II SA/Sz 967/05

II SA/Sz 967/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Danuta Strzelecka-Kuligowska
Elżbieta Makowska
Iwona Tomaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
I OSK 983/06 - Wyrok NSA z 2007-04-20
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1lit. "c" art. 200 oraz art. 205 § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2006 r. sprawy ze skargi W. M. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby I. u c h y l a zaskarżone orzeczenie, II. z a s ą d z a od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz W.M. kwotę [...] /.../ złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Komendant Miejski Policji w [...] orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 133 ust. 1 i art. 135j ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 134 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 7, poz. 58, ze zm.), w sprawie aspiranta W.M. - dzielnicowego Rewiru Dzielnicowych w [...] Sekcji Prewencji II Komisariatu Policji w [...], obwinionemu o to, że:
1) będąc zobowiązanym rotą ślubowania do przestrzegania zasad etyki zawodowej w tym m.in.:
- do kierowania się zasadami współżycia społecznego i postępowania, aby działania te były przykładem praworządności i prowadziły do budowania oraz pogłębienia społecznego zaufania do Policji,
- do nie akceptowania, nie tolerowania ani nie lekceważenia zachowań policjantów naruszających prawo, umyślnie naruszył te zasady w ten sposób, że w dniu [...] r. w [...] i okolicach, po zakończonej służbie w godz. [...], spożywał alkohol wspólnie z sierż. szt. D.G. oraz st. post. P.G., pozwolił i dopuścił do tego, aby st. post. P.G., odwożąc ww. policjantów z [...] do [...], kierował swoim samochodem marki VW GOLF III nr rej. [...], w stanie nietrzeźwości (1,60 o/oo alkoholu we krwi), co w konsekwencji doprowadziło w [...] do wypadku drogowego, w wyniku, którego śmierć poniósł sierż. szt. D.G., a st. post. P. G. i obwiniony doznali ciężkich uszkodzeń ciała, tj. o naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 6.04.1990 r. o Policji oraz § 2, § 23 i § 24 załącznika do Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r w sprawie zasad etyki zawodowej policjantów w zw. art. 132 ust 1 ustawy o Policji;
2) w dniu [...]r. w [...] po zakończonej służbie w godz. [...] wspólnie z sierż. szt. D.G. oraz st. post. P.G. w obiekcie zajmowanym przez Policję tj. w budynku Rewiru Dzielnicowych w [...] spożywał alkohol w postaci piwa w ilości 6 butelek o pojemności 0,5 l., tj. o naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 6.04.1990 r. o Policji oraz art. 14 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 147 poz. 1231 ze zm.)
- uznał W.M. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył karę wydalenia ze służby.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...]r. zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne o naruszenie dyscypliny służbowej przeciwko aspirantowi W.M.
W toku postępowania dyscyplinarnego został przesłuchany w charakterze świadka P.G. oraz za zgodą prokuratora dołączono szereg dokumentów ze sprawy [...] prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w [...] w sprawie wypadku drogowego.
Na podstawie powyższych dowodów organ I instancji ustalił następujący stan faktyczny:
w dniu [...] r. ok. godz. 20-tej na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...], na wysokości stacji paliw [...], miał miejsce wypadek drogowy, w wyniku którego śmierć na miejscu poniósł funkcjonariusz policji sierż. szt. D.G., a dwóch innych funkcjonariuszy asp. W.M. i st. post. P.G. doznało ciężkich obrażeń ciała.
Ustalono, iż jadący z kierunku [...] samochód osobowy marki VW GOLF o nr rej. [...] prowadzony przez st. post. P.G. z nieustalonych przyczyn zjechał do przydrożnego rowu i z dużą prędkością dwukrotnie (przodem i tyłem) uderzył w krawędź skarpy. Od ofiar wypadku w odstępach 30 minut pobrano po dwie próbki krwi. Z badań tych wynika, że P.G. w chwili pobrania krwi miał 1.6 ‰ alkoholu etylowego we krwi i znajdował się w stanie nietrzeźwości średniego stopnia, natomiast W.M. miał 2,2 ‰ alkoholu etylowego w krwi i był w stanie nietrzeźwości silnego stopnia.
Wobec powyższych okoliczności w dniu [...] r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji Komendant Miejski Policji w [...] wszczął z urzędu postępowanie, w celu stwierdzenia zasadności zwolnienia ze służby w Policji st. post. P.G. z uwagi na oczywistość popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa. W wyniku tego postępowania P.G. Rozkazem personalnym z dnia [...]r. nr [...] został zwolniony ze służby w Policji.
Natomiast wobec asp. W.M., co do którego zachodziło uzasadnione podejrzenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust.1 ustawy o Policji, wszczęte zostało postępowanie dyscyplinarne.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podniósł, że dokonane ustalenia oparł głównie na materiałach zgromadzonych w śledztwie przeciwko P. G. prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...]. Materiał ten pozwala na odtworzenie przebiegu zdarzeń, jakie miały miejsce bezpośrednio przed zaistniałym wypadkiem drogowym i jaką rolę w tym zdarzeniu odegrał W.M.
W wyniku analizy zebranych dowodów organ I instancji ustalił, że w dniu [...] r. asp. W.M. wspólnie z sierż. szt. D.G. i st. post. P.G. miał zaplanowaną służbę w Rewirze Dzielnicowych w [...] w godz. [...].
P.G. przesłuchany w Prokuraturze Rejonowej w [...] w charakterze podejrzanego zeznał cyt. "... około godz. 13.00 W. M. przyniósł do komisariatu trzy piwa i zostawił je w kotłowni, aby się chłodziły. W komisariacie wtedy byłem ja, pan M. i pan G. Po zakończeniu służby po godz. [...] wypiliśmy po tym piwie. Każdy wypił po jednym piwie. Było to chyba piwo "Dębowe" Piwo piliśmy z inicjatywy pana M. To on przywiózł to piwo. Kiedy wypiliśmy to piwo, ja już chciałem się pożegnać. Miałem zamiar jeszcze pójść do sklepu po zakupy. Wtedy D.G. powiedział W., aby dał mi [...]zł, abym kupił jeszcze po piwie dla każdego. Ja już nie chciałem, ale w konsekwencji wziąłem te pieniądze i kupiłem 3 piwa. Wypiliśmy te piwa na komisariacie. Ja już chciałem wracać do domu. Wziąłem zakupy, które kupiłem w sklepie i zamierzałem wracać do domu. Wtedy D.G. powiedział abyśmy pojechali na CPN i tam kupili znowu piwo. ...Nie pamiętam, kto je kupił. Na pewno nie ja. Kupiliśmy znowu trzy piwa. Pojechaliśmy w kierunku miejscowości [...]. Tam w pobliżu lasku wypiliśmy te trzy piwa. Cały czas poruszaliśmy się moim samochodem VW Golf. Ja cały czas prowadziłem. Ktoś w tym lasku zaproponował, aby znowu pojechać do CPN i kupić piwa. Pojechaliśmy i kupiliśmy znowu trzy piwa. Płacił za nie W.M. Wróciliśmy do tego lasku. Wypiliśmy te piwa. Darek zaproponował, abyśmy pojechali do jego znajomego do [...]. Jego znajomy ma tam bar. ...Pojechaliśmy do [...]. Ja prowadziłem. Nie czułem się nietrzeźwy. W tym barze M. wziął po jeszcze jednym piwie. Ja pamiętam, że to piwo było bardzo niedobre i ja już go nie dopiłem. Właściciel tego baru poczęstował nas jakimś winem z moreli. To było trochę na spróbowanie. Ja już w tym barze więcej piwa nie piłem. Tego wina z moreli tylko trochę spróbowałem. Nie byliśmy tam długo, ale nie pamiętam ile. W. wziął telefon i zaczął wydzwaniać po znajomych. Umówili się z jakimiś kobietami. To znaczy umówili się, że D. i W. pojadą do jakichś kobiet. Poprosili mnie, abym ich odwiózł do komisariatu w [...], tam oni wezmą swoje samochody i pojadą na to spotkanie. Ja miałem wrócić do domu. Pojechaliśmy do [...]. Ja prowadziłem. Jechaliśmy drogą główną [...] w kierunku [...]. Na wysokości CPN z drogi od miejscowości [...] wjechał mi samochód. Nie pamiętam, jaki. Ja próbowałem go ominąć. Poczułem, że mnie zarzuciło, że pociągnęło mi samochód. Straciłem przytomność i ocknąłem się w szpitalu. Bezpośrednio przed tym zdarzeniem M. siedział obok mnie a D. z tyłu. W. M. po wypadku zaproponował mi abym powiedział składając zeznania, że oni pili tylko z D. a potem zadzwonili po mnie, abym porozwoził ich do domu i że nie wiedzieli, że ja wcześniej piłem. Ja od razu odmówiłem mu ...".
Powyższą wersję wydarzeń P.G. potwierdził będąc przesłuchany w charakterze świadka w niniejszym postępowaniu dyscyplinarnym.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że w toku postępowania dyscyplinarnego podejmowane były wielokrotne próby skontaktowania się z obwinionym w celu doręczenia mu postanowień i pism, próby te okazały się nieskuteczne.
Obwiniony ani nikt z Jego rodziny nie odbierał wysyłanych pocztą postanowień, pism i wezwań. Nie powiodły się również próby telefonicznego nawiązania kontaktu z obwinionym.
Żona obwinionego B.M. trzykrotnie rozmawiała z rzecznikiem dyscyplinarnym informując, że jej mąż przebywa poza [...], w klinice w [...], lecz nie podawała bliższych szczegółów. W tym czasie obwiniony był widywany na terenie [...].
W.M. od dnia wypadku przebywa na długoterminowym zwolnieniu lekarskim. Dlatego zgodnie, z art. 135f ust. 10 ustawy o Policji, organ I instancji zwrócił się do lekarzy, którzy orzekli czasową niezdolność obwinionego do służby o wyrażenie zgody na Jego udział w czynnościach dowodowych oraz zapoznanie z aktami postępowania dyscyplinarnego. Zgodę taką otrzymano, jednak z powodu unikania przez obwinionego kontaktu z prowadzącym postępowanie i nie odbieranie korespondencji kierowanej do niego, czynności takich nie przeprowadzono.
Dopiero po ustaleniu, że obwiniony przebywa od dnia [...] r. na Oddziale Psychiatrycznym NZOZ przy ul. [...] w [...] i uzyskaniu zgody od Ordynatora wymienionego oddziału, w dniu [...]r. nawiązano kontakt z obwinionym. Rzecznik dyscyplinarny przeprowadził z obwinionym rozmowę w obecności dwóch lekarzy psychiatrów. W.M., odmówił przyjęcia postanowień i wezwań, których wcześniej nie odebrał. Odmówił też przyjęcia postanowienia o zamknięciu czynności dowodowych, sprawozdania z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, oraz wezwania Komendanta Miejskiego Policji w [...] do raportu służbowego.
Następnie organ I instancji zacytował treść art. 132 ust.1, 2 i 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji i art. 14 ust.1 z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, które stosował w niniejszej sprawie.
Komendant Miejski Policji w [...] uznał, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że W.M. poza naruszeniem zasad etyki zawodowej policjanta dopuścił się również popełnienia wykroczenia, polegającego na spożywaniu alkoholu – piwa – w obrębie zajmowanym przez Policję tj. czynu z art. 14 ust.1 pkt 6 KK w związku z art. 431 ust.1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W tych okolicznościach Komendant stwierdził , że obwiniony nie spełnił wymogu poddania się szczególnej dyscyplinie w zakresie przestrzegania prawa. Zachowanie obwinionego uchybia godności wykonywanego zawodu, gdyż sprzeniewierzył się obowiązkom funkcjonariusza Policji. Udział w zdarzeniu, którego tragicznym skutkiem był zaistniały w dniu [...]r. w [...] wypadek drogowy, uniemożliwia obwinionemu pełnienie dalszej służby, ponieważ szczególny charakter zawodu policjanta i ukształtowane w ramach jego funkcjonowania zasady deontologiczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra służby.
W ocenie Komendanta, policjant który spożywa alkohol z innym policjantem, o którym wie, że za chwilę będzie prowadził samochód, nie ma moralnego noszenia munduru.
W tych okolicznościach Komendant uznał ,,że W.M. stracił przymioty dobrego policjanta, a w szczególności nieposzlakowaną opinię, sprzeniewierzył się honorowi, godności i dobremu imieniu służby, pomimo, że zobowiązał się do ochrony tych dóbr składając uroczyste ślubowanie /art. 27 ust.1 ustawy o Policji/. Obwiniony wykonując czynności służbowe zobowiązany był do ujawnienia przestępstw i wykroczeń. Policjant nie przestrzegający zasad etyki zawodowej oraz obowiązującego porządku prawnego, nie może nadal służyć społeczeństwu, gdyż nie daje gwarancji prawidłowej ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania porządku publicznego.
Reasumując Komendant Miejski Policji w [...] uznał, że zebrany w postępowaniu materiał dowodowy pozwala na uznanie W.M. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył kary wydalenia ze służby.
W.M. w odwołaniu od powyższego orzeczenia wniósł o jego uchylenie w całości i o uniewinnienie ewentualnie o uchylenie orzeczenia i wymierzenie innej kary.
W odwołaniu zarzucił, że w zaskarżonym orzeczeniu w części rozstrzygnięcia o winie, brak jest wskazania, co do których z zarzucanych czynów, uznano Jego winę. Organ poczynił ustalenia jedynie na twierdzeniach P.G., które nie są wiarygodne. P.G. jako podejrzany o popełnienie przestępstwa miał interes w składaniu wyjaśnień obciążających odwołującego się. Twierdzenia P. G. pochodzą z postępowania przygotowawczego i nie zostały zweryfikowane przez sąd. Natomiast wyjaśnienia odwołującego się zostały uwzględnione w stopniu niewystarczającym.
W.M. wyjaśnił, że w tym okresie miał problemy osobiste i postanowił o nich porozmawiać z kolegami. Umówił się z P.G., że ten nie będzie pił i będzie kierowcą odwołującego się oraz D.G. Zaprzeczył, że spożywał z innymi policjantami alkohol na terenie Komendy. Podał ponadto, że po wyjściu z Komendy udali się do lasu koło miejscowości [...], gdzie odwołujący się wspólnie z D. G. wypili kilka piw, a P.G. wypił jeden napój chłodząco-cytrynowy "cooler, który to napój odwołujący się uważał za piwo bezalkoholowe. Następnie pojechali do pubu w [...], gdzie odwołujący się z powodu nadmiaru wypitego alkoholu nie był świadomy dalszego przebiegu zdarzeń i nie wiedział, że P.G. spożywał alkohol.
Zdaniem odwołującego się, zebrane dowody nie pozwalają na uznanie Jego winy.
W.M. zarzucił ponadto, że organ orzekający nie przeprowadził wszystkich niezbędnych czynności dowodowych, w tym nie przesłuchano świadków, poza niewiarygodnym świadkiem P.G.
Odwołujący się pozbawiony był możliwości obrony i przedstawienia swoich racji. Nie zostały też poinformowany o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i przebiegu postępowania, przez co został pozbawiony możliwości skorzystania z przysługujących mu uprawnień określonych w art. 135f ustawy o Policji, w tym prawa do zgłaszania wniosków dowodowych czy przeglądania akt.
W.M. w dalszej części odwołania wskazał, że wkrótce po wypadku samochodowym został poddany leczeniu szpitalnemu, łącznie z pobytem na oddziale psychiatrycznym i nie mógł odbierać korespondencji kierowanej na jego adres domowy. O zmianie adresu nie informował swoich przełożonych, gdyż nie został wcześniej zawiadomiony o wszczęciu postępowania. Podkreślił, że zgodnie z KPK, domownicy nie mieli obowiązku odbierać nie kierowanej od nich korespondencji.
Odwołujący się zarzucił, że naruszony został przepis art. 135j ust.9 ustawy o Policji, gdyż nie doręczono mu sprawozdania i nie umożliwiono stawienia się do raportu, bowiem jako hospitalizowany na oddziale psychiatrycznym nie otrzymał zgody Ordynatora na wyjście. Ze względów zdrowotnych nie mógł reprezentować swoich interesów w postępowaniu, przy czym organ odmówił mu prawa do ich reprezentowania przez fachowego pełnomocnika – adwokata. W ocenie odwołującego się, nadużyciem przełożonych jest twierdzenie, że obwiniony wiedział o toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym, gdyż był o tym informowany adwokat.
W.M. zakwestionował też zasadność powoływania się przy stawianiu zarzutów na zobowiązanie rotą ślubowania do przestrzegania zasad etyki zawodowej oraz zarzucił, że przy wymiarze kary nie wzięto pod uwagę okoliczności świadczących na Jego korzyść tj. długoletniego i wzorowego okresu służby oraz okoliczności, z powodu których wprawił się w stan nietrzeźwości, sytuacji rodzinnej.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 133 ust.8 pkt 1 i art. 135 n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz. 58 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania asp. w stanie spoczynku W.M., utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Organ odwoławczy – jak wynika to z uzasadnienia orzeczenia – stosownie do art. 135 ust.1 i 4 ustawy o Policji, powołał Komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia, która stwierdziła, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż argumenty przytoczone przez W.M. w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie.
W dalszej części uzasadnienia decyzji Komendant Wojewódzki Policji zawarł ustalenia faktyczne, z których wynika, że poczynił te ustalenia w sposób identyczny jak organ I instancji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy uznał je za niezasadne. Wbrew zarzutowi Komendant Miejski Policji w [...] w orzeczeniu nr [...] opisał przewinienia dyscyplinarne zarzucane obwinionemu wraz z ich kwalifikacją prawną i wydał rozstrzygnięcie co do wszystkich zarzutów.
Obwiniony nie został pozbawiony prawa do obrony, gdyż z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...]r. w Urzędzie Pocztowym w [...] nadano przesyłkę listową poleconą z postanowieniem Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...]r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana w dniach [...]r., i zgodnie z art. 139 § 1 Kpk przesyłkę tę uważa się za doręczoną. Ponadto rzecznik dyscyplinarny podejmował wielokrotne próby zmierzające do przeprowadzenia czynności z udziałem obwinionego.
Za nietrafny uznano też zarzut naruszenia art. 135j ust.9 i art. 135f ust.1 pkt 4 ustawy o Policji. W dniu [...]r. W.M. odmówił przyjęcia od rzecznika dyscyplinarnego szeregu dokumentów w tym m.in. sprawozdania z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego oraz wezwania do stawienia się do raportu. Odmawiając przyjęcia tych dokumentów W.M. oświadczył, że nie stawi się do raportu. Zgodnie z art. 135 f ust.1 pkt 4 ustawy o Policji, w postępowaniu dyscyplinarnym obrońca może być ustanowiony spośród policjantów. Odnosząc się do dalszych zarzutów i twierdzeń odwołującego się, organ odwoławczy wskazał, że ocenił odmiennie niż strona wyjaśnienia i zeznania P.G. P.G. przyznał się do prowadzenia samochodu w stanie nietrzeźwości, dokładnie opisał przebieg wydarzeń poprzedzających zdarzenie drogowe przy stacji paliw.
W ocenie organu odwoławczego P. G. mając świadomość konsekwencji służbowych i karnych, nie miał interesu w składaniu wyjaśnień obciążających odwołującego się w kategoriach odpowiedzialności dyscyplinarnej i nie miał z tego powodu żadnych korzyści procesowych.
Natomiast za niewiarygodne uznał twierdzenia W.M., że nie wiedział o tym, iż P.G. spożywał alkohol w znacznej ilości. P.G. w chwili wypadku drogowego znajdował się w stanie nietrzeźwości określony wynikiem 1,6‰ alkoholu we krwi. Osiągnięcie takiego stężenia alkoholu we krwi w przypadku spożywania piwa następuje po spożyciu znacznej jego ilości w długim czasie. W świetle powyższego zeznania i wyjaśnia P.G. dotyczące spożywania piwa wspólnie z W.M. i D. G. są bardzo wiarygodne.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] podniósł ponadto, że zgodnie z art. 132ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.
W dniu [...]r. Komendant Główny Policji wydał zarządzenie nr [...] w sprawie "Zasad etyki zawodowej" uzasadniając ich wprowadzenie koniecznością zwrócenia uwagi na znaczenie problematyki moralnej w wykonywaniu zawodu policjanta i jego służebną rolę wobec społeczeństwa, a także konieczność wzmocnienia oraz uzupełnienia obowiązków i praw policjanta wynikających z demokratycznie stanowionego prawa. W chwili popełnienia przez W.M. czynów obwiązywała ustawa o Policji w brzmieniu przytoczonym wyżej oraz obowiązywały "Zasady etyki zawodowej".
Rota ślubowania zobowiązywała W.M. do przestrzegania zasad etyki zawodowej przez cały okres jego służby, a więc również w dniu [...]r.
Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wydając orzeczenie ukaraniu W.M. karą dyscyplinarną wydalenia ze służby w przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym w sposób prawidłowy zebrał i ocenił dowody. Wymierzona kara wydalenia ze służby jest współmierna do popełnionych przewinień i stopnia zawinienia. Biorąc pod uwagę wszystkie aspekty sprawy oraz właściwość obwinionego, w tym między innymi nienaganny przebieg służby, sytuację rodzinną, organ odwoławczy stwierdził, że charakter popełnionych czynów nie pozwala na dalsze pełnienie służby w Policji przez W.M. W jego działaniu organ nie dopatrzył się żadnych przesłanek wpływających na złagodzenie wymiaru kary, określonych w art. 134h ust. 3 ustawy o Policji. Natomiast dopatrzył się okoliczności wpływających na zaostrzenie wymiaru kary określonych w art. 134h ust.2 pkt 1 i 4 ustawy o Policji tj działania w obecności podwładnego i wspólnie z nim oraz po użyciu alkoholu.
W.M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1/ art.6 do 11 Kodeksu postępowania administracyjnego - przez pobawienie prawa do obrony polegające na uznaniu, iż w czasie choroby i leczenia, w tym szpitalnego był powiadamiany o prowadzonych czynnościach i miał możliwość zapoznania się z dowodami, oraz na niedopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze obrońcy adw. E.A.U. Pozbawienie możliwości składania wniosków dowodów wskazujących na to, że wersja zdarzeń podana przez P.G. mija się z prawdą. Przemilczenie przez organ odwoławczy wniosków dowodowych złożonych w piśmie "uzupełnienie odwołania".
2/ art. 132 ust. 1 , art. 132a. art. 134 pkt 6., art. 134 h ust. 1, art. 134i ust. 6, art. 135c ust. 1 pkt 4, art. 135e ust. 1, art. 135f ust.1 pkt 2,3 i 4 oraz ust. 3 i 6 i,art. 135g ust. 1 i 2, art. 135 i ust. 1,2,6,7, art. 135j ust. 9 ,art. 135l ust. 1 i 2, art. 135m ustawy o Policji - przez ewidentne i tendencyjne ich nie stosowanie albo błędną celowo wykładnię w toczącym się praktycznie zaocznie postępowaniu dyscyplinarnym w obu instancjach.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wszczęcie postępowania nastąpiło bez powiadomienia go przy wykorzystaniu nieobecności w miejscu zamieszkania w związku z chorobą i rehabilitacją. Jako urągające prawu uznał, działania organu podejmowane w czasie, gdy przebywał w szpitalu psychiatrycznym pomimo wiedzy organu, iż Ordynator nie zezwala na opuszczenie sali szpitalnej.
Postępowanie dowodowe ograniczyło się do P.G., którego sprawa karna nie została zakończona, a który miał oczywisty interes w obciążeniu skarżącego .
Skarżący podkreślił, że organy pominęły przebieg służby, niedawny awans i pozytywne opinie mieszkańców miejscowości w których pełnił służbę.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] odpowiadając na skargę wniósł o tej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa.
Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów uregulowane zostały w Rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /tekst jednolity Dz.U. z 2002r., Nr 7, poz. 58 ze zm./ i tylko te przepisy oraz w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, a wskazane w art. 135p ust.1 przepisy Kodeksu postępowania karnego, należało mieć na uwadze przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.
Stosownie do art. 132 ust.1 cyt. ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.
Czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej /ust.4 art. 132 tej ustawy/.
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że postępowanie dyscyplinarne jest samodzielnym i niezależnym od postępowania karnego, a funkcjonariusz Policji podlega odpowiedzialności niezależnie od odpowiedzialności karnej.
Istotę postępowania dyscyplinarnego scharakteryzował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2001r., sygn. K.22/00, OTK2001/3/48. Trybunał wskazał, że "że deontologia postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego. Łączy się ona przede wszystkim ze specyfiką wykonywania niektórych zawodów oraz zasadami funkcjonowania konkretnych korporacji zawodowych. Ukształtowane w ich ramach reguły deontologiczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu. Mogą przez to odwoływać się do etycznych aspektów współistnienia i działania. Deontologia zawodowa musi być więc ujmowana także w perspektywie imperatywnych rozwiązań praktycznych w zakresie dotyczącym wypełniania obowiązków zawodowych. Stąd też odpowiedzialność dyscyplinarna związana może być z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej".
Stosownie do art. 135g ust.2 ustawy o Policji – obwinionego uważa się za niewinnego dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd musiał rozstrzygnąć czy cel postępowania dyscyplinarnego uregulowanego w ustawie o Policji i jego odrębność od stricte postępowania karnego uregulowanego w Kodeksie postępowania karnego, pozwala na zaakceptowanie i uznanie za zgodne z prawem orzeczenia dyscyplinarnego wydanego po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego bez udziału obwinionego w czynnościach tego postępowania przy takim układzie dowodów jaki zaistniał w niniejszej sprawie.
Należy podkreślić, że Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2004r. w sprawie K 1/04, OTK-A 2004/9/93 – dotyczące wyrażonej w art. 42 ust.3 Konstytucji RP zasady domniemania niewinności.
Trybunał stwierdził, że "umieszczenie w Konstytucji przepisu dotyczącego domniemania niewinności pośród wolności i praw obywatelskich może prowadzić do rozszerzenia zakresu stosowania tej zasady poza ramy procesu karnego także na inne postępowania represyjne, to zasadniczą ich rolą jest stworzenie oskarżonemu konkretnych gwarancji w toku procesu karnego".
Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. P.12/01 stwierdził, iż " Karnoprawna zasada domniemania niewinności nie może być wiązana z każdym naruszeniem prawa. Przede wszystkim nie może być rozumiana tak szeroko, aby stanowiła usprawiedliwienie czy formę zabezpieczenia obiektywnych naruszeń prawa, zwłaszcza wtedy, gdy od adresata normy prawnej wymaga się zawodowych zachowań, zarówno w sferze ekonomicznej, jak i prawnej. Nie ma podstaw, a niejednokrotnie faktycznych możliwości, do rozciągania treści tych przepisów na wszelkie postępowania, w których stosowane są jakiekolwiek środki przewidujące dla adresata orzeczenia jakiekolwiek sankcje i dolegliwości".
Oceniając zaskarżoną decyzję przez pryzmat takiego poglądu na funkcję postępowania dyscyplinarnego i odmienność tego postępowania uregulowanego w ustawie o Policji, w świetle przepisów Rozdziału 10 tej ustawy można by bronić tezy, że organy orzekające w zakresie prowadzenia czynności dowodowych nie naruszyły przepisów tam zamieszczonych.
Zgodnie bowiem z art. 135f ust.9 i 10 ustawy o Policji, nieusprawiedliwiona nieobecność obwinionego w służbie, zwolnienie obwinionego od zajęć służbowych z powodu choroby oraz nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie rzecznika dyscyplinarnego nie wstrzymują biegu postępowania dyscyplinarnego, a czynności, w których jest przewidziany udział obwinionego, nie przeprowadza się albo przeprowadza się w miejscu jego pobytu.
Udział w czynnościach dowodowych oraz zapoznanie z aktami postępowania dyscyplinarnego obwinionego zwolnionego od zajęć służbowych z powodu choroby wymaga zgody lekarza, który orzekł czasową niezdolność obwinionego do służby. W przypadku braku możliwości nawiązania kontaktu z lekarzem lub zmiany lekarza zgody takiej może udzielić lekarz, który obecnie leczy obwinionego, a w dalszej kolejności lekarz o takiej samej specjalności.
W rozpoznawanej sprawie skarżący W.M. w okresie od [...]r. do [...]r. przebywał na zwolnieniach lekarskich w tym był hospitalizowany, zatem organy miały prawo jak wynika to z przytoczonych wyżej przepisów przeprowadzić czynności postępowania dyscyplinarnego bez udziału obwinionego.
Z drugiej jednak strony, w ocenie sądu prawa tego nie można rozciągać bezwzględnie na wszystkie czynności postępowania dyscyplinarnego, gdyż w istocie spowoduje to wydanie orzeczenia dyscyplinarnego w trybie zaocznym, a takiego trybu /zaocznego/ postępowania dyscyplinarnego przepisy tej ustawy nie przewidują. Co więcej takie postępowanie spowodować może, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, wydanie orzeczenia dyscyplinarnego bez przesłuchania obwinionego i przy sprzecznym układzie dowodów.
Z akt sprawy bowiem wynika, że skarżący nie był przesłuchany w charakterze obwinionego, był jedynie przesłuchany przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym, w którym posiadał status świadka – pokrzywdzonego.
Organy orzekające w sprawie ustalając winę skarżącego oparły się na zeznaniach świadka P.G., który w tymże postępowaniu przygotowawczym był podejrzanym. W takiej sytuacji, przy istnieniu sprzeczności interesów w postępowaniu karnym pomiędzy skarżącym W.M., a P.G. zakończenie postępowania dyscyplinarnego bez przesłuchania obwinionego i rozpatrzenia jego wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu nie może być uznane za czyniące zadość wymaganiom sformułowanym w art. 135g ust.2 ustawy o Policji.
Przypomnieć wypada, że z przepisów ustawy o Policji wynika, iż ustawodawca przewidział środki prawne dla rozwiązania sytuacji gdy wystąpi długotrwała przeszkoda uniemożliwiające prowadzenie postępowania dyscyplinarnego.
Zgodnie bowiem z art. 135h ust.3 tej ustawy, przełożony dyscyplinarny może zawiesić postępowanie dyscyplinarne z powodu zaistnienia długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie postępowania.
Z treści tego przepisu wynika, że wprawdzie przewidziane w nim zawieszenie postępowania jest instytucją o charakterze fakultatywnym, a pojęcie długotrwałej przeszkody nie zostało zdefiniowane, jednakże – w ocenie Sądu – w takiej sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie – organ zobligowany był do rozważenia czy z punktu widzenia obowiązku realizacji prawa do obrony wynikającego z art. 135f ust.1 oraz przestrzegania zasady domniemania niewinności, określonej w art. 135g ust.2 uzasadnione jest zawieszenie postępowania do czasu ustania przeszkody jaką była choroba skarżącego.
Już z samego rodzaju doznanych przez skarżącego w wypadku drogowym obrażeń ciała wynika, że Jego choroba mogła być zaliczona do długotrwałej przeszkody do prowadzenia postępowania z udziałem skarżącego.
Podkreślenia wymaga, że uprawnienie organu do zaniechania prowadzenia czynności z udziałem obwinionego nie może przekreślać wynikającego z art. 135f tej ustawy prawa obwinionego do obrony, tym bardziej, że już z mocy ustawy prawo to w sensie formalnym zawężono poprzez możliwość ustanowienia obrońcy wyłącznie spośród policjantów /art. 135f ust.4/. Dlatego szczególnego znaczenia nabiera potrzeba przestrzegania prawa policjanta do obrony w sensie materialnym, które zostało określone w art. 135f ust.1 tj. prawa do zgłoszenia wniosków dowodowych, przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego itp.
Reasumując, w sprawie niniejszej wydanie orzeczenia nastąpiło w sytuacji gdy: skarżący nie był przesłuchany jako obwiniony w tym postępowaniu, długotrwale przebywał w szpitalach i na zwolnieniach lekarskich, po zakończeniu postępowania przez organ I instancji lekarz nie wraził zgody na stawienie się przez skarżącego do raportu, organ odwoławczy pominął milczeniem wnioski dowodowe zawarte w odwołaniu, nie rozważono i nie zastosowano zawieszenia postępowania .
W takim stanie sprawy, zdaniem sądu, wydanie zaskarżonego orzeczenia przy niespójnym materiale dowodowym, narusza zasadę domniemania niewinności i prawo skarżącego do obrony, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie odebranie od skarżącego wyjaśnień w sprawie i przeprowadzenie dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy w granicach uprawnień organu odwoławczego wynikających z art. 135l ust.1 ustawy o Policji.
Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.