II SA/Sz 974/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-01-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd terytorialnygospodarka nieruchomościamiaportspółka komunalnaprawo pierwszeństwawykaz nieruchomościzarządzenie burmistrzarozstrzygnięcie nadzorczekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając za istotne naruszenie prawa brak wskazania w wykazie nieruchomości terminu do złożenia wniosku przez osoby uprawnione do pierwszeństwa nabycia.

Gmina wniosła skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność zarządzenia Burmistrza o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki komunalnej poprzez wniesienie aportem nieruchomości. Wojewoda uznał, że zarządzenie jest nieważne z powodu braku wskazania w wykazie nieruchomości terminu dla osób uprawnionych do pierwszeństwa nabycia. Gmina argumentowała, że wniesienie aportu do spółki, w której posiada 100% udziałów, nie jest zbyciem w rozumieniu ustawy i nie wymaga takiego terminu. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody, że wniesienie aportu jest zbyciem nieruchomości, a brak terminu w wykazie stanowi istotne naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność zarządzenia Burmistrza o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki komunalnej E. Sp. z o.o. poprzez wniesienie aportem nieruchomości gminnych. Wojewoda uznał zarządzenie za nieważne, wskazując na istotne naruszenie ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), polegające na braku wskazania w wykazie nieruchomości terminu do złożenia wniosku przez osoby uprawnione do pierwszeństwa nabycia (art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n.). Gmina podniosła w skardze, że wniesienie nieruchomości jako wkładu niepieniężnego do spółki, w której posiada 100% udziałów, nie jest zbyciem w rozumieniu przepisów u.g.n., a ponadto powołała się na wyrok NSA, który miał potwierdzać takie stanowisko. Gmina argumentowała również, że art. 35 ust. 2 u.g.n. stanowi, iż informacje w wykazie określa się "odpowiednio", co oznacza, że nie zawsze muszą być zawarte wszystkie punkty, a w tym przypadku nie było osób uprawnionych do pierwszeństwa. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, wyjaśniając, że art. 34 ust. 8 u.g.n. nie ma zastosowania w relacji gmina-spółka komunalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Gminy. Sąd uznał, że wniesienie aportu do spółki kapitałowej jest czynnością prawną powodującą przeniesienie własności nieruchomości, a zatem podlega przepisom o zbywaniu nieruchomości. Brak wskazania terminu do złożenia wniosku przez osoby uprawnione do pierwszeństwa nabycia w wykazie nieruchomości stanowi istotne naruszenie prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności zarządzenia. Sąd podkreślił, że celem wykazu jest zapewnienie jawności obrotu nieruchomościami i umożliwienie realizacji ustawowego prawa pierwszeństwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wniesienie aportu do spółki kapitałowej jest czynnością prawną powodującą przeniesienie własności nieruchomości, a zatem podlega przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczącym zbywania nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na definicję zbywania nieruchomości zawartą w art. 4 ust. 3b u.g.n., która obejmuje czynności prawne powodujące przeniesienie własności, co dotyczy również wniesienia aportu do spółki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.g.n. art. 35 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 35 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 34 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § 3

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 30 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

u.g.n. art. 13 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 35 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

pkt 12 - zawiera termin do złożenia wniosku przez osoby uprawnione do pierwszeństwa nabycia.

u.g.n. art. 34 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

pkt 1 i 2 - określają warunki przyznania pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości.

u.g.n. art. 34 § 8

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 4 § 3b

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

definiuje pojęcie zbywania i nabywania nieruchomości.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wskazania w wykazie nieruchomości terminu do złożenia wniosku przez osoby uprawnione do pierwszeństwa nabycia stanowi istotne naruszenie prawa. Wniesienie aportu do spółki kapitałowej jest zbyciem nieruchomości w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 34 ust. 8 u.g.n. nie ma zastosowania do zbycia nieruchomości na rzecz spółki komunalnej.

Odrzucone argumenty

Wniesienie aportu do spółki komunalnej, w której gmina posiada 100% udziałów, nie jest zbyciem nieruchomości w rozumieniu u.g.n. Nie ma obowiązku zamieszczania w wykazie terminu dla osób uprawnionych do pierwszeństwa nabycia, jeśli takich osób nie ma lub nie są zainteresowane. Informacje w wykazie określa się "odpowiednio", co pozwala na pominięcie niektórych elementów. Zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez stwierdzenie nieważności zarządzenia w całości, a nie jedynie w części dotyczącej załącznika.

Godne uwagi sformułowania

"Wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia" nie spełnia wymogu z art. 35 ust. 2 pkt 12 u.g.n., ponieważ nie zawiera terminu do złożenia wniosku przez osoby, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 tej ustawy. Wniesienie do spółki (tu: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) aportu w postaci nieruchomości powoduje przeniesienie własności tej nieruchomości z dotychczasowego właściciela - gminy na inny podmiot jakim jest kapitałowa spółka prawa handlowego. Istotne naruszenie prawa to takie uchybienie, które prowadzi do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zwłaszcza gdy podjęty akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

przewodniczący

Marzena Iwankiewicz

sprawozdawca

Krzysztof Szydłowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbywania nieruchomości przez jednostki samorządu terytorialnego, w szczególności wnoszenia ich jako aportu do spółek komunalnych, oraz wymogów formalnych związanych z wykazem nieruchomości i prawem pierwszeństwa nabycia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniesienia aportu do spółki komunalnej. Interpretacja art. 34 ust. 8 u.g.n. jest kluczowa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu gospodarki komunalnej – obrotu nieruchomościami i jego zgodności z prawem. Pokazuje, jak drobne uchybienia formalne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, nawet w sprawach o dużej wartości.

Gmina straciła miliony przez błąd w formalnościach? Sąd wyjaśnia, jak aport nieruchomości musi być zgodny z prawem.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 974/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-01-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Gospodarka mieniem
Sygn. powiązane
I OSK 879/23 - Wyrok NSA z 2023-10-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 559
art. 91 ust. 1, ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 35 ust.1 i  ust.  2 pkt 12, art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 4 ust. 3b, art. 34 ust. 8
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego spółki komunalnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz M. zarządzeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559; dalej jako "u.s.g.") oraz art. 13 ust. 1, art. 35 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz.1899 - dalej jako "u.g.n.") oraz w wykonaniu uchwały nr [...] Rady Miejskiej M. z dnia [...] kwietnia 2022 r. w sprawie wyrażenia zgody na zbycie własności nieruchomości i innego majątku Gminy M. w trybie wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki komunalnej E. Sp. z o. o. w M. , dokonał podwyższenia kapitału zakładowego spółki komunalnej działającej pod firmą E. Sp. z o.o. w M. o kwotę 8.710.900 zł poprzez wniesienie wkładu niepieniężnego (aportu) o łącznej wartości 8.710.974 zł, na co składa się mienie wymienione do zbycia, wskazane w § 2 zarządzenia (vide: § 1 ust. 1 zarządzenia).
W § 1 ust. 2 Burmistrz M. zarządził, że za powyższy aport Gmina M. obejmie 87.109 (osiemdziesiąt siedem tysięcy sto dziewięć) udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki E. Spółka z o.o. w M. o wartości nominalnej 100 (sto) złotych każdy udział, czyli udziały o łącznej wartości nominalnej 8.710.900 zł, natomiast nadwyżka wartości wniesionego wkładu niepieniężnego w wysokości 74,00 zł (agio) zostanie przeznaczona na kapitał zapasowy Spółki.
W § 2 ust. 1 zarządzenia Burmistrz M. postanowił przeznaczyć do zbycia, w drodze bezprzetargowej jako wkład niepieniężny (aport) nieruchomości gruntowe, działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], [...], [...], [...] i [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położone w l., o łącznej wartości: 8.710.974 zł, wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do niniejszego zarządzenia.
W § 3 ust. 1 i ust. 2 zarządzenia postanowiono, że wykaz, o którym mowa w § 2 ust. 1, należy wywiesić na okres 21 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego w M. oraz zamieścić na stronie internetowej Urzędu Miejskiego. Informację o wywieszeniu wykazu podać do publicznej wiadomości poprzez ogłoszenie w prasie lokalnej oraz w Biuletynie Informacji Publicznej, a także na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w M. .
Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] września 2022 r. nr [...] na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym stwierdził nieważność zarządzenia nr [...] Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że na terenie Gminy M. obowiązują zasady nabywania, zbywania, zamiany i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub najmu na czas oznaczony dłuższy niż trzy lata lub na czas nieoznaczony, przyjęte uchwałą Rady Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2009 r. Zgodnie z § 4 tej uchwały, wójt przeznacza nieruchomości i lokale do zbycia w drodze zarządzenia (ust. 1), zarządzenie Wójta podlega realizacji po uzyskaniu zgody Rady Gminy (ust. 4). W dniu [...] kwietnia 2022 r. Rada Miejska M. podjęła uchwałę nr [...], w której wyraziła zgodę na wniesienie (zbycie) do spółki E. Sp. z o.o. w M. , jako wkładu niepieniężnego (aportu) na pokrycie udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym, nieruchomości wymienionych w § 1 ust. 1 tej uchwały. W celu wykonania ww. uchwały Burmistrz M. wydał zarządzenie nr [...].
W myśl art. 13 ust. 1 u.g.n., z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. W szczególności nieruchomości mogą być przedmiotem sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się, oddania w użytkowanie wieczyste, w najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania w trwały zarząd, a także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako wkłady niepieniężne (aporty) do spółek, przekazywane jako wyposażenie tworzonych przedsiębiorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji.
Przedmiotowym aktem Burmistrz M. postanowił o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki komunalnej działającej pod firmą E. Sp. z o.o. w M. i w załączniku nr 1 do zarządzenia zawarł "Wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia", które mocą ww. aktu mają zostać wniesione jako wkład niepieniężny do spółki.
W art. 35 ust. 1 u.g.n., określono sposoby upublicznienia informacji o wykazach nieruchomości - powinny one zostać wywieszone na 21 dni w miejscu stanowiącym siedzibę określonego urzędu, a nadto opublikowane w jego Biuletynie Informacji Publicznej. Takim zapisem ustawodawca jednoznacznie przesądził o bezwzględnym wymogu publikowania wykazu w celu umożliwienia wszystkim zainteresowanym ubiegania się o nabycie praw do nieruchomości umieszczonych w wykazie. Wykaz ma też na celu umożliwienie składania (na podstawie przepisów ustawy lub innych) roszczeń dotyczących nieruchomości umieszczonych w wykazie, zanim zostaną one zbyte, a także umożliwienie osobom uprawnionym skorzystania z prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości.
Zdaniem organu nadzoru, w niniejszej sprawie, należy mieć na względzie treść art. 35 ust. 2 u.g.n., przywołanego również w podstawie prawnej kwestionowanego zarządzenia, który stanowi co określa się w wykazie nieruchomości przeznaczonych do zbycia lub oddania w użytkowanie, najem, dzierżawę lub użyczenie. Niewątpliwie, w każdym wykazie muszą pojawić się informacje wymienione w art. 35 ust. 2 pkt 1-4 ww. ustawy, tj. oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej, powierzchnia nieruchomości, opis nieruchomości, informacja o przeznaczeniu nieruchomości i sposobie jej zagospodarowania. Niezbędne jest także wskazanie, czy dana nieruchomość przeznaczona jest do sprzedaży, oddania w użytkowanie wieczyste, czy ma być zbywana w inny sposób lub czy jest przeznaczona do wydzierżawienia lub wynajęcia, oddania w użytkowanie lub użyczenia. Oprócz ww. elementów w wykazie należy podać termin do złożenia wniosku przez osoby, którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n.
Według Wojewody, analiza zarządzenia oraz jego załącznika nr 1 dowodzi, że "Wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia" nie spełnia wymogu z art. 35 ust. 2 pkt 12 u.g.n., ponieważ nie zawiera terminu do złożenia wniosku przez osoby, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu, z zastrzeżeniem art. 216a, przysługuje osobie, która spełnia jeden z warunków z pkt 1 lub 2. Przyznanie określonemu podmiotowi pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości generuje po stronie zbywającego konieczność zawiadomienia osób uprawnionych o przysługującym im prawie do nabycia przedmiotowego mienia oraz o sposobie skorzystania z tego pierwszeństwa.
Zdaniem organu nadzoru, nieumieszczenie w wykazie terminu do złożenia wniosku przez osoby, którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, stanowi istotne naruszenie prawa. Norma wynikająca z art. 35 ust. u.g.n., ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie zależy w żadnej mierze od tego, czy istnieją podmioty legitymujące się prawem pierwszeństwa nabycia, ani od tego, czy są one tym nabyciem zainteresowane czy nie. Organ wykonawczy Gminy M. nie może zatem podejść do kwestii istnienia podmiotu uprawnionego do pierwszeństwa w nabyciu przeznaczonych przez Gminę do zbycia nieruchomości uznaniowo i wykluczyć ponad wszelką wątpliwość, że takich osób nie ma.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, stwierdzenie nieważności zarządzenia jest konieczne i w pełni uzasadnione.
Na rozstrzygnięcie nadzorcze Gmina M. , reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
- art. 35 ust 1 i 2 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia nie spełnia wymogu art. 35 ust. 2 pkt 12 u.g.n., ponieważ nie zawiera terminu do złożenia wniosku przez osoby, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy,
- przepisów postępowania poprzez stwierdzenie nieważności zarządzenia w całości, a nie jedynie w części dotyczącej załącznika.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem nadzorczym i jako właściciel nieruchomości ma prawo swobodnie nimi dysponować w granicach prawa. Nadto, że wydając zarządzenie Burmistrz M. kierował się stanowiskiem prawnym wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1333/08, w którym NSA stwierdził, że wniesienie przez gminę nieruchomości aportem do spółki będącej jednoosobową spółką gminną nie jest zbyciem w rozumieniu art. 34 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 3b u.g.n.
Skarżąca podkreśliła, że zasób nieruchomościowy Gminy nie uległ uszczupleniu, a własność gminna została tylko przeniesiona na inny podmiot prawny, którego struktura właścicielska w istocie nie uległa zmianie. W tej sytuacji wniesienie przez Gminę nieruchomości aportem do spółki będącej jednoosobową spółką gminną nie jest zbyciem w rozumieniu art. 34 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 3b u.g.n. E. Sp. z o.o. w M. jest spółką komunalną, w której Gmina M. posiada 100 % udziałów, a więc stan faktyczny opisany w ww. wyroku jest podobny. Biorąc pod uwagę stanowisko NSA, zdaniem skarżącej, można uznać, że Burmistrz M. nie tylko nie musiał zamieszczać w wykazie zapisu z art. 34 ust 2 pkt 2, ale i sporządzać wykazu. Zgodnie zaś z art. 34 ust 8 u.g.n., przepisów ust. 1 i 7 nie stosuje się, jeżeli zbycie następuje między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego albo między tymi jednostkami dla realizacji celów publicznych. Według skarżącej, jeżeli doszło do zbycia nieruchomości na rzecz spółki komunalnej, w której Gmina M. posiada 100% udziału, to nie ma konieczności zamieszczania w wykazie zapisów wynikających z art. 34 ust 2 pkt 12 u.g.n. Ponadto, zgodnie z art. 35 ust. 2, wskazane w wykazie informacje "określa się odpowiednio", co oznacza, że nie w każdej sytuacji zbycia nieruchomości wykaz określa wszystkie 12 punktów z art. 35 ust. 2 u.g.n. W niniejszej sprawie zbycie nastąpiło na rzecz "własnej" Spółki, a nadto brak jest osób, którym przysługuje pierwszeństwo nabycia na podstawie art. 34 ust 2 pkt 12 u.g.n. (co wynika głównie z treści ksiąg wieczysty nieruchomości). Tak więc nie zachodzi konieczność podawania w wykazie terminu do złożenia przez nich wniosków.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu nadzorczym. Wojewoda wyjaśnił, że wyłącznie do organu nadzoru należy ocena wagi stwierdzonych naruszeń i decyzja, czy i w jakim zakresie należy uznać je za istotne. Stwierdzenie nieważności jedynie załącznika nie zmieniłoby istoty naruszenia przepisów i oznaczałoby zaaprobowanie przeniesienia własności nieruchomości. Organ nadzoru wskazał także, że skarżąca dokonała błędnej interpretacji art. 34 ust. 8 u.g.n., który dotyczy sytuacji gdy zbycie następuje między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego albo pomiędzy różnymi jednostkami samorządu terytorialnego dla realizacji celów publicznych, nie zaś między jednostką samorządu terytorialnego a jednostką organizacyjną gminy. W niniejszym stanie faktycznym doszło do zbycia nieruchomości pomiędzy jednostką samorządu terytorialnego a gminną jednostką organizacyjną. Wyłączenie prawa pierwszeństwa nabycia nieruchomości nie znajduje więc w niniejszej sprawie zastosowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiada prawu.
Kwestionowanym rozstrzygnięciem Wojewoda stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza [...], w którym organ wykonawczy Gminy M. dokonał podwyższenia kapitału zakładowego gminnej spółki komunalnej działającej pod firmą E. Spółka z o. o. w M. poprzez wniesienie wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci nieruchomości gruntowych, stanowiących własność Gminy M. , wymienionych w wykazie nieruchomości przeznaczonych do zbycia, stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia.
Organ nadzoru, w wyniku kontroli zaskarżonego aktu, stwierdził istotne naruszenie prawa, z uwagi na to, że wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia, będący integralną częścią zarządzenia, nie spełnia wymogu z art. 35 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz.1899 - "u.g.n."), ponieważ nie zawiera terminu do złożenia wniosku przez osoby, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 tej ustawy.
Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało podjęte na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559, - "u.s.g."), zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Przy czym, stosownie do art. 91 ust. 4 u.s.g, w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
Wyjaśnić tu należy, że ustawodawca nie zdefiniował w powoływanej ustawie pojęć "istotnego" i "nieistotnego" naruszenia prawa, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Tak więc za "istotne" naruszenie prawa uznaje się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał i zarządzeń (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że istotne naruszenie prawa, to takiego rodzaju naruszenia prawa jak: wydanie zarządzenia przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia zarządzenia określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą wydania zarządzenia, czy też naruszenie procedury jego wydania (por. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 117/11 oraz z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt 412/11 - CBOSA, wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2022 r., syn. akt III SA/Wr 890/21; Lex).
Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zwłaszcza gdy podjęty akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.
W ocenie Sądu, rację ma Wojewoda, iż przy wydawaniu zarządzenia z dnia [...] sierpnia 2022 r. doszło do naruszenia procedury w zakresie umieszczania nieruchomości w wykazie, na skutek niedochowania wymogu wyznaczenia w ogłoszonym w sprawie wykazie terminu do jakiego mogą być składane wnioski przez osoby którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości na podstawie przepisów u.g.n.
Stosownie do art. 34 ust. 1 u.g.n., w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu, z zastrzeżeniem art. 216a, przysługuje osobie, która spełnia jeden z następujących warunków:
1) przysługuje jej roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepisów, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie, o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu;
2) jest poprzednim właścicielem zbywanej nieruchomości pozbawionym prawa własności tej nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r. albo jego spadkobiercą, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie, o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu;
W myśl art. 35 ust. 1 i ust. 2 pkt 12 u.g.n. (stanowiącego materialnoprawną podstawę zaskarżonego zarządzenia), właściwy organ sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia lub oddania w użytkowanie, najem, dzierżawę lub użyczenie. Wykaz ten wywiesza się na okres 21 dni w siedzibie właściwego urzędu, a także zamieszcza się na stronach internetowych właściwego urzędu. Informację o zamieszczeniu wykazu właściwy organ podaje do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej o zasięgu obejmującym co najmniej powiat, na terenie którego położona jest nieruchomość.
W wykazie, o którym mowa w ust. 1 i 1a, określa się odpowiednio termin do złożenia wniosku przez osoby, którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2.
Podkreślenia tu wymaga, że celem umieszczenia nieruchomości w wykazie nieruchomości przeznaczonych do zbycia jest zachowanie jawności dysponowania i obrotu nimi, a także umożliwienie wszystkim zainteresowanym i uprawnionym realizację przysługującego im ustawowego prawa pierwszeństwa do ubiegania się o nabycie tych nieruchomości.
Dlatego też, z punktu widzenia zasad obrotu nieruchomościami gminnymi i zasady działania w granicach prawach, wobec treści art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., istotne jest zachowanie omawianych reguł z zakresu gospodarowania gminnym zasobem nieruchomości.
Z tego też względu, organ nadzoru słusznie przyjął, iż stwierdzone uchybienie ma charakter istotnego naruszenia prawa, ponieważ prowadzi do zbycia nieruchomości gminnych na podstawie zarządzenia organu gminy, z pominięciem gwarancji pierwszeństwa nabycia nieruchomości na podstawie powyżej przytoczonych norm, które wprost odnoszą się do przypadku zbywania nieruchomości, a zatem - w ocenie Sądu - mają również zastosowanie w sytuacji ogłaszania wykazu nieruchomości dotyczącego zamiaru wniesienia nieruchomości gminnych jako aportu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Sąd podziela bowiem stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 7 października 2008r. I OSK 856/08 (CBOIS), że wniesienie do spółki (tu: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) aportu w postaci nieruchomości powoduje przeniesienie własności tej nieruchomości z dotychczasowego właściciela - gminy na inny podmiot jakim jest kapitałowa spółka prawa handlowego.
Jak wskazał Sąd, według art. 4 ust. 3b u.g.n., ilekroć w ustawie jest mowa o zbywaniu albo nabywaniu nieruchomości - należy przez to rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Nie ulega zatem wątpliwości, że wniesienie wkładu do spółki kapitałowej stanowi czynność prawną, w wyniku której ulega przeniesieniu własność przedmiotu wkładu, a więc czynność, o której mowa w art. 4 pkt 3b i art. 34 ust. 1 u.g.n.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarzuty skargi nie są zasadne, albowiem kwestionowany akt nadzoru nie narusza prawa oraz zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, zgodnie z art. 91 ust. 3 u.s.g.
Należy tu wyjaśnić, że wbrew temu co uważa Burmistrz, przepis art. 34 ust. 8 u.g.n. nie ma zastosowania w sytuacji jak w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej relacji jednostki samorządu terytorialnego i gminnej jednostki organizacyjnej. Jak wynika z jego treści, przepisów ust. 1 i 7 nie stosuje się, jeżeli zbycie następuje między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego albo między tymi jednostkami dla realizacji celów publicznych.
Trudno również uznać za prawidłowe stanowisko Burmistrza, iż omawiany wymóg w zakresie wykazu nieruchomości planowanych do zbycia nie musi być spełniony z uwagi na brak osób, którym przysługuje pierwszeństwo nabycia spornych nieruchomości, skoro nie były zachowane procedury umożliwiające zgłoszenie się takich potencjalnie uprawnionych.
Z podanych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI