II SA/SZ 956/22

II SA/Sz 956/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-03-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Marzena Iwankiewicz
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 690
art. 2 ust. 1 pkt 2, pkt 43, lit. c, art. 71 ust. 1, art. 78 ust. 4
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1040
art. 177 par. 1, par. 3
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej T. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Decyzją Nr [...]/22 z dnia [...].08.2022 r. Starosta [...], działając się na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 104 K.p.a. orzekł o odmowie uznania T. K. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), za osobę bezrobotną z dniem [...].08.2022 r.
2. Skarżąca po otrzymaniu decyzji wniosła odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa, między innymi art.7, 8 i 9 K.p.a. oraz art. 107 K.p.a., jak również, naruszenie przepisów prawa materialnego przywołanej wyżej ustawy. Ponadto wskazała, iż w okresie od 24.07.2021 r. do 21.07.2022 r. przebywała na zasiłku macierzyńskim. Zgłosiła się do PUP w celu rejestracji dnia [...].08.2022 r. Wskazała, że do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, zalicza się również okresy takie jak urlop macierzyński czy wychowawczy. Dlatego też nie zgadza się z rozstrzygnięciem odmawiającym jej statusu osoby bezrobotnej.
3. Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 w/z z art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.), Wojewoda, decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Organ wskazał, że Skarżąca w dniu [...].08.2022 r. złożyła wniosek o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna. Z przedstawionych dokumentów wynika, iż posiadała zezwolenie na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej do dnia 03.10.2024 r. w związku z wykonywaniem pracy na rzecz: N. A. T. Sp. z o.o. ul. [...], [...] na stanowisku kelnerka. W firmie była zatrudniona od dnia 28.09.2020 r. do dnia 23.07.2021 r. Od 24.07.2021 r. w związku z urodzeniem dziecka przebywała na zasiłku macierzyńskim. Zasiłek macierzyński z ZUS za okres po ustaniu ubezpieczenia Strona pobierała do dnia 21.07.2022 r.
Organ przywołał treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wskazał, że zatrudnienie Skarżącej należy rozpatrywać w okresie od 28.09.2020 r. do dnia 23.07.2021 r., czyli 298 dni, co stanowi 9 miesięcy oraz 25 dni. Warunek co najmniej 6 miesięcy, w ocenie Organu, został spełniony. Jednakże, jak podkreślił Organ, Strona, aby zachować powyższy wymóg, winna zarejestrować się w urzędzie pracy w zawitym czasie tj. w pierwszym dniu roboczym po ustaniu zatrudnienia. Tymczasem Skarżącej, po urodzeniu dziecka, przyznano z ZUS zasiłek macierzyński. Regulacje prawne dotyczące zasiłku macierzyńskiego w sytuacji przedłużenia umowy do dnia porodu znajdują się w artykule 30 punkt 4 ustawy zasiłkowej. Zgodnie z nim: ubezpieczonej będącej pracownicą zatrudnioną na podstawie umowy o pracę na czas określony, z którą umowa o pracę na podstawie art. 177 § 3 Kodeksu pracy została przedłużona do dnia porodu — przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia. Zatem wymóg zgłoszenia się do rejestracji w PUP bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia tj. 24.07.2021 r. nie został przez Skarżącą spełniony. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w art. 2 ust. 2 definiuje katalog pojęć ustawowych, i tak w myśl pkt 43: zatrudnienie — oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Zasiłek macierzyński, po ustaniu zatrudnienia, nie mieści się w tym katalogu pojęć ustawowych, nie jest zatrudnieniem. Ze świadectwa pracy wynika bezspornie, że Skarżąca była zatrudniona do dnia 23.07.2021 r., dlatego zasiłku macierzyńskiego, po ustaniu ubezpieczenia, nie można zaliczyć do okresu zatrudnienia Jednocześnie odnosząc się do przytoczonych w odwołaniu zarzutów Strony dotyczących naruszenia przepisów prawa Organ uznał, że nie są one zasadne. Zgodnie z prawem pracownica, która w trakcie ciąży jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony, jest traktowana w sposób szczególny. Pracodawca bowiem nie ma prawa wypowiedzieć ani rozwiązać umowy. Umowa taka ulega obligatoryjnie przedłużeniu do dnia porodu i rozwiązuje się z dniem urodzenia dziecka. W takiej sytuacji przysługuje zasiłek macierzyński, ale nie przysługuje urlop macierzyński.
Organ podkreślił, że status prawny cudzoziemców w Polsce, w tym klientów urzędów pracy, nie jest jednolity, cechuje go znaczny stopień dyferencjacji. Odmienne regulacje dotyczą obywateli Unii Europejskiej, inaczej natomiast traktowani są cudzoziemcy spoza tego obszaru. Uprawnienia pewnych grup są ograniczone, a sytuacja prawna innych podmiotów jest korzystniejsza. Dodał, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, na ich podstawie status osoby bezrobotnej może otrzymać wyłącznie osoba spełniająca warunki w nich określone.
Mając zatem na uwadze powyższe, Organ II instancji podtrzymał stanowisko Starosty, uznając, że orzekł zgodnie z prawem o odmowie uznania Skarżącej za osobę bezrobotną.
4. Niezadowolona z treści rozstrzygnięcia, Skarżąca, działając przez pełnomocnika, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wniosła o zwolnienie Skarżącej z opłaty sądowej oraz zaskarżyła w całości decyzję Wojewody. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 2 ust 1 pkt 2, art. 1 ust 3 pkt 2 lit. ha, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez uznanie, że okres przebywania na świadczeniu macierzyńskim nie wchodzi do stażu pracy i zaraz po rozpoczęciu jego pobierania Skarżąca powinna złożyć wniosek o przyznanie statusu bezrobotnej, co skutkowało błędnie uznaniem przez Organ, że Skarżąca powinna jednoczenie pobierać dwa świadczenia jednocześnie, tj. świadczenie macierzyńskie i zasiłek dla bezrobotnych.
Jednocześnie wniosła o zmianę decyzji Organu pierwszej i drugiej instancji poprzez przyznanie Skarżącej statusu osoby bezrobotnej od dnia [...].08.2022 r.
ewentualnie
- uchylenie decyzji Organów obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji była wadliwa wykładnia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i przyjęcie, że status osoby bezrobotnej może uzyskać cudzoziemiec posiadający zezwolenie na pobyt czasowy o który mowa w art. 114 ustawy o cudzoziemcach oraz bezpośrednio przed rejestracją w urzędzie był nieprzerwanie zatrudniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy. W ocenie Organów, Skarżąca zaraz po zakończeniu stosunku pracy przedłużonego do dnia porodu, powinna złożyć wniosek o przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Uznano, że przesłanka "bezpośrednio" nie została spełniona ponieważ Skarżąca w dniu zakończenia stosunku pracy przebywała przez okres roku na świadczeniu macierzyńskim. Fakt złożenia wniosku dopiero po zakończeniu świadczenia powoduje nie spełnianie obowiązku 6 miesięcy od dnia zakończenia umowy o pracę.
Zdaniem Skarżącej powyższa wykładnia przepisów jest sprzeczna z prawem pracy jak i z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Do okresów stażu pracy wlicza się okres pobierania zasiłku macierzyńskiego. Podczas pobierania świadczenia pobierane są składki społeczne, które następnie są uwzględnione przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty w pełnym wymiarze. Podmiotem uprzywilejowanym w prawie pracy jest kobieta w ciąży oraz po urodzeniu dziecka. Do uprawnień należy m.in.:
- wykorzystanie urlopu macierzyńskiego jest obowiązkowe - Skarżąca po urodzeniu dziecka musi wykorzystać co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego,
rozpoczęcie korzystania z urlopu nie wymaga złożenia wniosku, przysługuje z mocy prawa,
- umowa o pracę na czas określony, która się kończy w czasie ciąży, ulga automatycznie przedłużeniu do dnia porodu.
Skarżąca urodziła jedno dziecko i z tego tytułu miała prawo przebywać przez okres 52 tygodniu na zasiłku macierzyńskim.
Kolejno, jak błędnie uznał Organ, nie jest dopuszczalne pobieranie jednocześnie dwóch zasiłków przez Skarżącą. Skarżąca, która po ustaniu zatrudnienia pobiera zasiłek macierzyński z ZUS, nie może zarejestrować się jako osoba bezrobotna. Może ona pobierać tylko jeden zasiłek, w tym przypadku zasiłek macierzyński. Zasiłek dla bezrobotnych nie będzie jej przysługiwał w tym samym czasie, co zasiłek macierzyński. Dopóki ma ona bowiem prawo do zasiłku macierzyńskiego, nie uzyska statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zasiłek macierzyński traktowany jest jako przychód z innych źródeł, który należy rozliczyć w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-37.
5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
6. Zakres sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej, dokonywanej według kryterium legalności, wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej określanej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej. Stąd – sąd nie może przyznać Skarżącej statusu osoby bezrobotnej, może za to skontrolować prawidłowość decyzji wydanej przez organy w tej sprawie i wskazać kroki jakie przez organ powinny zostać podjęte w przypadku gdy stwierdzi, że decyzja narusza prawo.
7. Zdaniem Sądu skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Przedmiotem sporu jest odmowa przyznania Skarżącej statusu osoby bezrobotnej. Z akt sprawy wynika, że Skarżącej od dnia 24 lipca 2021 r. do dnia 21 lipca 2022 r. został wypłacony zasiłek macierzyński.
8. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.z.i.p."), ilekroć mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Zatrudnienie, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 43 oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą.
W tym miejscu należy wskazać, że przepis u.z.i.p., zawiera definicję bezrobotnego, enumeratywnie - wyliczając przesłanki potrzebne do przyznania takiego statusu. Bezrobotny to osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, która ukończyła 18 lat (lit.a) i nie ukończyła 60 lub 65 lat (lit. b - odpowiednio kobieta i mężczyzna). Dodatkowo art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c precyzuje, że bezrobotnym może być osoba, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie pobiera nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego
Zgodnie z art. 177 § 1 Kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy. Z kolei na podstawie § 3 tego artykułu umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Jak podnosi A. Rzetecka Gil, w dniu urodzenia dziecka umowy, o których mowa w art. 177 § 3 k.p., rozwiązują się, a kobieta traci status pracownicy i jako była pracownica nie ma prawa do urlopu macierzyńskiego, ale przysługuje jej zasiłek macierzyński na czas równy okresowi urlopu macierzyńskiego. Nie przysługuje jej też prawo do urlopu wychowawczego, gdyż prawo to uwarunkowane jest m.in. pozostawaniem w stosunku pracy (por. A. Rzetecka-Gil, Ustawa o świadczeniach pieniężnych (...), Komentarz, LEX/el 2017, U. Jackowiak, M. Piankowski, J. Stelina, W. Uziak, A. Wypych-Żywicka, M. Zieleniecki, Kodeks pracy z komentarzem, wyd. IV, Gdynia 2004, teza 3 do art. 177 k.p.).
Na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej przywoływana jako: "u.ś.p.u.s."), zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko, zaś zgodnie z art. 30 ust. 4 tej ustawy ubezpieczonej będącej pracownicą zatrudnioną na podstawie umowy o pracę na czas określony, z którą umowa o pracę na podstawie art. 177 § 3 Kodeksu pracy została przedłużona do dnia porodu – przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia.
9. Dodatkowo podnieść należy, że jak wynika z art. 71 ust. 1 u.z.i.p. prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Stosownie natomiast do treści art. 78 ust. 4 u.z.i.p. w przypadku przyznania bezrobotnemu m.in. prawa do zasiłku macierzyńskiego na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano m.in. zasiłek macierzyński. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 78 ust. 4 u.z.i.p. posiada charakter całkowicie samodzielny. Tym samym, w przypadku utraty jednej z kumulatywnych przesłanek spośród wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c u.z.i.p. możliwe jest orzeczenie o pozbawieniu statusu bezrobotnego, na podstawie art. 78 ust. 4 ww. ustawy.
Podkreślić zatem wobec powyższego trzeba, że w odniesieniu do osób, które po ustaniu zatrudnienia pobierają zasiłek macierzyński (por. art. 29 i n. u.ś.p.) z mocy prawa następuje wyłączenie statusu bezrobotnego (por. Z. Góral (red.), Ustawa o promocji zatrudnienia (...) Komentarz, wyd. II, LEX/el).
10. Przenosząc powyższe na tę sprawę wskazać trzeba, że Organy administracji publicznej uznały, że Skarżącej nie przysługuje status osoby bezrobotnej, gdyż zgłosiła się do urzędu pracy po ustaniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, a zdaniem Organów powinna była to uczynić po ustaniu przedłużonego zatrudnienia (czyli zaraz po porodzie). Takie rozumowanie przeczy zasadzie pobierania zasiłku macierzyńskiego co najmniej przez okres 8 tygodni (por. rozdz. 6 u.ś.p.u.s.), zasadzie równości odbiera bowiem prawo do uzyskania statusu osoby bezrobotnej matkom, które pobierały zasiłek macierzyński na innej, niż wynikająca z art. 30 u.ś.p.u.s. podstawy ale także narusza konstytucyjną zasadę szczególnej ochrony i pomocy dla matek przed i po urodzeniu dziecka.
Bezwarunkowy i bezwzględny charakter ochrony ubezpieczeniowej w zakresie prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego można traktować jako swoisty przejaw szczególnej pomocy dla matek przed i po urodzeniu dziecka, o której mowa w art. 71 ust. 2 Konstytucji RP w ramach społecznego ubezpieczenia chorobowego. Troska o zastępowalność pokoleń, prawidłowy ich rozwój, ich wpływ na niemal wszystkie obszary życia społecznego i gospodarczego z jednej strony, z drugiej zaś negatywny wpływ macierzyństwa na pozycję kobiet na rynku pracy powodują, że kobieta ciężarna, która z przyczyn obiektywnych, w tym bezprawnych, utraciła możliwość zarobkowania, jest osobą szczególnie potrzebującą przedłużonej ochrony ubezpieczeniowej. Poczucie bezpieczeństwa materialnego jest w jej sytuacji bezdyskusyjne, zwłaszcza gdy jej status ekonomiczno-społeczny w czasie ciąży zmienia się nagle z przyczyn od niej niezależnych. Fakt uprzedniego podlegania ubezpieczeniu i okoliczności jego ustania stanowią zatem kryteria uzasadniające zapewnienie jej ochrony w ramach ubezpieczenia społecznego jako formy prawnej ochrony związanej z faktem wykonywania pracy i jako takie uzasadniają jednocześnie nierówne traktowanie w obrębie ogólnej kategorii matek przed i po urodzeniu dziecka w zakresie ich konstytucyjnego prawa podmiotowego do szczególnej pomocy państwa" (por. szerzej: K. Stopka Komentarz do ustawy o świadczeniach pieniężnych (...), LEX/el 2022).
W tej sprawie Organy administracji postawiły Skarżącą w sytuacji trudniejszej, bo nierównej w porównaniu do matek pobierających zasiłek macierzyński, który przysługiwałby ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko. Wskazać natomiast trzeba, że zrealizowanie pomysłu Organów nie dość, że byłoby dla Skarżącej krzywdzące, co zwyczajnie niemożliwe. Po pierwsze dlatego, że rezygnacja z tego świadczenia (jeśli zostanie złożony wniosek o jego wypłatę) możliwa jest najwcześniej po 8 lub 14 tygodniach po porodzie (to warunek niezbędny by nie utracić świadczenia, by np. "przeszło" ono na inną osobę opiekująca się dzieckiem), a także dlatego, że w świetle regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c u.z.i.p pobieranie tego świadczenia stanowi przesłankę negatywną do korzystania ze statusu bezrobotnego, a w konsekwencji również do prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Regulacja art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c u.z.i.p. wyklucza jednoznacznie możliwość uznawania za osobę bezrobotną osoby, która pobiera zasiłek macierzyński. Osoba pobierająca taki zasiłek, nie może w tym samym okresie być osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.z.i.p. mającą prawo do zasiłku dla bezrobotnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 361/08, wyrok WSA w Kielcach z dnia z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 245/20, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go 1038/21, wszystkie przytaczane orzeczenia dostępne na: wwww.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że prawidłowa interpretacja normy z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c u.z.i.p. w odniesieniu do osoby, której w dniu urodzenia dziecka umowa, o której mowa w art. 177 § 3 k.p., rozwiązała się, a kobieta utraciła status pracownicy i jako była pracownica nie ma prawa do urlopu macierzyńskiego, ale pobierała zasiłek macierzyński na czas równy okresowi urlopu macierzyńskiego, polega na uznaniu, że zwrot "bezpośrednio przed rejestracją, jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium RP przez okres co najmniej 6 miesięcy" obejmuje odpowiedni okres od ustania prawa lub dnia zakończenia pobierania zasiłku macierzyńskiego.
11. Podsumowując: Sąd stwierdził, że Organy obu instancji dokonały niewłaściwej interpretacji normy art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c u.z.i.p. oceniając, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania statusu osoby bezrobotnej. Organ dopuścił się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego.
12. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Organu I instancji.
Rzeczą Organów przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku Skarżącej o dokonanie rejestracji jako osoby bezrobotnej, z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).