II SA/Sz 961/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2008-10-30
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka gruntamiwieczyste użytkowanieodszkodowaniepodział nieruchomościdrogi publicznewycena nieruchomościPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiUstawa o gospodarce nieruchomościami

WSA w Szczecinie uchylił decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Starosty w sprawie ustalenia odszkodowania za wygaśnięcie prawa wieczystego użytkowania, stwierdzając naruszenie art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania dla Przedsiębiorstwa "[...]" Sp. z o.o. za wygaśnięcie prawa wieczystego użytkowania działek przeznaczonych pod poszerzenie drogi. Po kilku decyzjach organów administracji, WSA w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd uznał, że wysokość odszkodowania została ustalona z naruszeniem art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ nie uwzględniono stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o podziale, a jedynie w dniu utraty prawa użytkowania wieczystego.

Przedmiotem sprawy była skarga Przedsiębiorstwa "[...]" Sp. z o.o. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty ustalającą odszkodowanie za wygaśnięcie prawa wieczystego użytkowania działek przeznaczonych pod poszerzenie drogi gminnej. Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia (...) zatwierdziła podział działki, wydzielając działki C na poszerzenie ulicy, które miały przejść na własność Gminy U.M. za odszkodowaniem. Starosta decyzją z dnia (...) ustalił odszkodowanie w wysokości (...) zł, opierając się na operacie szacunkowym z dnia (...). Wojewoda decyzją z dnia (...) uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu, Starosta decyzją z dnia (...) ustalił odszkodowanie w wysokości (...) zł. Wojewoda decyzją z dnia (...) utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca Spółka zarzuciła organom nierozpoznanie istoty odwołania, nieuwzględnienie wartości drzew oraz ustalenie odszkodowania z naruszeniem art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na różnicę czasową między datą wyceny a datą wydania decyzji. WSA w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż wysokość odszkodowania powinna być ustalona według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o podziale oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu, a nie według stanu w dniu utraty prawa użytkowania wieczystego. Sąd stwierdził również naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 107 K.p.a.) poprzez nierozpatrzenie przez organ odwoławczy zarzutu wpływu upływu czasu na wartość nieruchomości oraz zarzutu nieuwzględnienia wartości drzew. Kwestia wartości drzew została uznana za nieistotną dla wyniku sprawy, gdyż wartość rynkowa nieruchomości obejmuje wartość drzew jako jej części składowych. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o podziale oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 130 ust. 1 zdanie drugie ustawy o gospodarce nieruchomościami, który w przypadku wydzielenia działek pod drogi publiczne na wniosek użytkownika wieczystego, nakazuje ustalenie odszkodowania według stanu w dniu wydania decyzji o podziale i wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z powodu naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

u.g.n. art. 98 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przewiduje odszkodowanie za działki gruntu wydzielone na wniosek użytkownika wieczystego pod drogi publiczne.

u.g.n. art. 98 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

W przypadku braku uzgodnienia odszkodowania, ustala się je według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

u.g.n. art. 129 § 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Reguluje ustalanie odszkodowania przez starostę w przypadku braku uzgodnienia.

u.g.n. art. 130 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Kluczowy przepis określający moment ustalenia stanu i wartości nieruchomości dla odszkodowania, w tym dla działek wydzielonych pod drogi publiczne.

u.g.n. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podstawa ustalenia wysokości odszkodowania - wartość rynkowa nieruchomości, uwzględniająca jej cechy i aktualne ceny.

u.g.n. art. 134 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Szczegółowe czynniki uwzględniane przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym ustosunkowanie się do zarzutów strony.

u.g.n. art. 135

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa metodę odtworzeniową, która może być podstawą do wyodrębnienia wartości drzewostanu.

u.g.n. art. 153 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Nakazuje uwzględnienie zmiany cen na skutek upływu czasu przy wycenie nieruchomości.

Dz.U. Nr 207, poz. 2109 art. 36 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Określa podejście porównawcze w wycenie nieruchomości.

Dz.U. Nr 207, poz. 2109 art. 36 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Określa podejście porównawcze w wycenie nieruchomości.

Dz.U. Nr 207, poz. 2109 art. 36 § 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Stosuje się odpowiednio przepisy ust. 1 i 2 do ustalenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne.

Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 art. 10

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Przepis stosowany w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ustalenie odszkodowania według niewłaściwej daty (stanu nieruchomości w dniu utraty prawa użytkowania wieczystego zamiast w dniu wydania decyzji o podziale). Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 107 K.p.a.) przez nierozpatrzenie przez organ odwoławczy zarzutu wpływu upływu czasu między sporządzeniem operatu a wydaniem decyzji na wartość nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieuwzględnienia wartości drzew jako odrębnego składnika odszkodowania został uznany za niezasadny, gdyż wartość rynkowa nieruchomości obejmuje wartość drzew.

Godne uwagi sformułowania

wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o podziale oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu wartość rynkowa nieruchomości obejmuje już wartość ewentualnych drzew porastających daną nieruchomość, jako jej części składowych

Skład orzekający

Barbara Gebel

przewodniczący

Elżbieta Makowska

sprawozdawca

Katarzyna Grzegorczyk-Meder

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie odszkodowania za nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne, moment wyceny nieruchomości, uwzględnianie wartości drzew w odszkodowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia prawa wieczystego użytkowania w związku z podziałem nieruchomości pod drogi publiczne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – ustalania odszkodowania za wywłaszczone grunty, co jest istotne dla właścicieli i inwestorów. Wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące momentu wyceny i zakresu odszkodowania.

Kiedy wycena gruntu pod drogę jest kluczowa? Sąd wyjaśnia, jak liczyć odszkodowanie za wywłaszczenie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 961/07 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2008-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Barbara Gebel /przewodniczący/
Elżbieta Makowska /sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 135 art. 152 art. 200 art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7 art. 77 art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 130 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Protokolant Michał Iwanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "[....]" Spółki z o.o. w [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wygaśnięcie prawa wieczystego użytkowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz Przedsiębiorstwa "[...]" Spółki z o.o. w [...] kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia (...(, wydaną na podstawie art. 104 K.p.a. w związku z art. 10 pkt 1, 3, 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa X Spółki z o.o. z siedzibą w P. zatwierdził przedłożony projekt podziału działki nr (...( o powierzchni (...(, KW (...(, położonej w obrębie U.M. gmina U.M., stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa X z siedzibą w P. Na mocy tej decyzji, w wyniku podziału powstały działki nr A (o dotychczasowym sposobie użytkowania), nr B (pod zabudowę wczasowo-hotelową) oraz o numerach C na poszerzenie ul. (...(, które z dniem uprawomocnienia się niniejszej decyzji przechodzą na własność Gminy U.M. za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Wójt Gminy U.M. wnioskiem z dnia (...( oraz Przedsiębiorstwo X Spółka z o.o. z siedzibą w P. pismem z dnia (...( zwrócili się do Starosty Powiatowego w K. o ustalenie odszkodowania na rzecz Spółki za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego do działek o numerach C obręb U.M.
Starosta decyzją z dnia (...(, na podstawie art. 98 ust. 3 i art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), orzekł m.in. o ustaleniu odszkodowania dla wskazanej Spółki z o.o. w wysokości (...(, określonej w operacie szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego L.B., z tytułu wygaśnięcia prawa wieczystego użytkowania gruntów określonych działkami o numerach C o powierzchni łącznej (...( obręb U.M. gmina U.M., zapisanych w księdze wieczystej KW nr (...(. Wyceniając wartość przedmiotowego prawa, rzeczoznawca majątkowy określił stan nieruchomości na dzień (...( (tj. datę wydania decyzji o zatwierdzeniu podziału), a jej wartość rynkową na (...( (tj. datę sporządzenia operatu).
Wojewoda decyzją z dnia (...(, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania Spółki z o.o. od powyższej decyzji Starosty, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że w przeprowadzonym postępowaniu odszkodowawczym nie zostały dochowane przewidziane prawem procedury, stąd występujące w sprawie wątpliwości powinny być wyjaśnione z udziałem stron.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta, decyzją z dnia (...(, wydaną z powołaniem się na art. 98 ust. 3 i art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), ustalił odszkodowanie dla Przedsiębiorstwa X Spółka z o.o. z siedzibą w P. w wysokości (...(, określone w operacie szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego M.K. z dnia (...(, z tytułu wygaśnięcia prawa wieczystego użytkowania gruntów określonych działkami o numerach C. Nadto w kolejnych punktach decyzji organ zobowiązał Gminę U.M. do jednorazowej zapłaty odszkodowania w terminie do 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, wskazał na zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do opóźnienia w zapłacie odszkodowania oraz stwierdził, że odszkodowanie ustalone na dzień wydania decyzji podlega waloryzacji dokonanej przez Wójta Gminy U.M. na dzień zapłaty.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że realizując zalecenia organu odwoławczego, pismem z dnia (...( zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za działki o numerach C położone w obrębie U.M. Równocześnie zlecił wykonanie nowego operatu szacunkowego, określającego wysokość odszkodowania przysługującego Spółce. W odpowiedzi na otrzymane pismo każda ze stron podtrzymała swoje wcześniejsze stanowiska w sprawie.
Dalej organ podał, że operat szacunkowy został złożony przez rzeczoznawcę majątkowego – M.K. w dniu (...(. Odszkodowanie przysługujące Spółce od Gminy U.M. określono w kwocie (...(. O możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym strony zostały zawiadomione pismem organu pierwszej instancji z dnia (...(. Pismem z (...( Gmina U.M. złożyła uwagi do powyższego operatu, kwestionując przyjętą przez rzeczoznawcę majątkowego metodę porównania parami transakcji z lokalnego rynku nieruchomości. Odpowiadając na te uwagi, rzeczoznawca majątkowy stwierdziła, że przyjęta transakcja spełnia wymogi zawarte w standardach zawodowych (trzy transakcje dotyczące nieruchomości przeznaczonych pod drogę gminną na lokalnym rynku), a jej przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania w dacie sprzedaży było pod drogę gminną.
Odwołanie od decyzji Starosty złożyli zarówno Gmina U.M., jak i Przedsiębiorstwo X Spółka z o.o. z siedzibą w P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Gmina U.M. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie zasad postępowania określonych w art. 7, art. 8 i 11 K.p.a., poprzez brak analizy cen rynkowych działek gruntu w Gminie U.M. w kontekście uwag zgłoszonych w piśmie z dnia (...( oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez ustalenie wartości działek w sposób odbiegający od ich wartości rynkowej na dzień wydania decyzji.
Natomiast Spółka podniosła, że: wbrew jej wnioskom, Starosta nie przeprowadził wyceny wywłaszczonych części nieruchomości w oparciu o metodę dochodową; w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, dlaczego przy ustalaniu wysokości odszkodowania nie wzięto pod uwagę wartości drzew; wysokość odszkodowania naliczono z naruszeniem ustaleń art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. nie na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, ale z półrocznym opóźnieniem.
Wojewoda decyzją z (...(, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 98 ust. 1 i 3 oraz art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy przywołał treść przepisów art. 98 oraz art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji właściwie zastosował przepisy prawa, tj. zasadnie przyznał prawo do odszkodowania dla Spółki oraz zgodnie z zasadami naliczył jego wysokość.
Organ odwoławczy wskazał, że powyższe stwierdzenie potwierdzają ustalenia poczynione na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji. Ustalił on bowiem, że Gmina U.M. jako właścicielka działek C przeprowadziła negocjacje ze Spółką w zakresie wysokości odszkodowania za przejęte grunty. Do umowy nie doszło, wobec tego na mocy art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, przejął czynności w sprawie wydania decyzji o odszkodowaniu według zasad jak przy wywłaszczaniu nieruchomości. W związku z tym, że Starosta wydał odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia prawa do nieruchomości. W przedmiotowej sprawie wartość nieruchomości oceniono z datą utraty prawa użytkowania wieczystego, czyli w dniu uprawomocnienia się wpisu Sądu Rejonowego w KW (...(, tj. (...(. W operacie szacunkowym uwzględniono także wszystkie zasady wynikające z art. 134 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W ocenie organu odwoławczego, zastosowanie przez rzeczoznawcę majątkowego podejścia porównawczego w celu określenia wartości przedmiotowych działek jest zgodne z przepisami prawa, gdyż odpowiada treści § 36 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Natomiast żadne przepisy prawa nie przewidują zastosowania podejścia dochodowego do określenia wartości działki gruntu wydzielonego pod poszerzenie dróg publicznych.
Organ drugiej instancji stwierdził także, że wybrane przez rzeczoznawcę do sporządzenia operatu majątkowego transakcje są zgodne z przepisem pkt 1.4 Standardu Zawodowego III.7, a rzeczoznawca w zastosowanym podejściu porównawczym, zgodnie z art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględnił zmianę cen na skutek upływu czasu. Ponadto jako bezprzedmiotowe dla udowodnienia, że ustalone odszkodowanie odbiega od cen rynkowych kształtujących się na lokalnym rynku nieruchomości, organ ocenił przywołane przez Gminę U.M. akty notarialne, a to z powodu m.in. daty zawarcia tych aktów, czyli już po sporządzeniu operatu szacunkowego, oraz z niejednoznacznym zapisem co do przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
W końcowej części organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji prowadził postępowanie zgodnie z normami prawa rzeczowego i formalnego, na każdym etapie zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu, zaś na zakończenie postępowania umożliwił stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów w sprawie.
Skargę na powyższą decyzję ostateczną wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Przedsiębiorstwo X Spółka z o.o. z siedzibą w P., reprezentowane przez radcę prawnego. Domagając się uchylenia zaskarżonego aktu, skarżąca Spółka zarzuciła decyzji naruszenie prawa, poprzez nierozpoznanie istoty odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji ze względu na nierozpatrzenie i nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy do zawartych w odwołaniu zarzutów nieuwzględnienia przy określaniu wysokości odszkodowania wartości nakładów w postaci drzew, a także do zarzutu różnicy prawie trzech miesięcy pomiędzy datą ustalenia wartości nieruchomości w operacie szacunkowym a dniem wydania decyzji o odszkodowaniu przez organ pierwszej instancji. Powyższe, w ocenie strony, miało wpływ na wysokość odszkodowania i m.in. stanowiło naruszenie art. 107 § 3 oraz art. 7 i art. 8 K.p.a. Doprowadziło to także do utrzymania w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji, która w zakresie prawa materialnego jest niezgodna:
– z art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), a to w związku z ustaleniem wartości nieruchomości przy określaniu wysokości odszkodowania należnego skarżącej z tytułu wygaśnięcia prawa wieczystego użytkowania nie na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, ale na dzień 30 marca 2007 r., co przy notoryjnym fakcie gwałtownego wzrostu cen nieruchomości w 2007 r., stało się istotnym uchybieniem;
– z art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 35 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), albowiem organ pierwszej instancji powinien był ustalić wartość rynkową nieruchomości, w oparciu o treść powyższych przepisów, a zatem uwzględniając przy wycenie nieruchomości także wysokość poniesionych przez skarżącą nakładów w postaci drzew znajdujących się na utraconej przez skarżącą nieruchomości; wartość rynkową tych drzew skarżąca szacuje na kwotę około (...(.
W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła przebieg postępowania oraz rozwinęła argumentację dotyczącą stawianych zarzutów.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:
Uprawnienia sądu administracyjnego, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie ze wszystkich przyczyn w niej wskazanych.
Istota rozpatrywanej sprawy sprowadza się do oceny, czy w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym doszło do zgodnego z prawem ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, określonej jako działki gruntu o numerach C położone w U.M. Dążąc do jak najpełniejszego wyjaśnienia stanu tej sprawy, Sąd na rozprawie w dniu (...(, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., postanowił o dopuszczeniu dowodu z akt administracyjnych dotyczących podziału nieruchomości gruntowej oznaczonej przed podziałem jako działka nr (...( w obrębie ewidencyjnym U.M.
Z tak zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia (...(, na wniosek wieczystego użytkownika - Przedsiębiorstwa X Spółki z o.o. z siedzibą w P. dokonał podziału działki nr (...( w obrębie ewidencyjnym U.M., wydzielając m.in. trzy działki o numerach C na poszerzenie ul. (...(, które z dniem uprawomocnienia się tej decyzji miały przejść na własność Gminy U.M. za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wydanie tej decyzji nastąpiło pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) i na podstawie tego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy w K. w dniu (...( dokonał wpisu prawa własności Gminy w KW (...(, urządzonej dla wskazanych działek.
W związku z wnioskiem Gminy U.M. z dnia (...( i pismem Spółki z dnia (...(, Starosta po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia (...(, orzekł m.in. o ustaleniu odszkodowania w kwocie (...( na rzecz Spółki z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek, a Wojewoda zaskarżoną decyzją utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organów obu instancji, wysokość odszkodowania została ustalona w oparciu o operat szacunkowy z dnia (...(, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M.K. Rzeczoznawca, dokonując wyceny przedmiotowej nieruchomości, określił jej stan na dzień (...(, tj. dzień uprawomocnienia się wpisu Sądu Rejonowego w KW (...(, a wartość na dzień (...(. W ocenie organów, wycena dokonana przez rzeczoznawcę majątkowego została sporządzona prawidłowo, zgodnie z przepisami prawa.
W dacie złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania, jak i wydania wskazanych decyzji obowiązywała ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), która w przepisach art. 98 ust. 1 i ust. 3 przewiduje odszkodowanie za działki gruntu wydzielone na wniosek użytkownika wieczystego pod drogi publiczne (gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe), w wysokości uzgodnionej między użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis ten wskazuje dalej, że art. 131 stosuje się odpowiednio, a jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ustalenie wysokości odszkodowania w rozpatrywanej sprawie nastąpiło z naruszeniem art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że: "wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu".
Ustalenie wysokości odszkodowania w rozpatrywanej sprawie zostało dokonane przy uwzględnieniu stanu nieruchomości na dzień (...(, który organ odwoławczy określił jako dzień utraty prawa użytkowania wieczystego przez Spółkę. Tymczasem, stosownie do przywołanego powyżej przepisu art. 130 ust. 1 zdanie drugie in fine, w przypadku wydzielenia na wniosek użytkownika wieczystego działek gruntu pod drogi publiczne, za działki te przysługuje wieczystemu użytkownikowi odszkodowanie, którego wysokość ustala się według stanu w dniu wydania decyzji o podziale oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Stąd określenie wartości nieruchomości będącej przedmiotem użytkowania wieczystego powinno być dokonane według jej stanu w dniu (...(, czyli w dniu wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. Nr (...(.
Ponadto podkreślenia wymaga, że ustalenie wysokości odszkodowania uwarunkowane jest także wartością danej nieruchomości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Decyzja taka została wydana w dniu (...( w oparciu o operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu (...(. W ocenie strony skarżącej, trzymiesięczna opieszałość organu pierwszej instancji w wydaniu decyzji mogła spowodować po stronie Spółki stratę rzędu (...(. Pomimo że okoliczność tę skarżąca podnosiła już w odwołaniu, organ odwoławczy nie odniósł się do niej w sposób wyczerpujący. Stwierdził on bowiem jedynie, że rzeczoznawca majątkowy – w podejściu porównawczym – zgodnie z art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględnił zmianę cen na skutek upływu czasu. Organ odwoławczy nie wyjaśnił zatem, czy upływ czasu pomiędzy sporządzeniem operatu a wydaniem decyzji miał jakikolwiek wpływ na wartość przedmiotowej nieruchomości (tj. podwyższenie lub obniżenie tej wartości), a to w okolicznościach danej sprawy uznać należy za naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadnym jest również zarzut strony skarżącej w kwestii nierozpatrzenia i nieustosunkowania się przez organ odwoławczy do zawartego w odwołaniu zarzutu nieuwzględnienia przy określaniu wysokości odszkodowania wartości nakładów w postaci drzew, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. Niemniej jednak stwierdzić należy, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 134 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości, przy ustalaniu której uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Zatem tak ustalana wartość obejmuje już wartość ewentualnych drzew porastających daną nieruchomość, jako jej części składowych. Wyodrębnienie wartości drzewostanu, jako osobnej wartości wpływającej na wysokość odszkodowania, ma natomiast zastosowanie wyłącznie przy zastosowaniu metody odtworzeniowej, o której mowa w art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z kolei powoływany przez skarżącego przepis § 35 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), dotyczący określania wartości nakładów, nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie bowiem z regulacją przyjętą w § 36 ust. 3 tego rozporządzenia, do ustalenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, stosuje się odpowiednio przepisy ust. 1 i ust. 2 pkt 1 § 36.
W związku z tym, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), jak i naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a.), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego aktu oraz poprzedzającej go decyzji organu pierwszej instancji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o przepis art. 152 P.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI