II SA/SZ 975/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-03-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdyuprawnieniatermin ważnościbezterminowe uprawnieniakodeks postępowania administracyjnegoustawa o kierujących pojazdamiczynność organukontrola sądu administracyjnegostarosta

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności Starosty polegającej na wpisaniu terminu ważności do prawa jazdy w odniesieniu do uprawnień nabytych bezterminowo.

Skarżący zakwestionował wpisanie dat ważności do prawa jazdy w odniesieniu do kategorii, które nabył bezterminowo przed 2013 rokiem. Starosta argumentował, że wpis jest zgodny z prawem, opierając się na orzeczeniu lekarskim i zautomatyzowanym systemie wydawania dokumentów. Sąd uznał jednak, że Starosta nie miał prawa modyfikować bezterminowych uprawnień i stwierdził bezskuteczność tej części czynności.

Skarżący R. B. wniósł skargę na czynność Starosty Goleniowskiego polegającą na wpisaniu w dokumencie prawa jazdy dat ważności uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżący podniósł, że nabył uprawnienia do kategorii B, C, D, BE, CE, DE bezterminowo przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami w 2013 roku, a Starosta nie miał prawa ingerować w te bezterminowe uprawnienia, wpisując daty ważności. Starosta argumentował, że wpis jest zgodny z prawem, ponieważ opiera się na orzeczeniu lekarskim określającym termin kolejnego badania oraz na przepisach dotyczących okresu ważności dokumentu prawa jazdy, a także na zautomatyzowanym systemie wydawania blankietów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że należy odróżnić uprawnienie do kierowania pojazdami od samego dokumentu prawa jazdy. Stwierdził, że uprawnienia nabyte bezterminowo przed 19 stycznia 2013 r. zachowują swój bezterminowy charakter, a Starosta nie był uprawniony do wpisywania dat ważności w odniesieniu do tych kategorii. Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w części dotyczącej wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E, DE i T, zasądzając jednocześnie od Starosty na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Starosta nie jest uprawniony do wpisywania daty ważności w dokumencie prawa jazdy w odniesieniu do uprawnień nabytych bezterminowo.

Uzasadnienie

Uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte bezterminowo przed 19 stycznia 2013 r. zachowują swój bezterminowy charakter. Dokument prawa jazdy jest jedynie potwierdzeniem posiadania uprawnień, a jego wymiana w związku z nabyciem nowych kategorii nie może ingerować w treść wcześniej posiadanych, bezterminowych uprawnień.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (22)

Główne

u.k.p. art. 13 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

u.k.p. art. 18 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

u.k.p. art. 18 § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami art. 10 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami art. 10 § 3 pkt 4 lit. a

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami art. 29 § 1, 2 i 3

u.k.p. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

u.k.p. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

u.k.p. art. 134

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

u.k.p. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

u.k.p. art. 153

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

u.k.p. art. 75 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 2 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte bezterminowo przed 19 stycznia 2013 r. zachowują swój bezterminowy charakter. Dokument prawa jazdy jest jedynie potwierdzeniem posiadania uprawnień, a jego wymiana w związku z nabyciem nowych kategorii nie może ingerować w treść wcześniej posiadanych, bezterminowych uprawnień. Starosta nie był uprawniony do wpisywania dat ważności w odniesieniu do uprawnień nabytych bezterminowo, nawet w oparciu o orzeczenie lekarskie, jeśli nie istniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy.

Odrzucone argumenty

Argument Starosty, że wpis daty ważności jest zgodny z prawem, opierając się na orzeczeniu lekarskim i zautomatyzowanym systemie wydawania dokumentów.

Godne uwagi sformułowania

należy odróżnić uprawnienia do kierowania pojazdami, które stanowią publiczne prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem od samego dokumentu prawa jazdy, który w świetle art. 4 ust. 1 u.k.p. stanowi wyłącznie dokument potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami. posiadanie przez skarżącego tych uprawnień oznacza tym samym - na gruncie art. 6 ust. 1 u.k.p. - równoczesne posiadanie przez niego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, C1, D1, C1E, D1E i T. przepis ten określa termin ważności dokumentu prawa jazdy, a nie ważności uprawnień określonych kategorii. nie budzi wątpliwości, że uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte pod rządami ustawy poprzedzającej obecnie obowiązującą ustawę o kierujących pojazdami mają charakter bezterminowy.

Skład orzekający

Joanna Świerzko-Bukowska

sprawozdawca

Marzena Iwankiewicz

członek

Renata Bukowiecka-Kleczaj

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte bezterminowo przed 2013 r. zachowują swój charakter, a organy administracji nie mogą ich modyfikować przy wydawaniu nowego dokumentu prawa jazdy."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy kierowca nabył uprawnienia bezterminowo przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami z 2013 r. i ubiega się o nowy dokument prawa jazdy (np. z powodu dodania nowych kategorii).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego dokumentu, jakim jest prawo jazdy, i wyjaśnia ważną kwestię dotyczącą ważności uprawnień nabytych w przeszłości, co może być interesujące dla wielu kierowców.

Czy Twoje prawo jazdy straciło ważność? Sąd wyjaśnia, co z uprawnieniami nabytymi lata temu!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 975/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 16 par. 1, art. 76 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 231
par. 10 ust. 2, ust. 3 pkt 4 lit. a, par. 29 ust. 1, 2 i 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia  do kierowania pojazdami
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 1, ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 134, art. 146 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2006 nr 403 poz 18  art. 7 ust. 2
Dyrektywa 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grzegórzek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. B. na czynność Starosty Goleniowskiego z dnia 22 października 2024 r. w przedmiocie wpisania w dokumencie prawa jazdy terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w części dotyczącej wpisania w dokumencie prawa jazdy z dnia 22 października 2024 r. nr [...] wydanym przez Starostę Goleniowskiego, terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E, DE, T, II. zasądza od Starosty Goleniowskiego na rzecz skarżącego R. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
R. B. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") wnioskiem z dnia 15 lipca 2024 r. wystąpił do Starosty G. (dalej: "organ", "Starosta") o wydanie prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami według kategorii A.
Do wniosku wnioskodawca załączył m.in. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 9 lipca 2024 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonymi w kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, BE, T, w którym termin następnego badania określono na dzień 9 lipca 2039 r.
W dacie złożenia wniosku skarżący posiadał nabyte wcześniej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, D, BE, CE, DE wydane bezterminowo.
W dniu 22 października 2024 r. organ wydał decyzję, wypełniając część H formularza wniosku, i orzekając w ten sposób o uprawieniu skarżącego do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE oraz T. Jednocześnie na dokumencie prawa jazdy określił datę ważności uprawnień kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE, T na 9 lipca 2039 r., zaś kategorii C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE na 22 października 2029 r. Skarżący odebrał ww. dokument prawa jazdy nr [...] w dniu 29 października 2024 r.
Pismem z dnia 18 listopada 2024 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na czynność Starosty w przedmiocie wpisania dat ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy nr [...] wydanym w dniu 22 października 2024 r., wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności w zakresie wpisu w dokumencie prawa jazdy terminu ważności uprawnień kategorii AM, B1, B, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E, DE i T oraz zasądzenie od Starosty zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nabył bezterminowo uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii: B (uzyskane w dniu 16 kwietnia 1996 r.), C (uzyskane w dniu 15 października 2004 r.), D (uzyskane w dniu 13 listopada 2009 r.), BE (uzyskane w dniu 26 lutego 2008 r.), CE (uzyskane w dniu 26 lutego 2008 r.) oraz DE (uzyskane w dniu 13 listopada 2009 r.) - na mocy decyzji wydanej na podstawie nieobowiązujących już przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Decyzje te są ostateczne i zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana tych decyzji może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami, która weszła w życie dnia 19 stycznia 2013 r., jak również i przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami nie deregowały uprawnień nabytych pod rządami poprzedniej ustawy. Decyzje przyznające skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, D, BE, CE, DE - bezterminowo obowiązują w dotychczas niezmienionym kształcie, a zaskarżona czynność jest z nią niewątpliwie sprzeczna. W szczególności o zmianie dotychczasowych decyzji nie stanowiła decyzja załatwiająca wniosek skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii A, a co za tym idzie skarżący pozostaje uprawniony do wystąpienia z żądaniem usunięcia wpisu terminu ważności uprawnień nabytych bezterminowo.
W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o oddalenie skargi, zaś w przypadku jej uwzględnienia - odstąpienie od zasądzenia od organu kosztów postępowania.
Starosta wskazał, że w dniu 22 października 2024 r. przyjął wniosek skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii A. Do wniosku skarżący załączył orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 9 lipca 2024 r. wydane przez uprawnionego lekarza, który stwierdził brak przeciwskazań zdrowotnych u skarżącego do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE, T. Lekarz określił w orzeczeniu termin kolejnego badania wskazując datę "09.07.2039". Skarżący nie odwoływał się od wskazanego orzeczenia lekarskiego.
Według Starosty treść wydanego skarżącemu dokumentu prawa jazdy jest zgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Organ nie mógł zignorować treści przedłożonego przez skarżącego orzeczenia lekarskiego określającego termin następnego badania na dzień 9 lipca 2039 r. Z jakiś względów uprawniony lekarz ocenił, że w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE, T, po upływie oznaczonego czasu konieczne jest ponowne badanie. Nie było rzeczą Starosty weryfikowanie prawidłowości orzeczenia lekarskiego. Takiej weryfikacji mógł dokonać skarżący w trybie wniosku o ponowne przeprowadzenie badania. Z kolei w zakresie pozostałych kategorii, wydany dokument uwzględnia obowiązujący stan prawny. W świetle art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, prawo jazdy kategorii C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D lub DE wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2. Na gruncie niniejszej sprawy zamówienie dokumentu zostało złożone w dniu 22 października 2024 r. System teleinformatyczny służący zamawianiu blankietów praw jazdy w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych automatycznie określa daty ważności wskazanych kategorii, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Nie jest tak, że po upływie wskazanych w nowo wydanym blankiecie prawa jazdy dat ważności uprawnień, skarżący będzie musiał przechodzić całą procedurę uzyskiwania poszczególnych uprawnień.
W ocenie organu nie doszło do naruszenia prawa. Organ ma bowiem obowiązek respektować orzeczenie uprawnionego lekarza oraz przepisy określające terminy wydawania praw jazdy poszczególnych kategorii.
Jednocześnie według Starosty sprawa jest niestandardowa ze względu na fakt, że wnioskodawca przedłożył organowi orzeczenie uprawnionego lekarza, w którego treści oznaczony został termin następnego badania a sam proces zamawiania dokumentu prawa jazdy w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych jest częściowo zautomatyzowany, uwzględniający obowiązujący stan prawny, bez rozróżnienia instytucji prawa jazdy jako określonego uprawnienia, a innym razem jako określonego dokumentu. Z tego względu gdyby Sąd doszedł do przekonania, że w stanie faktycznym sprawy organ naruszył jednak prawo, Starosta wniósł o przyjęcie, że miał miejsce uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 206 p.p.s.a. i odstąpienie od zasądzenia od organu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię lub odmowę wydania opinii albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że uwzględnienie skargi na czynność lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd, że ich podjęcie nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona na czynność Starosty z zakresu administracji publicznej polegającą na umieszczeniu w dokumencie prawa jazdy, wydanym skarżącemu na jego wniosek, w związku z nabyciem kolejnych uprawnień, wpisu określającego termin ważności nadanych już uprzednio uprawnień określonych kategorii. W ocenie Sądu czynność organu polegająca na wprowadzeniu ograniczenia czasowego w posługiwaniu się uprawnieniami określonych kategorii w prawie jazdy, wypełnia cechy czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego – art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ma ona bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. 2024 poz. 1210 ze zm., dalej: "u.k.p."), skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem.
Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest czy Starosta był uprawniony do wpisania w rubryce 11 wydanego dokumentu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E, DE, T.
Stosownie do treści art. 18 ust. 1 u.k.p. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Zatem przyznanie skarżącemu kolejnych uprawnień wiązało się z koniecznością wymiany dokumentu prawa jazdy i potwierdzenia w tym dokumencie posiadania zarówno nowo nabytych, jak i wcześniej przyznanych uprawnień do kierowania pojazdami.
W okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajdował art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., który stanowi, że na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej nowy dokument, pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.
Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem, organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy, zawierający uaktualnione dane objęte zmianą. Z treści przytoczonego przepisu wynika zatem, że dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., wydawany w związku ze zmianą stanu faktycznego powinien, poza danymi, które uległy zmianie, powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą więc ingerować w treść poprzednio widniejących w dokumencie zapisów, w szczególności modyfikować posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że pojęcie "prawo jazdy" występuje w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. Oznacza ono uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju oraz używane jest na określenie samego dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez jego posiadacza uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1686/15). Dlatego wymaga wyraźnego zaznaczenia konieczność odróżnienia uprawnień do kierowania pojazdami, które stanowią publiczne prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem od samego dokumentu prawa jazdy, który w świetle art. 4 ust. 1 u.k.p. stanowi wyłącznie dokument potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami. Prawo jazdy w znaczeniu dokumentu jest więc urzędowym dowodem posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami (art. 76 § 1 k.p.a.). Jego treść powinna być jasna i zrozumiała zarówno dla posiadacza prawa jazdy, jak i osoby kontrolującej, czy kierujący pojazdem posiada uprawnienie do prowadzenia tego właśnie pojazdu. W szczególności wymienione osoby nie mogą mieć wątpliwości, czy uprawnienia stwierdzone decyzją właściwego organu są ważne, czy też wygasły, np. wskutek upływu czasu (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r., sygn. I OSK 1686/15).
Z akt administracyjnych sprawy, w szczególności z kserokopii dotychczasowego dokumentu prawa jazdy wydanego w dniu 13 listopada 2009 r. wynika bezspornie, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, D, BE, CE i DE bezterminowo (w pozycji 11 "data ważności uprawnienia" w odniesieniu do tych wszystkich kategorii widnieje symbol "-"). Zauważyć przy tym należy, że posiadanie przez skarżącego tych uprawnień oznacza tym samym - na gruncie art. 6 ust. 1 u.k.p. - równoczesne posiadanie przez niego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, C1, D1, C1E, D1E i T. Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm., dalej: "rozporządzenie") w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy (ustawy o kierujących pojazdami, tj. w dniu 19 stycznia 2013 r. - przyp. tut. Sądu) uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo (ust. 1). W przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a rozporządzenia, nie może być dłuższa niż 15 lat (ust. 2). Zauważyć trzeba, że w § 29 rozporządzenia dodany został ust. 3 (na mocy § 1 pkt 10 rozporządzenia z dnia 15 kwietnia 2022 r., Dz. U. z 2022 r., poz. 874 zmieniającego rozporządzenie z dniem 7 maja 2022 r.), który w sprawie nie miał jednak zastosowania.
Wskazać również należy na art. 13 ust. 1 u.k.p., według którego prawo jazdy kategorii:
1) AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T wydaje się na okres 15 lat, z tym że: a) okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a, b) prawo jazdy kategorii B uzyskane po raz pierwszy wydaje się na okres, o którym mowa w art. 91 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 92 ust. 1;
2) C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15.
Podkreślić należy, że przepis ten określa termin ważności dokumentu prawa jazdy, a nie ważności uprawnień określonych kategorii.
W świetle powyższego Starosta nieprawidłowo wpisał datę ważności uprawnień w odniesieniu do kategorii AM, B1, B, BE i T – 9 lipca 2039 r. jako datę kolejnego badania wynikającą z orzeczenia lekarskiego, zaś w odniesieniu do kategorii C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E i DE – 22 października 2029 r., tj. na okres 5 lat.
Jak bowiem wskazano powyżej skarżący uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, C, D, BE, CE i DE (w zakresie których mieszczą się również kategorie AM, B1, C1, D1, C1E, D1E i T) nabył przed 19 stycznia 2013 r. bez ograniczenia terminu ważności. W konsekwencji Starosta nie był uprawniony do modyfikowania terminu ważności uprawnienia w zakresie tych kategorii.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Wykładni takiej nie stoją na przeszkodzie również ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii. Nie dotyczy to bowiem uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r.
Sąd nie podzielił tym samym stanowiska organu, że przedłożenie orzeczenia lekarskiego, w którym określono zdolność skarżącego do kierowania pojazdami wymienionych kategorii, uprawniało go do wskazania daty ważności uprawnienia, które nabył on bezterminowo. Podstawę do weryfikacji uprawnień kierowcy w kontekście jego stanu zdrowia stanowi art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., który przewiduje, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Skoro organ nie wykazał, aby w badanej sprawie takie przesłanki co do skarżącego istniały, to nie było podstaw po pierwsze aby skarżącego skierować na takie badania, a po wtóre, aby lekarz wypowiadał się co do stanu zdrowia skarżącego w zakresie posiadanych już przez niego uprawnień.
W ocenie Sądu, dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami nabytych bezterminowo organ naruszył art. 18 ust. 2 u.k.p. oraz § 29 ust. 1 rozporządzenia. Wobec tego Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta będzie zobligowany, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., do uwzględnienia przedstawionego wyżej stanowiska Sądu. Organ winien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego i wydać mu nowy dokument prawa jazdy mając na uwadze wskazanie, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów nie budzi wątpliwości, że uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte pod rządami ustawy poprzedzającej obecnie obowiązującą ustawę o kierujących pojazdami mają charakter bezterminowy.
O kosztach postępowania (punkt drugi sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu kwotę 697 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania sądowego, w tym 200 zł – wpisu sądowego, 480 zł – wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł – opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Sąd nie przychylił się do wniosku organu o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, bowiem w ocenie Sądu, wbrew stanowisku Starosty, nie była to "sprawa niestandardowa", zaś brzmienie przepisów u.k.p. i rozporządzenia jest jasne i nie budzi żadnych wątpliwości.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI