II SA/Sz 947/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-02-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowykryterium dochodoweszczególnie uzasadniony przypadekprawo administracyjneprawo socjalnewynajem mieszkaniakoszty przeprowadzkisubsydiarność pomocy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę R.D. na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na wynajem mieszkania i koszty przeprowadzki, uznając, że sytuacja skarżącego nie spełnia kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku" i podkreślając subsydiarny charakter pomocy społecznej.

Skarżący R.D. domagał się przyznania zasiłku celowego na wynajem mieszkania i koszty przeprowadzki, argumentując, że jest ofiarą przestępstw i ma problemy zdrowotne uniemożliwiające pracę. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania zasiłku, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak "szczególnie uzasadnionego przypadku". WSA w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że sytuacja skarżącego nie jest nagła i niespodziewana, a on sam nie wykazał wystarczających starań o poprawę swojej sytuacji finansowej, podkreślając subsydiarny charakter pomocy społecznej i ograniczone środki finansowe.

Sprawa dotyczyła skargi R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na opłacenie wynajmu mieszkania i kosztów przeprowadzki. Skarżący argumentował, że jest ofiarą przestępstw, ma problemy zdrowotne i nie może podjąć pracy, a organy pomocy społecznej nie przeprowadziły należytej kontroli jego sprawy. Organy obu instancji uznały, że dochód rodziny skarżącego przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku celowego, a sytuacja nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzasadniającego przyznanie specjalnego zasiłku celowego. WSA w Szczecinie oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły sytuację skarżącego. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a skarżący nie wykazał wystarczających starań o poprawę swojej sytuacji finansowej i bytowej, w tym poprzez podjęcie zatrudnienia. Sąd uznał, że konieczność opuszczenia dotychczasowego mieszkania nie jest sytuacją nagłą, a żądana kwota na wynajem jest wygórowana i przekracza możliwości finansowe organu. Sąd podzielił ocenę organów, że skarżący i jego partnerka mają obiektywne możliwości znalezienia pracy, mimo powoływania się na problemy zdrowotne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sytuacja skarżącego nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ konieczność opuszczenia mieszkania nie jest zdarzeniem nagłym i niespodziewanym, a skarżący nie wykazał wystarczających starań o poprawę swojej sytuacji finansowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły, iż sytuacja skarżącego nie jest nadzwyczajna ani dotkliwa w skutkach w sposób wykraczający poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Brak zatrudnienia i konieczność znalezienia nowego lokum nie są zdarzeniami nagłymi, a skarżący powinien w pierwszej kolejności podjąć działania zmierzające do zapewnienia sobie i rodzinie dachu nad głową. Ponadto, żądana kwota na wynajem była wygórowana i przekraczała możliwości finansowe organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o pomocy społecznej

Określa kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

u.p.s. art. 41 § pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

Umożliwia przyznanie specjalnego zasiłku celowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe.

Pomocnicze

u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

Określa możliwość przyznania zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym na pokrycie kosztów zakupu żywności, leków, ogrzewania, odzieży itp.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje orzekanie sądu administracyjnego o oddaleniu skargi.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Określa zakres kontroli sądowej sprawowanej przez sądy administracyjne.

k.p.a. art. 108

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy kosztów postępowania.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące braku rzeczywistej merytorycznej kontroli instancyjnej, powielania fałszywych ustaleń, pominięcia dowodów, naruszenia prawa w kwestii uznania administracyjnego, przekroczenia uprawnień, stworzenia zagrożenia dla życia i zdrowia, świadomego łamania prawa, preparowania fałszywego stanu faktycznego, preparowania obraźliwych insynuacji, uchylania się od skierowania zarzutów do prokuratury, uchylania się od wzięcia pod uwagę faktów dotyczących przestępstw. Argumenty skarżącego o byciu ofiarą przestępstw i problemach zdrowotnych uniemożliwiających pracę.

Godne uwagi sformułowania

pomoc społeczna ma charakter subsydiarny nie polegają zaś na wyręczaniu osób potrzebujących w trudzie przezwyciężania sytuacji życiowych nie można utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonujących wnioskodawców sytuacja skarżącego i jego rodziny nie spełnia kryterium szczególnie uzasadnionego przypadku przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego uniemożliwia przyznanie zasiłku celowego żądana pomoc finansowa [...] jest stanowczo zbyt wygórowane i przekracza możliwości finansowe organu

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

przewodniczący sprawozdawca

Patrycja Joanna Suwaj

sędzia

Krzysztof Szydłowski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego z pomocy społecznej, zasada subsydiarności pomocy społecznej, ocena starań wnioskodawcy o poprawę swojej sytuacji życiowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Ocena "szczególnie uzasadnionego przypadku" ma charakter uznaniowy i zależy od konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności w uzyskaniu pomocy finansowej z pomocy społecznej, zwłaszcza w przypadku wniosków o wyższe kwoty, oraz podkreśla znaczenie aktywnego poszukiwania pracy przez osoby ubiegające się o wsparcie.

Czy pomoc społeczna powinna finansować drogie mieszkania? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 947/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art.8 ust,1 pkt 2, art. 41 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 17 ust.1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej jako "u.p.s."), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U z 2021 r., poz. 1296), § 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta S. z dnia [...] grudnia 2018 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oraz określenia zasad zwrotu wydatków w zakresie dożywiania w formie posiłku albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.- dalej jako "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku R. D. (dalej jako "skarżący" lub "strona") z dnia 13 kwietnia 2022 r., Kierownik MOPR przyznał świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie po [...] zł miesięcznie od maja 2022 r. do czerwca 2022 r. oraz odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na opłacenie wynajmu mieszkania i kosztów przeprowadzki.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, zebranej dokumentacji, a także w oparciu o obowiązujące przepisy prawa stwierdzono, że skarżący zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z A. W. oraz matką I. D.. Aktualnie rodzina utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym I. D. w wysokości [...] zł, tj. [...] zł na osobę i przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które wynosi [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Powołując się na art. 8 ust. 2 u.p.s. podjęto uchwałę z dnia [...] grudnia 2018 r. Nr [...], w której Rada Miasta S. podwyższyła kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności do wysokości 150% kryterium dochodowego, o którym mowa art. 8 ust.1 u.p.s., tj. 900 zł na osobę w rodzinie. Korzystając z tego przepisu przyznano stronie pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie po [...] zł miesięcznie w maju i czerwcu 2022 r. Natomiast z uwagi na brak spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w u.p.s. brak było podstaw do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na wynajem nowego mieszkania i koszty przeprowadzki. W tej sytuacji organ rozważył ewentualność skorzystania z art. 41 u.p.s., który stwarza możliwość udzielenia pomocy osobie lub rodzinie przekraczającej kryterium dochodowe
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wskazując, że zgodnie z treścią tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Ponadto skarżący nie wskazał nawet, jaki konkretnie lokal chce wynająć, a zatem zachodzi obawa, że środki finansowe na dofinansowanie do opłat za wynajem mieszkania zostaną wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem.
Dokonując oceny sytuacji strony organ wyjaśnił, że rodzina strony od wielu lat wynajmuje mieszkanie, za które nie ponosi opłat i nie podejmuje działań, aby to zmienić. Pomimo, że rodzina przybywa w S. od 2010 r. to dopiero obawa przed eksmisją z dotychczas zajmowanego mieszkania spowodowała, że skarżący zwrócił się do TBS [...] o przydział mieszkania z zasobów miasta. Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący poinformował pracownika socjalnego o możliwości wynajęcia lokalu za kwotę 5000 zł miesięcznie. Zdaniem organu, jest mało prawdopodobne, aby skarżącego było stać na utrzymanie tak drogiego mieszkania, skoro zarówno skarżący jak i jego narzeczona nie posiadają zatrudnienia jak i własnych środków finansowych. Organ wyjaśnił, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. nie ma możliwości finansowych, aby pomóc rodzinie skarżącego w takim zakresie. Środki finansowe pomocy społecznej są bardzo ograniczone i udzielając wsparcia finansowego organ musi mieć na względzie nie tylko sytuację osoby zwracającej się z wnioskiem o pomoc, ale także sytuację innych osób korzystających ze świadczeń z pomocy społecznej. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Sytuacja rodziny od lat pozostaje niezmienna, zaś okoliczność, iż skarżący i jego rodzina muszą się wyprowadzić nie stanowi zdarzenia nagłego czy nieprzewidywalnego, które świadczyłoby o szczególnym charakterze sytuacji jego i jego rodziny. Organ podkreślił, że skarżący od wielu lat nie podejmuje żadnych działań w celu podjęcia stałego zatrudnienia i poprawy tym samym sytuacji finansowej i bytowej rodziny. Wskazał, że S. z uwagi na atrakcyjne położenie oferuje wiele miejsc pracy, w różnych branżach, zaś podjęcie zatrudnienia z całą pewnością doprowadziłoby do polepszenia sytuacji rodziny.
Organ wyjaśnił, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, co oznacza, że osoby w trudnym położeniu powinny w pierwszej kolejności skorzystać z własnych środków i możliwości, czego jednak skarżący nie czyni. Pod opieką MOPR w S. pozostaje wiele osób i rodzin, które znajdują się w trudnej sytuacji osobistej jak i finansowej, którym udzielana pomoc jest niezbędna, a czasem jedyna jaką są w stanie uzyskać. Rodzina skarżącego nie jest pozbawiona własnych środków finansowych, a podjęcie zatrudnienia przez osoby w wieku aktywności zawodowej przyczyniłoby się do poprawy jej sytuacji finansowej.
Końcowo organ wskazał, że zasoby finansowe ośrodka są ograniczone i nie ma możliwości zabezpieczania wszelkich potrzeb osób i rodzin w całości. W 2021 r. MOPR w S. na realizację zadań w zakresie zasiłków celowych i zakup żywności wydatkował kwotę 1 211 016,00 zł. Pomocy udzielono 493 osobom, które otrzymały decyzją świadczenie. Średnia wysokość zasiłku celowego, w tym także na zakup żywności na osobę lub osobę w rodzinie wyniosła w 2021 r. miesięcznie 204,70 zł. W 2022 r. na realizację zadań w zakresie zasiłków celowych Ośrodek dysponował środkami w wysokości 1 263 256,00 zł.
R. D. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które decyzją z dnia [...] września 2022 r. nr [...] , stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 art.3, art. 4, art. 8, art. 39 ust.1 i 2, art. 41 pkt 1 u.p.s., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji prawidłowo obliczył dochód rodziny skarżącego i zasadnie ocenił, że skarżący uprawniony jest do uzyskania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności z ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu", natomiast nie ma podstaw do przyznania mu zasiłku celowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Nadto - w ocenie Kolegium - zebrany materiał dowodowy potwierdza także ustalenia organu I instancji, że nie występują żadne szczególne okoliczności, które uzasadniałaby również przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Skarżący od wielu lat zamieszkuje w S. w lokalu wynajmowanym od osoby trzeciej, za które nie ponosi dobrowolnie opłat. Dopiero obawa przed eksmisją spowodowała, że skarżący zwrócił się do TBS [...] o przydział mieszkania dla swojej rodziny z zasobów miasta. Powyższa sytuacja nie stanowi zatem zdarzenia nagłego czy nieprzewidywalnego, które stanowiłoby "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Co więcej domaganie się przez skarżącego pomocy finansowej z przeznaczeniem na opłaty związane z wynajmem mieszkania i kosztami przeprowadzki jest stanowczo zbyt wygórowane i przekracza możliwości finansowe organu.
Kolegium podzieliło pogląd, że cele pomocy społecznej mają charakter pomocniczy i wspierający, nie polegają zaś ma wyręczaniu osób potrzebujących w trudzie przezwyciężania sytuacji życiowych. Rolą organów pomocy społecznej jest wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonujących wnioskodawców oraz zaspokojenia wszystkich ich oczekiwań oraz realizacji zgłaszanych potrzeb w pełnym wymiarze. Tymczasem z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżący nie podejmuje żadnych działań w celu podjęcia stałego zatrudnienia i poprawy tym samym sytuacji finansowej i bytowej rodziny.
R. D. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Kolegium, zarzucając jej:
1. Brak jakiejkolwiek rzeczywistej merytorycznej kontroli instancyjnej decyzji wydanych przez MOPR.
2. Powielenie w decyzjach SKO fałszywych i niezgodnych z prawdą ustaleń MOPR, bez jakiejkolwiek ich weryfikacji.
3. Pominięcie dowodów świadczących o przekroczeniu i nadużyciu uprawnień przez MOPR polegających na fabrykowaniu nieprawdziwego i nieistniejącego stanu faktycznego, na szkodę wnioskującego o pomoc.
4. Naruszenie przez SKO prawa w kwestii uznania administracyjnego, przekroczenie uprawnień wynikających z ustawy o pomocy społecznej, stworzenie zagrożenia dla życia, zdrowia i egzystencji jego i jego rodziny.
5. Rażące naruszenie ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 2 ust 1, art. 3 ust 1 ust 4 oraz art. 39 ww. ustawy.
6. Uchylanie się organu odwoławczego od odniesienia się do najbardziej istotnych podniesionych w ww. odwołaniach zarzutów, w celu pominięcia podstaw prawnych i faktycznych uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy.
7. Świadome łamanie prawa i preparowanie fałszywego stanu faktycznego, w celu generowania przewlekłości postępowania i wymuszania bezzasadnej drogi odwoławczej, skutkujących nieodwracalnymi konsekwencjami dla dalszej egzystencji jego i jego rodziny.
8. Preparowanie przez SKO obraźliwych insynuacji noszących znamiona pomówienia, w celu podważenia wiarygodności osoby wnoszącej o udzielenie pomocy, a w szczególności insynuacji o celowym uchylaniu się od podjęcia zatrudnienia.
9. Uchylenie się SKO od skierowania zarzutów o nadużycie uprawnień przez MOPR w wydaniu ww. decyzji do prokuratury celem ustalenia, czy działania MOPR-u fabrykowaniu fikcyjnego stanu faktycznego i stwarzaniu pozorów w zamiarze udzielenia wnioskowanej pomocy wypełniają znamiona przekroczenia i nadużycia uprawnień, a tym samym, czy wydanie ww. decyzji na szkodę życia, zdrowia i mienia wnioskującego zostało osiągnięte drogą przestępstwa oraz znęcania się nad skarżącym i jego rodziną ze szczególnym okrucieństwem.
10. Uchylenie się zarówno MOPR jak i SKO od wzięcia pod uwagę faktu oraz jego weryfikacji w Prokuraturze na podstawie przedstawionych przez skarżącego zawiadomień prokuratur o wszczęciu śledztwa, w celu ustalenia rzeczywistych przyczyn sytuacji skarżącego i jego rodziny jako ofiary ciężkich przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie dokonał kontroli instancyjnej zaskarżonej odwołaniem decyzji organu I instancji, powielając twierdzenia tam zawarte. Nie wzięto pod uwagę tego, że zarówno on jaki i jego rodzina są ofiarami przestępstw, nie ustalono z jakich względów skarżący wraz z rodziną musiał opuścić dotychczasowe miejsce pobytu i zamieszkać w S.. Organ wadliwie ustalił, że skarżący nie podejmuje żadnych działań zmierzających do poprawy sytuacji jego i jego rodziny jak i pominął okoliczność, że stan zdrowia wyklucza podjęcie przez niego jak i jego partnerkę pracy, co potwierdzają zaświadczenia lekarskie.
Skarżący podkreślił, że jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy, ale urząd ten nie jest w stanie znaleźć mu pracy. Zatajono również powody zadłużenia względem właściciela mieszkania.
Skarżący podał także, że ubiegał się o przyznanie pomocy z Funduszu Sprawiedliwości, ale jej nie otrzymał. Wskazał ponadto, że podejmował się szeregu dorywczych zajęć aby wspomóc materialnie swoją rodzinę, czego organ nie wziął pod uwagę.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, wnosząc o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Skarga okazała się niezasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) według kryterium legalności, wykazała, że akt ten nie narusza prawa.
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, którą przyznano skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie po 750 zł miesięcznie od maja
2022 r. do czerwca 2022 r. oraz odmówiono przyznania pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na opłacenie wynajmu mieszkania i kosztów przeprowadzki.
Stosownie do art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust.1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).
Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Przy czym w przypadku zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 Rada Miasta S. uchwałą z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] podniosła kryterium dochodowe do wysokości 150% kryterium dochodowego z art. 8 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.s., tj. kwoty 900 zł.
Natomiast w myśl art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Na gruncie badanej sprawy organy przyjmując, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł [...] zł, uznały za zasadne przyznanie skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu". Jednocześnie odmówiły przyznania zasiłku celowego na opłacenie wynajmu mieszkania i kosztów przeprowadzki wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Z kolei podstawą odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego na ww. cel było stwierdzenie, iż sytuacja skarżącego i jego rodziny nie spełnia kryterium szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego uniemożliwia przyznanie zasiłku celowego z art. 39 u.p.s., ale jednocześnie obliguje organ do rozważenia możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego z art. 41 u.p.s. Decyzja o przyznaniu tego świadczenia, podobnie jak zasiłku celowego, ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednakże dowolności, bowiem organ winien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia szczegółowo wyjaśnić, z jakich względów przyznał bądź odmówił przyznania świadczenia. Sądowa kontrola takich decyzji ogranicza się do oceny, czy organ administracji publicznej nie przekroczył granic uznania administracyjnego, w tym czy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie, w tym własne możliwości płatnicze oraz sytuację podmiotu domagającego się przyznania pomocy.
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy wskazać należy, że organy prawidłowo przyjęły niezakwestionowaną w istocie okoliczność, iż łączyny dochód rodziny skarżącego przekracza kryterium dochodowe, co uniemożliwiło skorzystanie z pomocy w formie zasiłku celowego. W takiej sytuacji zasadnie rozważono możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego.
W świetle wyżej cytowanego art. 41 u.p.s. takie świadczenie może zostać przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Pojęcie to ma charakter ogólny, ale w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 722/22, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z ustaleń organów wynika, że skarżący zamieszkuje wraz z rodziną w wynajmowanym mieszkaniu od osoby trzeciej, za które nie ponosi dobrowolnie opłat w związku z czym grozi im eksmisja. Rodzina skarżącego utrzymuje się z emerytury jego matki, natomiast skarżący i jego partnerka nie pracują i nie posiadają żadnych własnych dochodów, pomimo tego nie wykazują determinacji do zmiany swojej sytuacji dochodowej i bytowej. Ustaleń tych skarżący w żaden sposób nie podważył.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że na gruncie badanej sprawy organy zasadnie uznały, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą szczególne okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie najmu mieszkania i kosztów przeprowadzki. Należy bowiem zgodzić się ze stanowiskiem organów, iż skoro skarżący od wielu lat mieszka w wynajmowanym mieszkaniu na które go faktycznie nie stać, zatem konieczność opuszczenia mieszkania nie jest sytuacją nagłą i niespodziewaną. To bowiem skarżący w pierwszej kolejności powinien podjąć działania zmierzające do zapewnienia lokum sobie i swojej rodzinie.
Nie ulega także wątpliwości, że brak zatrudnienia i stałych dochodów przyczyniają się do trudnej sytuacji, niemniej jednak w ocenie organów, a Sąd tę ocenę podziela, zarówno skarżący jak i jego partnerka mają obiektywne możliwości znalezienia pracy odpowiedniej do stanu swojego zdrowia. Trafnie bowiem organ zauważył, że S. jest miastem, w którym oferty pracy są dostępne. Wprawdzie skarżący powołuje się na problemy zdrowotne, jednakże z akt nie wynika, aby on czy jego partnerka legitymowali się orzeczeniem o całkowitej i trwałej niezdolności do pracy. Przedłożone zaświadczenia lekarskie z maja 2022 r. potwierdzają wyłącznie, że skarżący z uwagi na stan zdrowia nie może wykonywać pracy fizycznej, zaś A. W. aktualnie nie jest w stanie podjąć pracy ze względu na konieczności przeprowadzenia diagnostyki i podjęcia leczenia kilku schorzeń, przy czym ponowna ocena zdolności do pracy odbędzie się za ok. 3 miesiące po ocenie efektu leczenia.
Ma również rację organ, że oczekiwana pomoc finansowa z przeznaczeniem na opłaty związane z najmem mieszkania i kosztami przeprowadzki jest zbyt wygórowana i przekracza możliwości finansowe organu.
Nie zasługuje na aprobatę postawa skarżącego, który oczekuje, że organ pomocy społecznej będzie pokrywał koszty najmu drogiego mieszkania (5000 zł) jemu i jego rodzinie mimo bierności tych osób i braku rzeczywistych starań o poprawę własnej sytuacji.
Podkreślić w tym miejscu należy, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, co oznacza, że w pierwszej kolejności osoby znajdujące się w trudnej sytuacji powinny wykorzystać własne możliwości, zasoby i środki w celu jej przezwyciężenia. Jest powszechnie wiadomym, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podał jakimi środkami finansowymi dysponował Ośrodek na przyznanie zasiłku celowego w roku 2021 i 2022 oraz liczbę osób, którym pomoc została już udzielona. Z ustaleń tego organu wynika, że średnia wysokość zasiłku celowego, w tym także na zakup żywności na osobę lub osobę w rodzinie wyniosła w 2021 r. miesięcznie 204,70 zł. Z tego też powodu za dowolne uznać trzeba twierdzenia skarżącego, że udzielenie pomocy w kwocie kilku czy kilkunastu tysięcy złotych mieści się w możliwościach opieki społecznej.
Podsumowując, Sąd nie podzielił zarzutów skargi, albowiem nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, a w zaskarżonej decyzji wyjaśniono podstawy prawne i faktyczne jej podjęcia oraz prawidłowo ustalono i oceniono sytuację skarżącego. Z tych względów stwierdzając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI