II SA/Sz 977/21

II SA/Sz 977/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 993/22 - Wyrok NSA z 2025-06-12
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
uchylono zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 161
art. 132  ust.1, ust. 2, ust. 3, art. 132a, art. 135e ust.1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par.1 pkt 1 lit.c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...].
Uzasadnienie
Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] czerwca 2021 r., wydanym na podstawie art.133 ust. 1, art.135j ust. 1 pkt 3 i art. 134 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm., dalej jako "u.p."),Komendant Powiatowy Policji w D. uznał asp. sztab. M. P. – asystenta Zespołu Dochodzeniowo-Śledczego Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w D. (dalej "skarżący" lub "funkcjonariusz"), obwinionego o to, że będąc zobowiązanym §15 pkt 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji, z dnia 16 grudnia 2013 r., w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, do terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych określonych w karcie opisu stanowiska pracy oraz poleceń przełożonego nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w ten sposób, że:
- w okresie od [...] czerwca 2020 r. do [...] lipca 2020 r. i w okresie od [...] lipca 2020 r. do [...] września 2020 r. w D. dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu RSD - [...], nie wykonując żadnych poleceń zawartych w karcie nadzoru czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r.,
- w okresie od [...] września 2020 r. do [...] października 2020 r. w D. . dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu RSD – [...] nie wykonując żadnych poleceń zawartych w karcie nadzoru czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r.,
- w okresie od [...] września 2020 r. do [...] października 2020 r. w D. . dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu RSD - [...], nie wykonując poleceń zawartych w karcie nadzoru czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r.,
za winnego popełnienia zarzucanego czynu i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu [...] października 2020 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w D. , na polecenie Komendanta Powiatowego Policji dokonał kontroli - analizy akt postępowań prowadzonych przez skarżącego. W związku z ujawnionymi nieprawidłowościami polegającymi na bezczynności i braku realizacji poleceń wskazanych w kartach nadzoru wszczęte zostało postępowanie dyscyplinarne wobec wskazanego funkcjonariusza. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że w ramach wykonywanych przez niego obowiązków powierzono mu do prowadzenia sprawy nr RSD - [...], RSD - [...], RSD - [...]. Nadzorujący jego pracę Zastępca Naczelnika WK KPP w D. w każdej ze spraw sporządził kartę nadzoru wskazując policjantowi czynności do wykonania. W dniu [...] października 2020 r. ww. dokonał kontroli akt wskazanych wyżej postępowań stwierdzając bezczynność. W postępowaniu RSD - [...] funkcjonariusz w okresie od [...] czerwca 2020 r. do [...] lipca 2020 r. i w okresie od [...] lipca 2020 r. do [...] września 2020 r. nie wykonał żadnej czynności procesowej i to pomimo faktu, iż w dniu [...] sierpnia 2020 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Kryminalnego dokonał kontroli akt i wydał polecenie zakończenia postępowania w sierpniu. W dniu [...] sierpnia 2020 r. z aktami zapoznał się Komendant Powiatowy Policji w D. , polecając Naczelnikowi Wydziału Kryminalnego objąć nadzorem postępowanie. W dniu [...] października 2020 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Kryminalnego stwierdził brak realizacji czynności.
W odniesieniu do akt postępowania RSD - [...] organ wyjaśnił, że Zastępca Naczelnika Wydziału Kryminalnego KPP w D. w dniu [...] września 2020 r., sporządził w przedmiotowym postępowaniu kartę nadzoru, wskazując czynności do wykonania dla policjanta, jednakże od momentu wszczęcia policjant nie wykonał żadnej czynności procesowej. Podobnie w postępowaniu RSD - [...] pomimo sporządzenia karty nadzoru w dniu [...] września 2020 r., funkcjonariusz dopuścił się bezczynności.
Organ zaznaczył, że aby skutecznie postawić funkcjonariuszowi zarzut niedopełnienia obowiązków służbowych należy wykazać, że wykonanie tych obowiązków w należyty sposób było obiektywnie możliwe, a ich niewykonanie (zaniechanie wykonania) jest wynikiem zawinionego naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków, które w rozpoznawanej sprawie miałoby polegać na niewłaściwym wykorzystywaniu i organizowaniu sobie czasu pracy. W tym celu rzecznik dyscyplinarny przeanalizował grafiki służb policjanta pod kątem dyżurów zdarzeniowych, sprawdzono jego obciążenie pracą dochodzeniowo - śledczą oraz innymi obowiązkami jak: obsługi zdarzeń drogowych, interwencje i doprowadzenia. Poczynione ustalenia wskazują, iż nie był on nadmiernie obciążony obowiązkami służbowymi. W okresie, który obejmują zarzuty, tj. od [...] czerwca 2020 r. do [...] października 2020 r. policjant wszczął 19 postępowań przygotowawczych, a zakończył 14 postępowań przygotowawczych nieskomplikowanych, jednowątkowych z podstawowych kategorii (art. 178a § 1 kk, art. 244 kk, art. 278 § 1 kk, art. 279 § 1 kk itp.). Przeprowadził 10 postępowań sprawdzających, wykonał jedną pomoc prawną oraz uczestniczył w 5 interwencjach. Nadto został wyznaczony do dyżurów obsługowych w wymiarze: lipiec – 4, sierpień -16, wrzesień -11. W lipcu 2020 r. był trzykrotnie kierowany do wykonywania czynności w trakcie dyżurów co zajęło mu łącznie 3 godziny i 21 minut (na 4 dni dyżurowe), w sierpniu - ośmiokrotnie, co zajęło mu łącznie 13 godzin i 34 minuty (na 16 dni dyżurowych), zaś we wrześniu -trzykrotnie, co zajęło mu 12 godzin 36 minut (na 11 dni dyżurowych). Z kolei w okresie od [...] do [...] lipca 2020 r. policjant przebywał na urlopie wypoczynkowym.
Zdaniem organu powyższe wskazuje, iż obciążenie policjanta pracą w dyżurach było małe i trudno w tym przypadku znaleźć uzasadnienie dla przewlekłości we wskazanych wyżej postępowaniach, które z racji tego, że są dochodzeniami powinny zostać przeprowadzone i zakończone w terminie do 2 miesięcy. Co prawda okres ten może być przedłużony, ale bezczynność (2 miesięcy, 3 tygodni i 2 tygodni) miała znaczący wpływ na bezpodstawne wydłużanie terminu prowadzenia postępowania. Skarżący jest policjantem z ponad 20 letnim stażem w Policji, a zatem doskonale wiedział w jaki sposób i w jakim terminie realizować ma czynności. W ocenie organu wypisania kart nadzoru bez wskazania daty realizacji czynności nie należy rozpatrywać jako utrudnienia dla skarżącego. Zebrany zatem materiał dowodowy bezspornie i w sposób oczywisty wskazuje na zaistnienie przewinienia dyscyplinarnego, jak i na winę funkcjonariusza. Stąd też, kierując się okolicznościami popełnienia czynów, orzeczono wobec niego karę nagany.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 135i ust. 5 w zw. z art. 135f ust. 7 pkt 1 i 4 u.p., poprzez błędne uznanie, że wskazane we wniosku o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego z dnia [...] maja 2021 r. do wykonania czynności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i w sposób oczywisty zmierzają do przedłużenia postępowania dyscyplinarnego, w sytuacji gdy wnioskowane przez obwinionego czynności dowodowe w powiązaniu ze szczegółową analizą dotychczas zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prowadziły do przeciwnego wniosku i w żaden sposób nie zmierzały do przedłużenia postępowania dyscyplinarnego, pozwoliłyby zaś na wyjaśnienie wszystkich spornych okoliczności i licznych rozbieżności, które występowały w niniejszej sprawie, a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
- art.135g ust. 1 u.p., poprzez oddalenie wniosków dowodowych z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] maja 2021 r. i [...] maja 2021 r., co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji do wadliwego uznania skarżącego winnym popełnienia zarzucanego czynu i orzeczenia kary dyscyplinarnej nagany;
- art. 135e ust. 1 i 7 pkt 6 u.p., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na uznaniu za wiarygodne zeznań Naczelnika Wydziału Kryminalnego KPP w D. i Zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego KPP w D. , przy jednoczesnym nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności wskazywanych przez obwinionego w pisemnych wyjaśnieniach z dnia [...] grudnia 2020 r.;
- art. 135g ust. 2 u.p., poprzez naruszenie fundamentalnej zasady in dubio pro reo, iż niedające się rozstrzygnąć wątpliwości, powstałe w toku postępowania dyscyplinarnego należy rozpoznać na korzyść skarżącego;
- art. 134h u.p., poprzez pominięcie konieczności i obowiązku poczynienia ustaleń oraz następczego ich rozważenia w zakresie przedmiotowym odnośnie zarzuconego czynu oraz wszelkich okoliczności podmiotowych odnośnie osoby obwinionego, co skutkuje zupełną niemożliwością oceny prawidłowości wymierzonej obwinionemu kary dyscyplinarnej, przy braku rozważenia zarazem możliwości realizacji art. 132 ust. 4b, albo odstąpienia od ukarania lub nawet umorzenia postępowania;
- art. 135i ust. 1 u.p., poprzez przedwczesne zapoznanie skarżącego w dniu [...] maja 2021r. z aktami postępowania dyscyplinarnego, w sytuacji kiedy w tym dniu bezpośrednio przed rozpoczęciem czynności procesowej polegającej na przesłuchaniu go w charakterze obwinionego złożył bezpośrednio rzecznikowi dyscyplinarnemu wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka mł. asp. S. B., a tym samym czynność zapoznania z aktami postępowania dyscyplinarnego powinna zostać przeprowadzona dopiero po rozpoznaniu tego wniosku;
- art. 135i ust. 7 u.p., poprzez odstąpienie od ponownego zapoznania skarżącego z aktami postępowania po jego przeprowadzeniu, a tym samym bezprawne ograniczenie czynnego udziału strony w postępowaniu i uchybienie jej prawu do obrony;
- art. 135c ust. 1 pkt 4, art. 135c ust. 2, 4 i 6 u.p., poprzez oddalenie wniosków o wyłączenie rzecznika dyscyplinarnego, pomimo istnienia przesłanek ustawowych przemawiających za uwzględnieniem wniosku oraz istnienia obiektywnych wątpliwości co do bezstronności rzecznika dyscyplinarnego i podejmowania wszelkich czynności i decyzji w toku prowadzenia niniejszego postępowania dyscyplinarnego "pod naciskiem" Komendanta Powiatowego Policji w D. oraz Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w D. ;
- art. 135c ust. 7 u.p., poprzez wydanie (zapisanie ostatecznej wersji na dysku twardym komputera, wydrukowanie, podpisanie i opieczętowanie) zaskarżonego orzeczenia po wpłynięciu w dniu [...] czerwca 2021 r. o godz. 09.56 wniosku obwinionego o wyłączenie Komendanta Powiatowego Policji w D. od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, w sytuacji gdy do czasu rozpoznania tego wniosku przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. przełożony dyscyplinarny mógł podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki;
- art. 135f ust. 7 i art. 135e ust. 6 u.p., poprzez zaniechanie przez rzecznika dyscyplinarnego rozpoznania wniosku dowodowego obwinionego z dnia [...] maja 2021 r. o przesłuchanie w charakterze świadka mł. asp. K. J. i wydania w związku z tym stosownego postanowienia, co stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i powinno skutkować uchyleniem końcowego orzeczenia w sprawie;
- art. 135f ust. 6 u.p., poprzez niedoręczenie obwinionemu sprawozdania rzecznika dyscyplinarnego z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 135i ust. 7 u.p.,
- brak w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego, że przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego został on zapoznany z zarządzeniem nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r., w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, będącego podstawą do przedstawienia mu zarzutów przewinienia dyscyplinarnego.
Komendant Wojewódzki Policji w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że w dniu [...] października 2020 r. do Komendanta Powiatowego Policji w D. wpłynęła notatka służbowa Zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w D. . Wynikało z niej, że zapoznał się z aktami postępowań przygotowawczych powierzonych do prowadzenia skarżącemu. Analiza tych postępowań ujawniła nieprawidłowości w ich prowadzeniu. Komendant Powiatowy Policji w D. w dniu [...] października 2020 r. polecił dodatkowo Zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego dokonać szczegółowej analizy materiałów spraw o sygn. RSD - [...], RSD - [...], RSD - [...], RSD - [...] i RPS [...].
W dniu [...] listopada 2020 r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne, wobec nieprawidłowości, polegających na bezczynności w prowadzonych przez funkcjonariusza sprawach i braku realizacji poleceń wskazanych w kartach nadzoru.
W toku postępowania dyscyplinarnego ustalono, że w ramach wykonywanych przez skarżącego obowiązków powierzono mu do prowadzenia sprawy sygn. [...], RSD- [...], [...] Nadzorujący jego pracę Zastępca Naczelnika Wydziału Kryminalnego KPP w D. , w każdej z wymienionych spraw sporządził kartę nadzoru wskazując policjantowi czynności do wykonania, zaś podczas szczegółowej analizy akt ustalił, że:
- w sprawie [...] [...] czerwca 2020 r. przyjęto zawiadomienie o przestępstwie oraz przeprowadzono oględziny miejsca zdarzenia, [...] czerwca 2020 r. wydano postanowienie o wszczęciu dochodzenia, [...] czerwca 2020 r. skierowano telegram do KPP w K. z prośbą o przeprowadzenie czynności, [...] lipca 2020 r. wpłynęła z KPP w K. informacja o wykonaniu zleconych czynności wraz z dokumentacją oraz pełnomocnictwo adwokata zawiadamiającego, [...] sierpnia 2020 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Kryminalnego dokonał kontroli materiałów sprawy nakazując przyspieszenie realizacji czynności, wskazał na braki i wydał polecenie zakończenia postępowania w sierpniu 2020 r. W dniu [...] sierpnia 2020 r. z aktami sprawy zapoznał się również Komendant Powiatowy Policji w D. , stwierdzając bezczynność, braki i polecając jednocześnie Naczelnikowi Wydziału Kryminalnego objęcie postępowania nadzorem. [...] września 2020 r. zawiadamiający został poinformowany o zwolnieniu z obowiązku przechowywania zabezpieczonych przedmiotów, a prokurator przedłużył czas dochodzenia do dnia [...] października 2020 r., [...] września 2020 r. prokurator zatwierdził przeszukanie dokonane w dniu [...] czerwca 2020 r. w K. stwierdzając jednocześnie, że wniosek nie został przesłany w terminie określonym w art. 220 § 3 k.p.k. Od [...] do [...] lipca 2020 r. funkcjonariusz przebywał na urlopie, a w służbie stawił się [...] lipca 2020 r.,
- w sprawie RSD -[...] pierwsze czynności w sprawie wykonano [...] września 2020 r., [...] września 2020 r. wydano postanowienie o wszczęciu dochodzenia i zarejestrowano w KSIP. W dniu [...] października 2020 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Kryminalnego dokonał kontroli materiałów sprawy stwierdzając bezczynność i brak realizacji poleceń zawartych w karcie nadzoru,
- w sprawie [...] pierwsze czynności w sprawie wykonano [...] września 2020r., [...] września 2020 r. wydano postanowienie o wszczęciu dochodzenia i zarejestrowano w KSIP, [...] września 2020 r. przesłano telegram do KP w G. z prośbą o wykonanie czynności. W dniu [...] października 2020 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Kryminalnego dokonał kontroli materiałów sprawy stwierdzając bezczynność i brak realizacji poleceń zawartych w karcie nadzoru.
Mając powyższe na uwadze organ II instancji uznał, że skarżący w ww. sprawach dopuścił się bezczynności w okresach wskazanych przez organ I instancji. Nadmienił, że przesłuchani w charakterze świadków Naczelnik Wydziału Kryminalnego KPP w D. i jego zastępca wskazali, że skarżący jest policjantem doświadczonym, a zatem powinien wiedzieć, że postępowania mu powierzone należy zakończyć w terminie 2 miesięcy z jednoczesnym zachowaniem systematyczności wykonywanych czynności. W ocenie zastępcy, prowadzenie przez skarżącego kilkunastu nieskomplikowanych postępowań nie powinno stanowić dla niego problemu i nie powinien czuć się nadmiernie obciążony. Wyjaśnił także, że pandemia Covid-19 nie zwalniała policjantów z prowadzenia postępowań i wykonywania w nich czynności.
Organ zaznaczył, że rzecznik dyscyplinarny dokonał szczegółowej analizy pod względem ilościowym i jakościowym prowadzonych przez funkcjonariusza postępowań oraz liczby dyżurów zdarzeniowych, podejmowanych w tym czasie czynności i czasu na nie poświęconych. Kwestie te zostały omówione w zaskarżonym orzeczeniu i przychylono się do stanowiska, iż skarżący nie był nadmiernie obciążony i brak jest uzasadnienia dla przewlekłości w prowadzonych postępowaniach.
W odniesieniu do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ II instancji wyjaśnił, że skarżący służbę w Policji pełni od [...] kwietnia 2000 r., nie sposób zatem uznać, aby nie znał zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, w tym zasad, którymi winien kierować się w służbie wykonując czynności służbowe. Przy czym na szczególną uwagę zasługuje fakt, że w sprawie [...] przełożeni w sierpniu 2020 r. zwracali mu uwagę na konieczność terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań i poleceń.
Organ mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności analizę spraw prowadzonych przez obwinionego i podejmowanych czynności w trakcie tzw. dyżurów zdarzeniowych, przychylił się do decyzji rzecznika i przełożonego dyscyplinarnego, iż nie zachodziła konieczność przeprowadzenia wskazanych przez skarżącego dowodów. Podkreślił, że subiektywne odczucia skarżącego co do jego przeciążenia pracą oraz istnienia - jego zdaniem - niewłaściwej atmosfery pracy nie mogą stanowić podstawy rozstrzygania w zakresie prawidłowości wywiązywania się z obowiązków służbowych. Skarżący pismem z dnia [...] maja i [...] maja 2021 r. wnioskował o przesłuchanie asp. S. B. oraz asp. szt. K. J., jednakże skoro okoliczności na jakie miałaby być ww. policjantki przesłuchane są okolicznościami tożsamymi jakie skarżący wymienił we wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r., zatem odmowa realizacji wniosku przez rzecznika i przełożonego dyscyplinarnego była słuszna. Analogiczna sytuacja dotyczy wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2021 r., o przesłuchanie mł. asp. K. J., choć wniosek ten został złożony po terminie. Z kolei ustosunkowując się do wniosku o przesłuchanie prokuratora nadzorującego organ wskazał, że zarzucane skarżącemu czyny dotyczą niewłaściwej realizacji przez niego poleceń przełożonych i nie podlegają ocenie przez prokuratora nadzorującego, lecz przełożonego dyscyplinarnego. Wskazane we wniosku dowody nie miały zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a zmierzały tylko do przedłużenia postępowania dyscyplinarnego,
Organ nie dopatrzył się uchybień w zagwarantowaniu stronie czynnego udziału w postępowaniu. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie funkcjonariusz w dniu [...] kwietnia 2021 r. odebrał wezwanie do złożenia wyjaśnień i zapoznania z aktami postępowania, a zatem czynności te jako zaplanowane mogły zostać przeprowadzone, zaś złożenie kolejnego wniosku dowodowego przez skarżącego w dniu [...] maja 2021 r. nie wpływało w żaden sposób na możliwość ich przeprowadzenia. Dalej organ podkreślił, że po zapoznaniu się z aktami postępowania dyscyplinarnego wszystkie dokumenty dołączone do akt sprawy znane były skarżącemu, bowiem zostały one przez niego sporządzone lub mu doręczone, a nadto nie stanowiły one materiału dowodowego. Z uwagi na brak dołączenia do akt sprawy nowych dowodów, co do których mógłby wypowiadać się funkcjonariusz, odstąpienie od czynności ponownego zapoznania go z aktami postępowania dyscyplinarnego było zasadne. Powyższe świadczy zatem o tym, że nie naruszono prawo do obrony obwinionego.
W ocenie organu, nie zaistniały także podstawy do doręczenia skarżącemu sprawozdania, ani uznania, że w związku ze złożeniem wniosku z dnia [...] czerwca 2021 r. należałoby uchylić orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w D. . Wniosek ten nie zawierał danych, które uzasadniałyby wyłączenie Komendanta Powiatowego Policji w D. z toku niniejszego postępowania. Organ II instancji nie znalazł również przesłanek wskazujących na konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia wobec konieczności przeprowadzenia czynności dowodowych przez innego rzecznika dyscyplinarnego. Skarżący nie przytoczył bowiem żadnych okoliczności, które świadczyłyby o braku obiektywizmu w podejmowaniu decyzji przez Komendanta Powiatowego Policji w D. , czy rzecznika dyscyplinarnego w toku postępowania dyscyplinarnego. W ustawie o Policji wskazano ścisłe przesłanki wyłączenia rzecznika oraz przełożonego dyscyplinarnego, a zmiana przełożonego, czy rzecznika jest wyjątkiem od reguły, która stanowi, że postępowanie toczy się w jednostce macierzystej obwinionego policjanta.
Odnosząc się do kwestii rodzaju wymierzonej kary dyscyplinarnej organ uwzględniając okoliczności naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej, fakt zwracania uwagi przez przełożonych przynajmniej w jednej sprawie na konieczność przyspieszenia działań oraz to, iż jest policjantem doświadczonym uznał, że jest ona właściwa. Również zachowanie oskarżanego po popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, w tym okoliczność, iż nie przyznał się do zarzucanych czynów, uzasadnia - według organu - wymiar zastosowanej kary.
Funkcjonariusz zaskarżył wyżej opisane orzeczenie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji jak i zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postepowania według norm przepisanych. W skardze powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji dodatkowo podnosząc, że doszło do naruszenia art. 7, art.77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 135g u.p. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym nie przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego czynności dowodowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, wskazując, że zarzuty oparte na naruszeniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdują uzasadnienia, bowiem zgodnie z art. 135p ust. 1 u.p. w postępowaniu dyscyplinarnym zastosowanie znajdują – w ograniczonym zakresie w przepisie tym wskazanym przepisy Kodeksu postępowania karnego. Postępowanie dyscyplinarne nie jest natomiast sprawą administracyjną, załatwianą w drodze decyzji administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 - j.t.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t. ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonana w tak zakreślonych ramach kontrola zaskarżonego orzeczenia wykazała, że akt ten, podobnie jak poprzedzające je orzeczenie organu I instancji naruszają prawo w stopniu nakazującym ich wyeliminowanie z obiegu prawnego.
Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CIVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 – j.t.), sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., którym organ ten utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w D. , uznające skarżącego winnym zarzuconego mu deliktu dyscyplinarnego i wymierzające karę nagany.
Organy obu instancji uznały, że skarżący dopuścił się bezczynności w trzech prowadzonych dochodzeniach nie wykonując poleceń przełożonego zawartych w kartach nadzoru.
W myśl art. 132 ust. 1 u.p., policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.
Na podstawie ust. 2 przywołanego przepisu, naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.
Zgodnie natomiast z art. 132 ust. 3 u.p., naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności:
1) niedopełnienie obowiązków policjanta wynikających ze złożonego ślubowania, a także przepisów prawa;
2) odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub polecenia, z zastrzeżeniem przypadku określonego w art. 58 ust. 2;
3) zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy;
4) niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa;
5) wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego policjanta, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie, policjantowi lub innej osobie;
6) nadużycie zajmowanego stanowiska dla osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej;
7) postępowanie przełożonego w sposób przyczyniający się do rozluźnienia dyscypliny służbowej w podległej jednostce organizacyjnej lub komórce organizacyjnej Policji;
8) porzucenie służby;
9) samowolne oddalenie się z rejonu zakwaterowania lub nieusprawiedliwione opuszczenie miejsca pełnienia służby lub niestawienie się w tym miejscu;
10) stawienie się do służby w stanie nietrzeźwości albo po użyciu alkoholu lub po użyciu podobnie działającego środka, pełnienie jej w takim stanie, a także spożywanie alkoholu lub używanie podobnie działającego środka w czasie służby;
11) umyślne naruszenie dóbr osobistych innego policjanta;
12) utrata służbowej broni palnej, amunicji lub legitymacji służbowej;
13) utrata przedmiotu stanowiącego wyposażenie służbowe, którego wykorzystanie przez osoby nieuprawnione wyrządziło szkodę innej osobie lub stworzyło zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa powszechnego;
14) ujawnienie informacji pozostającej w związku z wykonywaniem czynności służbowych, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie.
W art. 132a u.p. ustawodawca wyjaśnił na czym polega zawinione popełnienie przewinienia dyscyplinarnego. Otóż mamy z nim do czynienia wówczas, gdy policjant:
1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi;
2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.
W świetle powyższych regulacji nie ulega zatem wątpliwości, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko policjantowi i jego ukaranie powinno mieć miejsce wówczas, gdy dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, a przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne wykazało, że do jego popełnienia doszło z winy umyślnej, bądź z winy nieumyślnej. Zgromadzone w sprawie dowody powinny zatem świadczyć, że policjant świadomie popełnił delikt dyscyplinarny, bądź dopuścił się go na skutek niedbalstwa lub lekkomyślności.
W realiach badanej sprawy przewinienie dyscyplinarne, którego popełnienie zarzucono skarżącemu, polegać miało na niewykonaniu poleceń zawartych w kartach nadzoru założonych do prowadzonych przez niego postępowań przygotowawczych. Należało zatem wykazać, że skarżący pomimo tego, iż posiadał możliwość wykonania poleceń, nie uczynił tego, dopuszczając się bezczynności.
Organ zgromadził w tym celu dość obszerny materiał dowodowy dotyczący obciążenia skarżącego obowiązkami służbowym i na tej podstawie uznał, że ani ilość prowadzonych przez skarżącego w okresie objętym postępowaniem dyscyplinarnym postępowań, ani stopień ich skomplikowania nie uzasadniał bezczynności w trzech dochodzeniach, wymienionych w orzeczeniu dyscyplinarnym. Również obciążenie skarżącego obowiązkami wynikającymi z wykonywania innych zadań, to jest dyżurów zdarzeniowych, obsługowych, wykonywania pomocy prawnej, interwencji i doprowadzeń, nie usprawiedliwiało, zdaniem organu, bezczynności w dochodzeniach.
Organ nie podzielił tym samym argumentacji skarżącego w przedmiocie nadmiernego obciążenia pracą, wykazując, że po pierwsze analiza wykonywanych przez skarżącego zadań służbowych nie uzasadnia tej tezy, a po wtóre, jakkolwiek stwierdzono braki kadrowe jako niezależną od przełożonych przyczynę zwiększonej ilości obowiązków funkcjonariuszy, to jednak skarżący w okresie od [...] do [...] lipca 2020 r. przebywał na urlopie, więc przemęczenie jako przyczyna bezczynności w opisanych dochodzeniach nie znajduje uzasadnienia. Nie uznał również za zasadne przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów na powyższe okoliczności.
Dokonując oceny zasadności stanowiska organów obu instancji, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zarzuty przedstawione skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym obejmowały niewykonanie poleceń służbowych, zawartych w kartach nadzoru, to jest przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 2 u.p., a powstała bezczynność była tego skutkiem. Kluczowe zatem znaczenie miało ustalenie kiedy polecenie zostało wydane i jaki był termin jego wykonania.
Lektura kart nadzoru prowadzi do wniosku, że w sprawie o sygn. RSD [...] brak jest daty wydania polecenia służbowego (okoliczność ta stanowiła, między innymi, przyczynę uchylenia pierwszej decyzji Komendanta Powiatowego w D. o ukaraniu skarżącego karą nagany z dnia [...] stycznia 2021 r.), jak również daty określającej termin wykonania udzielonych wytycznych. Karty nadzoru założone w sprawach RSD [...] i [...] zawierają co prawda datę wydania poleceń, ale nie określają terminu wykonania czynności, przy czym karta w sprawie RSD [...] zawiera prawdopodobnie błąd w dacie sugerujący, że dotyczy postępowania z 2019 r. Organy obu instancji uchybienia te uznały za nieistotne, wywodząc, że skarżący jako policjant z długoletnim stażem powinien wiedzieć, że zlecone czynności należy wykonać niezwłocznie, a dochodzenie powinno zostać ukończone w terminie dwóch miesięcy.
Dokonując oceny tej argumentacji, należałoby jednak wskazać, że skoro przełożony skarżącego zdecydował o założeniu kart nadzoru, które nie jest obligatoryjne, a skarżącemu zarzuca się niewykonanie poleceń w tych kartach widniejących, to zdaniem Sądu, w dokumentach tych winna widnieć zarówno data wydania polecenia, jak i data graniczna, do której powinno ono zostać wykonane.
Dalej wskazać należy, że w sprawie RSD [...] organ przyjął, iż okres nieuzasadnionej bezczynności trwał od [...] czerwca do [...] lipca 2020 r., a następnie po powrocie skarżącego z urlopu od dnia [...] lipca do dnia [...] października 2020 r. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w sprawie tej skarżący w dniu [...] czerwca 2020 r. wystąpił do Komendy Powiatowej w K. z wnioskiem o przeprowadzenie czynności, a materiały z tych czynności wpłynęły do KPP w D. P. w dniu [...] lipca 2020 r. Nie wskazano, czy w okresie oczekiwania na materiały z KPP w K. konieczne było wykonanie przez skarżącego działań w tej sprawie. Jeżeli nie było takiej konieczności, to objęcie tego okresu zarzutem nie było uzasadnione.
W sprawie RSD [...] polecenie służbowe został wydane w dniu [...] września 2020 r., tymczasem zarzutem objęto okres od dnia [...] września 2020 r. Skoro – jak już wcześniej wspomniano, orzeczenie zostało sformułowane w ten sposób, że skarżącemu zarzuca się niewykonanie polecenia służbowego, to zarzut winien obejmować okres od dnia wydania polecenia do dnia, w którym winno ono zostać wykonane, a zatem objęcie zarzutem okresu od dnia [...] września do dnia [...] września 2020 r. było nieuzasadnione.
Na marginesie wskazać również należy, że w aktach sprawy brak jest informacji, w jakiej dacie polecenia, o których mowa zostały skarżącemu przekazane.
Przede wszystkim jednak, dla wykazania, że działanie policjanta było zawinione, należało ustalić, czy miał on obiektywną możliwość wykonania poleceń, bowiem dopiero wówczas, gdyby okazało się, że obciążenie pracą nie było nadmierne i pozwalało wykonywać czynności procesowe w prowadzonych postępowaniach przygotowawczych na bieżąco, a pomimo tego policjant ich nie podjął i dopuścił się bezczynności, można byłoby uznać ją za zawinioną. Jak już wyżej wskazano organ podjął próbę dokonania oceny obciążenia skarżącego obowiązkami służbowymi, jednak – w ocenie Sądu, uczynił to w sposób niewystarczający.
Przede wszystkim ustalenia dotyczące ilości prowadzonych przez skarżącego postępowań nie odzwierciedlają, zdaniem Sądu, rzeczywistego stanu, bowiem sprowadzają się one do wskazania ilości wszczętych oraz zakończonych w przedziale od dnia 30 czerwca 2021 r. do dnia 5 października – to jest w okresie objętym postępowaniem dyscyplinarnym, postępowań. Brak jest natomiast informacji o faktycznej ilości prowadzonych przez policjanta w tym okresie postępowań przygotowawczych. Przy założeniu, że dochodzenie powinno zakończyć się w ciągu dwóch miesięcy od daty jego wszczęcia, a w uzasadnionych przypadkach mogło zostać przedłużone na dalszy czas oznaczony, (art. 325i § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego Dz. U. z 2021 r. poz. 534 – j.t., dalej jako "k.p.k."), nie ulega wątpliwości, że rzeczywista ilość spraw prowadzonych przez skarżącego mogła znacząco odbiegać od wskazanej przez organ liczby postępowań tylko wszczętych w tym okresie. Skarżący mógł bowiem prowadzić inne postępowania wszczęte przed dniem 30 czerwca 2020 r., które się przed tą datą nie zakończyły, co oznacza, że powinny zostać uwzględnione w ogólnej liczbie prowadzonych przez skarżącego dochodzeń w tym okresie.
Dopiero ustalona w taki sposób rzeczywista liczba postępowań prowadzonych przez skarżącego da organowi prawidłowy obraz obciążenia pracą i będzie stanowiła punkt wyjścia do dalszych ustaleń w przedmiocie jego winy. Lektura akt postępowania wskazuje bowiem na istotne rozbieżności w tym zakresie – skarżący wskazywał znacznie większą ilość prowadzonych postępowań.
Niezależnie od powyższego, dla wykazania, że skarżący w sposób zawiniony nie wykonał poleceń widniejących w kartach nadzoru należałoby ustalić jakie czynności, w jakich sprawach skarżący wykonywał w omawianym okresie w prowadzonych postępowaniach, jaka była ich ilość i czy miał obiektywną możliwość wykonania poleceń w czasie godzin pełnienia służby, a także, czy ich niewykonanie przełożyło się na niezakończenie postępowań opisanych w zaskarżonym orzeczeniu w przewidzianym w k.p.k. terminie. Dotyczy to zwłaszcza postępowań o sygn. RSD [...] i RSD [...], bowiem z akt postępowania dyscyplinarnego nie wynika, czy sprawy te zakończyły się przed upływem dwóch miesięcy od ich wszczęcia. Na marginesie Sąd zauważa, że skoro w kartach nadzoru nie wskazano daty wykonania czynności, a jednocześnie organ wywodzi, że dochodzenie powinno zostać ukończone w ciągu dwóch miesięcy, to – zdaniem Sądu, należałoby przyjąć, że ta właśnie data (dwóch miesięcy od dnia wszczęcia dochodzenia) była datą graniczną ich wykonania.
Ogólnikowe stwierdzenie, iż skarżący prowadził postępowania o niewielkim stopniu skomplikowania, niewymagające dużego nakładu pracy, bez szczegółowej analizy ilości tych czynności, czasu potrzebnego do ich wykonania z odniesieniem do czasu pracy skarżącego jest w ocenie Sądu dalece niewystarczające dla wykazania jego winy.
Jakkolwiek rację ma organ, iż przywoływany przez skarżącego stan epidemii nie zwalniał organów ścigania z wykonywania obowiązków służbowych, to jednak niewątpliwie ma on wpływ na sposób organizacji pracy, a w konsekwencji również na sposób funkcjonowania między innymi służb państwowych. Rzeczą organów prowadzących postępowanie dyscyplinarne było natomiast wpływ ten zbadać i ustalić, czy miał on przełożenie na stwierdzone uchybienia w pracy policjanta.
Skoro skarżący konsekwentnie w toku postępowania dyscyplinarnego podnosił okoliczności związane z nadmiernym obciążeniem pracą, złą atmosferą i niezapewnieniem przez przełożonych odpowiednich warunków umożliwiających wywiązanie się z obowiązków służbowych, która przekładała się na jego wydajność i tempo pracy, to należało dowody wskazywane przez skarżącego dopuścić i przeprowadzić, zwłaszcza, że przesłuchany w sprawie L. S. wprost zeznał, iż policjanci wielokrotnie zgłaszali mu, że są przeciążeni, mają za dużo postępowań. Świadek ten sam wskazał, że na takie odczucia policjantów, które ocenił jako subiektywne, składa się, w jego ocenie, wiele czynników, w tym również braki kadrowe, między innymi w pionie prewencji, powodujące konieczność wykonywania innych czynności niezwiązanych z prowadzeniem postępowań przygotowawczych.
Stąd też Sąd podzielił zarzuty odnoszące się do niewyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenia tym samym art. 135e ust. 1 u.p.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem jak słusznie zauważył pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę, nie znajdują one zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy o Policji.
Podobnie nie było, w ocenie Sądu, podstaw do wyłączenia Rzecznika Dyscyplinarnego, skarżący nie wskazał bowiem takich okoliczności, które by to uzasadniały, a jego zarzuty w tym zakresie mają charakter ogólnikowy. Subiektywne odczucie skarżącego, dotyczące braku obiektywizmu, wynikającego ze sposobu prowadzenia postępowania nie może – jak trafnie ocenił Komendant Wojewódzki Policji w S., stanowić podstawy do wyłączenia rzecznika.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut odnoszący się do niezapoznania skarżącego z Zarządzeniem nr 30, z dnia 16 grudnia 2013 r. Komendanta Głównego Policji, do którego odwołują się postawione mu zarzuty. Obowiązkiem policjanta jest bowiem znajomość przepisów prawa, a zwłaszcza takich przepisów, które bezpośrednio dotyczą wykonywanych obowiązków służbowych.
Uznając zatem, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 przywołanej ustawy, orzekł o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego w D.
Ponownie prowadząc postępowanie, organ będzie zobowiązany do uwzględnienia powyższych rozważań.