II SA/Wa 1064/08

II SA/Wa 1064/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Mierzejewska
Iwona Dąbrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 134m art, 59 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Joanna Kube, Protokolant Izabela Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. 16 maja 2007 r. przesłał A. F. upomnienie nr [...] wzywające ją do uiszczenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego, położonego w [...], w wysokości [...] zł .
Upomnienie zawierało pouczenie, że w przypadku nieuregulowania należności w 7 – dniowym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje dodatkowe obciążenie kosztami egzekucyjnymi.
Upomnienie nr [...] zostało skutecznie doręczone zobowiązanej 22 maja 2007 r.
Wobec braku wpłaty powyższej należności, Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. [...] czerwca 2007 r., wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę w [...].
Powyższe zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego pracodawcą, nr [...] zostało wystawione [...] czerwca 2007 r. Skuteczne doręczenie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego i tytułu wykonawczego w przypadku zobowiązanej nastąpiło 11 lipca 2007 r.
W dniu 17 marca 2008 r. (data wpływu do WAM OReg P. – 21 marca 2008 r., nr wchodzący pisma [...]) A. F., reprezentowana przez radcę prawnego J. C., złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując na fakt wyprowadzenia i wymeldowania się z lokalu mieszkalnego, położonego w [...], potwierdzony przez Urząd Miasta [...] poświadczeniem zamieszkania nr [...] z dnia [...] marca 2008 r.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. postanowieniem nr [...] z [...] kwietnia 2008 r., wydanym na podstawie art. 19 § 7 w związku z art. 59 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie zawierało pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej za pośrednictwem Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P., w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.
Postanowienie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi A. F. – radcy prawnemu J. C., 16 kwietnia 2008 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie zostało wniesione 15 maja 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), do WAM OReg P. wpłynęło 19 maja 2008 r. Zawierało ono również wniosek o przywrócenie terminu. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej wskazał, że prowadząc 2 sprawy, rodzeństwa F., D. i A., wadliwie odczytał klauzulę odwoławczą z postanowienia Prezesa WAM z [...] kwietnia 2008 r., określającą 30 – dniowy termin do wniesienia skargi do Sądu.
Postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 144 Kpa oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 34 § 5 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia A. F., reprezentowanej przez radcę prawnego J. C., na postanowienie wydane przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. nr [...] z [...] kwietnia 2008 r., w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia.
Uzasadniając postanowienie organ wskazał, że zgodnie z art. 17 § 1 w związku z art. 34 § 5 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Postanowienie nr [...] z [...] kwietnia 2008 r. wpłynęło 23 kwietnia 2008 r. Zażalenie zaś na powyższe postanowienie nadane zostało w placówce pocztowej 15 maja 2008 r. a zatem po terminie. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu organ, powołując się na art. 58 § 1 Kpa w związku z art. 18 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podał, że w razie uchybienia terminu, należy przywrócić termin na prośbę strony, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Ponadto stosownie do art. 58 § 2 Kpa, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ wskazał następnie, że w oparciu o powyższe przepisy można wyróżnić przesłanki pozytywne i negatywne przywrócenia terminu procesowego. Do pozytywnych zalicza się uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku po jego stronie winy w uchybieniu terminu oraz złożenie wniosku o przywrócenie terminu w określonym czasie – 7 dni od ustania przeszkody. Do negatywnych zaś, wykluczających możliwość przywrócenia zaniedbanego terminu, a nawet merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, zalicza się: brak uprawdopodobnienia obiektywnej przeszkody (przeszkód) uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie bądź, uchybienie 7 – dniowego terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Odmawiając przywrócenia terminu organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła pierwsza negatywna przesłanka uniemożliwiająca przywrócenie terminu procesowego, tj. brak uprawdopodobnienia obiektywnej przeszkody (przeszkód) uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie.
Zdaniem organu II instancji powoływanie się pełnomocnika A. F., tj. radcy prawnego J. C. w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, na oczywistą, elementarną pomyłkę, polegającą na wadliwym odczytaniu klauzuli odwoławczej z postanowienia Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] kwietnia 2008 r. nr [...], określającej 30 – dniowy termin wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie brata zobowiązanej, D. F., przy zbiegu czasowym z drugim postanowieniem w sprawie A. F., nie zwolniło strony postępowania od złożenia zażalenia w terminie, co też mogła uczynić przy zachowaniu należytej staranności.
O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z 8 lipca 1998 r., I SA/Lu 727/97; wyrok NSA OZ w Szczecinie z 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98; postanowienie NSA OZ w Gdańsku z 4 października 2000 r., I SA/Gd 560/00; wyrok NSA OZ w Katowicach z 28 grudnia 2000 r., I SA/Ka 1781/99). Dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu (zob. np. wyrok NSA z 30 grudnia 1998 r., III SA 1259/98; wyrok NSA z 13 października 1999 r., III SA 1436/99). Przykładem okoliczności wskazujących na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu jest m. in. obłożna choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście wniesienie odwołania, przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź czy pożar (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz tom I, str. 573, wyd. Zakamycze 2005).
Dlatego też organ stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, gdyż reprezentujący A. F. pełnomocnik – radca prawny J. C., jako osoba godna zaufania, reprezentująca interesy mocodawcy, wykazał się niedbalstwem, a w konsekwencji brakiem należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Stąd też uchybienie terminu nastąpiło wyłącznie z winy strony zainteresowanej. Nie zaistniały bowiem okoliczności w postaci trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej, uniemożliwiające wniesienie zażalenia w przewidzianym terminie.
Organ stwierdził też, iż w sytuacji, gdy strona prawidłowo jest reprezentowana przez pełnomocnika, a zwłaszcza nie można stwierdzić, aby pełnomocnik działał na szkodę swojego mocodawcy, to skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań, tak pozytywne jak i negatywne, obciążają reprezentowanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 19 grudnia 1997 r. I SA/Gd 1144/97).
Postanowienie to stało się przedmiotem skargi A. F., reprezentowanej przez radcę prawnego J. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Kwestionując zaskarżone postanowienie pełnomocnik skarżącej nie odniósł się w istocie do zaskarżonego rozstrzygnięcia, przedstawiając głównie zarzuty co do całości postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do skarżącej oraz koncentrując się na postanowieniu o odmowie umorzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o odrzucenie skargi bądź oddalenie jej w całości, ponowił argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, bowiem Sąd badając legalność zaskarżonego postanowienia uznał, że narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Przepis art. 134 kpa rozróżnia zatem pomiędzy niedopuszczalnością zażalenia, a uchybieniem terminu do jego wniesienia. Są to dwie odrębne instytucje procesowe. Wynika z tego, że wniesienie zażalenia po terminie jeszcze nie oznacza niedopuszczalności zażalenia. Inne są przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, a inne przy ustaleniu uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Jeżeli więc organ stwierdza uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, wówczas jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu ustawowemu terminowi przewidzianemu do złożenia środka odwoławczego. Natomiast w sytuacji, gdy jest wniesione zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wówczas organ jest zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej i dopiero wtedy, gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, wydaje postanowienie o uznaniu zażalenia za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (vide W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, str. 153).
W rozpoznawanej sprawie Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem z [...] czerwca 2008 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia od postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia.
Wskazać należy, że skarżąca wnosząc zażalenie od postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. z [...] kwietnia 2008 r., zawarła w nim również wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia.
W takiej sytuacji organ winien w pierwszej kolejności rozpatrzyć wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do jego złożenia. Zgodnie bowiem z art. 59 § 2 Kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Postanowienia takiego Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jednak nie wydał. Stwierdzając niedopuszczalność zażalenia na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia, organ odniósł się wprawdzie do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu uznając, że nie uprawdopodobniła ona obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności procesowej w terminie, jednakże uczynił to jedynie w treści uzasadnienia postanowienia.
Podkreślić należy, że w razie wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie wobec złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu nie mogło mieć miejsca przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku strony o przywrócenie terminu, gdyż postanowienie przywracające termin wyłącza możliwość wydania postanowienia o uchybieniu terminu zażalenia. A zatem wydanie takiego postanowienia przed rozpatrzeniem prośby strony byłoby niezgodne z prawem.
Organ ponownie rozpoznając sprawę winien w pierwszej kolejności rozpatrzyć wniosek skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia zażalenia od postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. z [...] kwietnia 2008 r. W przypadku przywrócenia terminu do złożenia zażalenia organ powinien przystąpić do rozpatrywania merytorycznego zażalenia, ustosunkowując się do całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału, natomiast w przypadku odmowy przywrócenia terminu, skarżącej przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zażalenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2002 r. o sygnaturze akt I SA 1543/00, LEX nr 82671)
Niezależnie od wskazanego już naruszenia prawa wskazać należy, że art. 134 kpa rozróżnia niedopuszczalność odwołania od uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Są to dwie odrębne, niezależne od siebie instytucje procesowe.
Przesłanki stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych, różnią się od przesłanek stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Odwołanie wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia jest środkiem zaskarżenia wniesionym z przekroczeniem ustawowego terminu, ale nie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 kpa.
Stwierdzając niedopuszczalność odwołania w związku z uchybieniem terminu do jego wniesienia, organ odwoławczy naruszył zatem jeszcze przepis art. 134 kpa.
Tym samym naruszone zostały przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc to pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.