II SA/Sz 945/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2006-11-09
NSAnieruchomościWysokawsa
ochrona gruntów rolnychwyłączenie z produkcjinależnościopłaty roczneewidencja gruntówplan zagospodarowania przestrzennegobudownictwo mieszkaniowedecyzja administracyjnaprawo rzeczowenieruchomości

WSA oddalił skargę właścicieli działki rolnej, potwierdzając prawidłowość naliczenia opłat za jej wyłączenie z produkcji rolnej bez wcześniejszej decyzji zezwalającej, zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Skarżący kwestionowali decyzję o wyłączeniu ich gruntu rolnego z produkcji i naliczeniu opłat, twierdząc, że działka nadal jest użytkowana rolniczo. Sąd administracyjny uznał, że wyłączenie nastąpiło bez wymaganej decyzji zezwalającej, co uzasadnia zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który przewiduje naliczenie należności z 10% podwyżką i brak możliwości pomniejszenia jej o wartość gruntu. Sąd oddalił skargę, podkreślając, że wiążące są zapisy w ewidencji gruntów.

Sprawa dotyczyła skargi B. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą wyłączenia gruntu rolnego z produkcji rolniczej i naliczenia należności. Starosta wyłączył grunt rolny klasy IIIb o powierzchni [...] ha z produkcji rolniczej, przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe. Zastosowano przepis art. 12a pkt 1 ustawy, zwalniając część powierzchni z opłat, a naliczając należność za pozostałą część, podwyższoną o 10% zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy, z uwagi na brak wcześniejszej decyzji zezwalającej na wyłączenie. SKO uchyliło decyzję w części dotyczącej pomniejszenia należności o wartość gruntu, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Skarżący zarzucali niezgodność ustaleń z rzeczywistością, twierdząc, że działka nadal jest użytkowana rolniczo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę. Sąd uznał, że wyłączenie gruntu nastąpiło niezgodnie z art. 11 ustawy, co uzasadnia zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy, który przewiduje wydanie decyzji z urzędu i podwyższenie należności o 10%. Sąd podkreślił, że w takim przypadku nie ma podstaw do pomniejszenia należności o wartość gruntu (art. 12 ust. 6), a jedynie do jej podwyższenia. Sąd uznał również, że wiążące są zapisy w ewidencji gruntów, a zarzut użytkowania działki jako ogródka przydomowego nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia, dopóki nie nastąpiła zmiana w ewidencji. Sąd stwierdził, że organ I instancji rażąco naruszył prawo, stosując art. 12 ust. 6, co uzasadniało uchylenie decyzji w tym zakresie i orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wyłączenie gruntu rolnego z produkcji bez decyzji zezwalającej, gdy grunt jest przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze, uzasadnia wydanie decyzji z urzędu na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, podwyższając należność o 10% i nie pozwalając na jej pomniejszenie o wartość gruntu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 28 ust. 2 ustawy stanowi sankcję za samowolne wyłączenie gruntów i nie odsyła do art. 12 ust. 6 (pomniejszenie o wartość gruntu), a jedynie do art. 11 ust. 1 i 2, co w konsekwencji wiąże się z art. 12 ust. 1. Zmniejszenie należności w takiej sytuacji stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.o.g.r.l. art. 11 § ust. 1-4, 6-8, 13, 14

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 1-4, 6-8, 13, 14

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 28 § ust. 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Pomocnicze

u.o.g.r.l. art. 1 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 2 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 13

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 5

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 12a § pkt 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 12

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 7

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.r. art. 6 § ust. 1 in fine

Ustawa o podatku rolnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyłączenie gruntu rolnego z produkcji nastąpiło bez wymaganej decyzji zezwalającej, co uzasadnia zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W przypadku zastosowania art. 28 ust. 2 ustawy, nie ma podstaw do pomniejszenia należności o wartość gruntu. Wiążące dla organów są zapisy w ewidencji gruntów, nawet jeśli strona podnosi zarzuty o niezgodności z rzeczywistością.

Odrzucone argumenty

Działka nadal jest faktycznie użytkowana jako areał rolny (ogródek przydomowy). Niezgodność ustaleń faktycznych z rzeczywistym stanem rzeczy. Pomniejszenie należności o wartość gruntu.

Godne uwagi sformułowania

wyłączenie z produkcji - rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów gruntami rolnymi są [...] grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%. Tak zwiększona należność stanowi karę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej bez formalnego zezwolenia. Brak natomiast jest podstaw do stosowania w tym przypadku art.12 ust.6 ( pomniejszenie należności o wartość gruntu ), który to przepis ma zastosowanie tylko wtedy, gdy decyzja wyłączająca grunty z produkcji wydawana jest w oparciu o art.11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, na wniosek strony. Rażące naruszenie prawa stanowi podstawę wyjątku od zakazu reformationis in peius

Skład orzekający

Mirosława Włodarczak-Siuda

przewodniczący

Barbara Gebel

sprawozdawca

Joanna Wojciechowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia gruntów rolnych z produkcji bez decyzji zezwalającej, w szczególności stosowanie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, naliczanie należności z podwyżką i brak możliwości pomniejszenia jej o wartość gruntu, a także wiążąca moc zapisów w ewidencji gruntów."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy grunt rolny jest przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze i faktycznie zostaje wyłączony z produkcji bez wymaganej decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wyłączenia gruntów rolnych pod zabudowę i związanych z tym opłat. Interpretacja przepisów dotyczących sankcji za brak decyzji jest istotna dla właścicieli nieruchomości.

Wyłączyłeś grunt rolny pod budowę bez pozwolenia? Zapłacisz więcej i nie pomniejszysz należności o wartość działki!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 945/06 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Barbara Gebel /sprawozdawca/
Joanna Wojciechowska
Mirosława Włodarczak-Siuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006r. sprawy ze skargi B. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej o d d a l a skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Starosta , działając w oparciu o przepis art. 5, art. 4 pkt 13, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1-4, 6-8, 13, 14, art. 12 a pkt 1, art. 28 ust. 2 i art. 30 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.) orzekł o wyłączeniu z produkcji rolniczej gruntu rolnego klasy [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącego działkę o numerze [...], położoną w obrębie [...], gminie [...], przeznaczoną w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] pod budownictwo mieszkaniowe.
Z uwagi na wskazane przeznaczenie, Starosta, stosownie do przepisu art. 12a pkt 1 ustawy, zwolnił z obowiązku naliczenia należności i opłat rocznych powierzchnię [...]m2, naliczając należność z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji rolnej pozostałej części użytku rolnego klasy [...] o powierzchni [...]m2, stanowiącą równowartość [...] ton ziarna żyta, co przy obowiązującej cenie jednej tony żyta równej [...] zł, dało kwotę w wysokości [...]zł. Następnie, zgodnie z nakazem przepisu art. 28 ust. 2 ustawy, organ podwyższył należność o [...]%, uzyskując kwotę [...]zł, którą pomniejszył o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych równą [...]zł. Ostatecznie w wyniku powyższych działań ustalona została należność z tytułu wyłączeniu użytków rolnych z produkcji rolniczej na kwotę [...] zł.
Jednocześnie organ I instancji ustalił w zaskarżonej decyzji opłatę roczną za użytki rolne wyłączone z produkcji w wysokości [...]% ustalonej należności, tj. równowartości [...] ton ziarna żyta, obciążając stronę, stosownie do przepisu art. 4 pkt 13 ustawy, obowiązkiem jej uiszczania przez okres [...] lat, począwszy od [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił zasady i sposób wyliczenia orzeczonych ciężarów, przywołując obowiązujące w tym względzie przepisy ustawy z dnia 3 maja 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Od powyższej decyzji odwołali się B. i M. G. – właściciele przedmiotowej nieruchomości- stawiając zarzut niezgodności ustaleń faktycznych z rzeczywistym stanem rzeczy, potwierdzonym dokumentem z geodezyjnego pomiaru powykonawczego z dnia [...], z którego wynika, iż powierzchnia rozważanej działki równa [...]ha jest fizycznie nadal uprawianym areałem rolnym. Bezpodstawnym jest, zatem uznanie tej powierzchni za wyłączoną z produkcji rolnej i naliczenie podwyższonej opłaty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...] numer [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pomniejszenia ustalonej należności z tytułu trwałego wyłączenia gruntu rolnego z produkcji rolniczej o wartość gruntu, tj. w części określonej w punkcie 1, podpunkcie 1.3 zaskarżonej decyzji i orzekło o obowiązku zapłaty należności w wysokości ustalonej
w punkcie 1, podpunkcie 1.2 zaskarżonej decyzji, tj. w wysokości [...] zł, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w pozostałym zakresie. Kolegium podniosło, iż stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2004r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.) gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne.
Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia [...] przedmiotowa działka oznaczona jest symbolem B, w całej swej powierzchni. Zapis w ewidencji zaktualizowany został na podstawie dokumentacji geodezyjnej powykonawczej,
w szczególności wykazu zmian danych ewidencyjnych z dnia [...], zgodnie z którym po stronie "stan dotychczasowy" uwidoczniony jest zapis: rodzaj użytku R, klasa [...], w całej powierzchni działki równej [...]ha; po stronie zaś "stan nowy" uwidoczniony jest zapis: rodzaj użytku B, powierzchnia [...] ha.
Stosownie do przywołanej wyżej definicji gruntu rolnego, wystarczającym dla określenia rodzaju użytku, jest ustalenie oznaczenia użytku w ewidencji gruntów.
Przedłożone w sprawie dokumenty potwierdzają stan rzeczy ustalony przez organ I instancji. Dla wyjaśnienia wątpliwości strony skarżącej, wskazać należy, iż dokumenty, które przywołuje, jako podstawę swych twierdzeń, tj. geodezyjny pomiar powykonawczy z dnia [...], zaewidencjonowany pod nr [...], rozdzielający przedmiotową nieruchomość na część budowlaną i część rolną o powierzchni [...]ha, nie stanowi wiarygodnego dowodu w sprawie. Z wyjaśnień Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z dnia [...] wynika, iż pierwotny pomiar powykonawczy, na który powołuje się strona, został następnie skorygowany, z uwzględnieniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Tak sprostowany przebieg zakresu użytków został uwidoczniony w operacie z pomiaru powykonawczego [...] i przyjęty do zasobu pod numerem [...]. Ten operat stanowił podstawę zapisów w ewidencji gruntów
i budynków.
Bez znaczenia, dla ustalenia oznaczenia nieruchomości, według cech ujawnionych w ewidencji gruntów, pozostaje w niniejszym postępowaniu ewentualna nieścisłość w dokumentach stanowiących podstawę wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Ta nieścisłość mogłaby stanowić podstawę do wszczęcia postępowania o zmianę zapisów we wspomnianej ewidencji. Dopóty jednak takie dane w ewidencji są uwidocznione, organ orzekający w postępowaniu, ma obowiązek uwzględnić te dane, zgodnie ze wskazanym na wstępie określeniem ustawowym gruntu rolnego.
Stosownie do treści przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r.
o ochronie gruntów rolnych i leśnych:" Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas l, II, III, lila, Iilb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. W decyzji określa się obowiązki związane z wyłączeniem." Osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie z produkcji, jest obowiązana do uiszczenia należności i opłat rocznych, a obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji (art. 12 ust. 1 ustawy).
Z zestawienia powyższych przepisów wprost wynika, iż wyłączenie gruntów rolnych, szczegółowo określonych w art. 1 ust. 1 ustawy, może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie, które to decyzje nakładają jednocześnie na osoby uzyskujące zezwolenie określone ciężary finansowe (należności i opłaty roczne).
Zacytowany przepis art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie stanowi bezpośredniej podstawy do orzekania o obowiązku uiszczenia stosownych należności, jak też opłat rocznych w stosunku do osób, które nie uzyskały formalnego zezwolenia na wyłączenie, a więc, w stosunku, do których decyzja taka nie została wydana.
Podstawą prawną ustalenia obowiązków związanych z wyłączeniem gruntów z produkcji rolnej, w sytuacji braku decyzji właściwego organu, przy przeznaczeniu nieruchomości na cele nierolnicze w planie zagospodarowania przestrzennego, jest przepis art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który stanowi, że: " W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%." Konsekwencją wydania decyzji z art. 11 ust. 1 ustawy, zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolnej użytków rolnych, jest nałożenie obowiązków wynikających z art. 12 ust. 1 ustawy. Ostatnio wskazany przepis będzie też miał zastosowanie; do decyzji wydanej z mocy art. 28 ust. 2 ustawy w aspekcie obowiązków obciążających stronę, do którego odsyła sformułowanie "decyzję taką", a wiec odpowiadającą wymogom art. 11 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Decyzja wydana na podstawie art. 28 ust. 2 rozważanej ustawy zawiera jednakże dodatkowy element, a mianowicie sankcję za "samowolne" wyłączenie gruntów przeznaczonych na cele nierolnicze w planie zagospodarowania przestrzennego, w postaci podwyższenia wysokości należności o 10 %. Tak zwiększona należność stanowi karę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej bez formalnego zezwolenia.
Wyraźnego podkreślenia wymaga zasada wynikająca z przepisów art. 28 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o wyłączeniu z gruntów produkcji rolniczej, a mianowicie przy ustalaniu należności w sytuacji wyczerpującej przesłanki art. 28 ust. 2 ustawy, nie ma podstaw prawnych do zmniejszania należności o wartość gruntu. Zasada wynikająca z art. 12 ust. 6 ustawy nie ma tutaj zastosowania. Wynika to zarówno z brzmienia art. 28 ust. 2 ustawy, jak też z definicji "należności" ustalonej przepisem art. 4 pkt 12 ustawy. Przepis art. 28 ust. 2, w swej regulacji, nie odsyła do przepisu art. 12 ust. 6, a jedynie do przepisu art. 11 ust. 1 i 2, zaś art. 11 ust. 1, w zakresie mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, do przepisu art. 12 ust. 1 ustawy.
Należnością w rozumieniu ustawy jest jednorazowa opłata z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji. Przepis art. 12 ust. 6 ustawy umożliwia weryfikację należności, w razie orzekania na podstawie art. 12. Takiej ewentualności nie przewiduje art. 28 ust. 2 ustawy, stanowiąc o obowiązku podwyższenia należności o 10%. Jest to odmienność obydwu przedstawionych regulacji, z których ta ostatnia ma charakter sankcji ustawowo określonej, za nieformalne wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej.
Zmniejszenie wysokości należności, przy zastosowaniu reguły wynikającej z art. 12 ust. 6 ustawy, w stanie faktycznym, dla którego podstawą orzekania jest przepis art. 28 ust. 2 ustawy, stanowi jego rażące naruszenie i uzasadnia, zdaniem Kolegium, podjęcie rozstrzygnięcia z pogorszeniem sytuacji strony odwołującej się, zgodnie z przyzwoleniem przepisu art. 139 Kpa.
Wywodząc z powyższego uprawnienie do orzeczenia w uchylonym zakresie, Kolegium ustaliło na nowo należność, w wysokości, jak w sentencji rozstrzygnięcia. Za podstawę ustalenia należności Kolegium przyjęło równowartość 6,44 ton ziarna żyta ([...] m2 powierzchni wyłączonej pomnożone przez [...]t równa się [...] ton żyta), co stanowi wartość [...]zł ([...] pomnożone przez [...]zł- równowartość ]t ziarna żyta), przy przyjęciu średniej ceny żyta [...]zł za kwintal, zgodnie z komunikatem Głównego Urzędu Statystycznego za [...], którą to następnie podwyższono
o stanowiące ową sankcję 10 %, uzyskując w efekcie dokonanych ustaleń wartość należności równą [...]zł.
Do określenia opłat rocznych przyjęto powyżej ustaloną należność, ustalając opłaty w wysokości 10% należności wyrażonej w tonach ziarna żyta, tj. równowartości [...] q ziarna żyta (10% z[...]t ziarna żyta równa się [...]q żyta).
Stosownie do przepisu art. 12 ust. 8 ustawy o ochronie gruntów rolnych
i leśnych równowartość tony ziarna żyta ustala się w wysokości stosowanej do wymierzania podatku rolnego, ogłaszanej przez Główny Urząd Statystyczny. Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 in fine ustawy z dnia 15 listopada 1 984r.
o podatku rolnym (Dz. U. z 1993, Nr 94, poz. 431 ze zm) do obliczenia podatku rolnego uwzględnia się średnią cenę skupu żyta za trzy pierwsze kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy.
Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość nabyta została
w dniu [...], z przeznaczeniem na budowę domu jednorodzinnego (akt notarialny Rep. A nr [...]).
Ustalenia planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta
i Gminy , zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...], który utracił moc obowiązującą w dniu [...], zakładały dla działki nr [...] położonej w obszarze istniejącego mieszkalnictwa jednorodzinnego, jego utrzymanie i rewaloryzację zabudowy. Decyzją z dnia [...], znak: [...] o ustaleniu warunków zabudowy Burmistrz Miasta i Gminy ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego na przedmiotowej działce.
Zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...], znak: [...], wydaną z upoważnienia Starosty, zatwierdzającą projekt budowlany i wydającą pozwolenie na budowę, obszar oddziaływania obiektu obejmuje nieruchomość oznaczoną działką nr [...]. Prace przy obiekcie rozpoczęto, według zapisu dziennika budowy w dniu [...], a zakończono w dniu [...].
Ten zatem moment winien być uznany za dzień faktycznego wyłączenia gruntu rolnego z produkcji rolniczej.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez B. i M. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący podtrzymali swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, iż działka o powierzchni [...] ha jest faktycznie nadal areałem rolnym – warzywny ogródek przydomowy .Skarżący nie godzą się na powoływanie się przez organy na skorygowany pomiar powykonawczy, dokonany bez ich wiedzy i niezgodny ze stanem faktycznym na podstawie którego zaktualizowano zapis w ewidencji gruntów. Nie godzą się również z zarzutem samowolnego dokonania gruntów na cele nie rolnicze, gdyż wszystkie dokumenty tworzone były przez urzędników działających z upoważnienia starosty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze
wniosło o oddalenie skargi. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, zaś ustosunkowując się do zarzutu braku podstaw do zastosowania trybu odpowiedzialności za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej bez wymaganej decyzji zezwalającej na wyłączenie podniosło, iż jakkolwiek ten wątek sprawy nie był przedmiotem odwołania, Kolegium uzasadniło w motywach zaskarżonej decyzji zasadność zastosowania trybu przewidzianego przepisem art.28 ust.2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ustalenie w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia innego aniżeli rolnicze lub leśne gruntów posiadających dotychczas taki status, obliguje nabywcę gruntu do uzyskania zezwolenia właściwego organu na wyłączenie tych gruntów z produkcji rolniczej, przed podjęciem zagospodarowania działki w sposób inny aniżeli rolniczy czy leśny, aczkolwiek zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nie niweczy takiego obowiązku przywoływany przez stronę fakt dokonania zakupu przedmiotowej działki jako budowlanej, o ile wcześniej nie uzyskano omawianej zgody na wyłączenie. Podjęcie realizacji inwestycji innej, aniżeli mieszcząca się w ramach rolniczego wykorzystania gruntów posiadających dotychczas taki charakter wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.zm. ) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ).
Zgodnie z art.4 pkt 11 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz.1266 z późn.zm. ) przez wyłączenie gruntów z produkcji - rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. Gruntami rolnymi są zaś między innymi grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne ( art.2 ust.1 pkt 1 ww ustawy ). Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie, zaś wydanie takich decyzji, następuje przed uzyskaniem pozwolenia na budowę (art.11 ust.1 i 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych).
Faktem niekwestionowanym w niniejszej sprawie jest, iż zgodnie z wypisem
z rejestru gruntów sporządzonym w dniu [...], będąca własnością B.
i M. G. działka numer [...] w obrębie ewidencyjnym w [...],
o powierzchni [...] ha, jest użytkiem rolnym klasy IIIb.
Skarżący pozwolenie na budowę budynku jednorodzinnego z garażem na przedmiotowej działce uzyskali [...] ( decyzja Starosty numer [...] ). Do momentu uzyskania tego pozwolenia na budowę nie została wydana decyzja o wyłączeniu gruntów rolnych z produkcji rolniczej, a nawet skarżący nie złożyli wniosku o takie wyłączenie, natomiast z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego w dniu [...] wynika, iż aktualnie działka nr [...] w [...], o powierzchni [...] ha, jest oznaczona symbolem B ( budowlana ). Na przedmiotowej działce w dniu [...]. rozpoczęto, a w dniu [...] zakończono budowę domu jednorodzinnego z garażem.
W tej sytuacji prawidłowo organy uznały, iż wyłączenie gruntu rolnego z produkcji rolniczej nastąpiło niezgodnie z przepisami art.11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych – zostały samowolnie wyłączone z produkcji – i prawidłowo zastosowały do osób, które dokonały faktycznego wyłączenia ( w tym przypadku właściciele działki ), art.28 ust.2 ww. ustawy, zgodnie z którym w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10 %.
Właściwie również organy zinterpretowały wyżej powołany przepis jako zawierający swoiste sankcje za wyłączenie gruntów rolnych bez uprzedniego uzyskania decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i przyjęły, iż należność za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej ustala się, po zastosowaniu art.12a, w oparciu o art.12 ust.7 ww. ustawy.
Brak natomiast jest podstaw do stosowania w tym przypadku art.12 ust.6
( pomniejszenie należności o wartość gruntu ), który to przepis ma zastosowanie tylko wtedy, gdy decyzja wyłączająca grunty z produkcji wydawana jest w oparciu o art.11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, na wniosek strony. Niniejszy skład orzekający podziela stanowisko organu odwoławczego, iż zmniejszenie wysokości należności, przy zastosowaniu art.12 ust.7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w stanie faktycznym, dla którego podstawą orzekania jest przepis art.28 ust.2 ww. ustawy, stanowi jego rażące naruszenie.
Rażące naruszenie prawa stanowi podstawę wyjątku od zakazu reformationis in peius ( zakaz działania na niekorzyść strony odwołującej się ) wynikającego z art.139 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym przypadku działanie organu odwoławczego było więc uzasadnione rażącym naruszeniem przez organ I instancji art.28 ust.2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i dlatego też, należy uznać za dopuszczalne częściowe uchylenie decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcie w tym zakresie na niekorzyść strony odwołującej się.
Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi, iż część działki [...], o powierzchni [...] ha nadal nie jest wyłączona z produkcji rolniczej bowiem użytkowana jest jako ogródek przydomowy. Dla niniejszej sprawy wiążące są zapisy
w ewidencji gruntów i dopiero zmiana tych zapisów ( na dzień rozpoznawania sprawy cała działka [...] została wyłączona z produkcji rolniczej ) może spowodować zmianę stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.
Dodać także należy, że postępowanie o wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej w trybie art.11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wszczynane jest na wniosek zainteresowanej osoby. Brak takiego wniosku powoduje niemożność wszczęcia postępowania. Pomimo więc, że ten sam organ, który był właściwym do wydania decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolniczej, wydawał skarżącym decyzję o pozwoleniu na budowę, nie mógł wszcząć wcześniej stosownego postępowania, a postępowanie z urzędu mógł prowadzić jedynie w oparciu o art.28 ust.2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI