II SA/Wa 107/24

II SA/Wa 107/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz
Lucyna Staniszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.), Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi G. A. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Uzasadnienie
I. Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] (dalej: ,,Zarząd Dzielnicy’’, ,,Organ’’) z dnia [...] lipca 2023 r. w sprawie rozstrzygnięcia wniosku Pana G. A. (dalej: ,,Skarżący’’) o odmowie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
II. Przedmiotowa uchwała została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1. Skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu z zasobów [...] Dzielnicy [...]. Wskazał, że jest samotnym mężczyzną w wielu 63 lat. Pozostaje na emeryturze, jednak wysokość świadczenia nie daje mu możliwości zapewnienia sobie samemu dachu nad głową w formie wynajmu komercyjnego. Sytuacja materialna zmusza Skarżącego do zamieszkiwania w samochodzie [...], który został mu użyczony przez znajomego. Skarżący podkreślił, że z pojazdu tego może korzystać do końca września 2023 r. Ze względu na stan zdrowia Skarżący nie może podjąć dodatkowej pracy zarobkowej. Z tych względów grozi my realna bezdomność. Wskazał, że potencjalny lokal może być do remontu czy adaptacji. W oświadczeniu o miejscu zamieszkania wskazał samochód, który obecnie jest zaparkowany nad [...].
Oświadczył, że zamieszkuje w lokalu/pomieszczeniu nienadającym się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, tj. samochodzie użyczonym od znajomego.
2. Zarząd Dzielnicy pismem z dnia [...] maja 2023 r. zwrócił się do Skarżącego o uzupełnienie wniosku poprzez m.in. dostarczenie informacji dotyczących poprzednich miejsc zamieszkania, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie w lokalu/pomieszczeniu nienadającym się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, informacji na temat adresu zameldowania, oświadczenia majątkowego oraz indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności lub zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej w [...] potwierdzającego korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności.
W piśmie tym wnioskodawca został poinformowany, że zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (ze zm.), niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W piśmie zawarta była również informacja, że wniosek należy uzupełnić w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania.
3. W terminie 30 dni od daty otrzymania ww. pisma Skarżący dostarczył oświadczenie majątkowe oraz oświadczenie dotyczące poprzednich miejsc zamieszkania/pobytu. Wnioskodawca do wniosku dołączył również zaświadczenie Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z [...] czerwca 2023 r., w którym wskazano, iż ww. nie pobierał żadnych świadczeń i nie figuruje w systemie informatycznym jako osoba korzystająca z pomocy społecznej.
W oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2023 r. zainteresowany wskazał, że od przełomu zimy i wiosny 2020 r. mieszka głównie w przerobionym do możliwości spania samochodzie w okolicach [...] przy ul. [...]. Błędnie Organ wywodzi, że podstawą odmowy zakwalifikowania do pomocy mieszkaniowej Skarżącego może być to, iż Skarżący nie złożył dokumentów i oświadczeń w wyznaczonym terminie określonym na podstawie § 31 ust. 1a, albowiem Skarżacy wykonał zobowiązanie Organu.
4. Organ ww. uchwałą podjętą na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik Nr [...] do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2022 r., poz. 9305) i § 35 ust. 1 w związku z § 4, § 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 4 lit. e oraz ust. 3, § 7 ust. 1 i § 32 ust. 8 uchwały Nr XXII 1/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586, z 2022 r. poz. 3530 i 4666 oraz z 2O23r. poz. 6855) uchwalił, że odmawia się zakwalifikowania Skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokal.
W uzasadnieniu uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Organ podniósł, że zainteresowany nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających wskazane fakty, jak również dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie w pomieszczeniu/lokalu nienadającym się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Zarząd Dzielnicy wskazał, że Skarżący prowadzi On jednoosobowe gospodarstwo domowe. Od 2010 r. do chwili złożenia wniosku nie ma On stałego adresu zamieszkania i zameldowania na terenie Warszawy. Skarżący pomieszkiwał w kilkudziesięciu miejscach udostępnionych przez znajomych na terenie [...], w tym również w Dzielnicy [...]. Przebywał także w [...].
W związku z tym, że Zarządowi Dzielnicy nie jest znane miejsce zamieszkania/pobytu wnioskodawcy a zatem Organ nie może ocenić czy warunki zamieszkiwania ww., o których mowa w § 7 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., kwalifikują go do udzielenia pomocy mieszkaniowej lub czy wnioskodawca spełnia którąś z przesłanek, o których mowa w § 7 ust. 2 umożliwiających niestosowanie kryterium metrażowego. Dotychczas przedstawione dokumenty nie pozwalają również ustalić czy ww. jest osobą o której mowa w §1 pkt 11 ww. uchwały. Ponadto, nie można ocenić, czy przedmiotowy wniosek został złożony zgodnie z właściwością miejscową.
Organ w uzasadnieniu powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt Il SA/Wa 1277/11, CBOSA, w którym wskazano, że: "(...) organ rozpoznając wniosek strony, musi poczynić ustalenia (...). Ustalenia te w znacznym zakresie są jednak możliwe do dokonania wyłącznie przy współudziale strony. Organ nie jest bowiem w stanie samodzielnie ustalić faktycznego miejsca zamieszkiwania wnioskodawcy.’’.
Nadto, Organ wskazał, że stosownie do § 5 ust. 3 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r , o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość dochodu gospodarstwa domowego. Łączny średni miesięczny dochód (z tytułu emerytury) jednoosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawcy, w okresie 3 miesięcy przed złożeniem deklaracji o wysokości dochodu, wynosił [...] zł.
Łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu w jednoosobowym gospodarstwie domowym, zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 uchwały, nie może przekraczać kwoty 1 636,64 zł. Natomiast łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu na czas nieoznaczony w jednoosobowym gospodarstwie domowym osoby w wieku powyżej 60 lat, dla której jedynym źródłem dochodu jest emerytura, zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 lit. e) uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., nie może przekraczać kwoty 4 243,13 zł.
Organ zauważył, że dochód Skarżącego kwalifikowałby go do najmu lokalu na czas nieoznaczony.
Jednakże wnioskodawca nie uzupełnił wniosku o informacje dotyczące miejsca zamieszkania/pobytu. W związku z powyższym, zgodnie z przepisem § 32 ust. 8 ww. uchwały, w ocenie Organu, wniosek należało rozstrzygnąć odmownie.
III. 1. Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący. W treści skargi nie podniósł zarzutów lecz wskazał, że cała jego działalność, życie prywatne i wolontaryjne od wielu lat jest ściśle związane z miastem stołecznym [...] dlatego niezrozumiałe jest, że organ wskazuje iż wątpliwy jest stały pobyt Skarżącego w [...]. Skarżący przywołał treść oświadczenia złożonego w odpowiedzi na wezwanie Organu jako wystarczający dowód na to, że jest stałym mieszkańcem [...]. Ponadto, Skarżący dodatkowo powołał się na to, że podatki od emerytury odprowadza do [...] Urzędu Skarbowego dla [...], jest pacjentem poradni lekarza rodzinnego dla [...] przy ul. [...], a od 2023 r. Poradni Kardiologicznej i Szpitala przy ul. [...] w [...]. To właśnie do tej Poradni lub na oddział szpitalny ma się zgłaszać gdy nastąpi nawrót migotania przedsionków serca. Jest to w ocenie Skarżącego okoliczność dla której wystąpił o lokal z zasobów [...], Dzielnicy [...]. Skarżący podkreślił nadto, że od początku wojny na Ukrainie udziela się jako wolontariusz – kierowca zwożąc uchodźców z punktu relokacyjnego przy Dworcu [...] na Lotnisko [...]. Nadto, od kilku lat należy do grupy [...] oraz [...].
2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie a ewentualnie o oddalenie.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanego aktu. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
2. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2023 r. odmawiająca skarżącemu zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z zasobów mieszkaniowych [...] Dzielnica [...] narusza obowiązujące przepisy prawa.
3. Na wstępie podkreślenia wymaga fakt, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, a także, gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
W tej sytuacji, warto zauważyć, że jeśli chodzi o właściwość rzeczową (kognicję) sądów administracyjnych w sprawach skarg na uchwały zarządów dzielnic [...] odmawiających wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony oraz umieszczenia na licie osób oczekujących na najem lokalu pochodzącego z zasobu Dzielnicy [...], kwestia ta została jednoznacznie przesądzona w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych.
I tak, należy zauważyć, że w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, (publ. https://cbois.nsa.gov.pl, dalej CBOSA), NSA wyraźnie uznał, że uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wydanej uchwały NSA stwierdził, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.
Powyższe stanowisko składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało zaakceptowane zarówno w dotychczasowej judykaturze, jak i poglądach doktryny.
Przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest uchwała Zarządu Dzielnicy Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r. w sprawie rozstrzygnięcia wniosku Pana G. A.. Uchwała ta została podjęta w trybie § 35 ust. 1 w związku z § 4, § 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 4 lit. e oraz ust. 3, § 7 ust. 1 i § 32 ust. 8 uchwały Nr XXII 1/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586, z 2022 r. poz. 3530 i 4666 oraz z 2023r. poz. 6855)
W ocenie Sądu, uznać należy, iż sprawa o takim przedmiocie należy niewątpliwie do właściwości sądów administracyjnych, co w konsekwencji zobowiązało Sąd do merytorycznego zbadania zgodności spornej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z regulacjami zawartymi we wskazanej powyżej uchwale Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
Zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy zostały uregulowane w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725 - dalej także: "ustawa o ochronie praw lokatorów"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). W uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publik. ONSAiWSA z 2008 r. Nr 6, poz. 90), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę ma dwa etapy. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy bądź osobę upoważnioną oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową. Następnie wydawane jest rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Działanie zarządu dzielnicy w pierwszym etapie nie stanowi ani oferty zawarcia umowy, ani negocjacji umowy. Ma charakter administracyjnoprawny, ponieważ rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Uchwała odmawiająca zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz wręcz rozstrzyga o tym, że ta osoba nie spełnia warunku do ubiegania się o wynajęcie jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu i ten etap, z uwagi że kończy go zawarcie umowy, ma już zdecydowanie charakter cywilnoprawny.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że sprawa dotyczyła zakwalifikowania strony skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu [...], zaś tego typu sprawy bezsprzecznie należą do właściwości (kognicji) sądów administracyjnych.
Przedmiotowa uchwała ma niewątpliwie charakter uchwały z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1372), a zatem mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Tego rodzaju uchwała zawiera stanowisko władz dzielnicy [...] w zakresie spełnienia warunków do kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Należy zatem uznać, że w swojej konstrukcji sporna uchwała Zarządu Dzielnicy [...], którą zaskarżyła strona skarżący, ma elementy publicznoprawne i nie jest jedynie przejawem relacji prywatnoprawnych (cywilnoprawnych) zachodzących pomiędzy dysponentem lokalu komunalnego a osobą, która wystąpiła o zawarcie z nią umowy najmu ww. lokalu i uzyskanie stosownej kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Ponadto Sąd uznał, że strona skarżąca spełniła warunki formalne do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zachowując termin, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a.
4. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały, zauważyć należy, że pomoc mieszkaniowa jest kierowana do osób zamieszkujących na terenie [...], które spełniają zarówno kryterium powierzchniowe, jak i dochodowe, o ile nie zachodzą inne przesłanki wynikające z zapisów uchwały, mające wpływ na rozstrzygnięcie wniosku. Uchwała nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Woj. Maz. 2019 r., poz. 14836, dalej jako ,,uchwała’’) w § 7 ust. 1 pkt 1) wskazuje, że przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania jednej osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2.
Organ może od ww. warunku metrażowego odstąpić jeśli wnioskodawca spełnia jedne z warunków określonych w § 7 ust. 2 uchwały. Między innymi należy do nich zamieszkiwanie przez wnioskodawcę w zamieszkujących w lokalach lub pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, czy też osób, które realizują indywidualny trójstronny program wychodzenia z bezdomności lub, które przedstawią zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej w Warszawie potwierdzające korzystanie ze wsparcia pomocy społecznej z powodu bezdomności.
Pomimo tego, że Skarżący wskazał we swoich oświadczeniach, że zamieszkuje w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi to Organ w pierwszej kolejności powinien był ocenić, czy Skarżący nie przekracza kryterium metrażowego. Bowiem jest to przesłanka podstawowa w ocenie zasadności wniosku. Jeśli Organ doszedłby do przekonania o przekroczeniu warunku metrażowego, zakwalifikowanie do udzielenia pomocy mieszkaniowej byłoby możliwe po spełnieniu jednej z przesłanek odstąpienia od zasady kryterium metrażowego, wymienionych w § 7 ust. 2 pkt 1 lub 2 uchwały.
Organ dokonał zatem błędnej wykładni przepisów uchwały przyjmując, ze osoba bezdomna nie spełnia kryterium metrażowego. W zakresie takiej interpretacji nie przemawiają za tym żadne racjonalne względy, a prowadziłoby to do podważenia celu regulacji, jakim jest skuteczne zapewnienie przez gminy pomocy mieszkaniowej - także dla osób bezdomnych.
O rodzaju udzielonej pomocy (najem socjalny, najem lokalu na czas nieoznaczony) decyduje osiągany dochód i kryterium metrażowe.
Niesporne było w sprawie, że Skarżący kwalifikuje się ze względu na uzyskiwany dochód (świadczenie emerytalne) do zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Skarżący spełnia także kryterium metrażowe, albowiem nie posiada nawet minimalnej powierzchni mieszkalnej. Skoro uprawnienie może zostać przyznane jeśli wnioskodawca prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe posiada określony uchwałą metraż to nie posiadanie jakichkolwiek nawet minimalnych warunków mieszkaniowych nie może stanowić przesłanki odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Z tych względów Zarząd Dzielnicy [...] naruszył przepisy § 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. W niniejszej sprawie organ błędnie odmówił zakwalifikowania Skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej z uwagi na niespełnienie kryterium powierzchniowego.
5. Sąd zwraca uwagę, że co prawda w postępowaniu poprzedzającym wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas oznaczony oraz umieszczenie na licie osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a., art. 77, art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej.
Ponadto, w ocenie Sądu, oczywiste jest to, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem o wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas oznaczony oraz umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, jak każde postępowanie przed organami administracji publicznej, powinno odpowiadać regułom demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.
6. Uchwała nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Z art. 21 ust. 3 pkt 5 tej ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16, (publ. CBOSA) wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, CBOSA).
W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Mając powyższe na względzie, uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [...], wydającego sporną uchwałę było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, wskazać należy, iż czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego.
Nie budzi wątpliwości Sądu administracyjnego, iż przy rozpoznawaniu spraw, w trakcie którego organ odnosi się do kryteriów opisanych w ust. 1 § 7 omawianej regulacji, jego bezwzględnym obowiązkiem jest dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach przedmiotowych zakreślonych przepisami zarówno owego ust. 1, jak i ust. 4 § 7 uchwały nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat powyższej normy prawnej. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2567/20, CBOSA).
W świetle powyższego należało przyjąć, iż tylko uzasadnienie uchwały zawierające zarówno ustalenia faktyczne, jak też ocenę faktów w granicach § 7 ust. 2 pkt 1 lit a uchwały omawianej regulacji prawnej, będzie mogło być uznane za poprawne i poddające się weryfikacji sądowej.
7. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy, uznać należało, że organ nie podołał ciążącym na nim obowiązkom.
Organ w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazał, że Zarządowi Dzielnicy nie jest znane miejsce zamieszkania/pobytu wnioskodawcy, podczas gdy Skarżący, tak we wniosku jak i w oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2023 r. wskazał, że od przełomu zimy i wiosny 2020 r. mieszka w przerobionym do możliwości spania samochodzie w okolicach [...] przy ul. [...]. Zatem na terenie Dzielnicy [...].
Warto jednocześnie zauważyć, że w świetle § 32 uts. 3 pkt 11 wnioskodawców, o których mowa w § 7 ust. 5 - w dzielnicy w której położone jest pomieszczenie albo w dzielnicy ostatniego miejsca zamieszkania wnioskodawcy przed zamieszkaniem w pomieszczeniu, a w przypadku osób, których ostatnie miejsce zamieszkania w Mieście było ponad 5 lat przed złożeniem wniosku lub nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w Mieście - w dowolnie wybranej dzielnicy.
Przyjmując, że samochód nie jest miejscem zamieszkania Skarżącego lecz przebywa w nim w celach noclegowych na terenie miasta [...], Skarżący mógł zgodnie z ww. normą złożyć wniosek w dowolnie wybranej dzielnicy.
Jak wynika z § 34 ust. 2 przedmiotowej uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., wnioski po przeprowadzeniu analizy, o której mowa w § 32, przedstawia się Komisji Mieszkaniowej. Z posiedzeń Komisji sporządza się protokół (§ 34 ust. 4), a po uzyskaniu opinii Komisji, wnioski przedstawiane są do rozpatrzenia zarządowi dzielnicy (§ 34 ust. 3), który rozstrzyga o zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej (§ 35 ust. 1).
Z powołanych przepisów uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. oraz art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, a także art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, niewątpliwie wynika obowiązek podejmowania w sprawach udzielania pomocy mieszkaniowej przez właściwe organy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jednocześnie, uznać należy, że w toku postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy.
W tej sytuacji, pamiętając o tym, że zaskarżona uchwala ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne przewidziane w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. - dalej także: "k.p.a."), w tym także art. 7 k.p.a. Obowiązkiem organu w tych sprawach jest zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Sąd zauważa, Organ może poczynić dodatkowe ustalenia co do miejsca przebywania Skarżącego, ponadto Skarżący udokumentował za pomocą zdjęć, deklaracji podatkowych, dokumentów medycznych, jak i szeregu dodatkowych dokumentów, że jego centrum życiowe znajduje się w mieście [...] w Dzielnicy [...].
W konsekwencji, nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że w niniejszej sprawie zaszła jednoznaczna sytuacja, w której brak jest dokumentu umożliwiającego stwierdzenie właściwości miejscowej, zgodnie z § 31 ust. 3 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżący konsekwentnie i jednoznacznie utrzymuje, że mieszkał w [...] w Dzielnic [...]. Jednocześnie, Sąd zauważa, że nawet w takiej sytuacji, tj. przy założeniu "braku wskazanych oświadczeń i dokumentów", nie są to okolicznościami automatycznie przesądzającymi o odmowie zakwalifikowania zainteresowanego wnioskodawcy do udzielenia pomocy mieszkaniowej, bowiem może On w określonych przypadkach złożyć wniosek w dowolnie wybranej dzielnicy, a nadto w przepisie § 32 ust. 8 uchwały przewidziano jedynie fakultatywność, a nie obligatoryjność, instytucji odmowy.
Powyższe oznacza więc, że każda odmowa przyznania pomocy mieszkaniowej z uwagi na omawianą przesłankę negatywną (tj. § 32 ust. 8 uchwały) winna być oceniona przez organ w sposób szczególnie wnikliwy i w powiązaniu z wszechstronnie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym i dokonaną na tym tle analizą przypadku.
Chociaż zatem w niniejszej sprawie nie mają zastosowania wprost przepisy k.p.a., to jednak organ podejmujący taką uchwałę nie jest zwolniony z rzetelnego przeprowadzenia postępowania, udokumentowania okoliczności tego postępowania oraz wskazania kompletnego uzasadnienia swojego stanowiska. Zgodnie bowiem z zasadą praworządności organy władzy publicznej są zobowiązane do przedstawienia uzasadnienia swojego aktu działania, który dotyczy uprawnienia lub obowiązku jednostki.
8. W konsekwencji, postępowanie z zakresu uzyskania ze strony gminy pomocy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, powinno być prowadzone z uwzględnieniem, w szczególności, zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., która nakazuje, aby w toku postępowania organy administracji publicznej stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie wyważenie interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Dodać można, że rozwinięcie tej zasady przewiduje art. 7b k.p.a. poprzez obowiązek współdziałania organów administracji publicznej w wyjaśnianiu sprawy, a także zasada wyrażona w art. 8 § 1 k.p.a., obligująca organy do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władczy publicznej, w tym w zgodzie m.in. z zasadą proporcjonalności.
9. W realiach sprawy oznacza to, zdaniem Sądu, że Zarząd Dzielnicy [...] - w celu właściwego rozpoznania wniosku strony skarżącej - powinien w odniesieniu do miejsca pobytu Skarżącego, jak i warunków noclegowych w pojeździe podjąć dokładniejsze ustalenia. Zgodnie bowiem z § 32 ust. 1 uchwały wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej przede wszystkim ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy.
Ponadto, Organ powinien dokonać prawidłowej wykładni § 7 ust. 1, uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Także w kontekście brzmienia § 7 ust. 5 uchwały wskazującego, że przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się również sytuację, w której wnioskodawca zamieszkuje w pomieszczeniu przeznaczonym do krótkotrwałego pobytu osób, jeżeli co najmniej od 2 lat: zamieszkuje w takich pomieszczeniach i rozlicza podatek dochodowy od osób fizycznych w urzędzie skarbowym na terenie Miasta, bez względu na to, czy wnioskodawca osiąga dochód, z zastrzeżeniem, że wnioskodawca nie jest uczniem lub studentem.
Co więcej, Organ powinien rozważyć także, czy zwożona przez Skarżącego dokumentacja medyczna i jego oświadczenia w związku z warunkami mieszkaniowymi powodują, że znajduje się On w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej a udzielenie pomocy mieszkaniowej byłoby zgodne z zasadami współżycia społecznego (§ 7 ust. 4 uchwały).
10. Konkludując, Sąd stwierdza, iż z podanych powodów zaskarżona uchwała narusza prawo i dlatego stwierdzono jej nieważność.
Sąd ocenił, że stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały narusza treść § 7 ust. 1, ust. 5, § 32 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. gdyż - wbrew stanowisku organu - przeprowadzone postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej o przydzielenie z zasobów miasta lokalu mieszkalnego oraz złożone przez nią oświadczenia i dokumenty w sprawie nie uzasadniają poglądu, iż wystąpiła przesłanka niezłożenia oświadczeń i dokumentów przez skarżącego, która uniemożliwiałyby merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Uzasadniając tę przesłankę, Organ dokonał - zdaniem Sądu - wybiórczej oceny okoliczności faktycznych, co narusza nie tylko art. 7 k.p.a., ale także zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną.
W konsekwencji, Zarząd Dzielnicy [...], mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali, czy strona skarżąca spełnia przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Sąd zaznacza przy tym, że postępowanie w sprawie winno odbyć się, w szczególności, z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej i podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie wyważenie interesu społecznego i indywidualnego jednostki oraz w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władczy publicznej.
11. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.