II SA/Sz 988/21

II SA/Sz 988/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Stefan Kłosowski
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
III OSK 2644/22 - Wyrok NSA z 2024-01-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 981
art. 4 ust.1, art. 6 pkt 4, art. 13 ust. 2 i 3, art. 15 ust. 3
Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 2, art. 145 par.3, art. 145a par. 1, art. 153, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.C 2009 nr 140 poz 16 art. 3 ust. 1, art. 13 ust. 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł  odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE
Dz.U.UE.L 2006 nr 376 poz 36 art. 15 ust. 2 lit. a
Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca usług na rynku wewnętrznym
Dz.U.UE.L 2015 nr 241 poz 1 art. 5
Dyrektywa (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w  dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 91 ust.3, art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w S. sprawy ze skarg G. W., R. W., P. W., Stowarzyszenia [...], E. G., D. G., M. B., I. B., K. B., Z. C., A. A., G. A., M. Ś., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia 12 czerwca 2017 r. znak [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących: - G. i R. W. solidarnie kwotę [...] złotych, - M. i I. B. solidarnie kwotę [...] złotych, - D. i E. G. solidarnie kwotę [...] złotych, - A. i G. A. solidarnie kwotę [...] złotych, - P. W. kwotę [...] złotych, - Z. C. kwotę [...] złotych, - K. B. kwotę [...] złotych, - Stowarzyszenia [...] kwotę [...] złotych, a nadto na rzecz wyżej wymienionych skarżących solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz na rzecz M. Ś. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., Wójt Gminy D. (dalej zwany: "organem I instancji), działając na rzecz G. W. Spółki z o.o. w W. (dalej zwanej: "inwestorem"), ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji farmy wiatrowej "W. ",tj. budowie 6 turbin wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny nieprzekraczającej 2,5 MW oraz wysokości wieży od 80 do 130 m i średnicy wirnika od 82,5 do 120 m, przy całkowitej wysokości siłowni nie większej niż 190 m wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą (kable elektroenergetyczne średniego napięcia, kable światłowodowe, drogi dojazdowe, place manewrowe i montażowe). Projektowane turbiny usytuowane zostaną na działkach nr: [...] i [...] obręb J., [...] i [...] obręb D. oraz [...] i [...] obręb B., gm. D..
W wyniku rozpatrzenia odwołań G. W. oraz Stowarzyszenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na ww. decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosło Stowarzyszenie. Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1029/14 Sąd uchylił zarówno decyzję Kolegium, jak i decyzję Wójta Gminy D., a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1912/15 oddalił skargę kasacyjną inwestora.
Pismami z dnia [...] czerwca 2016 r., mając na uwadze zarzuty Sądów obu instancji, inwestor przedłożył organowi I instancji dwie korekty: do raportu
o oddziaływaniu wnioskowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz do karty informacyjnej przedsięwzięcia wraz z opracowaniem pn. "[...]", zawierające wyniki pomiarów: wysokości turbin, odległości między turbinami oraz odległości turbin od zabudowań mieszkalnych jako miejsc stałego przebywania ludzi.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli: G. W. wraz
z [...] osobami - mieszkańcami sołectwa J. , M.S. i Stowarzyszenie z siedzibą w D.. Kolegium decyzją z dnia
[...] września 2017 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Od decyzji Kolegium został wniesiony sprzeciw przez inwestora, po rozpatrzeniu którego WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1279/17 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że przeprowadzając postępowanie organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania, uzupełnił materiał dowodowy zgodnie z wytycznymi WSA w Szczecinie i NSA w Warszawie, zaś decyzja zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, w tym obszerne uzasadnienie.
Następnie, Kolegium rozpatrzyło odwołanie G. i R. W. (dz. nr [...]), K. B. (dz. nr [...]), M. S. (dz. nr [...]), których działki graniczą z terenem objętym inwestycją oraz Stowarzyszenia z siedzibą w D..
W stosunku do pozostałych odwołujących się postępowanie odwoławcze umorzono. Odwołujący się wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji
z dnia [...] czerwca 2017 r., argumentując, że poszczególne turbiny wiatrowe nie spełniają wymogów odległościowych, jako 10 - krotności wysokości turbin w stosunku do poszczególnych budynków najbliższej zabudowy mieszkaniowej, czym naruszono art. 4 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej: "organem II instancji") decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], na podstawie art. 33-38 oraz art. 73-85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm., zwanej dalej: "u.o.o.ś.") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2017 r. (po rozpatrzeniu odwołań G. i R. W., K. B., M. S. i Stowarzyszenia). Jednocześnie Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze w stosunku do odwołujących się: P. W., Z. C., Z. L., K. N., J. S., S. W., N. W., P. B., M. B., M. B., I. B., E. A., A. A., G. A., R. A., T. D., J. T., D. G., E. G., B. K..
Organ II instancji wskazał, że po uchyleniu przez WSA w Szczecinie poprzedniej decyzji organu oraz utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji ponowne rozpatrywanie sprawy przez organ I instancji nastąpiło w zmienionej sytuacji prawnej w związku z wejściem w życie od dnia 16 lipca 2016 r. przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (dalej: "u.i.z.e.w.").
Ustalenia wymagało, czy przepisy nowej ustawy znajdują zastosowanie
w postępowaniach o ustalenie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, a jeżeli tak, to czy stawiane tymi przepisami wymagania dotyczące usytuowania elektrowni wiatrowych względem istniejących budynków mieszkalnych lub budynków o funkcji mieszanej, o których mowa w art. 4 tej ustawy, mają również zastosowanie do postępowania w przedmiotowej sprawie. Powołana ustawa nie zawiera uregulowań przejściowych, odnoszących się do zakresu i sposobu stosowania przepisów nowych lub dotychczasowych w postępowaniach w sprawach ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Wynika z powyższego, że nowe uregulowania powinny być stosowane od dnia ich wejścia w życie.
W ocenie organu II instancji, organ I instancji trafnie uznał, że u.i.z.e.w. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Na mocy art. 4 ust. 1 u.i.z.e.w. odległość, w której mogą być lokalizowane i budowane:
1) elektrownia wiatrowa - od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, oraz
2) budynek mieszkalny albo budynek o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa – od elektrowni wiatrowej
– jest równa lub większa od dziesięciokrotności wysokości elektrowni wiatrowej mierzonej od poziomu gruntu do najwyższego punktu budowli, wliczając elementy techniczne, w szczególności wirnik wraz z łopatami (całkowita wysokość elektrowni wiatrowej).W art. 6 pkt 7 tej ustawy przewidziano, że odległość określoną w myśl
art. 4 uwzględniają organy wydające decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach - przy wydawaniu tych decyzji. W odniesieniu do postępowań dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia ustawodawca zawarł w art. 15 ust. 3 u.i.z.e.w. regulację, z której wynika, że jeżeli w planie miejscowym, o którym mowa w ust. 2 lub w ust. 7 pkt 1, przewiduje się lokalizację elektrowni wiatrowej, organ administracji architektoniczno-budowlanej odmawia wydania pozwolenia na budowę, a organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, jeżeli ta inwestycja nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 4.
Organ II instancji zauważył, że turbiny wiatrowe na dz. [...], [...] obr. D. , nr [...] i [...] obr. B. oraz na dz. [...] obr. J. zostały zrealizowane i uzyskano pozwolenie na ich użytkowanie przed wejściem w życie u.i.z.e.w., tj. przed 16 lipca 2016 r. Natomiast odnośnie turbiny planowanej na dz. nr [...] obr. J. , postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę zostało wszczęte w dniu [...] czerwca 2014 r. Organ podkreślił przy tym, że fakt zrealizowania przedsięwzięcia w części lub w całości nie stanowi przeszkody w ustaleniu środowiskowych uwarunkowań, tj. nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym,
o czym świadczy ugruntowane orzecznictwo w tej materii.
Zwracając uwagę na art. 15 ust. 3 u.i.z.e.w., organ II instancji wskazał, że nie można rozpatrywać tego przepisu bez odwołania się do art. 13 ust. 2 i 3 ustawy, który ma odniesienie do rozpatrywanej sprawy, bowiem w niniejszej sprawie doszło już do wydania pozwolenia na budowę dla 5 turbin, a dla 6 turbiny wszczęto postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę. Wprawdzie przepis ten dotyczy postępowań w sprawie pozwolenia na budowę to jednak ze względu na wszczęte już postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę uzasadnione jest stwierdzenie, że ustalenia art. 4 ust. 1 u.i.z.e.w. nie będą miały zastosowania.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji za chybiony uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 7, 8, 9, 11, 75 ,77 § 1, 78 i art. 80 k.p.a., wskazany w formie ogólnego zarzutu "poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny całego stanu faktycznego". Zdaniem organu, sformułowany przez odwołującego się M. S. zarzut niepodjęcia działań zmierzających do przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego nie został poparty żadnymi danymi zebranymi metodycznie, które to dane uprawniałyby do zakwestionowania raportu.
Organ zaznaczył, że naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do uwzględnienia odwołania w przypadku, gdy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie podkreśla się, że chociaż raport nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i podlega ocenie w świetle zasady swobodnej oceny dowodów, to jednak ocena raportu dokonywana przez organy może dotyczyć tylko tego, czy raport jest kompletny, a zawarte w nim wnioski są spójne i logiczne. Kolegium, jak i organ I instancji nie może samodzielnie oceniać zastrzeżeń zgłaszanych wobec zawartych w nim ustaleń, wymagających wiedzy specjalistycznej, te bowiem powinny być oparte na udokumentowanej ekspertyzie podmiotu, który posiada odpowiednią wiedzę fachową w tym zakresie.
W ocenie organu II instancji, raport został sporządzony przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną i zadaniem raportu jest przedstawienie potencjalnego wpływu na środowisko w sposób uzasadniony merytorycznie, m.in. w oparciu o ocenę wagi poszczególnych źródeł oddziaływania oraz skutków w środowisku takiej działalności. Jak wynika z raportu zawarta analiza wpływu na środowisko pozwala ocenić potencjalny wpływ na środowisko planowanej działalności.
Odnosząc się do zarzutu nie zapewnienia stronom czynnego udziału
w postępowaniu organ II instancji zauważył, że zgodnie z przepisami art. 49a k.p.a.
i art. 73 ust. 3 u.o.o.ś. jeżeli liczba stron postępowania przekracza 20, to organ może zastosować formę ich zawiadomienia poprzez obwieszczenie. Rozwiązanie przyjęte
w art.49a K.p.a. jest rozwiązaniem ekstraordynaryjnym, służącym zapewnieniu szybkiego skutku doręczenia wobec wszystkich podmiotów, które są adresatami danego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie wykaz stron został ustalony na podstawie rejestru gruntów, a strony były zawiadamiane o wszelkich podejmowanych czynnościach poprzez obwieszczenia.
Zdaniem organu II instancji, co też wynika z wyroku WSA w Szczecinie z dnia
7 grudnia 2017 r., materiał dowodowy w niniejszej sprawie jest kompletny, prawidłowy, merytorycznie uzasadniony i logiczny, zawiera wszystkie elementy i dane, których zgromadzenie było warunkiem na poczynienie właściwych ocen w zakresie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, a także w pełni wyczerpuje wskazania Sądów obu instancji. Wszystkie treści zawarte
w raporcie o środowiskowych uwarunkowaniach oraz jego uzupełnieniach, zostały sformułowane w sposób profesjonalny i z uwzględnieniem wymogów specjalistycznej wiedzy. Wnikliwa analiza przedłożonego przez wnioskodawcę raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wraz z uzupełnieniami, rozstrzygnięcia organów współdziałających, jak również uwagi złożone w ramach udziału społecznego, doprowadziła organ II instancji do stwierdzenia, że nie ma potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego, bowiem w żaden sposób nie przyczyni się to do wyjaśnieniem okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Odnośnie zarzutów dotyczących postanowienia RDOŚ oraz opinii PPIS
w S. z dnia [...] listopada 2013 r. (potwierdzonej pismem z dnia [...] marca 2014r.) organ II instancji uznał zarzuty te za bezpodstawne i jednocześnie zauważył,
że formułując zarzut, że postanowienia wydane zostały bez rozważenia wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, zwłaszcza na botanikę, awifaunę
i chiropterofaunę, nie przedstawiono w tym zakresie żadnego dowodu zawierającego wiedzę specjalistyczną, ani też nie skonkretyzowano zarzutów, co pozwala ocenić je jako subiektywne odczucia odwołującego się.
W ocenie organu II instancji, w kwestionowanym postanowieniu odniesiono się do kwestii oddziaływania przedsięwzięcia na awifaunę i chiropterofaunę w sposób wnikliwy i szczegółowy. Słusznie zatem organ I instancji uznał, że nie zaistniały warunki do odmowy zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.
Końcowo organ II instancji wyjaśnił, że z treści raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, który zawierał szczegółową analizę oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne komponenty środowiska w fazie realizacji i eksploatacji i na podstawie szczegółowych informacji z bazy danych ewidencji gruntów i budynków Powiatu S. wynika, że nie stwierdzono oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości odwołujących się stron.
Jak wynika z akt Z. L. (właścicielką nieruchomości jest A. L.), K. N., J. S., N. W., S. W., A. A. , R. A. nie byli stronami postępowania przed organem I instancji, nie posiadają bowiem oni nieruchomości na terenie gminy D..
Natomiast działki następujących osób, położone są poza strefą oddziaływania planowanej inwestycji, poza strefą ochrony akustycznej i poza 400 m strefą ochronną wyznaczoną w m.p.z.p. i nie przylegają bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie, i tak: A. i G. A. (nr [...]) ponad 500 m od granicy z dz. [...], E. i D. G. [...]) około 410 m od granicy dz. [...] J. T. (nr [...]) ponad 1000 m od granicy dz.[...], B. K. ([...]) około 700 m od granicy z dz. [...], T. D. ([...]) ponad 1000 m, P. W. (nr [...]) położona jest w odległości ponad 1000 m od miejsca lokalizacji elektrowni na dz. nr [...], P. B., M. B., M. B., I. B. (nr [...]) około 500od granicy dz. nr [...], Z. C. - nieruchomości gruntowe, między innymi działka nr [...] zlokalizowana jest w odległości ponad 500 m od projektowanych turbin.
Jak podkreślił organ II instancji, część ww. nieruchomości to grunty rolne niezabudowane i jako takie nie podlegają ochronie akustycznej w myśl rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, tj. ustawodawca dla tych terenów nie określił dopuszczalnego poziom dźwięku. Tym samym nieruchomości wnioskodawców, stanowiące niezabudowane grunty rolne, zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia nie podlegają ochronie akustycznej. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że nieruchomości tych odwołujących się znajdują w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a inwestycja uniemożliwi lub utrudni korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.
M.S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2018 r., która została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Sz 647/18. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa administracyjnego, tj.:
- art. 4 ust. 1 u.i.z.e.w. w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i orzekanie na podstawie przepisów nieobowiązujących, tj. ustawy z dnia 3 października 2008 r. u.o.o.ś. i jednoczesne przyjęcie, że organ I instancji trafnie uznał, iż przepisy u.i.z.e.w. nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie;
- art. 15 ust. 3 u.i.z.e.w. w zw. z art. 15 ust. 2 i art. 4 tej ustawy, poprzez jego niezastosowanie i udzielenie zgody na realizację przedsięwzięcia w sytuacji, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obwiązujący w dniu wejścia
w życie u.i.z.e.w. przewiduje lokalizację elektrowni wiatrowej, a inwestycja ta nie spełnia wymogów odległości lokalizacji elektrowni wiatrowej od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszkalnej, o których stanowi art. 4 u.i.z.e.w.;
- art. 6 pkt 7 u.i.z.e.w. w zw. z art. 4 ustawy tej ustawy, poprzez jego niezastosowanie
i w konsekwencji wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bez uwzględnienia odległości lokalizacji elektrowni wiatrowej od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszkalnej, o których stanowi art. 4 u.i.z.e.w.;
Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, tj.:
- art. 8 § 2 k.p.a., poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji środowiskowej organu I instancji, podczas gdy dotychczas w analogicznych sytuacjach prawno-faktycznych uchylano decyzję i przekazywano sprawę do ponownego rozpoznania, zwłaszcza w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. w sprawie nr [...];
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie
i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, niepowołanie biegłego celem oceny zastrzeżeń zgłaszanych wobec ustaleń raportu oddziaływania na środowisko przy jednoczesnym przyjęciu, że organ I instancji, ani organ II instancji nie są kompetentne do samodzielnej oceny tych zastrzeżeń i w konsekwencji wydanie decyzji z naruszeniem zasady obiektywizmu polegające na błędnym przyjęciu, że inwestycja spełnia wszystkie wymogi, wobec czego istnieją podstawy by wydać decyzję środowiskową i następnie utrzymać ją w mocy;
- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji organu II instancji, polegające na niewskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Zdaniem skarżącego, organ błędnie przyjął, że w sprawie w związku
z eksploatacją projektowanej inwestycji przy pracy sześciu projektowanych elektrowni wiatrowych z maksymalnym poziomem mocy akustycznej na najbliżej położonych terenach chronionych akustycznie dotrzymane są dopuszczalne wartości określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku dla pory dnia i nocy, podczas gdy pomiar immisji hałasu w środowisku został przeprowadzony w sposób wadliwy, bowiem nie przeprowadzono go w fazie eksploatacji wszystkich turbin przy najbardziej niekorzystnych warunkach wiatrowych.
Skarżący podkreślił, że organ II instancji w sposób wadliwy przyjął, że
w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy u.i.z.e.w. Jak wskazano w decyzji ustawa ta weszła w życie dnia 16 lipca 2016 r., a z uwagi na brak przepisów przejściowych w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach elektrowni wiatrowych miała zastosowanie do wszystkich spraw wszczętych i niezakończonych przed tą datą, bez względu na to decyzję o wszczęciu postępowania podjęto w czasie obowiązywania tej, czy poprzedniej ustawy. Z tego też powodu zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji wydając decyzję i uwzględniając zasadę praworządności, o której stanowi art. 6 k.p.a. winny mieć na względzie przepisy prawa obowiązujące w momencie orzekania, tj. przepisy u.i.z.e.w.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Na powyższą decyzję skargę (uzupełnioną pismem procesowym z dnia
[...] stycznia 2019 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnieśli również: G. W., R. W., K. B., M. S., E. G., D. G., J. T., T. D., P. B., M. B., I. B., Z. C., A. A., G. A., B. K., P. W., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, oraz Stowarzyszenie. Skarga zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Sz 648/18.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów:
- art. 13 ust. 3 u.i.z.e.w., polegające na dokonaniu przez organ II instancji, na etapie kontroli legalności oraz prawidłowości decyzji organu I instancji nr [...], błędnej wykładni ww. przepisu prowadzącej do uznania, że na kanwie rozpoznawanej sprawy przedmiotowa regulacja znajdzie zastosowanie, a w konsekwencji dokonanie przez organ II instancji subsumpcji przedmiotowej regulacji skutkujące uznaniem, że na etapie wydawania przez organ I instancji decyzji nr [...], odległość nieruchomości skarżących od terenu, na którym ma zostać zlokalizowana inwestycja nie będzie kreować dla nieruchomości skarżących jakichkolwiek ujemnych skutków, przede wszystkim w zakresie oddziaływania immisji, w tym immisji w postaci zwiększonego natężenia hałasu;
- art. 16 ust. 2 u.i.z.e.w., polegający na nieuwzględnieniu przez organ
II instancji na etapie badania legalności oraz materialnoprawnej prawidłowości decyzji nr [...] reguły intertemporalnej; organ II instancji błędnie uznał, że u.i.z.e.w. w zakresie inwestycji wiatrowych nie znajdzie zastosowania na kanwie przedmiotowej sprawy, która to ocena wpłynęła na ustalenia dotyczące oddziaływania inwestycji na nieruchomości skarżących wymienionych w skardze w pkt 1-6 oraz odmowę uznania interesu prawnego skarżących wymienionych w pkt 6-17 skargi do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia;
- art. 143 Kodeksu cywilnego (dalej: "k.c.") w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 144 k.c. w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 1b ustawy z października 2008 r. u.o.o.ś., w zw. z art. 6 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 28 k.p.a.;
- art. 113 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów ochrony środowiska, w zw. z art. 143 k.c., w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 28 k.p.a., który to brak łącznego zastosowania ww. regulacji skutkował dokonaniem przez organ zawężającej interpretacji problematyki interesu prawnego skarżących, co w konsekwencji zdeterminowało treść rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 2 ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., w zakresie umorzenia postępowania w stosunku do części odwołujących się stron postępowania;
- art. 74 ust. 1 pkt 3a u.o.o.ś., wyrażające się w sformułowaniu przez organ II instancji oceny, że lokalizacja turbin, stanowiących integralną część przedsięwzięcia dla którego określono środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację inwestycji mocą decyzji nr [...] (w tym odległości wskazanych turbin) nie naruszają zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz że są zgodne z wymogami przepisów dotyczących ochrony środowiska;
- art. 62 ust. 1 pkt 1a w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 1 e oraz 1g w zw. z art. 66 ust.1 pkt 3b w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy u.o.o.ś., wyrażające się w uznaniu prze organ II instancji, że spełniony został istotny wymóg gwarantujący prawidłowość decyzji organu I instancji nr [...] w postaci oparcia ww. decyzji na kompletnym i spójnym raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W uzasadnieniu ww. skarg rozwinięto treść postawionych zarzutów
z powołaniem się na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz powszechnych.
Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 648/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę w stosunku do M. S., B. K., J. T., T. D. i P. B..
W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący podtrzymali zarzuty opisane w treści skargi.
Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a. połączyć do wspólnego rozpoznania i wyrokowania niniejszą sprawę ze sprawą II SA/Sz 648/18 i prowadzić dalej pod sygn. akt II SA/Sz 647/18.
Prokurator Prokuratury Regionalnej złożył pismo z dnia [...] stycznia 2019 r., którego odpisy doręczono uczestnikom postępowania G. W., Prezesowi Stowarzyszenia oraz pełnomocnikowi inwestora. G. W. oświadczył, że nie ma potrzeby doręczania pisma pozostałym uczestnikom postępowania, gdyż zapoznają się z treścią pisma doręczonego skarżącemu.
Skarżący G. W. poparł skargę. Podał dodatkowo, że na działce nr [...] buduje budynek mieszkalny, a turbina wiatrowa na działce nr [...] ma być usytułowana w odległości około 130 metrów od jego domu, w odniesieniu do turbiny WK3 również nie zostały zachowane odległości, bowiem mierzone są od masztu, a nie od końca śmigła. Nawet mierząc od masztu nie została zachowana odległość 400 metrów. Nadto rozpiętość łopat turbiny WK3 wynosi 60 metrów, a jej moc 2,5 MW.
G. M.-H. – Prezes Stowarzyszenia wskazała na rozbieżności zawarte w treści decyzji organu I instancji z planem zagospodarowania przestrzennego co do przeznaczenia terenu, na którym ma być usytuowana farma wiatrowa. Przedłożyła rysunki zrealizowanych turbin wiatrowych, które w jej ocenie zostały wybudowane niezgodnie z pozwoleniem na budowę i decyzjami środowiskowymi oraz wniosła o przeprowadzenie dowodu z przedłożonych dokumentów. Prokurator, skarżący G. W. oraz uczestnicy postępowania nie sprzeciwili się przeprowadzeniu wniosków dowodowych. Pełnomocnik inwestora wniosła o oddalenie wniosków dowodowych. Pełnomocnik skarżących poparł złożony wniosek dowodowy. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.
Sąd postanowił przeprowadzić dowód z rysunków i map przedłożonych przez Stowarzyszenie na rozprawie.
Ponadto, Sąd zobowiązał pełnomocnika inwestora do przedłożenia następujących dokumentów: pozwoleń na budowę turbin wiatrowych na działkach
o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] wraz z pozwoleniem na użytkowanie lub zgłoszeniem użytkowania, w terminie 10 dni oraz przeprowadził dowód ze złożonych dokumentów poza rozprawą. Zobowiązanie Sądu Spółka wypełniła w dniu [...] lutego 2019 r.
Wyrokiem z 14 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skarg G. W., R. W., P. W., Stowarzyszenia , E. G., D. G., M. B., I. B., K. B., Z. C., A. A., G. A., M. S., uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji z [...] kwietnia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z [...] czerwca 2017 r.
Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem kontroli była obecnie decyzja organu
II instancji utrzymująca w mocy organu I instancji ustalająca środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji farmy wiatrowej, tj. 6 turbin wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny nieprzekraczającej 2,5 MW oraz wysokości wieży od 80 do 130 m i średnicy wirnika od 82,5 do 120 m, przy całkowitej wysokości siłowni nie większej niż 190 m wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą (kable elektroenergetyczne średniego napięcia, kable światłowodowe, drogi dojazdowe, place manewrowe i montażowe).
Jak wyjaśnił Sąd I instancji, zarzuty wniesionych skarg koncentrują się na kwestii, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy u.o.o.ś. zamiast przepisów u.i.z.e.w.. W ocenie organu odwoławczego, art. 15 ust. 3 u.i.z.e.w. nie można rozpatrywać bez odwołania się do art. 13 ust. 2 i 3 tej ustawy. W tej sprawie doszło już do wydania pozwolenia na budowę dla 5 turbin, a dla 6 turbiny wszczęto postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę. Zdaniem organu odwoławczego, przepis ten dotyczy postępowań w sprawie pozwolenia na budowę, ale ze względu na wszczęte już postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę uzasadnione jest stwierdzenie, że art. 4 ust. 1 u.i.z.e.w. nie będzie miał zastosowania.
Sąd I instancji nie podzielił tego stanowiska. Analiza art. 13 ust. 3 w związku
z art. 15 ust. 2 i ust. 3 u.i.z.e.w. nie daje podstawy do przyjęcia, że przepisy tej ustawy stosuje się tylko do spraw w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, które zostały wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy. Brak jest w art. 13 ust. 3 tej ustawy odniesienia do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast z art. 15 ust. 2 i ust. 3 u.i.z.e.w. nie można wyprowadzić wniosku, że przepisy ustawy stosuje się wyłącznie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy. Sąd I instancji podkreślił, że art. 15 ust. 2 i ust. 3 u.i.z.e.w. w ogóle nie regulują kwestii intertemporalnych, tak jak art. 13 ust. 3 cyt. ustawy. Natomiast art. 6 pkt 7 u.i.z.e.w. nakazuje organowi wydającemu decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach uwzględniać odległości określone w art. 4 tej ustawy. Przepis ten wprowadza obostrzenia w zakresie możliwości usytuowania elektrowni wiatrowych, a zwłaszcza w zakresie wymaganej odległości od budynków mieszkalnych i budynków o funkcji mieszkalnej.
Zdaniem Sądu I instancji, w tej sprawie zastosowanie mają przepisy nowe. Oznacza to, że konieczne było zbadanie, czy planowane przedsięwzięcie spełnia wymagania, o których stanowi art. 4 u.i.z.e.w. Ustawa ta weszła w życie przed wydaniem przez organ I instancji decyzji z [...] czerwca 2017 r. Ustawodawca nie wskazał wyraźnie, że w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, które nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie przepisów u.i.z.e.w. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa należy przyjąć, że w tych sprawach mają zastosowanie przepisy nowe. Organ bierze pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydawania decyzji, chyba że samo prawo wprowadza inną regułę.
Organ I instancji zobowiązany był zatem uwzględnić przepisy ustawy, która weszła w życie w trakcie postępowania prowadzonego przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r.
Tym samym zarzuty podniesione w skardze w tej kwestii Sąd I instancji uznał za trafne. Rozpatrując ponownie sprawę organy winny uwzględnić przedstawioną ocenę Sądu I instancji, a także uwzględnić treść u.i.z.e.w., określającą między innymi minimalną odległość elektrowni wiatrowej od budynków mieszkalnych.
Ustosunkowanie się na obecnym etapie do pozostałych zarzutów zawartych w skardze Sąd uznał za przedwczesne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł inwestor - G. W. I. sp. z o.o. z siedzibą w W., która zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Po pierwsze, art. 15 ust. 3 w związku z art. 13 ust. 2 i 3 u.i.z.e.w., przez przyjęcie, że przepisy intertemporalne tej ustawy nie wyłączają zastosowania przepisów art. 4 oraz art. 6 pkt 7 do stanów faktycznych, przed dniem wejścia w życie u.i.z.e.w., "których dotyczy postępowanie, zostały wybudowane lub postępowanie w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę było już w toku".
Po drugie, art. 4 u.i.z.e.w. w związku z art. 5 dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej jak i art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Polegało to na przyjęciu, że art. 4 u.i.z.e.w. ma zastosowanie w sprawie, pomimo braku dochowania przez Polskę obowiązku notyfikacji art. 4 u.i.z.e.w., jako przepisu technicznego.
Po trzecie, art. 13 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE w związku z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Polegało to na braku odmowy zastosowania art. 4 u.i.z.e.w., jako przepisu naruszającego określony w powołanym przepisie dyrektywy wymóg, żeby wszelkie krajowe przepisy dotyczące procedur autoryzacji, certyfikacji i licencjonowania były proporcjonalne i niezbędne.
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 1369/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt
II SA/Sz 647/18 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji
(pkt 1 wyroku). NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (pkt II wyroku).
W ocenie NSA, kluczowe znaczenie w tej sprawie ma zarzut podnoszący naruszenie art. 4 u.i.z.e.w. w związku z art. 5 dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej jak i art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. W skardze kasacyjnej inwestor wskazał bowiem, że przepis ten nie został notyfikowany Komisji Europejskiej na podstawie norm wynikających z dyrektywy Nr 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady
z 9 września 2015 r. oraz dyrektywy Nr 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z 12 grudnia 2006 r. i dodatkowo jest sprzeczny z prawem unijnym. Kwestia ta była przedmiotem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE lub Trybunał), który wyrokiem z 28 maja 2020 r., C-727/17 udzielił odpowiedzi
na pytanie prejudycjalne zadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 12 października 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 337/17.
Jak zauważył NSA, z treści zacytowanego wyroku TSUE wynika, że co do zasady przepisy u.i.z.e.w. nie są przepisami o charakterze technicznym. Jednocześnie TSUE zastrzegł, że w pewnych sytuacjach kwestia notyfikacji tych przepisów może być konieczna, ale wymaga to dokonania wykładni tych przepisów przez sąd krajowy. Uwzględniając zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, NSA stwierdził, że oceny w tym zakresie powinien dokonać Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę i uwzględniając przesłanki wskazane przez Trybunał w uzasadnieniu cytowanego wyżej wyroku. W tym znaczeniu zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie przez Sąd I instancji art. 4 u.i.z.e.w. w związku z art. 5 dyrektywy (UE) 2015/1535 oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej jak i art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, zasługiwał na uwzględnienie.
W związku z drugim zarzutem kasacyjnym, którym inwestor zarzucił błędne zastosowanie art. 15 ust. 3 w związku z art. 12 ust. 2 i 3 u.i.z.e.w., NSA stwierdził, że norma intertemporalna z art. 13 ust. 3 u.i.z.e.w. nie miała w tej sprawie zastosowania, nawet pomijając, że inwestor uzyskał pozwolenie na budowę i użytkowanie dla pięciu turbin oraz wystąpił o wydanie pozwolenia na budowę dla szóstej turbiny jeszcze przed wejściem w życiu u.i.z.e.w. Postępowanie w tej sprawie toczy się od 2014 r., a wydane uprzednio decyzje środowiskowe (I i II instancji) zostały uchylone wyrokiem WSA w Szczecinie z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1029/14. Do wydania ostatecznej decyzji środowiskowej doszło jednak dopiero [...] kwietnia 2018 r. (obecnie zaskarżona do Sądu I instancji decyzja organu II instancji) i wobec braku przepisu intertemporalnego zastosowanie miały przepisy obowiązujące w dacie wydania tej decyzji, a nie przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania. NSA uznało, że zarzut kasacyjny podniesiony w tym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zdaniem NSA, nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut naruszenia
art. 13 ust. 1 dyrektywy 2009/28/WE w związku z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, brak jest podstaw do stwierdzenia, że uregulowanie minimalnych odległości lokalizowanych elektrowni wiatrowych od zabudowy mieszkaniowej narusza zasady proporcjonalności, niezbędności, obiektywności, przejrzystości i niedyskryminacyjnego charakteru w zakresie wprowadzanych przepisów. Poza przedmiotem tej sprawy jest brak podobnych uregulowań w odniesieniu do innego rodzaju przedsięwzięć. Uregulowanie w przepisach u.i.z.e.w., warunków i trybu lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych oraz warunków lokalizacji elektrowni wiatrowych w sąsiedztwie istniejącej albo planowanej zabudowy mieszkaniowej nie jest sprzeczne z art. 13 ust. 1 lit. d dyrektywy 2009/28/WE oraz nie może być interpretowane jako wykluczające możliwość budowy lądowych elektrowni wiatrowych.
Końcowo NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji będzie zobowiązany dokonać wykładni przepisów u.i.z.e.w. z uwzględnieniem wyroku TSUE z 28 maja 2020 r. Natomiast w zakresie pozostałych kwestii podnoszonych w ramach zarzutów kasacyjnych Sąd I instancji będzie związany oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.
W piśmie z dnia [...] października 2021 r., pełnomocnik skarżących adw. M. S. zawarł aktualne stanowisko odnoszące się do aspektu zgodności regulacji zawartych na kanwie u.i.z.e.w w zakresie elektrowni wiatrowych z regulacjami Dyrektywy 2009/28/WE oraz Dyrektywy (UE) 2015/1535 w kontekście wyroku TSUE
z dnia 28 maja 2020 C- 727/17. Uważa, że materia regulowana u.i.z.e.w. w zakresie elektrowni wiatrowych, nie obejmuje przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit, f powołanej dyrektywy. Nie dotyczy bowiem ani produktu ani też usług, o których mowa w tejże dyrektywie. W szczególności nie określa żadnych specyfikacji technicznych ani innych wymagań, dotyczących produktu (za jaki w tym wypadku mogłaby być uznana energia, produkowana przez elektrownie wiatrowe).
Do argumentacji tej przedstawiono obszerne uzasadnienie. Za niezasadne uważa zarzuty sformułowane przez inwestora (które legły u podstaw rozstrzygnięcia zawartego w wyroku II OSK 1369/21), dotyczące naruszenia art. 5 Dyrektywy 2015/1535 oraz art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2009/28/WE z 23 kwietnia 2009 r. Treść tez merytorycznych zawartych w wyroku w sprawie C-727/17 oraz ich uzasadnienie w żadnym wypadku nie podważają merytorycznej egzegezy zawartej w powołanych uprzednio orzeczeniach sądów administracyjnych.
Ze względu na przyczyny wprowadzenia w u.i.z.e.w. regulacji o minimalnej odległości elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych, a także funkcje, które rzeczony zapis miał pełnić, regulacje ustawy wprowadzające wskazaną minimalną odległość nie stanowią przepisów technicznych wymagających notyfikacji.
Nie zachodziły przeszkody do zastosowania tych przepisów in casu do przedmiotowej sprawy do oceny, iż realizowane przez inwestora przedsięwzięcie nie spełnia wymogów odległościowych, a finalnie jako podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2017 r.
Jednocześnie skarżący podkreślili (nawiązując do uprzedniej argumentacji przedstawionej w toku postępowania II SA/Sz 647/18 oraz w pismach złożonych do akt sprawy II OSK 1724/19 oraz II OSK 1369/21 ), iż niezależnie od zaprezentowanych wyżej kwestii wyszczególnione przedsięwzięcie nie wypełnia również minimalnych wymogów odległościowych wskazanych w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Rzecz dotyczy odległości w wymiarze 400 metrów (które gdyby nie wejście w życie u.i.z.e.w.) miałaby charakter miarodajny. Bezspornie nieruchomości skarżących mieszczą się w mniejszej niż 400 metrów odległości od poszczególnych elektrowni wiatrowych objętych przedmiotem decyzji organu I instancji nr [...]. Skarżący w całej rozciągłości podtrzymali także sformułowane uprzednio w odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz pismach w sprawie II OSK 1724/19 oraz II OSK 1369/21 swoje stanowisko. Skarżący w całej rozciągłości podtrzymali sformułowany w piśmie z [...] marca 2020 r. (złożonym do akt sprawy II OSK 1724/19) wniosek dowodowy w trybie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z przedłożonych do akt sprawy II OSK 1724/19, w załączeniu do wskazanego pisma dokumentów.
W piśmie z dnia [...] października 2021 r., inwestor - G. W. I. Spółka z o.o., zastępowany przez radcę prawnego, podtrzymał żądanie oddalenia skargi oraz podtrzymał wszelkie twierdzenia podniesione w toku dotychczasowego postępowania. Ponadto podniósł, iż niewątpliwe jest, że wprowadzenie przepisu art. 4 u.i.z.e.w. wywołuje skutki wskazane w wyroku TSUE oraz wyroku NSA, to jest prowadzi do jedynie marginalnej możliwości wykorzystania turbin wiatrowych, a w szczególności w sposób praktyczny wyklucza możliwość uzyskania decyzji "środowiskowej" dla projektów, które takiej decyzji nie uzyskały przed wejściem w życie przepisów u.i.z.e.w. Jest to fakt powszechnie znany, wynikający z publicznie dostępnych dokumentów udostępnionych w publicznie dostępnych, oficjalnych serwisach internetowych Najwyższej Izby Kontroli, Urzędu Regulacji Energetyki, Rządowego Centrum Legislacji oraz Serwisie Rzeczpospolitej Polskiej (gov.pl), a co za tym idzie powinien być, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., wzięty przez Sąd pod uwagę z urzędu.
Z ostrożności procesowej, gdyby Sąd nie uznał treści wskazanych w stanowisku dokumentów za fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), uczestnik zwrócił się o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów, na okoliczność, że art. 4 u.i.z.e.w. jest przepisem technicznym w rozumieniu Dyrektywy Notyfikacyjnej i nie mógł być stosowany w postępowaniu zmierzającym do wydania zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie
art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.
Sądowa kontrola sprawy sprawowana według kryterium legalności działań organu administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej zarówno przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym,
jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r.,
sygn. akt II SA/Sz 1029/14 Sąd uchylił zarówno decyzję organu II instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r., jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2014 r. wskazując na potrzebę ponownego zbadania prawidłowości dokonanej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Naczelny Sąd Administracyjny
wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1912/15 oddalił skargę kasacyjną inwestora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu inwestora, wyrokiem z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1279/17 uchylił decyzję organu II instancji z dnia [...] września 2017 r., wydaną w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził wówczas, że przeprowadzając postępowanie organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania, uzupełnił materiał dowodowy zgodnie
z wytycznymi WSA w Szczecinie i NSA w Warszawie, zaś decyzja zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, w tym obszerne uzasadnienie.
W kolejnym postępowaniu sądowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie wyrokiem z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 647/18 uchylił decyzję organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2017 r. wskazując, że organ I instancji zobowiązany był uwzględnić przepisy u.i.z.e.w., która weszła w życie
w trakcie postępowania prowadzonego przed wydaniem swej decyzji. Wyrok wydany przez ten Sąd I instancji został poddany kontroli instancyjnej, na skutek wywiedzenia przez inwestora skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku
z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 1369/21.
Ponowna kontrola zaskarżonej decyzji musi uwzględniać wiążący charakter oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zastosowanie ma tu bowiem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – j.t. ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") który stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wyrokiem oznacza w tym przypadku, że wojewódzki sąd administracyjny ponownie rozpatrując sprawę nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Należy jednocześnie uwzględnić związanie Sądu aktualnie badającego sprawę, również w świetle art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że cena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Takie konsekwencje oceny prawnej i wskazania w sprawie mają swe następstwa w związku z wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1279/17 i jego uzasadnieniem w zakresie podniesionych tam rozważań na temat: zastosowanych przepisów postępowania, potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego.
Sąd, będąc zobowiązanym do kierowania się wytycznymi udzielonymi
we wcześniejszych orzeczeniach sądowych zauważa, że Sąd II instancji w wyroku
o sygn. akt III OSK 1369/21 nie podzielił zarzutów kasacyjnych inwestora co do naruszenia w sprawie art. 15 ust. 3 w związku z art. 13 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2016 r. ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. Dz. U. poz. 961 ze zm., dalej: "u.i.z.e.w.") oraz art. 13 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE w związku z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał natomiast na potrzebę zbadania czy
art. 4 u.i.z.e.w. ma zastosowanie w sprawie, pomimo braku dochowania przez Polskę obowiązku notyfikacji tego przepisu, jako przepisu technicznego. Z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, NSA stwierdził,
że oceny w tym zakresie powinien dokonać Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę i uwzględniając przesłanki wskazane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 maja 2020 r., C-727/17.
Kierując się powyższym Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie,
podkreślając, że pozostaje nadal aktualna ocena prawna i wskazania przedstawione
w uzasadnieniu wyroku WSA w Szczecinie o sygn. akt II SA/Sz 647/18 (nie zostały one podważone skutecznie skargą kasacyjną inwestora), ale które powinny być najpierw poprzedzone badaniem sprawy pod kątem możliwego charakteru technicznego przepisów u.i.z.e.w., co bez wątpienia będzie mieć znaczenie dla zakresu przepisów prawa materialnego ale też i procesowego, którymi organ winien się posłużyć przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Z wyroku TSUE z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt C-727/17 wynika, że art.
4 ust. 1 u.i.z.e.w. nie stanowi przepisu technicznego wymagającego notyfikacji ze względu na treść art. 15 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/123/WE uzależniającego podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej od ograniczenia terytorialnego. Nie rozstrzyga to jednak o legalności wspomnianego uregulowania powołanej ustawy, ani pozostałych, zastosowanych w sprawie przepisów tej ustawy, ze względu na treść rozstrzygnięć TSUE zawartych w punktach 1) i 3) wyroku z 28 maja 2020 r. Z nich wynika bowiem, że rozstrzygnięcie co do technicznego charakteru zastosowanych w sprawie przepisów u.i.z.e.w. zależy od oceny, czy wprowadzony w tej ustawie wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie skutkuje jedynie marginalnym użytkowaniem turbin wiatrowych, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego. Również do sądu odsyłającego należy zgodnie z rozstrzygnięciem TSUE sprawdzenie, czy uregulowanie przywołanej ustawy, wprowadzające wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych jest niezbędne i proporcjonalne z punktu widzenia wiążącego Polskę krajowego celu ogólnego polegającego na dbaniu o to, aby udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w 2020 r. osiągał co najmniej próg minimalny wynoszący dla Polski 15 % końcowego zużycia energii w 2020 r., a w konsekwencji czy jest zgodne z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy w zw. z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28.
W związku z takim jednoznacznym wskazaniem w wyroku TSUE, do sądu odsyłającego, jako zobowiązanego do sprawdzenia wskazanych w punkcie 1) i 3) wyroku z 28 maja 2020 r. przesłanek technicznego charakteru przepisów u.i.z.e.w. oraz ich wpływu na realizację celu ogólnego z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy w zw. z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28, należy odnieść się do kwestii kompetencji do sprawdzenia wskazanych w wyroku TSUE okoliczności na gruncie prawa polskiego.
Skład orzekający w tej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone
w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 stycznia
2021 r., sygn. alt II SA/Sz 920/18, w którym Sąd ten, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyroki NSA z: 18 września 2013 r., II GSK 89/11, 25 września 2013 r., II GSK 380/11 i II GSK 760/11, 19 listopada 2013 r., II GSK 1751/12, 14 marca 2014 r., II GSK 1527/12), wyraził pogląd, iż w prawie unijnym obowiązuje zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich. Państwa członkowskie mają więc, co do zasady, swobodę w zakresie określania w prawie krajowym sposobu realizacji określonych obowiązków bądź uprawnień wynikających z prawa unijnego. W związku z tym orzeczenie przez TSUE, że sprawdzenie technicznego charakteru zastosowanych w sprawie przepisów u.i.z.e.w., a także niezbędności i proporcjonalności wprowadzonych w tej ustawie regulacji z punktu widzenia realizacji wiążącego Polskę krajowego celu ogólnego w zakresie odsetka produkcji energii ze źródeł odnawialnych - należy do sądu odsyłającego, należy odczytywać przez pryzmat specyfiki działania polskich sądów administracyjnych, sprawujących kontrolę działalności administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP, art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 137, art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a.). Kompetencje merytoryczne należą bowiem do organów administracji publicznej, do których przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw administracyjnych należy w tej sytuacji w pierwszej kolejności wykładnia prawa w procesie rozpatrywania takich spraw. Sąd administracyjny jedynie kontroluje stosowanie prawa, a więc również wykładnię prawa dokonaną przez organ. Nie jest rzeczą sądu administracyjnego ustalanie stanu faktycznego sprawy oraz dokonywanie własnych ustaleń poprzedzonych oceną dowodów. Takie działanie prowadziłoby, bowiem do nieuprawnionego zastępowania organów administracji publicznej w ich działalności.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadającego poczynionym ustaleniom (wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., I OSK 1043/17, z 13 lipca 2018 r., I OSK 2113/16). Sądy administracyjne nie mogą zatem przejmować na siebie tych zadań, które należą do organów administracji publicznej. Jedynie w wąskim zakresie określonym w art. 145 § 3 i 145a § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny ma możliwość albo umorzenia postępowania administracyjnego, albo zobowiązania organu do wydania decyzji lub postanowienia ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Ta ostatnia możliwość zachodzi jednak w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2 oraz gdy jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, skoro w konsekwencji wyroku TSUE z 28 maja 2020 r. konieczne jest dokonanie w sprawie istotnych ustaleń faktycznych.
W ocenie Sądu, ustalenia te, aby mogły stanowić wiarygodną podstawę do rozstrzygnięcia, czy przepisy u.i.z.e.w. są przepisami technicznymi, powinny być jednolite we wszystkich toczących się postępowaniach administracyjnych. Pozwoli to bowiem na dokonanie oceny charakteru przepisów w oparciu o takie same dane.
Stąd też zalecenia co do dalszego postępowania powinny być tożsame.
Z tych względów Sąd nie mógł uwzględnić stanowiska uczestnika postępowania, wyrażonego w piśmie z dnia [...] października 2021 r., bowiem – wbrew wywodom uczestnika, dokonanie oceny technicznego charakteru przepisów u.i.z.e.w. będzie wymagało dokonania dodatkowych ustaleń. Z tych samych względów Sąd, na obecnym etapie nie mógł uwzględnić stanowiska wyrażonego przez pełnomocnika skarżących i uczestników postępowania z dnia [...] października 2021 r. Na marginesie wskazać należy, że wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 283/17 oraz utrzymujący go w mocy wyrok NSA z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2426/17, zostały – po wznowieniu postępowania, uchylone wyrokiem NSA z dnia
14 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3537/21, uchylone w związku z rozstrzygnięciem TSUE i z zaleceniem dokonania oceny technicznego charakteru przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.
W świetle powołanego wyżej wyroku TSUE, koniecznym jest dokonanie oceny, czy wprowadzenie przepisów przywołanej ustawy powoduje jedynie marginalne użytkowanie turbin wiatrowych w stosunku do tego, którego można by rozsądnie oczekiwać.
Jednym z zasygnalizowanych przez TSUE wskaźników oceny tej marginalności jest moc nowo zainstalowanych elektrowni wiatrowych w okresie przed i po wejściu w życie u.i.z.e.w. Jak bowiem zauważono, w latach 2012-2016, czyli
w okresie bezpośrednio poprzedzającym przyjęcie ustawy o elektrowniach wiatrowych, nowa zainstalowana moc takich elektrowni wahała się w przedziale 760-1000 MW rocznie, podczas gdy w latach 2017 i 2018 wynosiła już tylko odpowiednio 12 i 6,7 MW. Częściowa aktualizacja tego wskaźnika, co może okazać się przydatne przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy, znalazła się w odpowiedzi Ministerstwa Klimatu z 5 sierpnia 2020 r. na pytania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oraz w uzupełniającej odpowiedzi tego Ministerstwa z 12 października 2020 r. Wynika z nich, że łączna moc lądowych elektrowni wiatrowych zainstalowana w Polsce w 2019 r. wyniosła 58,18 MW, a w okresie od stycznia do lipca 2020 r., tj. w ostatnim okresie, za jaki dostępne są dane – 202,9 MW. Zinterpretowanie tych danych po ich ewentualnym uzupełnieniu według stanu na koniec 2020 r. będzie, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku TSUE z 28 maja 2020 r., należeć do sądu odsyłającego, czyli w realiach regulacji prawnych obowiązujących w Polsce – do organów administracji rozpatrujących sprawę ponownie, co już wyżej wyjaśniono.
Dokonując takiej interpretacji organ I instancji oceni również, czy rzeczywiście, jak to sugerowała Prokuratoria Generalna, która przedstawiła swoje stanowisko
w sprawie II SA/Ke 337/17, dostrzeżony przez ten organ spadek zainstalowanej mocy farm wiatrowych w Polsce w latach 2017 – 2018, a także utrzymujący się w porównaniu z latami 2012 – 2016 niski poziom tej mocy w latach 2019 i 2020, był spowodowany zmianą systemu wsparcia produkcji energii ze źródeł odnawialnych z formy tzw. zielonych certyfikatów, na system aukcyjny.
Wskazana w wyroku TSUE konieczność oceny czy wprowadzenie kwestionowanych regulacji u.i.z.e.w. powoduje jedynie marginalne użytkowanie turbin wiatrowych w stosunku do tego, którego można by rozsądnie oczekiwać, wymagać będzie również oceny, czy ta ewentualna marginalizacja nie dotknie w stopniu nieproporcjonalnym produkowanych po 2017 r. najnowocześniejszych modeli elektrowni wiatrowych o średnicy wirnika do 170 metrów i wysokości sięgającej 200 metrów. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na to, że wprowadzona w u.i.z.e.w. reguła odległościowa określana jako 10 h powoduje radykalne zmniejszenie się ilości miejsc na terytorium Polski, na których możliwa będzie lokalizacja elektrowni wiatrowych. Dostępność takich terenów jest przy tym odwrotnie proporcjonalna do wysokości elektrowni wiatrowych, co marginalizuje możliwość stosowania najwyższych i najnowocześniejszych turbin wiatrowych.
Zlecona przez TSUE ocena marginalizacji użycia turbin wiatrowych nie może polegać na ocenie redukcji zastosowań turbin wiatrowych w Polsce, gdyż co do zasady na polskim rynku brak jest innych masowych zastosowań turbin wiatrowych, niż produkcja energii elektrycznej z wiatru. Marginalizacja nie powinna więc być oceniana wyłącznie na podstawie braku zastosowań, lecz przede wszystkim na podstawie spadku ilości kontraktowanych oraz montowanych na terytorium Polski lądowych turbin wiatrowych. Ocena tej kwestii będzie obowiązkiem organów administracji po ewentualnym uzupełnieniu danych dotyczących ilości kontraktowanych oraz montowanych na terytorium Polski lądowych turbin wiatrowych, w tym również nowoczesnych turbin o wysokości wieży przewyższającej 129 metrów i długości łopat wirnika od 155 metrów. Organ ustali też, czy możliwości stwarzane przez morską energetykę wiatrową, z racji odmiennej technologii niż stosowana w lądowej energetyce wiatrowej, nie przyczynią się w żaden sposób do komercjalizacji turbin wiatrowych. Takie ustalenie może mieć wpływ na ocenę stopnia marginalizacji użytkowana turbin wiatrowych, a przez to na ocenę ewentualnie technicznego charakteru kwestionowanych w sprawie przepisów u.i.z.e.w
Odnosząc się do treści pkt 3) wyroku TSUE wskazać należy, że dotyczyło ono technicznego bądź nietechnicznego charakteru wprowadzonej w u.i.z.e.w. regulacji dotyczącej umiejscowienia elektrowni wiatrowych, ale wprost tego, czy te regulacje nie są sprzeczne z dyspozycją norm zawartych w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28.
Z pierwszego z powołanych przepisów wynika bowiem, że każde państwo członkowskie ma obowiązek dbać o to, aby udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w 2020 r. w tym państwie osiągał co najmniej próg minimalny, przy czym odnośnie Rzeczpospolitej Polskiej próg ten został ustanowiony na poziomie 15% końcowego zużycia energii w Polsce w 2020 r. TSUE stwierdził w tym zakresie, że art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28 nie sprzeciwia się jako taki wprowadzonemu uregulowaniu w u.i.z.e.w
Wątpliwość TSUE wywołała jednak zgodność rozważanych przepisów powołanej ustawy z treścią art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28. Z art. 13 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2009/28 wynika bowiem, że państwa członkowskie winny podjąć właściwe kroki niezbędne do zapewnienia tego, aby zasady regulujące tę autoryzację, certyfikację i licencjonowanie były obiektywne, przejrzyste i proporcjonalne i nie wprowadzały dyskryminacji pomiędzy wnioskodawcami oraz uwzględniały w pełni cechy charakterystyczne poszczególnych technologii uzyskiwania energii ze źródeł odnawialnych. Ponieważ TSUE uznał, że dyrektywa 2009/28 nie dotyczy tylko przepisów proceduralnych, lecz również przepisów regulujących między innymi autoryzację instalacji wytwarzających energię elektryczną ze źródeł odnawialnych, a nadto uznał za niesporne, że kwestionowane w sprawie uregulowanie stanowi przepis regulujący właśnie autoryzację umiejscawiania elektrowni wiatrowych (skoro nie można udzielić autoryzacji na umiejscowienie elektrowni wiatrowej nie spełniające wymogów określonych w u.i.z.e.w.), to doszedł do wniosku, że możliwość uznania kwestionowanych w sprawie regulacji tej ustawy za naruszające art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28 zależy od ustalenia, czy uregulowanie u.i.z.e.w. jest proporcjonalne i niezbędne dla realizacji obowiązkowego dla Polski celu ogólnego, wynikającego z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28. Przy takim ustaleniu, które należy do sądu odsyłającego, (czyli w realiach regulacji prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązujących w RP – do organów administracji), TSUE polecił uwzględnić, że z jednej strony badana w sprawie regulacja u.i.z.e.w. dotyczy tylko elektrowni wiatrowych, a więc nie dotyczy innych form produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (fotowoltaika, biomasa), a z drugiej, że wprowadzone rozwiązania mają charakter bezwzględny, bo nie przewidują jakiejkolwiek uznaniowości co do możliwości zastosowania ad casum odstępstw od wymogu zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych.
Odnosząc się do tak odczytanych kierunków wykładni art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28, Sąd uznał, że jednym ze sposobów stwierdzenia, czy przyjęte przez Polskę środki nie wykraczają ponad to, co jest proporcjonalne i niezbędne dla realizacji obowiązującego Polskę celu ogólnego, jest wyjaśnienie, czy spadek mocy nowo instalowanych elektrowni wiatrowych nie spowodował zagrożenia dla realizacji krajowego celu ogólnego, tj. osiągnięcia do końca 2020 r. poziomu 15% udziału energii ze źródeł odnawialnych w stosunku do końcowego zużycia energii w Polsce. W tym celu konieczne w sprawie było uzyskanie informacji o poziomie realizacji tego celu krajowego w poszczególnych latach po wejściu w życie u.i.z.e.w., a także – w związku z upływem terminu wskazanego w art. 3 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 2009/28 – o osiągnięciu, bądź nieosiągnięciu celu w 2020 r.
Informacje takie częściowo znalazły się w odpowiedzi z Ministerstwa Klimatu
z 5 sierpnia 2020 r na pytania zadane przez WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 337/17. ale mogą one budzić wątpliwości. Wynika z tej odpowiedzi bowiem, że "wysoce prawdopodobne wydaje się zrealizowanie przez Polskę celu OZE na 2020 rok w sektorze elektroenergetyki", podczas, gdy z tej samej odpowiedzi wynika, że osiągnięty całkowity udział OZE w krajowym zużyciu energii brutto w 2018 r., tj. ostatnim za który dostępna była informacja w dacie sporządzania odpowiedzi na pismo Sądu, wynosił 11,3%, a więc mniej niż w latach poprzedzających rok w wejścia w życie u.i.e.w., tj. w latach 2013 – 2015, a nadto był wyraźnie niższy, niż ten sam wskaźnik założony w Krajowym Planie Działania w zakresie energii za źródeł odnawialnych przyjętym przez Polskę w 2010 r. (13,8% w 2018 r.). O znaczeniu energetyki wiatrowej dla osiągnięcia tego wskaźnika świadczy to, że według informacji Ministerstwa Klimatu z 5 sierpnia 2020 r., aktualnie energia produkowana w lądowych elektrowniach wiatrowych stanowi 53% produkcji wszystkich odnawialnych źródeł energii, a więc ciągle większość energii ze źródeł odnawialnych, i to mimo "niezwykłego zainteresowania instalacjami PV" czyli fotowoltaicznymi, a także mimo tego, że "trwają prace nad projektem ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych" (co nie ma żadnego znaczenia dla oceny realizacji przez Polskę celu ogólnego na koniec 2020 roku, a być może, w zależności od wyniku i tempa tych prac, będzie miało znaczenie dla osiągnięcia takich celów w kolejnych latach).
Rozstrzygnięcie wskazanej wątpliwości, ewentualnie również w oparciu o dane z Ministerstwa Klimatu i Środowiska na temat tego, czy Polska osiągnęła na koniec 2020 r. krajowy cel ogólny wskazany w załączniku I część A do dyrektywy 2009/28 - będzie należało do organu I instancji. Organ ten będzie musiał przy tym ocenić, czy rzeczywiście podane w punkcie 3 i 4 pisma Ministerstwa Klimatu z 5 sierpnia 2020 r., o którego odpis winien wystąpić, polityki i środki w zakresie promocji wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, stanowiły środki skutecznie zaprojektowane wprowadzone w Polsce, mające zapewnić, że wyrażony procentowo udział energii ze źródeł odnawialnych obliczony zgodnie z art. 5 – 11 Dyrektywy 2009/28, w okresach dwuletnich, tj. 2011-2012, 2013-2014, 2015-2016, 2017-2018 oraz w roku 2019 i w I półroczu 2020 r., był równy lub wyższy udziałowi określonemu w orientacyjnym kursie wyznaczonym w załączniku I część B do Dyrektywy 2009/28. Taka ocena pozwoli odpowiedzieć na pytanie, czy ewentualne nieosiągnięcie krajowego celu ogólnego może świadczyć o tym, że ograniczenie możliwości lokalizacji elektrowni wiatrowych przewidziane w art. 4 u.i.z.e.w. rzeczywiście było rozwiązaniem proporcjonalnym i niezbędnym dla realizacji wspomnianego celu, czy też może realizację tego celu w istotnym zakresie uniemożliwiło.
W celu odpowiedzi na to pytanie, organ I instancji powinien również rozważyć potrzebę uzyskania informacji na temat ilości decyzji, o jakich mowa w art. 6 pkt 4 u.i.z.e.w., dotyczących elektrowni wiatrowych, wydanych w okresie obowiązywania u.i.z.e.w., w porównaniu z odpowiednim okresem wcześniejszym. Wynik takiego porównania może pozwolić zarówno na ocenę tego, czy ograniczenie możliwości lokalizacji elektrowni wiatrowych przewidziane w art. 4 u.i.z.e.w. rzeczywiście było rozwiązaniem proporcjonalnym i niezbędnym w świetle wiążącego Polskę obowiązkowego krajowego celu ogólnego, a także może dodatkowo ułatwić ocenę, czy wprowadzenie kwestionowanych w sprawie przepisów u.i.z.e.w. nie spowodowało jedynie marginalnego użytkowania turbin wiatrowych, co organ będzie musiał zbadać w ramach wskazań zawartych w punkcie trzecim i pierwszym wyroku TSUE z 28 maja 2020 r.
Rozstrzygając ponownie sprawę organ administracji weźmie też pod uwagę, że w przedmiocie proporcjonalności kwestionowanej w sprawie regulacji ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych wypowiedział się częściowo Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, brak jest podstaw do stwierdzenia, że uregulowanie minimalnych odległości lokalizowanych elektrowni wiatrowych od zabudowy mieszkaniowej narusza zasady proporcjonalności, niezbędności, obiektywności, przejrzystości i niedyskryminacyjnego charakteru w zakresie wprowadzanych przepisów. Wprowadzenie omawianych przepisów miało na celu zabezpieczenie zdrowia i życia ludzi oraz stworzenia określonych wymagań lokalizacyjnych wykluczających uznaniowość w wydawaniu rozstrzygnięć przez organy. W tym zakresie organ będzie związany stanowiskiem NSA, natomiast rzeczą wymagającą ustalenia i wyjaśnienia będzie kwestia naruszenia zasady proporcjonalności przyjętych rozwiązań w kontekście wiążącego RP obowiązkowego krajowego celu ogólnego.
Uwzględniając powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., w pkt I sentencji wyroku, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. przedstawiona wyżej ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowoadministracyjnego (wyroki NSA z18 września 2013 r., II GSK 89/11, z 25 września 2013 r., II GSK 380/11, z 25 września 2013 r., II GSK 760/11), wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej należy uznać za element porządku prawnego, co w świetle zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. powoduje, że jest on wiążący nie tylko dla sądu, ale i dla organów administracji rozpatrujących sprawę. Wynikły więc z tego wyroku nakaz sprawdzenia okoliczności wskazanych w jego punkcie I i III, który to nakaz odnosi się w realiach porządku prawnego obowiązującego w Polsce, do organów administracji rozpatrujących sprawę oznacza, że to organy administracji będą w niniejszej sprawie miały kompetencję do tego, aby w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, dokonując oceny charakteru prawnego kwestionowanych przepisów u.i.z.e.w., z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej zawartej w wyroku TSUE z 28 maja 2020 r., a także w niniejszym wyroku, rozstrzygnąć o tym: czy wprowadzony w ustawie z dnia 20 maja 2016 r. wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych lub o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, nie stanowi przepis technicznego, który był objęty obowiązkiem notyfikacji w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2015/1535, a także, czy wspomniana regulacja tej ustawy nie jest sprzeczna z wymogami wynikającymi z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2009/28. W razie pozytywnej odpowiedzi na którekolwiek z tych pytań, organ administracji rozpatrujący sprawę będzie uprawniony i zarazem zobowiązany do rozstrzygnięcia wniosku inwestora z pominięciem przepisów u.i.z.e.w., które były podstawą odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia przez stronę skarżącą.