II SA/Sz 968/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2005-08-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenia rodzinnedodatek z tytułu samotnego wychowywaniasamotne wychowywaniepostępowanie administracyjneprawo rodzinnepomoc społecznadowodyKPA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Skarżąca M. P. domagała się przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci, jednak organ I i II instancji odmówił, uznając, że wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem. Skarżąca odwołała się do WSA, zarzucając organom błędy proceduralne i brak dogłębnej analizy jej sytuacji. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżone decyzje z powodu naruszenia przepisów KPA, w szczególności dotyczących zbierania i oceny materiału dowodowego oraz informowania strony o faktach znanych organowi z urzędu.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania M. P. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Organy administracji uznały, że skarżąca nie spełnia warunku samotnego wychowywania, ponieważ wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem, L. Z., z którym mieszka. Skarżąca zarzuciła organom błędy proceduralne, w tym zmianę nazwiska w decyzji, wysłanie jej na zły adres oraz niewłaściwe przeprowadzenie wywiadów i powołanie się na nie w decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Sąd wskazał, że organy nie wykonały obowiązku poinformowania strony o faktach znanych im z urzędu (np. z wcześniejszych postępowań), co uniemożliwiło skarżącej ustosunkowanie się do nich. Ponadto, sąd uznał, że notatka służbowa z rozmów z anonimowymi osobami, potwierdzająca wspólne zamieszkiwanie, nie może stanowić wystarczającego dowodu, a zeznania tych osób powinny zostać zebrane w charakterze świadków. Sąd podkreślił również, że samo wspólne zamieszkiwanie nie jest równoznaczne ze wspólnym wychowywaniem dzieci, a organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego w tym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny. Notatka służbowa z rozmów z anonimowymi osobami nie może stanowić wystarczającego dowodu, a zeznania tych osób powinny zostać zebrane w charakterze świadków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że notatka służbowa z rozmów z anonimowymi osobami nie jest wystarczającym dowodem do ustalenia faktu wspólnego wychowywania dzieci. Zgodnie z KPA, dowodem mogą być zeznania świadków, a nie anonimowe informacje.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.ś.r. art. 12

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub opiekunowi prawnemu dziecka.

u.ś.r. art. 3 § pkt 17

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Samotne wychowywanie dziecka oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką.

Pomocnicze

KPA art. 77 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie.

KPA art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona ma prawo wypowiedzieć się o zebranych dowodach i materiałach przed wydaniem decyzji.

KPA art. 75

Kodeks postępowania administracyjnego

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

KPA art. 77 § ust. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

PPSA art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

PPSA art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

PPSA art. 145 § § 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy przepisów KPA dotyczących zbierania i oceny materiału dowodowego. Naruszenie przez organy obowiązku informowania strony o faktach znanych z urzędu. Niewłaściwe uznanie notatki służbowej z rozmów z anonimowymi osobami za wystarczający dowód. Brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w zakresie wspólnego wychowywania dzieci.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Wspólnego wychowywania dzieci nie można sprowadzać wyłącznie do faktu wspólnego zamieszkiwania rodziców wraz z dziećmi.

Skład orzekający

Iwona Tomaszewska

przewodniczący

Barbara Gebel

sprawozdawca

Arkadiusz Windak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących zbierania dowodów, w szczególności anonimowych informacji i faktów znanych z urzędu, w kontekście świadczeń rodzinnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci i stosowania przepisów KPA w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne i prawidłowe zbieranie dowodów, nawet w sprawach dotyczących świadczeń socjalnych. Podkreśla, że prawo do bycia wysłuchanym i rzetelnego postępowania jest kluczowe.

Czy anonimowe donosy i fakty 'z urzędu' mogą pozbawić Cię świadczeń? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 968/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-08-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Barbara Gebel /sprawozdawca/
Iwona Tomaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Dnia 17 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie WSA Barbara Gebel/spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]r. Nr [...], II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, odmówił M. P. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci: I., M. i M. Z.. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż podstawą odmowy jest ustalenie, iż M. P. wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem L. Z..
W odwołaniu od powyższej decyzji M. P. podniosła, iż wraz z dziećmi przebywa i jest zameldowana w lokalu przy ul. [...]w [...], zaś ojciec dzieci mieszka przy ul. [...]. Oczywistym jest, iż dzieci przebywają w obu miejscach, a to u jednej lub drugiej babci. Główny ciężar wychowania ponosi jednak matka.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. numer [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium ustaliło, iż M. P. - panna - ma troje dzieci ze związku z L. Z.. Z przeprowadzonego przez Ośrodek wywiadu i zebranych materiałów wynika, że wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem: mieszkają razem w mieszkaniu konkubenta.
Odmowa przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci wynika z faktu, iż strona nie spełnia warunku z art.12 i art.3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. Nr 228, poz.2255 z późn.zm. ) .
Stosownie do przepisów art.12 ustawy dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub opiekunowi prawnemu dziecka. Zgodnie z art.3 pkt 17 ustawy, samotne wychowywanie dziecka oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką.
Oceniając całość materiału Kolegium nie dało wiary twierdzeniom strony. Fakt zameldowania odwołującej się w mieszkaniu rodziców nie jest dowodem w sprawie. Po pierwsze strona została tam zameldowana jeszcze w 1984 r., a jej dzieci z chwilą urodzenia. Nie zmienia to stanu faktycznego tj. zamieszkiwania strony razem z konkubentem i wspólnymi dziećmi.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła, iż nie została poważnie potraktowana przez organ odwoławczy i nie przeanalizowano dogłębnie jej sytuacji. Po pierwsze w uzasadnieniu decyzji zmieniono jej nazwisko, decyzję wysłano na zły adres, a po drugie wbrew ustawie przeprowadzono wywiady i powołano się na nie w decyzjach.
Do skargi M. P. załączyła oświadczenie A. M., I. K. i E. Z., iż wraz z dziećmi nie przebywa w budynku przy ul. [...].
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i podkreślając, iż jak wynika z informacji uzyskanych przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej od co najmniej [...]r. M. P. mieszka razem z dziećmi, konkubentem i jego matką przy ul. [...]. Do zmiany przepisów tj. do dnia 1 maja 2004r., skarżąca korzystając z pomocy społecznej, do struktury swojej rodziny podawała konkubenta i jego matkę. Informacje uzyskane od sąsiadów, którzy zastrzegli anonimowość, potwierdzają fakt zamieszkiwania skarżącej razem z konkubentem. Ponadto zgodnie z przepisami Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ).
Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art.32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. Nr 228, poz.2255 z późn.zm. ) w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późno zm.).
W świetle art. 77 § 4 Kpa: "Fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie."
Fakty wynikające z dokumentacji organu I instancji w innej sprawie administracyjnej mogą być uznane za fakty znane temu organowi z urzędu. Wykonanie obowiązku wynikającego z art.77 § 4 Kpa zdanie drugie, powinno nastąpić w takim terminie, aby strona przed wydaniem decyzji w ramach przysługującego jej uprawnienia do wypowiedzenia się o zebranych dowodach i materiałach ( art. 10 § 1 Kpa) mogła także ustosunkować się do faktów znanych organowi z urzędu. Obowiązek ten nie został wykonany przez organ, a pomimo to organ I instancji powołał się na fakty znane mu z urzędu, a organ odwoławczy uznał to za prawidłowe.
Ze znajdującej się w aktach sprawy organu I instancji notatki służbowej z dnia [...]r. wynika, że M. P. korzystała z pomocy Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej od [...]r., ostatnia zaś pomoc była udzielona w [...]r., co potwierdza karta świadczeń. Organ odwoławczy bezpodstawnie w odpowiedzi na skargę uznał, iż świadczenia te wypłacane były do [...]r.
Korzystając z tych świadczeń M. P. podawała jako miejsce zamieszkania rodziny składającej się z sześciu osób ( dzieci, konkubent i jego matka) lokal przy ul. [...] w [...]. Od czasu ostatniej wypłaty minął jednak rok, stan faktyczny mógł więc ulec zmianie, a organy administracji publicznej rozstrzygając sprawę w formie decyzji ustalają stan faktyczny na dzień wydania decyzji.
Zgodnie z art.75 Kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Sformułowanie art.75 Kpa zawiera więc jedynie przykładowe wyliczenie środków dowodowych. Dopuszczalne są zatem w postępowaniu administracyjnym środki dowodowe nienazwane, jeżeli mogą przyczynić się do wykrycia prawdy obiektywnej, a nie są sprzeczne z prawem. Przyjmuje się, iż środki dowodowe nienazwane są to nowe środki, powstające w wyniku rozwoju nauki i techniki ( dowody z filmu, utrwalonego obrazu telewizyjnego, z fotokopii, zapisów komputerowych itp.
Stwierdzić należy, że w świetle powyższego przepisu, dowodem nie może być sporządzona przez pracownika organu notatka z rozmów przeprowadzonych z osobami pragnącymi zachować anonimowość, potwierdzająca fakt przebywania M. P. z dziećmi w mieszkaniu konkubenta. Dowód taki mogą stanowić zeznania tych osób przesłuchanych w charakterze świadka. Ponadto znajdująca się w aktach sprawy notatka służbowa dot "informacji ze środowiska lokalnego" została sporządzona w dniu [...]r., a więc po wydaniu decyzji przez organy.
Zgodnie z art.77 ust 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie organy nie przeprowadziły prawidłowego postępowania dowodowego potwierdzającego fakt wspólnego wychowywania dzieci przez M. P. i L. Z.. Dodać należy, że wspólnego wychowywania dzieci nie można sprowadzać wyłącznie do faktu wspólnego zamieszkiwania rodziców wraz z dziećmi.
W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta i Gminy, wydane zostały z naruszeniem zasad wynikających z art.77 Kpa i dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 lit,c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI