II SA/Wa 10/24

II SA/Wa 10/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący/
Ewa Radziszewska-Krupa
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 761
par. 11 ust 1 i par. 12 ust 1,2,3
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz  właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 84 ust 2 oraz art. ust 1 i 10
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2012 poz 1013
par. 3 oraz par. 11 ustr 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib,  zasięgu działania i właściwości.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi L. L. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego L. L. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) w [...] orzeczeniem z [...] listopada 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U z 2022 r. poz. 2305), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.), a także § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1243, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania L. L., utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) w [...] z [...] czerwca 2023 r. nr [...] uznając kandydata za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że L. L. został skierowany do RWKL w [...] przez Dowódcę JW. [...] w [...] w celu ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Po przeprowadzeniu badań RWKL w [...] rozpoznała u żołnierza pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych - § 72 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i zakwalifikowała żołnierza do kategorii N – niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej (grupa III), natomiast pozostałe schorzenia (skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające jego drożności - § 26 pkt 2, nieznaczna niedokrwistość – bez § 54 bez pkt) uznała za niepowodujące niezdolności do zawodowej służby wojskowej.
CWKL w [...] podała, że analiza kompletu zgromadzonej dokumentacji orzeczniczej przedmiotowej sprawy wykazała, że brak jest podstaw do uchylenia orzeczenia RWKL w [...]. W ocenie organu odwoławczego RWKL w [...] przeprowadziła stosowne badania i konsultacje specjalistyczne, na podstawie których ustalono rozpoznania jak wyżej. Zaznaczyła, że kluczowym w sprawie określenia zdolności żołnierza do zawodowej służby wojskowej okazał się stwierdzony jednoetapowym testem przesiewowym jednorazowo w dniu [...] sierpnia 2023 r. pozytywny wynik na obecność amfetaminy w moczu, co wojskowa komisja lekarska pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikowała wg. § 72 pkt 1 wg. załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Zapisy powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej stanowią jednoznacznie o kategorii N - Zał. 1 Grupa III - niezdolny do zawodowej służby wojskowej, bez żadnej alternatywy. Dodatkowo wyjaśniła, że żołnierz powinien być zdrowy podczas procesu orzeczniczego, próbki moczu w laboratorium są przyjmowane po sprawdzeniu tożsamości orzekanych, a L. L. w stosownym kwestionariuszu dotyczącym stanu zdrowia i ewentualnie przyjmowanych leków, własnoręcznym podpisem potwierdził, że w ciągu ostatnich siedmiu dni nie przyjmował żadnych z wymienionych kwestionariuszu leków, środków psychotropowych ani środków psychostymulujących. Ponowne wykonanie wiele dni później powtórnego badania na obecność amfetaminy w moczu świadczy o nieprzyjmowaniu tej substancji kilka dni wcześniej przed badaniem komercyjnym i co najmniej kilka dni po badaniu w ramach RWKL w [...], a nadto o całkowitej eliminacji tej substancji z organizmu orzekanego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. L. wniósł o uchylenie orzeczenia CWKL w [...] z [...] listopada 2023 r. oraz poprzedzającego go orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji, ewentualnie stwierdzenie ich nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
1. wydanie go pomimo braku przepisu prawa materialnego uprawniającego do orzekania przez rejonowe wojskowe komisje lekarskie o zdolności do zawodowej służby wojskowej żołnierzy pełniących - w czasie kierowania ich na rejonową wojskową komisję lekarską i w czasie orzekania przez rejonową wojskową komisję lekarską - czynną służbę wojskową inną niż zawodowa służba wojskowa,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 190 ust. 1 i ust. 10 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do żołnierza dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej chociaż są to przepisy regulujące orzekanie o zdolności do zawodowej służby wojskowej żołnierzy już pełniących zawodową służbę wojskową,
b) § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poprzez niewłaściwe przeprowadzenie badania, bez wymaganej przepisami konsultacji psychiatryczno-psychologicznej, co skutkowało błędnym uznaniem, że zażywa substancje psychoaktywne,
3. Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie, a właściwie jego brak z uwagi na zawarcie w decyzji lakonicznego i nieuprawnionego twierdzenia, przypisującego skarżącemu "użycie substancji psychoaktywnych" (pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych), w tym również niewyjaśnieniu jakie względy medyczne i dlaczego świadczą one o powyższej kwalifikacji, a mianowicie w jakim natężeniu substancja psychoaktywna występowała w badanej próbce, a także przemilczeniu przez organy obu instancji, jak dane laboratoryjne i dlaczego przekładają się na stwierdzoną kwalifikację (diagnozę), co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonego orzeczenia,
b) art 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. polegające na pominięciu okoliczności związanych z możliwością popełnienia pomyłki w oznaczeniu materiału pobranego do badań, a które to okoliczności powinny być również brane pod uwagę z urzędu, co skutkować nieuprawnionym uznaniem, że zażywa substancje psychoaktywne,
c) art. 7 w zw. z § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej wskutek braku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i dokonania jednostronnej, wybiórczej oraz nierzetelnej oceny materiału dowodowego poprzez nieuprawnione przyjęcie, że jest osobą zażywającą substancje psychoaktywne, przy jednoczesnym niewykluczeniu incydentalnego charakteru zażytej substancji, w tym pominięcie przez organ negatywnego wyniku badania moczu z [...] września 2023 r. na obecność amfetaminy,
d) art. 15 K.p.a. polegające na pominięciu podniesionych w odwołaniu argumentów, jak i nieodniesienie się do przedłożonych dowodów oraz wydaniu orzeczenia utrzymującego w mocy orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą sprawa administracyjna powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta.
Skarżący wskazał, że wobec powzięcia wiedzy o stwierdzeniu u niego substancji psychoaktywnych, bezpośrednio po otrzymaniu orzeczenia RWKL w [...], [...] września 2023 r. poddał się ponownemu badaniu w [...] Uniwersytecie Medycznym w [...] (Katedra [...]), w toku którego nie stwierdzono u niego obecności morfiny w moczu. Badanie przeprowadzone zostało metodą FLC przy wykorzystaniu technik referencyjnych (GC-FID, LC-Q.TOF, LC-MS/M). Zaznaczył, że w trakcie przeprowadzonego z nim wywiadu konsekwentnie potwierdzał, że nigdy nie zażywał substancji psychoaktywnych i innych środków odurzających, a przeprowadzone przez niego we własnym zakresie badanie w [...] Uniwersytecie Medycznym w [...] odbyło się z zachowaniem wszystkich wymaganych procedur i standardów. Ponadto zwrócił uwagę, że podczas przeprowadzania badań w laboratorium RWKL w [...] panowało spore zamieszanie, związane z koniecznością przebadania wielu osób, co w jego ocenie, mogło przyczynić się do pomyłki w oznaczeniu materiału pobranego do badań, a w konsekwencji do wydania niekorzystnego dla niego orzeczenia.
Zaznaczył, że podstawą wydania zaskarżonego orzeczenia był przeprowadzony przez wojskową komisję lekarską pierwszej instancji jednoetapowy test przesiewowy, który wykazał obecność amfetaminy w badanej próbce moczu. W odwołaniu powołał się na badania z [...] września 2023 r. w [...] Uniwersytecie Medycznym w [...], gdzie nie stwierdzono obecności amfetaminy w moczu. W sytuacji, kiedy organy stwierdziły rozpoznanie określone w § 72 pkt 1 wykazu chorób i ułomności zawartego w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, co oznacza przypisanie schorzenia eliminującego go z zawodowej służby wojskowej, to zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., powinny były dokonać ustaleń jakie względy medyczne i dlaczego świadczą o powyższej kwalifikacji, a więc, w jakim natężeniu związek chemiczny występował w badanej próbce, a także jak dane te i dlaczego przekładają się na stwierdzoną kwalifikację (diagnozę). Bez dokonania takich wyjaśnień, strona nie ma możliwości realizacji swych praw w postępowaniu, łącznie z prawem do skutecznego zaskarżenia niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia.
Tymczasem RWKL w [...] ograniczyła się wyłącznie do stwierdzenia, że niezdolność do zawodowej służby wojskowej wynika z rozpoznania wskazanego w pkt 1. Z kolei organ odwoławczy w zakresie powyższego ustalenia dodał jedynie informację, że w badanej próbce moczu stwierdzono obecność amfetaminy. Ta lakoniczna informacja – w powiązaniu z faktem, że obecność amfetaminy ujawniła się tylko jeden raz podczas badań, nie może zostać uznana za wywiązanie się przez organy z ciążącego na nich obowiązku stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), przy wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.).
Zdaniem skarżącego CWKL w [...] nie przeprowadziła należycie postępowania odwoławczego, gdyż nie rozpoznała w całokształcie merytorycznie sprawy i wadliwie zaaprobowała orzeczenie wydane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Ponadto skarżący podał, że wydane w przedmiotowej orzeczenia zostały wydane bez podstawy prawnej, co oznacza, że dotknięte są wadą mogącą skutkować stwierdzeniem ich nieważności stosownie do przesłanki określonej w artykule 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisów regulujących tryb postępowania w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej (rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach), jak i stosowanych odpowiednio przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, orzeczenie wydane przez komisję lekarską powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie. Powinno ono w sposób logiczny i przekonujący wyjaśniać zarówno sposób dokonania rozpoznania jak też to, w jaki sposób stwierdzone rozpoznanie przekłada się na możliwość pełnienia przez osobę badaną służby. Powinno zatem wyjaśniać medyczne powody postawionej diagnozy i ustalonego rozpoznania, a nie ograniczać się wyłącznie do przywołania dokumentacji medycznej i wyników badań. Zarówno strona skarżąca jak i Sąd nie dysponują wiedzą medyczną i nie mają możliwości samodzielnej interpretacji owej dokumentacji, czy wyników badań. Uzasadnienie orzeczenia komisji powinno być więc sporządzone tak, aby można było dokonać realnej (a nie tylko pozornej) oceny wydanego rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie, wymykać się ono będzie spod jakiejkolwiek kontroli.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zarówno RWKL w [...], jak i CWKL uzasadniając swoje rozstrzygnięcia, nie odniosły się do wszystkich elementów o jakich mowa w objaśnieniach szczegółowych § 72 zawartych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Pomimo tego, że w przywołanych objaśnieniach, prawodawca wyraźnie wskazał, że "osoby u których stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych należy kwalifikować na podstawie konsultacji psychiatrycznopsychologicznej" ograniczyła się do przywołania wyniku badania laboratoryjnego. Nie wyjaśniła natomiast powodów, dla których uznała za zbędne dokonanie owych konsultacji specjalistycznych. W istocie nie zajęła stanowiska w kwestii zarzutów kandydata, tj. nie odnosząc się do kwestii, czy w danym przypadku należało – w świetle obowiązujących przepisów - przeprowadzić konsultację psychiatrycznopsychologiczną. Kandydat tymczasem w odwołaniu zakwestionował wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych w jego organizmie zaznaczając, iż przeprowadził na własny koszt [...] września 2023 r. ponowne badanie na obecność amfetaminy w moczu, które wykazało wynik ujemny.
W ocenie Sądu braku wyjaśnienia powyższej kwestii nie usprawiedliwia dalsza treść cytowanych objaśnień: "decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego". Nie zmienia to bowiem faktu związania komisji lekarskich przez prawodawcę obowiązkiem przeprowadzenia rzeczonych konsultacji w wypadku stwierdzenia w badaniu laboratoryjnym obecności innych substancji psychoaktywnych. Prawodawca tworząc omawiane objaśnienia posłużył się bowiem zwrotem "należy", co świadczy w sposób oczywisty o istnieniu bezwzględnej konieczności przeprowadzenia wspomnianych konsultacji. Jeśli zaś w realiach konkretnej sprawy wojskowe komisje lekarskie doszły do przekonania, że omawiane konsultacje są zbędne dla dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia, powinny w sposób szczegółowy wyjaśnić motywy takiego stanowiska.
Powyższe uchybienie w postaci braku należytego sporządzenia uzasadnienia orzeczenia w niniejszej sprawie, stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia i w konsekwencji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia, jak i orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji oraz zobowiązanie organów do wzięcia pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rozważań Sądu w zakresie koniecznych elementów orzeczenia, a w szczególności uzasadnienia faktycznego i prawnego, pozwalającego w wypadku wniesienia przez stronę skargi do sądu administracyjnego, na pełną kontrolę legalności wydanego orzeczenia. Brak bowiem wyczerpującego uzasadnienia uniemożliwia sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając ponownie sprawę, organy będą miały na względzie opisane powyżej rozważania Sądu.
Jednocześnie Sąd stwierdza, że podniesione w skardze zarzuty dotyczące braku podstaw prawnych do orzekania wobec skarżącego o zdolności do zawodowej służby wojskowej są niezasadne. Przepisy art. 125, art. 129 i art. 130 ustawy o obronie Ojczyzny wyraźnie wskazują, że obejmują one również żołnierzy terytorialnej służby wojskowej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Na zasądzone koszty złożyła się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego – pełnomocnika skarżącego.