznacza także, że decyzja o objęciu ochroną tych osób obligatoryjnie uzyskuje którąś z klauzul tajności, o których mowo w art. 5 ust. 1-4 u.o.i.n. Powyższy obowiązek zachowania przepisów o ochronie informacji niejawnych przy podejmowaniu decyzji o objęciu ochroną osób powoduje tylko i aż, że organ podejmując decyzję o objęciu ochroną osób, rozważa w szczególności, czy okoliczności związane z jej podjęciem i sama decyzja są informacjami niejawnymi, a jeśli tak, to jaką klauzulą tajności należy je objąć. Jeśli okazałoby się, że w odniesieniu do którejś z decyzji klauzuli nie nałożono to organ powinien udostępnić stronie skarżącej informacje związane z taką decyzją jako informację publiczną nieobjętą ochroną jako informacje niejawne. Jeśli natomiast okazałoby się, że w odniesieniu do którejś z decyzji klauzulę nałożono to organ powinien był ocenić w odniesieniu do każdej z nich, czy prawo dostępu do informacji nie ma pierwszeństwa przed dobrem Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.d.i.p.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W świetle powyższego przepisu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.
Przechodząc do analizy charakteru żądanej we wniosku informacji, należy odwołać się do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Innymi słowy informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych rozumianych jako działalność organów władzy publicznej oraz samorządów, osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, komunalnym lub Skarbu Państwa. Przepis art. 6 ustawy zawiera przykładowy katalog informacji oraz danych, które podlegają reżimowi ustawy. W świetle tego przepisu przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest spełnianie przez nią kryterium przedmiotowego. Decydująca jest zatem wyłącznie treść i charakter konkretnej informacji.
W orzecznictwie za informację publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 652/07, LEX nr 460751). Takie też stanowisko wyrażono w wyrokach WSA w Lublinie z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. II SAB/Lu 19/06 (LEX Nr 236231), WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2004 r., sygn. IV SA/Wa 221/04 (LEX Nr 146742) oraz postanowieniu WSA w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SAB/Bk 36/08 (LEX Nr 146742).
W niniejszej sprawie nie ma sporu co do tego, że wnioskowana informacja posiada walor informacji publicznej. Spornym pozostaje jedynie to, czy organ zasadnie odmówił jej udostępnienia powołując się na ograniczenie wynikające z przepisów o informacji niejawnej.
Prawo dostępu do informacji publicznej jest gwarantowane konstytucyjnie, jako podstawowe prawo obywateli. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Zatem dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczony, gdyby ujawnienie pewnych informacji zagrażałoby interesom państwa, a pośrednio także interesom wszystkich obywateli. Z tej przyczyny w art. 5 u.d.i.p. zostały wskazane ograniczenia w dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ust. 1).
Jak trafnie zauważył NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1422/16, prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej nie ma jednak charakteru absolutnego i Konstytucja RP w art. 61 ust. 3 dopuszcza jego ograniczenie z uwagi ochronę porządku publicznego, czy bezpieczeństwa. Zagrożenie terroryzmem i rozwój przestępczości zorganizowanej powodują, że coraz częściej musimy godzić się na takie działania służb chroniących porządek prawny i nasze bezpieczeństwo, które ograniczają swobody obywatelskie, w tym sferę prywatności. Do opinii publicznej docierają przy tym informacje o nadużywaniu uprawnień dotyczących działań operacyjnych. Tym ważniejsze jest aby działalność służb specjalnych podlegała społecznej kontroli w obszarach, które nie ograniczają możliwości ich skutecznego działania i nie dotyczą konkretnych prowadzonych postępowań, stosowanych w nich metod operacyjnych czy też danych funkcjonariuszy będących pracownikami konkretnych służb. Nie sposób równocześnie zaprzeczyć, że nie mogą podlegać ujawnieniu informacje, których ujawnienie groziłoby porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu lub narażało na szwank działania organów chroniących te wartości (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2620/14).
Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (t.j. Dz. U. z 2121 r. poz. 575) do zadań SOP należy m.in. ochrona innych osób (niż wymienione ze w pkt 1 ilt. a-c) ze względu na dobro państwa.
W świetle art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, Minister właściwy do spraw wewnętrznych, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decyzję o objęciu ochroną osób, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. d. W wykonaniu tej decyzji, Komendant SOP, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, określa dla każdej z osób, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a-d, poziom zagrożenia, biorąc pod uwagę posiadane informacje dotyczące przewidywanych i bezpośrednich zagrożeń względem każdej z tych osób oraz zajmowane przez nie stanowisko. Poziom jest określany jako niski, umiarkowany, wysoki albo bardzo wysoki (ust. 4). Komendant SOP, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decyzję o zakresie ochrony osób, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a-d, i informuje o tym ministra właściwego do spraw wewnętrznych (ust. 5).
Do kompetencji SOP należy także, rozpoznawanie i zapobieganie przestępstwom przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, przestępstwom przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwom przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu, przestępstwom przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, przestępstwom przeciwko wolności, przestępstwom przeciwko czci i nietykalności cielesnej, przestępstwom przeciwko porządkowi publicznemu, zamachom i czynnej napaści skierowanym przeciwko osobom, o których mowa w pkt 1 lit. a-d, oraz przeciwko bezpieczeństwu obiektów, o których mowa w pkt 1 lit. e, z wyłączeniem dotyczących tych obiektów przestępstw przeciwko ochronie informacji.
Analizując powyższe przepisy ustawowe należy dojść do wniosku, iż żądana przez Stowarzyszenie informacja obejmująca: "1. listy wszystkich osób, wobec których wydano decyzję objęcia ich ochroną SOP; 2. ww. decyzji wraz z uzasadnieniami, a także informacji o liczbie funkcjonariuszy SOP, ochraniających daną osobę; 3. kosztów przydzielenie takiej ochrony, od dnia, kiedy przysługuje osobom, do dnia realizacji wniosku, w rozbiciu na osoby którym przysługuje ochrona; 4. faktur, rachunków i innych dokumentów, dokumentujących ww. koszta," stanowi informację niejawną, której dostępność ustawodawca ograniczył do wąskiego grona podmiotów. W świetle bowiem art. 4 ust. 1 u.o.i.n., informacje niejawne mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych.
Jak wynika z art. 4 ust. 1 ustawy o SOP oraz nadesłanego przez organ do akt sprawy "wzorcowej" decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie objęcia ochroną przez Służbę Ochrony Państwa zarówno przedmiotowej decyzji jak i jej uzasadnieniu (k. – 41 i 44 akt sądowych) nadawana jest odpowiednia klauzula tajności.
Uzasadnienie decyzji o objęciu określonej osoby ochroną ze względu na przesłankę dobra państwa zawiera m.in.: przyczynę lub okoliczności oraz okres objęcia ochroną, cel wyjazdu zagranicznego osoby objętej ochroną, kraj wyjazdu osoby objętej ochroną, stopień zagrożenia względem osoby obejmowanej ochroną poza granicami RP. Obowiązek nadawania tego typu decyzjom klauzuli tajności wynika z mocy ustawy i obejmuje również decyzję Komendanta SOP o zakresie ochrony przyznanej osobie ochranianej.
W świetle powyższego nie może budzić wątpliwości, iż ujawnienie osób objętych ochroną SOP, treści aktu prawnego tę ochronę przyznającą, kosztów generowanych na ochronę osoby wymienionej z imienia i nazwiska (dane tej osoby zostały zastrzeżone klauzulą tajności), stanowiłoby naruszenie zasady ograniczonego dostępu zawartej w art. 4 ustawy o ochronie informacji niejawnej. Stowarzyszenie niewątpliwie nie spełnia przesłanki z art. 4 ust. 1 tej ustawy, gdyż nie wykonuje prac lub czynności zleconych związanych z ochroną podmiotów wymienionych w art. 3 pkt 1 lit. a-d ustawy o SOP. Nie jest zatem uprawnione do zapoznania się z informacją niejawną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy, tj. taką, której nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla RP albo byłoby z punktu wiszenia jej interesów niekorzystne.
Odnosząc się natomiast do zawartego w pkt 4 wniosku żądania skarżącego Stowarzyszenia należy dostrzec, iż jest on ściśle związany z pkt 3 wniosku, gdyż dotyczy udostępnienia faktur, rachunków i innych dokumentów dokumentujących koszty przydzielenia ochrony konkretnym osobom, których dane osobowe podlegają ochronie na mocy decyzji opatrzonej klauzulą tajności. Zatem tak brzmiący wniosek nie mógł zostać pozytywnie zrealizowany. Nie budzi wątpliwość, iż wydatkowanie środków publicznych powinno podlegać kontroli społecznej, a obrazujące to wydatkowanie faktury i rachunki oraz dokumenty, co do zasady, stanowią informację publiczną podlegająca udostępnieniu. Jednakże w niniejszej sprawie żądanie udostępnia faktur i rachunków nie ma charakteru ogólnego, obrazującego li tylko sposób wydatkowania środków publicznych, lecz ma na celu ujawnienie jakie środki finansowe zostały przeznaczone na ochronę konkretnych osób (ad personam). Natomiast ujawnienie w dokumencie o charakterze fiskalnym rodzaju wykonanej usługi lub zakupu określonego produktu może prowadzić do ujawnienia metod operacyjnych stosowanych podczas procesu ochrony fizycznej i zabezpieczania obiektów. Wskazywać jakie metody, środki oraz zakres ochrony jest stosowany wobec poszczególnych ochranianych osób.
Zestawiając zatem dwie wartości, tj. zasadę jawności informacji publicznych oraz obowiązku ochrony informacji niejawnej, należy wyprowadzić wniosek, że możliwe jest udostępnianie informacji publicznej jedynie w sposób nie naruszający wskazanego prawnie chronionego dobra.
Reasumując, Sąd podziela stanowisko organu, że w obliczu zadań SOP, informacje o personaliach osób ochranianych przez SOP oraz informacje, które bezpośrednio lub pośrednio wskazują na formy i metody wykonywania przez SOP jej ustawowych zdań, korzystają z ograniczenia ich dostępności na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając zaskarżoną decyzję w sposób prawidłowy rozważył i ocenił materiał sprawy, nie naruszając przepisów prawa, mogących stanowić o stwierdzeniu nieważności podjętych decyzji, bądź o ich uchyleniu.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę