II SA/WA 1043/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-09-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorcyPoczta Polskawybory korespondencyjnekosztyjawnośćochrona danych

WSA w Warszawie uchylił w części decyzję Poczty Polskiej S.A. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej dotyczącej kosztów organizacji wyborów korespondencyjnych, uznając, że nie wszystkie ujawnione fragmenty stanowią tajemnicę przedsiębiorcy.

Stowarzyszenie domagało się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej kosztów przygotowania wyborów korespondencyjnych przez Pocztę Polską S.A. Poczta odmówiła, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. WSA w Warszawie, po wcześniejszym uchyleniu decyzji przez NSA, częściowo uchylił decyzję Poczty, uznając, że informacje dotyczące kosztów organizacji wyborów jako zadania publicznego nie podlegają ochronie tajemnicy przedsiębiorcy, w przeciwieństwie do informacji o kosztach związanych z bieżącą działalnością gospodarczą spółki.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na decyzję Poczty Polskiej S.A. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej dotyczącej kosztów przygotowania wyborów korespondencyjnych. Poczta Polska argumentowała, że ujawnienie tych informacji naruszyłoby tajemnicę przedsiębiorcy, ponieważ mogłoby osłabić jej pozycję negocjacyjną na konkurencyjnym rynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kosztów bezpośrednio związanych z organizacją wyborów (np. zakup worków płóciennych, urn, pakietowanie), uznając, że nie stanowią one tajemnicy przedsiębiorcy, gdyż dotyczą realizacji zadania publicznego, a nie bieżącej działalności gospodarczej. Sąd oddalił jednak skargę w pozostałej części, uznając, że informacje dotyczące kosztów pracowniczych, zakupu kaset KL2, worków foliowych, magazynowania, ogrodzenia i ochrony, które mają uniwersalne zastosowanie w działalności gospodarczej Poczty, podlegają ochronie jako tajemnica przedsiębiorcy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zasądzono od Poczty Polskiej S.A. na rzecz Stowarzyszenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Informacje dotyczące kosztów bezpośrednio związanych z organizacją wyborów jako zadania publicznego nie podlegają ochronie jako tajemnica przedsiębiorcy. Natomiast informacje dotyczące kosztów związanych z bieżącą działalnością gospodarczą spółki (np. koszty pracownicze, magazynowania, ochrony) mogą podlegać tej ochronie.

Uzasadnienie

Sąd rozróżnił koszty poniesione w związku z realizacją zadania publicznego od kosztów związanych z działalnością gospodarczą. Koszty zadania publicznego, nawet jeśli ponoszone przez przedsiębiorcę, nie mają wartości gospodarczej uzasadniającej ochronę tajemnicą przedsiębiorcy w takim samym stopniu jak koszty bieżącej działalności, które mogą wpływać na pozycję konkurencyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 5 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 61 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

u.z.n.k. art. 11 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt. 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacje dotyczące kosztów realizacji zadania publicznego (organizacja wyborów) nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy. Poczta Polska S.A. nie wykazała, że ujawnienie informacji o kosztach wyborów narazi ją na szkodę rynkową.

Odrzucone argumenty

Wszystkie ujawnione fragmenty wniosku stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. Informacje o kosztach przygotowania wyborów mają wartość gospodarczą i mogą osłabić pozycję Poczty Polskiej S.A. na rynku.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób uznać, aby same informacje o wydatkach poniesionych dla realizacji jednostkowego zadania, na podstawie decyzji Prezesa Rady Ministrów, mogły mieć znaczenie gospodarcze uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej nie są to przy tym dane powiązane wyłącznie i bezpośrednio w realizacją zadania publicznego polegającego na przygotowaniu wyborów Prezydenta RP, lecz mają one charakter uniwersalny i dotyczą prowadzonej przez Pocztę Polską działalności w zakresie wykonywania przez ten podmiot usług komercyjnych.

Skład orzekający

Andrzej Góraj

przewodniczący

Mateusz Rogala

sprawozdawca

Sławomir Antoniuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Rozróżnienie między tajemnicą przedsiębiorcy a informacją publiczną w kontekście kosztów realizacji zadań publicznych przez przedsiębiorców."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji Poczty Polskiej S.A. jako operatora wyznaczonego do realizacji zadań publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście tajemnicy przedsiębiorcy, z praktycznymi implikacjami dla oceny wydatków publicznych i działalności firm realizujących zadania zlecone przez państwo.

Czy koszty organizacji wyborów to tajemnica firmy? Sąd rozstrzyga spór o dostęp do informacji publicznej.

Sektor

usługi pocztowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1043/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 190, art. 153, art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200 w zw. z art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 2, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 1233
art. 11 ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t. j)
Dz.U. 2023 poz 1935
par. 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w [...] z dnia[...] października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty (powoływanego dalej jako wniosek) oraz załączników do wniosku w zakresie: a. fragmentu zaczernionego na stronie 1. wniosku; b. akapitu 4. na stronie 3 wniosku; c. akapitu 1., 3. i 4. na stronie 4 wniosku; d. akapitu 1. na stronie 5 wniosku; e. tabeli nr 1 – wierszy: 1, 2, 4, 5, 7, 8, 9 i kolumn: 3, 7, 8, 9; f. tabeli nr 2 – wierszy: 4, 5, 6 i kolumn: 3, 7, 8, 9; g. załącznika nr 1 do wniosku; h. załącznika nr 2 do wniosku oraz Specyfikacji kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę wraz z załącznikami – w zakresie dokumentów dotyczących: worków płóciennych, urn (urna typu A, urna typu B oraz transport), pakietowania EDC oraz pakietowania [...]; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w [...] na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Poczta Polska S.A. z siedzibą w [...], działając na podstawie art. 5 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, powoływanej dalej jako u.d.i.p.), odmówiła Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w [...] udostępnienia informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. w zakresie:
1. udostępnienia fragmentów wniosku złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego pismem znak: [...] z dnia [...] października 2020 r. w sprawie przyznania Poczcie Polskiej S.A. rekompensaty na pokrycie zasadnie poniesionych kosztów związanych z przygotowaniem się do wyborów powszechnych na Prezydenta RP zarządzonych w 2020 r. z możliwością głosowania korespondencyjnego, zaczernionych na kopii wniosku dołączonej do pisma z dnia [...] lutego 2021 r. w tym w Tabeli 1 - wyłączono kolumnę 3, 4, 5, 7, 8, 9 oraz wiersz 8,9 oraz poddano anonimizacji wiersz 4,5; w Tabeli 2 - wyłączono kolumnę 3, 4, 5, 7, 8, 9 oraz wiersz 5, 6; w Tabeli 3 - wyłączono w całości;
2. udostępnienia załączników do wniosku Poczty Polskiej z dnia [...] października
2020 r., tj. Załącznik 1 - projekt umowy, Załącznik 2 – specyfikacja kosztów i wydatków poniesionych i trwających oraz dalsze dokumenty do Załącznika nr 2 oraz Specyfikacja kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę wraz z załącznikami.
W uzasadnieniu decyzji Poczta Polska podała, że informacja publiczna, której udostępnienia odmówiono wnioskodawcy stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust 2 u.d.i.p. Spółka powołała się następnie na poglądy orzecznictwa i nauki prawa dotyczące pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy oraz tajemnicy przedsiębiorstwa zdefiniowanej w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1913, powoływanej dalej jako u.z.n.k.).
Poczta Polska podkreśliła, że działa w otoczeniu silnej konkurencji operatorów pocztowych i podlega tym samym co oni zasadom wolnego rynku. Spółka nie otrzymuje środków ze Skarbu Państwa na bieżącą działalność i utrzymanie lecz sama wypracowuje swoje zyski. Tym samym Poczta gospodaruje własnymi środkami, nie jest podmiotem sektora finansów publicznych w myśl art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ani nie dysponuje środkami publicznymi w rozumieniu art. 5 tej ustawy.
Spółka wskazała, że jedną z usług świadczonych przez nią jest konfekcjonowanie automatyczne lub ręczne dokumentów oraz różnego rodzaju produktów m.in. czasopism, magazynów, książek, katalogów, ulotek promocyjnych, próbek towarów, płyt CD, w tym automatyczne i ręczne kopertowanie dokumentów, wcześniej wydrukowanych lub dostarczonych przez zleceniodawcę. W przedmiotowym obszarze Poczta Polska posiada certyfikat potwierdzający, że działa w oparciu o System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji zgodnym z wymaganiami normy ISO/IEC 270001:2013. Poczta ma przy tym prawo korzystania z usług podwykonawcy w celu wywiązania się z przyjętych zleceń. W ocenie spółki, ujawnienie stawek wynagrodzenia oraz wielkości zamówień wykonanych na rzecz Poczty w związku z decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2020 r. spowodowałoby osłabienie pozycji negocjacyjnej Poczty wobec innych podmiotów świadczących usługi konfekcjonowania, z którymi Poczta Polska zawierałaby w przyszłości nowe umowy.
Poczta Polska świadczy również usługę prowadzenia magazynu na rzecz i według dyspozycji zleceniodawcy, w tym: przyjęcia produktów/towarów do magazynu; wydania produktów/towarów z magazynu; dzierżawy powierzchni magazynowych. Informacje dotyczące kosztów magazynowania, ochrony i ogrodzenia stanowią więc tajemnicę przedsiębiorstwa Poczty.
Oceniając wystąpienie w tej sprawie elementu formalnego tajemnicy przedsiębiorcy, spółka wskazała, że zarówno treść wniosku Poczty Polskiej z dnia [...] października 2020 r., jak również objęte wyłączeniem treści wymienione w preambule decyzji, znane są jako całość tylko kliku osobom ze ścisłego kierownictwa Poczty i są związane ściśle z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wobec tych informacji podjęto wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Wyłączone spod jawności dokumenty stanowią dla spółki wartość gospodarczą oraz wizerunkową.
Spółka podkreśliła, że podjęła działania mające na celu ograniczenie dostępu do ww. dokumentów w taki sposób, aby nie były powszechnie dostępne oraz wgląd do nich miały wyłącznie osoby, którym informacje te są niezbędne do wykonywania obowiązków służbowych. Każda z osób uzyskujących dostęp do wnioskowanych informacji jest zobowiązana do zachowania ich w tajemnicy. Pełen zakres informacji zawartych we wniosku Poczty Polskiej z dnia [...] października 2020 r. oraz w powiązanych z nim dokumentach jest znany wąskiej grupie pracowników wyznaczonej do przygotowania wniosku oraz Zarządowi Poczty.
Spółka podała następnie, jakie rozwiązania stosuje w celu zabezpieczenia informacji składających się na tajemnicę przedsiębiorstwa.
W związku z powyższym, zdaniem spółki, podjęła ona odpowiednie działania w celu zachowania poufności wnioskowanych informacji, a charakter tej poufności jest stały, co przemawia za spełnieniem kryterium formalnego odmowy udostępnienia informacji w powołaniu na tajemnicę przedsiębiorcy.
Oceniając z kolei materialny aspekt uznania wnioskowanych informacji, za tajemnicę przedsiębiorcy, spółka podała, że objęte ochroną informacje mają dla Poczty Polskiej istotną wartość gospodarczą podlegającą ochronie prawnej. Wartość gospodarczą dla spółki mają bowiem wszelkie informacje w związku z prowadzoną działalnością operatora pocztowego, przedsiębiorcy wykonującego działalność magazynowania, ochrony i zabezpieczenia, których wykorzystanie, przekazanie lub ujawnienie zagraża lub narusza jej interesy. Spółka wyjaśniła, że dokonała analizy informacji zawartych w dokumentach, których dotyczy decyzja odmowna, i uznała za tajemnicę przedsiębiorcy następujące dane ze względu na aspekt materialny:
a) kwoty wynagrodzenia wynegocjowane przez Pocztę Polską, wielkość zamówień zleconych podwykonawcom na usługi świadczone zwykle przez Pocztę tj. druk i konfekcjonowanie - dane te obrazują skalę wykonanych usług, pozwalają zidentyfikować podwykonawców, co ma wartość dla innych uczestników rynku. Poczta działa w otoczeniu silnej konkurencji, świadcząc usługę druku i konfekcjonowania, stąd konieczne jest zapewnienie bezpieczeństwa informacji i danych, zwłaszcza organizacyjnych i handlowych oraz związanych ze strategią pozyskiwania klientów;
b) stosowane przez spółkę rozwiązania organizacyjne - wiedza w tym zakresie, dotyczy organizacji przedsiębiorstwa. Obrazuje kanały przepływu dokumentów i informacji, strukturę organizacyjną sposoby organizacji pracy przy świadczeniu usług, kierunki działania spółki, metody zabezpieczenia danych, sposoby kalkulacji cen oraz wypracowanie zasad współpracy pomiędzy poszczególnymi jednostkami;
c) szczegóły na temat kosztów magazynowania, organizacji ochrony obiektów przez Pocztę, według dyspozycji zleceniodawcy – ujawnienie tych informacji umożliwiłoby podmiotom świadczącym usługi ochrony uzyskanie danych o kryteriach ochrony obiektów, liczbie posterunków, częstotliwości zmian wartowników, polityce bezpieczeństwa organizacji, zabezpieczeniach stosowanych przez spółkę, jak również pozwala określić wartość handlową danej usługi, tj. magazynowania lub ochrony i zabezpieczenia obiektów, w konsekwencji czego dane mogą mieć kluczowe znaczenie do ustalenia konkurencyjnych cen, przez innych uczestników rynku. Ujawnienie umów z pracownikami ochrony oraz ich wynagrodzeń, stanowi z kolei informację mającą znaczenie dla podmiotów konkurujących z Pocztą, w dziedzinie ochrony mienia. Ujawnienie umów najmu powierzchni magazynowych oraz wysokości opłat za przechowywanie pakietów wyborczych jest wartościową informacją dla pomiotów świadczących konkurencyjną wobec Poczty działalność pocztową, przewozową oraz logistyczną. Podobnie jak Poczta, podmioty te korzystają z powierzchni magazynowych, wobec czego są żywotnie zainteresowane warunkami najmu wynegocjowanymi przez Pocztę. Znając rzeczywistą wartość kosztów magazynowania, ochrony i innych kosztów ponoszonych przez spółkę, podmioty zainteresowane korzystaniem z usług Poczty, uzyskałyby argumenty do obniżania ceny;
d) informacje zawarte w protokołach wykonania usługi - dają wiedzę zainteresowanym podmiotom na temat poziomu jakości świadczonych przez spółkę usług, stosowanych indywidualnych rozwiązaniach organizacyjnych;
e) treść dowodów księgowych - ujawnienie tych informacji pozwoliłoby zdobyć dane na temat dokładnej kwoty poniesionych wydatków, co pozwala w szczególności ocenić i prognozować wzrost lub spadek potencjału, precyzyjnego zakresu i ilości poszczególnych rodzajów czynności faktycznie wykonywanych, struktury świadczonych usług według stawki podatku od towarów i usług, przyjęcia do rozliczenia danej czynności, określonej stawki podatku od towarów i usług;
f) dane dotyczące kaset KL 2 - posiadają wartość gospodarczą, ponieważ ten rodzaj kaset jest wykorzystywany w bieżącej działalności pocztowej. Warunki nabycia kaset KL 2 pozostają zatem w polu zainteresowania innych operatorów pocztowych;
g) wartości nadgodzin wypracowanych przez pracowników Poczty - znajomość stawki jednostkowej za godzinę pracy ułatwia innym przedsiębiorcom działającym w branżach przewozowej, pocztowej, magazynowej, ochrony oraz innych skalkulowanie własnych kosztów działalności oraz przygotowanie konkurencyjnej oferty, a w rezultacie pozyskanie klientów kosztem Poczty;
h) koszty poszczególnych usług świadczonych według reguł biznesowych - dają ewentualnym zainteresowanym wiedzę o wartości danego kontraktu. Uzyskanie przez osoby nieuprawnione tego typu danych mogłoby wpłynąć na kształt oferty innych przedsiębiorców konkurencyjnej względem ofert Poczty. W konsekwencji, wykorzystując powyższą wiedzę, potencjalni konkurenci Poczty mogliby podjąć łatwe bez ponoszenia dodatkowych wysiłków działania zmierzające do skonstruowania takich ofert, które bezpośrednio wywarłyby negatywny wpływ na sferę działalności gospodarczej Poczty, w tym na jej wynik finansowy. W odniesieniu bowiem do informacji dotyczących warunków oferowania usług przez Pocztę są to również dane z zakresu strategii biznesowej;
i) umowy z kontrahentami w związku z przygotowaniem się Poczty do wyborów korespondencyjnych na Prezydenta RP - umożliwiłyby podmiotom konkurencyjnym, uzyskanie wiedzy o szczegółach wynegocjowanych porozumień (opatrzone zostały klauzulą tajemnica przedsiębiorstwa i zawierają postanowienia stwierdzające, iż wszelkie informacje zawarte w umowie oraz uzyskane w związku z jej realizacją stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa).
Podsumowując tę część rozważań, spółka podniosła, że uzyskanie przez podmiot konkurencyjny informacji o wydatkach wymienionych we wniosku Poczty Polskiej z dnia [...] października 2020 r. oraz w powiązanych z tym wnioskiem załącznikach, może wpływać na wzmocnienie pozycji rynkowej przedsiębiorców konkurujących z Pocztą Polską, jednocześnie osłabiając pozycję spółki. Inni przedsiębiorcy w obszarze usług pocztowych, magazynowania, konfekcjonowania, ochrony prowadzą aktywność na tych samych polach działalności biznesowej co Poczta Polska. Podmioty te konkurują ze spółką, przez co zainteresowane są poznaniem ponoszonych przez nią kosztów.
Zdaniem spółki, jest wiele sposobów wykorzystania ww. informacji przez podmioty konkurencyjne, jak np. to, że konkurent spółki, chcąc zorganizować swoją działalność w zakresie tożsamym z działalnością Poczty Polskiej, znając warunki organizacji takiej działalności przez spółkę, może łatwiej wynegocjować korzystniejsze dla siebie warunki jej realizacji, a w szczególności może łatwiej pozyskać podmioty realizujące usługi. Z tej przyczyny spółka uznała, że wszystkie podlegające wyłączeniu dokumenty mogą stanowić źródło informacji o sytuacji ekonomicznej i gospodarczej Poczty Polskiej, wobec czego niewątpliwie mają określoną wartość gospodarczą.
Stowarzyszenie [...] w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. wniosło na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 oraz art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepisy te stanowią podstawę do ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, poprzez dokonanie w sprawie ograniczenia tego prawa, podczas gdy dokonane w sprawie ograniczenie nie spełnia warunków proporcjonalności i konieczności w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,
2. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 u.z.n.k., wskutek niewłaściwego zastosowania tego przepisu poprzez zastosowanie tych przepisów w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki do ograniczenia dostępu do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa, gdyż ujawnienie tych informacji nie wpłynie negatywnie na sytuację przedsiębiorcy, co doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy dostępu do informacji publicznej,
3. art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny z tymi przepisami oraz zasadą zaufania do obywateli, w szczególności poprzez niedostateczne wyjaśnienie motywów podjętej decyzji.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżące stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi stowarzyszenie podniosło, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje, aby podmiot zobowiązany przeprowadził rzeczywisty test proporcjonalności pomiędzy obywatelskim prawem do informacji publicznej a potrzebą ochrony informacji objętych tajemnicą przedsiębiorcy. Podkreśliło, że ujawnienie wskazanych we wniosku informacji jest tym bardziej istotne, iż pozwoli na ocenę skutków gospodarczych decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2020 r., polecającej Poczcie Polskiej przeprowadzenie głosowania korespondencyjnego w wyborach Prezydenta RP w 2020 r. Ponadto Poczta Polska pominęła okoliczność, że z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wynika, iż prawo do informacji publicznej podlega jedynie ograniczeniu w ściśle określonym zakresie ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Przepis nie stanowi zaś o całkowitym wyłączeniu prawa do informacji publicznej. Wobec powyższego Poczta Polska powinna udostępnić zawnioskowane informacje z wyłączeniem części informacji podlegających ochronie ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Podmiot zobowiązany automatycznie zaś uznał, że cała treść pism jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy.
Zdaniem Stowarzyszenia, przynajmniej część informacji znajdujących się we wspomnianych pismach nie spełnia przesłanek do objęcia ich tajemnicą przedsiębiorcy i tym samym powinna być udostępniona.
W odpowiedzi na skargę Poczta Polska wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia
2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1586/21 uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty, w tym w tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6. W pozostałym zakresie WSA w Warszawie oddalił skargę.
W uzasadnieniu tego wyroku sąd wyjaśnił, że Poczta Polska, odmawiając Stowarzyszeniu udostępnienia informacji publicznej zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] października 2020 r., w tym w tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6, nie dokonała prawidłowych ustaleń i nie wykazała w sposób należyty zaistnienia przesłanek zastosowania art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Sąd wyjaśnił, że uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy powinno zawierać argumentację polegającą na przytoczeniu okoliczności wskazujących, że informacja zasługująca na ochronę ma dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą i że przedsiębiorca podjął odpowiednie kroki zapewniające zachowanie jej poufności. Nie jest wystarczające samo oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje stanowią dla niego wartość gospodarczą.
Zdaniem WSA w Warszawie, Poczta Polska nie wykazała w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób należyty, że zanonimizowane fragmenty wniosku Poczty Polskiej z dnia [...] października 2020 r., w tym w tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6, są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Zdaniem sądu, nie można pomijać faktu, że Poczta Polska poniosła koszty na przygotowanie wyborów Prezydenta RP w 2020 r., w związku z decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] nakazującą jej realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, zmierzających do przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w 2020 r. w trybie korespondencyjnym. Okoliczność ta została przez organ całkowicie pominięta w rozważaniach nad elementem materialnym tajemnicy przedsiębiorcy.
W ocenie sądu, podmiot zobowiązany ograniczył się do ogólnego stwierdzenia, że upublicznienie wnioskowanych informacji może potencjalnie zagrozić interesom Poczty Polskiej i wzmocnić pozycje podmiotów konkurencyjnych na rynku usług operatorów pocztowych. Takie uzasadnienie odmowy nie jest jednak, zdaniem sądu, wystarczające do zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Sąd zauważył, że informacje o wysokości rekompensaty za pomoc w zorganizowaniu wyborów prezydenckich pojawiły się w obiegu publicznym już przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W związku z upublicznieniem wnioskowanych informacji, odmowa ich udostępnienia ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy nie jest więc uzasadniona, ponieważ poddaje w wątpliwość zawarte w zaskarżonej decyzji twierdzenie, że jej ujawnienie mogłoby narazić Pocztę Polską jako przedsiębiorcę na szkodę.
WSA w Warszawie uznał z kolei za wykazane i właściwie uzasadnione wyłączenie udostępnienia fragmentów wniosku Poczty Polskiej z dnia [...] października 2020 r. w zakresie: kolumny 3, 4, 5 tabeli nr 1 i kolumny 3, 4, 5 w tabeli nr 2, a także tabeli nr 3 w całości, a także wyłączenie z udostępnienia załączników do wniosku, tj. załącznika nr 1 – projektu umowy, załącznika nr 2 - specyfikacji kosztów i wydatków poniesionych i trwających oraz dalszych dokumentów do załącznika nr 2, a także specyfikacji kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę.
Zdaniem sądu, w tym zakresie Poczta Polska wykazała, że wnioskowane informacje posiadają wartość gospodarczą w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. i wymagają ochrony ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Nie budzi też wątpliwości, że ujawnienie tych informacji mogłoby zagrozić interesom Poczty Polskiej jako podmiotowi działającemu na rynku w obszarze usług pocztowych, magazynowania, konfekcjonowania i ochrony.
Skargi kasacyjne od tego wyroku wniosło zarówno Stowarzyszenie [...], jak i Poczta Polska S.A.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu obydwu skarg kasacyjnych wyrokiem z dnia 30 maja 2025 r. sygn. akt III OSK 860/22 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu sąd kasacyjny stwierdził, że sformułowane przez sąd I instancji rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 sentencji wyroku jest nieprecyzyjne i niepozwalające na wyraźne odkodowanie zakresu decyzji uchylonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd posłużył się niejasnym określeniem "uchyla (...) w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku (...) w tym w tabeli (...)". Sformułowanie "w tym" należy rozumieć jako "w szczególności". Tym samym z powyższej części sentencji można by odczytać, iż sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku, w szczególności w zakresie tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6. Co więcej, tę niespójność wzmacnia jeszcze lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które wskazuje, że zamiarem sądu I instancji nie było uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie całości odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] października 2020 r., a w zakresie wskazanych w pkt 1 sentencji części poszczególnych tabel, w tym konkretnie opisanych wierszy i kolumn. Ustalenie to potwierdza, iż sąd I instancji sformułowanie "w tym" zawarte w pkt 1 sentencji wyroku w uzasadnieniu nieprawidłowo wyłożył jako zawężenie zakresu, w jakim zaskarżoną decyzję uchylił.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wyeliminowanie omawianej niespójności i formalnych wątpliwości co do pkt 1 sentencji wyroku jest konieczne w celu precyzyjnego ustalenia rozstrzygnięcia podjętego przez sąd I instancji oraz uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd I instancji przedwcześnie oddalił skargę "w pozostałym zakresie", bez wyjaśnienia istotnych motywów rozstrzygnięcia i odniesienia się do tego, dlaczego jego zdaniem walor gospodarczy mają załączniki do wniosku Poczty Polskiej S.A., tj. dokumenty uzasadniające poniesienie wydatków związanych z wykonaniem polecenia Prezesa Rady Ministrów. Zdaniem NSA, sąd I instancji zaniechał wskazania, dlaczego w jego ocenie załączniki do wniosku mają związek z działalnością gospodarczą spółki w zakresie wystarczającym do zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że Poczta Polska poniosła koszty na przygotowanie wyborów Prezydenta RP w 2020 r., w związku z decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] nakazującą jej realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, zmierzających do przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w 2020 r. w trybie korespondencyjnym. Tym samym spółka poniosła koszty, które nie były związane z jej zasadniczym przedmiotem działalności. Niemniej, ocena ta nie wyklucza, iż w treści wniosku oraz jego załączników zawarte są dane mogące zagrozić interesowi Poczty Polskiej i wzmocnić pozycje podmiotów konkurencyjnych na rynku usług operatorów pocztowych.
NSA podkreślił, że sąd I instancji winien był odnieść te rozważania do okoliczności sprawy i wyjaśnić, czy (a jeśli tak – dlaczego) w jego ocenie odmowie udostępnienia podlegają załączniki do wniosku, tj. projekt umowy, specyfikacja kosztów i wydatków poniesionych i trwających oraz dalszych dokumentów do załącznika nr 2, a także specyfikacja kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę. Bezspornie załączniki te zawierają informacje obrazujące wydatki poniesione przez spółkę.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w jego ocenie sąd I instancji zasadniczo prawidłowo uwzględnił, iż spółka działała w warunkach nierynkowych, wykonując decyzję Prezesa Rady Ministrów z [...] kwietnia 2020 r. nakazującą jej realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, zmierzających do przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w 2020 r. w trybie korespondencyjnym. Okoliczność tę sąd I instancji winien był uwzględnić i w szerszym zakresie uzasadnić, które informacje zawarte w decyzji odmownej podlegały ochronie z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy Poczta Polska S.A.
Naczelny Sąd Administracyjny nakazał sądowi I instancji, aby ponownie oceniając sprawę, rozważył, czy poszczególne dokumenty objęte wnioskiem Stowarzyszenia obrazują wydatki spółki relewantne z perspektywy prowadzenia działalności gospodarczej i wartościowe dla jej konkurentów (np. stawka godzinowa za nadgodziny świadczone przez pracowników, koszt zakupu towarów mogących podlegać wykorzystaniu przy prowadzonej działalności gospodarczej), czy też wyłącznie wydatki poniesione w związku z realizacją zadania publicznego w postaci przygotowania wyborów Prezydenta RP w 2020 r. Nie sposób bowiem uznać, aby same informacje o wydatkach poniesionych dla realizacji jednostkowego zadania, na podstawie decyzji Prezesa Rady Ministrów, mogły mieć znaczenie gospodarcze uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej, tym bardziej, iż w istocie dokumentują one wydatki poniesione w związku z realizacją zadania publicznego w postaci organizacji wyborów Prezydenta RP.
W szczególności sąd I instancji został zobowiązany do dokonania szerszej oceny prawnej fragmentów wniosku Poczty Polskiej z dnia [...] października 2020 r. w zakresie kolumny 3, 4, 5 tabeli nr 1 i kolumny 3, 4, 5 w tabeli nr 2, a także tabeli nr 3 w całości, a także załączników do tego wniosku. Oceniając spełnienie przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., sąd I instancji ma wziąć pod uwagę, iż informacje o wydatkach poniesionych dla realizacji jednostkowego zadania, na podstawie decyzji Prezesa Rady Ministrów, jakkolwiek niewątpliwie obrazują sytuację majątkową spółki, to niekoniecznie mają znaczenie gospodarcze uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej. Tym samym sąd I instancji został zobowiązany do rozważenia, czy poszczególne dokumenty objęte wnioskiem Stowarzyszenia obrazują wydatki spółki relewantne z perspektywy prowadzenia działalności gospodarczej i wartościowe dla jej konkurentów, czy też wyłącznie wydatki poniesione w związku z realizacją zadania publicznego w postaci przygotowania wyborów Prezydenta RP w
2020 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie w zakresie obejmującym: fragment zaczernionego na stronie 1. wniosku; akapit 4. na stronie 3 wniosku; akapit 1., 3. i 4. na stronie 4 wniosku; akapit 1. na stronie 5 wniosku; tabelę nr 1 – wiersze: 1, 2, 4, 5, 7, 8, 9 i kolumny: 3, 7, 8, 9; tabelę nr 2 – wiersze: 4, 5, 6 i kolumny: 3, 7, 8, 9; załącznik nr 1 do wniosku; załącznika nr 2 do wniosku oraz Specyfikację kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę wraz z załącznikami – w zakresie dokumentów dotyczących: worków płóciennych, urn (urna typu A, urna typu B oraz transport), pakietowania EDC oraz pakietowania [...]. W pozostałym zakresie skarga okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 190 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto w myśl art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, zobowiązany był zatem uwzględnić zarówno wykładnię prawa, jak i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2025 r. sygn. akt III OSK 860/22.
W przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nakazał Sądowi I instancji rozważenie, czy objęte zaskarżoną decyzją informacje obrazują wydatki spółki relewantne z perspektywy prowadzenia działalności gospodarczej i wartościowe dla jej konkurentów, czy też wyłącznie wydatki poniesione w związku z realizacją zadania publicznego w postaci przygotowania wyborów Prezydenta RP w 2020 r. NSA podkreślił bowiem, że nie sposób uznać, aby same informacje o wydatkach poniesionych dla realizacji jednostkowego zadania, na podstawie decyzji Prezesa Rady Ministrów, mogły mieć znaczenie gospodarcze uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej, tym bardziej, iż w istocie dokumentują one wydatki poniesione w związku z realizacją zadania publicznego w postaci organizacji wyborów Prezydenta RP.
Przyczyną odmowy udostępnienia skarżącemu stowarzyszeniu informacji publicznej było stwierdzenie przez spółkę Poczta Polska S.A., że informacja ta stanowi tajemnicę przedsiębiorcy i jako taka nie podlega udostępnieniu na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
W myśl tego przepisu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Powyższe ograniczenie koresponduje z zawartym w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP ograniczeniem prawa dostępu do informacji publicznej m.in. ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych. W przypadku gdy wnioskowana informacja publiczna stanowi tajemnicę przedsiębiorcy podmiot, do którego złożono wniosek, jest zobowiązany do wydania decyzji, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p, odmawiającej udostępnienia żądanej informacji.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, w obecnym stanie prawnym tajemnicę przedsiębiorcy określa się, na użytek ograniczenia dostępu do informacji publicznej, przez odesłanie do przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zawierające definicję legalną tajemnicy przedsiębiorstwa. Pojęcia "tajemnica przedsiębiorcy" i "tajemnica przedsiębiorstwa" w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt III OSK 716/22, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Należy zauważyć, że celem ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest ochrona swobody działalności gospodarczej przez zapewnienie prawidłowości funkcjonowania i działania podmiotów gospodarczych w warunkach wolnej konkurencji do dostępu do rynku na równych prawach. Jednym z przewidzianych tą ustawą instrumentów zwalczania i zapobiegania nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej jest ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa. Zastosowanie przepisu art. 11 ust. 2 cyt. ustawy, definiującego pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa, również w sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej, musi zatem mieć na uwadze wynikające z tego uwarunkowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1690/20).
Określone informacje podlegają ochronie w ramach tajemnicy przedsiębiorstwa, jeżeli mają dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą w tym znaczeniu, że ujawnione mogłyby być wykorzystane przez innego, konkurencyjnego przedsiębiorcę kosztem interesów posiadacza informacji, z narażeniem go na dający się oszacować i wykazać uszczerbek ekonomiczny. Inaczej mówiąc, sens i potrzeba ochrony określonych informacji w ramach tajemnicy przedsiębiorstwa istnieje wówczas, gdy ujawnienie tych informacji może negatywnie wpłynąć, przynajmniej potencjalnie na interesy przedsiębiorcy, pogarszając, czy zagrażając jego pozycji ekonomicznej względem konkurentów rynkowych.
Wynika z tego oczywisty związek pomiędzy ochroną tajemnicy przedsiębiorstwa a warunkami gospodarczymi, w których prowadzi ono swoją działalność. Tej ochrony wymaga przedsiębiorca działający w warunkach rynkowych, których podstawową cechą jest konkurencyjność.
Jak słusznie zauważyła Poczta Polska S.A. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i co znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądowym, na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (informacja o określonej treści, mająca wartość gospodarczą) oraz formalny – wola utajnienia danych informacji. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jej jako niedostępnej dla osób trzecich.
Oba te elementy – przesłanki uznania określonej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa – mają charakter obiektywny. Stwierdzenie ich istnienia nie może się opierać wyłącznie na przekonaniu samego przedsiębiorcy, wymaga odwołania się do konkretnych okoliczności faktycznych.
Co istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy powinno zatem zawierać argumentację polegającą na przytoczeniu okoliczności wskazujących, że informacja zasługująca na ochronę ma dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą i że przedsiębiorca podjął odpowiednie kroki zapewniające zachowanie jej poufności. Nie jest wystarczające samo oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje stanowią dla niego wartość gospodarczą. W tej sytuacji, organ zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w uzasadnieniu decyzji o odmowie udostępnienia tych informacji powinien wyjaśnić, dlaczego konkretne informacje posiadają dla danego przedsiębiorcy określoną wartość gospodarczą i w czym się ona wyraża (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3176/15 oraz z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 2143/13). Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej musi ponadto wykazać, że zachowanie tej tajemnicy w korelacji do konstytucyjnej zasady jawności informacji publicznej, ma większą doniosłość, niż racje przemawiające za udostępnieniem informacji.
Przeprowadzając pod tym kątem analizę dokumentów, których udostępnienia Poczta Polska odmówiła w zaskarżonej decyzji, a także uwzględniając wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2025 r., Sąd uznał, że nieudostępnione stronie skarżącej informacje zawarte w: zaczernionym fragmencie w akapicie 3. na stronie 3 wniosku z dnia [...] października 2020 r., akapicie 2. na stronie 4 wniosku, tabeli nr 1 (wiersze 3 i 6 w zakresie danych zawartych w kolumnach: 4 i 5), tabeli nr 2 (wiersze 1, 2 i 3 w zakresie danych zawartych w kolumnach: 4 i 5), tabeli nr 3 w całości, a także Specyfikacji kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę wraz z załącznikami – w zakresie dokumentów dotyczących: Kaset KL2, kosztów magazynowania, kosztów ochrony, kosztów ogrodzenia oraz worków foliowych, mogą zawierać dane, których udostępnienie zagrozi pozycji spółki na rynku, bowiem w ten sposób dojdzie do ujawnienia danych mających konkretną wartość gospodarczą dla spółki, których poznanie przez podmioty prowadzące działalność konkurencyjną skutkować będzie wymiernymi stratami dla Poczty Polskiej. Dane zawarte w wyżej opisanych fragmentach wniosku z dnia [...] października 2020 r. obejmują bowiem informacje związane z prowadzoną przez spółkę Poczta Polska działalnością związaną z szeroko pojętym doręczaniem przesyłek, a także ich przechowywaniem, magazynowaniem i ochroną. Dane te dotyczą kosztów jednostkowych związanych z używaniem kaset KL2 oraz worków foliowych, które mogą być wykorzystywane do rozmaitych celów (nie zaś wyłącznie związanych z przeprowadzeniem wyborów), a także związane są z kosztami zatrudnienia pracowników, a ich ujawnienie może doprowadzić do osłabienia pozycji spółki na konkurencyjnym rynku usług pocztowych, bowiem podmioty konkurencyjne uzyskają wiedzę o warunkach cenowych i gospodarczych, w jakich działa Poczta Polska S.A.
Nie są to przy tym dane powiązane wyłącznie i bezpośrednio w realizacją zadania publicznego polegającego na przygotowaniu wyborów Prezydenta RP, lecz mają one charakter uniwersalny i dotyczą prowadzonej przez Pocztę Polską działalności w zakresie wykonywania przez ten podmiot usług komercyjnych. W omawianym zakresie Poczta Polska działa na rynku konkurencyjnym, w związku z tym Sąd uznał za wiarygodne i dostatecznie uzasadnione wyjaśnienia spółki w tym zakresie, zmierzające do wykazania, że ujawnienie omawianych informacji skutkować będzie osłabieniem pozycji Poczty Polskiej na konkurencyjnym rynku.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, informacja stanowiąca tajemnicę przedsiębiorcy musi mieć dającą się obiektywnie ocenić wartość gospodarczą. Przyjmuje się jednak, że ta wartość gospodarcza nie musi być znacząca, może być też aktualna lub potencjalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 2499/14). Zdaniem Sądu, w tym zakresie należy ocenić jako prawidłowe ustalenia spółki Poczta Polska, co do tego, że informacje dotyczące jednostkowych: kosztów pracowniczych, kosztów zakupu kaset KL2 i worków foliowych, kosztów magazynowania, ogrodzenia i ochrony mają wartość gospodarczą dla spółki. Wiedza na temat ponoszonych w tym zakresie przez spółkę kosztów oraz postanowień zawieranych w tym zakresie umów może stanowić dla spółki wartość gospodarczą, a poznanie tej informacji może osłabić konkurencyjność spółki na rynku.
Sąd ocenił, że co do wnioskowanych informacji spełnione zostały również warunki formalne uznania żądanej informacji za tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Spółka objęła te informacje klauzulą "Tajemnica Przedsiębiorstwa Poczta Polska S.A." i podjęła odpowiednie czynności w celu uniemożliwienia zapoznania się z nimi osobom nieupoważnionym.
Z tej przyczyny Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku w zakresie dotyczącym informacji zawartych w: zaczernionym fragmencie w akapicie 3. na stronie 3 wniosku z dnia [...] października 2020 r., akapicie 2. na stronie 4 wniosku, tabeli nr 1 (wiersze 3 i 6 w zakresie danych zawartych w kolumnach: 4 i 5), tabeli nr 2 (wiersze 1, 2 i 3 w zakresie danych zawartych w kolumnach: 4 i 5), tabeli nr 3 w całości, a także Specyfikacji kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę wraz z załącznikami – w zakresie dokumentów dotyczących: Kaset KL2, kosztów magazynowania, kosztów ochrony, kosztów ogrodzenia oraz worków foliowych.
Z kolei zdaniem Sądu, zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja dotycząca wystąpienia przesłanki materialnej tajemnicy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., nie jest natomiast zasadna w zakresie obejmującym: fragment zaczernionego na stronie 1. wniosku; akapit 4. na stronie 3 wniosku; akapit 1., 3. i 4. na stronie 4 wniosku; akapit 1. na stronie 5 wniosku; tabelę nr 1 – wiersze: 1, 2, 4, 5, 7, 8, 9 i kolumny: 3, 7, 8, 9; tabelę nr 2 – wiersze: 4, 5, 6 i kolumny: 3, 7, 8, 9; załącznik nr 1 do wniosku; załącznika nr 2 do wniosku oraz Specyfikację kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę wraz z załącznikami – w zakresie dokumentów dotyczących: worków płóciennych, urn (urna typu A, urna typu B oraz transport), pakietowania EDC oraz pakietowania [...].
Informacje w tej części dotyczyły bowiem kosztów związanych specyficznie z organizowaniem przez spółkę konkretnego, jednostkowego zadania o charakterze publicznym, tj. przeprowadzenia wyborów prezydenckich w 2020 r. Informacje w wyżej opisanym zakresie dotyczyły bowiem kosztów związanych ściśle z organizacją wyborów, tj. zakupu worków płóciennych używanych jako wkłady do urn wyborczych (nie zaś worków płóciennych o uniwersalnym zastosowaniu), zakupu urn wyborczych i ich transportu, a także przygotowywania pakietów wyborczych. Wprawdzie spółka wskazywała w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że działa na konkurencyjnym rynku również w zakresie konfekcjonowania dokumentów, jednak zdaniem Sądu nie sposób przyjąć, by usługa polegająca na tworzeniu pakietów wyborczych mogła zostać zakwalifikowana jako usługa świadczona w warunkach wolnej konkurencji. W tym zakresie Poczta Polska działała jako podmiot wykonujący konkretnie oznaczone zadanie publiczne. Podobnie Sąd ocenił informacje związane z poniesionymi przez spółkę całkowitymi kosztami związanymi z organizacją wyborów.
Sąd uznał przy tym, że nie jest przekonujące stanowisko spółki, iż tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią informacje o poniesionych przez spółkę całkowitych kosztach również w zakresie dotyczącym kosztów pracowniczych, kosztów zakupu kaset KL2 i worków foliowych, kosztów magazynowania, ogrodzenia i ochrony. Ujawnienie tej informacji – związanej wyłącznie z organizacją wyborów prezydenckich – nie może bowiem samo w sobie przyczynić się do osłabienia pozycji spółki na rynku, o ile nie zostaną ujawnione ponoszone przez spółkę koszty jednostkowe oraz dokumenty dotyczące zawartych w tym zakresie umów.
Nie sposób zatem przyjąć, by informacje, związane wyłącznie z kosztami poniesionymi przez Pocztę Polską w związku z realizacją zadania publicznego (o jednostkowym i wyjątkowym charakterze) polegającego na organizacji wyborów Prezydenta RP w 2020 r. mogły mieć znaczenie z punktu widzenia prowadzenia przez spółkę działalności na konkurencyjnym rynku. Tego rodzaju działania nie są bowiem podejmowane przez podmioty komercyjne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a więc ujawnienie omawianych informacji nie może w konsekwencji doprowadzić do szkody dla pozycji rynkowej Poczty Polskiej. W tym zakresie Sąd nie podzielił zatem stanowiska spółki wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji Sąd – po dokonaniu analizy dokumentacji podlegającej odmowie udostępnienia w zaskarżonej decyzji – uznał, że informacje wymienione w pkt 1 sentencji wyroku niezasadnie zostały w zaskarżonej decyzji zakwalifikowane jako spełniające przesłanki wymienione w art. 11 ust. 2 u.z.n.k. kwalifikujące je jako tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Z tej przyczyny Sąd w pkt 1 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej fragmentu zaczernionego na stronie 1. wniosku; akapitu 4. na stronie 3 wniosku; akapitu 1., 3. i 4. na stronie 4 wniosku; akapitu 1. na stronie 5 wniosku; tabeli nr 1 – wierszy: 1, 2, 4, 5, 7, 8, 9 i kolumn: 3, 7, 8, 9; tabeli nr 2 – wierszy: 4, 5, 6 i kolumn: 3, 7, 8, 9; załącznika nr 1 do wniosku; załącznika nr 2 do wniosku oraz Specyfikacji kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę wraz z załącznikami – w zakresie dokumentów dotyczących: worków płóciennych, urn (urna typu A, urna typu B oraz transport), pakietowania EDC oraz pakietowania [...].
O kosztach postępowania w punkcie 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Na zasądzoną od spółki na rzecz skarżącego stowarzyszenia kwotę składa się wynagrodzenie jego pełnomocnika procesowego (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI