II SA/Sz 94/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2008-04-29
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenadzór budowlanywady lokaluzawilgoceniewspółwłasnośćodpowiedzialnośćzarządca budynkuwłaściciel lokaluczęści wspólne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące Spółdzielni Mieszkaniowej usunięcie wad w lokalu, wskazując na potrzebę ustalenia przyczyn zawilgoceń oraz właściwego adresata decyzji w kontekście współwłasności.

Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej Spółdzielni Mieszkaniowej usunięcie nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym, takich jak zawilgocenia i zagrzybienie ścian kominowych. Spółdzielnia kwestionowała swoją odpowiedzialność, wskazując na niewłaściwą eksploatację lokalu przez właścicieli. Sąd uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego, stwierdzając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Kluczowe było ustalenie przyczyn wad oraz właściwego adresata decyzji w sytuacji wyodrębnionej własności lokalu i współwłasności części wspólnych budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora nakazującą Spółdzielni usunięcie nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym, takich jak zawilgocenia ścian kominowych, montaż nawiewników, osuszenie i odgrzybienie ścian oraz zabezpieczenie przewodów kominowych. Spółdzielnia argumentowała, że przyczyną problemów jest niewłaściwa eksploatacja lokalu przez jego właścicieli, małżonków R., którzy sami wymienili stolarkę okienną. Organy nadzoru budowlanego uznały Spółdzielnię za właściciela budynku i adresata decyzji, powołując się na art. 66 Prawa budowlanego. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie ustaliły w sposób wyczerpujący przyczyn zawilgoceń, a także błędnie określiły adresata decyzji. Sąd podkreślił, że w przypadku wyodrębnionej własności lokalu, odpowiedzialność za stan techniczny części wspólnych budynku (w tym kominów) obciąża zarówno zarządcę (Spółdzielnię), jak i właścicieli lokali jako współwłaścicieli. Konieczne jest dokładne ustalenie przyczyn wad i wskazanie właściwych podmiotów zobowiązanych do ich usunięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Adresatem decyzji powinni być zarówno zarządca budynku (Spółdzielnia) z racji sprawowanego zarządu, jak i właściciele lokalu jako współwłaściciele obiektu budowlanego, zwłaszcza gdy wady dotyczą części wspólnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w sytuacji wyodrębnienia własności lokalu i współwłasności części wspólnych, organ powinien rozważyć, na kim spoczywają obowiązki związane z utrzymaniem danej części budynku. W przypadku wad dotyczących części wspólnych, odpowiedzialność powinna obciążać zarówno zarządcę, jak i właścicieli lokali.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu I i II instancji z powodu naruszenia prawa materialnego i innych przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określenie, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

Prawo budowlane art. 66 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Podstawa do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym.

Prawo budowlane art. 61

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nakaz utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 3 § pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja budynku.

Prawo budowlane art. 81c § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązek dostarczenia oceny technicznej budynku.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

u.w.l. art. 3 § ust. 2

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Udział właścicieli lokali w nieruchomości wspólnej.

u.s.m. art. 26

Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych

Stosowanie przepisów ustawy o własności lokali po wyodrębnieniu własności ostatniego lokalu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nadzoru budowlanego nie ustaliły jednoznacznie przyczyn zawilgoceń w lokalu. Organy nadzoru budowlanego błędnie wskazały Spółdzielnię jako jedynego adresata decyzji, pomijając właścicieli lokalu jako współwłaścicieli części wspólnych. Lokal mieszkalny stanowi wyodrębnioną własność, a odpowiedzialność za wady w jego obrębie, jeśli nie dotyczą bezpośrednio części wspólnych, może spoczywać na właścicielu.

Odrzucone argumenty

Spółdzielnia jest właścicielem budynku i jako zarządca ponosi odpowiedzialność za jego stan techniczny, w tym za stan kominów. Przyczyną zawilgoceń jest niewłaściwa eksploatacja lokalu przez jego mieszkańców (wymiana okien, brak wentylacji, oszczędność na ogrzewaniu).

Godne uwagi sformułowania

adresatem tej decyzji jest [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa, jako właściciel budynku przyczyna zawilgocenia ścian tkwi w niewłaściwej eksploatacji mieszkania organ powinien wykazać, że wada dotyczy obiektu budowlanego lub jego części, a nie ograniczać się wyłącznie do konkretnego lokalu części wspólne budynku to nie tylko pomieszczenia służące do wspólnego użytkowania, ale także takie elementy budynku jak ściany nośne, stropy, instalacje i inne, które odpowiedzialne są za bezpieczeństwo konstrukcyjne, przeciwpożarowe budynku, a także umożliwiające korzystanie wszystkim mieszkańcom budynku z infrastruktury technicznej (instalacje elektryczne, wodociągowe, w tym również kominowe przewody wentylacyjne).

Skład orzekający

Maria Mysiak

przewodniczący

Stefan Kłosowski

członek

Danuta Strzelecka-Kuligowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności za wady w budynkach wielorodzinnych z wyodrębnioną własnością lokali, zakres stosowania art. 66 Prawa budowlanego w kontekście części wspólnych i lokali."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyodrębnionej własności lokalu i współwłasności części wspólnych w budynku wielorodzinnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wad w budynkach wielorodzinnych i precyzyjnie rozgranicza odpowiedzialność między zarządcą a właścicielami lokali, co jest istotne dla wielu osób.

Kto odpowiada za wilgoć w mieszkaniu? Sąd wyjaśnia podział obowiązków między spółdzielnią a właścicielami lokali.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 94/08 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2008-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Danuta Strzelecka-Kuligowska /sprawozdawca/
Maria Mysiak /przewodniczący/
Stefan Kłosowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 152 art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], wydaną w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał [...] Spółdzielni Mieszkaniowej usunięcie w terminie do 30 listopada 2007 r. stwierdzonych w lokalu mieszkalnym Nr ..., znajdującym się w budynku wielorodzinnym położonym przy ul. [...], nieprawidłowości poprzez wykonanie robót budowlanych, polegających na:
a) zamontowaniu nawiewników okiennych w celu zapewnienia właściwego przepływu strumienia powietrza,
b) wykonania osuszenia i odgrzybienia ścian kominowych wewnątrz lokalu mieszkalnego wraz z niezbędnymi naprawami porażonych tynków,
c) zabezpieczeniu przeciekających przewodów kominowych przed opadami atmosferycznymi.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż postępowanie to zostało wywołane wnioskiem A. R., właścicielki lokalu mieszkalnego Nr ..., zawierającego żądanie przeprowadzenia kontroli stanu technicznego przewodów wentylacyjnych, przewodu kominowego oraz wykończeń dekarskich, z uwagi na istniejące w mieszkaniu zawilgocenia ścian. W dniu 31 maja 2007 r. pracownicy Inspektoratu przeprowadzili oględziny lokalu, w wyniku których w trybie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo Budowlane nałożono na [....] Spółdzielnię Mieszkaniową obowiązek dostarczenia oceny technicznej budynku mieszkalnego przy ul. [...], ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn powodujących zamakanie ścian w kuchni i łazience w mieszkaniu stanowiącym własność małżonków R.. Opierając się następnie na przedłożonej przez Spółdzielnię opinii technicznej, sporządzonej przez mgr inż. J.P. legitymującego się właściwymi uprawnieniami budowlanymi i wpisem na listę samorządu zawodowego, organ ten powołując się na przepis art. 61 i art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy, wydał decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, uznając, iż adresatem tej decyzji jest [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa, jako właściciel budynku.
Spółdzielnia ta nie zgadzając ze powyższym stanowiskiem organu, wniosła odwołanie do organu wyższej instancji. W odwołaniu Spółdzielnia wyjaśniła, iż w 2004 r. na własny koszt małżonkowie R. dokonali wymiany stolarki okiennej, zastępując ją oknami PCV, na dowód czego przedłożono kserokopie wniosku małżonków R. z dnia 24 lutego 2004 r. o wyrażenie przez Spółdzielnię zgody na wykonanie tych prac oraz kserokopię protokołu z dnia 25 maja 2004 r. podpisanego przez małżonków R., w którym stwierdza się, iż odpowiedzialność za ewentualne wady nowoosadzonej stolarki okiennej ponoszą inwestorzy. W ocenie Spółdzielni przyczyną zawilgocenia ścian w mieszkaniu małżonków R. jest zaszczelnienie okien, nadmierna oszczędność w ogrzewaniu mieszkania, nie zapewnienie prawidłowej wentylacji mieszkania, a także pokrycie ścian i sufitu w kuchni farbą emulsyjną. Spółdzielnia uznała, iż "nie jest w stanie dopilnować prawidłowej eksploatacji mieszkania przez małżonków R.", stąd odpowiedzialność za ewentualne nieprawidłowości w jego eksploatacji powinni ponosić właściciele lokalu. Jednocześnie w odwołaniu Spółdzielnia wyjaśniła, iż w trakcie oględzin budynku i lokalu nie stwierdzono żadnych przecieków na dachu oraz z komina, którego remont kapitalny wykonano w 2005 r. wraz z naprawą i uszczelnieniem kominów. Dodatkowo Spółdzielnia wskazała, iż do dnia 31 października 2007 r. planuje wykonanie zabezpieczenia zbiorczego przewodu wentylacyjnego komina przed ewentualnymi opadami atmosferycznymi.
Decyzją z dnia [...., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. uchylił rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...], wyłącznie co do terminu wykonania nałożonego na [....] Spółdzielnię Mieszkaniową obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wyznaczając go do dnia 15 stycznia 2008 r.
Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji odnośnie nałożenia na Spółdzielnię, w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy obowiązku usunięcia stwierdzonych w mieszkaniu Państwa R. nieprawidłowości. Organ ten przyjął, iż komin jako urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym stanowi własność Spółdzielni, dlatego też Spółdzielnia ponosi odpowiedzialność za jego utrzymanie w należytym stanie technicznym. Kwestia zaś niewłaściwej eksploatacji mieszkania przez jego lokatorów, w ocenie tego organu, jest wewnętrzną sprawą spółdzielni mieszkaniowej.
Pismem z dnia 21 grudnia 2007 r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., podnosząc zarzut naruszenia art. 61 ustawy - Prawo budowlane. Według Spółdzielni adresatem decyzji w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości powinni być Państwo A. i A. R. Stanowisko to Spółdzielnia wywodzi przede wszystkim z faktu, iż stwierdzone nieprawidłowości dotyczą lokalu mieszkalnego, którego właścicielami są małżonkowie R. Jako dowód w sprawie Spółdzielnia przedłożyła umowę z dnia 31 października 2007 r. zawartą pomiędzy Spółdzielnią a małżonkami R. o ustanowienie i przeniesienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego (akt notarialny [...]). Jednocześnie Spółdzielnia przedłożyła wypis z księgi wieczystej Nr [...] urządzonej dla tego lokalu, gdzie w dziale I księgi wpisano udział małżonków R. w nieruchomości wspólnej w częściach budynku, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli lokali i w prawie własności działki gruntu do [...]. Zdaniem Spółdzielni to, iż w budynku wielorodzinnym określone elementy są wspólne, nie dowodzi z kolei tego, że w przypadku zaistnienia wady na ścianie lokalu stanowiącego odrębną własność, odpowiedzialni są pozostali współwłaściciele czy zarządca. Poza kwestiami własnościowymi Spółdzielnia odniosła się również do opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. J. P. W ocenie Spółdzielni z opinii tej nie wynika, by widoczne na ścianach mieszkania Państwa R. zawilgocenia powstały na skutek przeciekania komina, lecz z braku nawiewników okiennych, które zapewniłyby właściwy przepływ strumienia powietrznego. Uznając zatem, iż małżonkowie R. są odpowiedzialni za ewentualne nieprawidłowości powstałe w wyniku niewłaściwej eksploatacji mieszkania, Spółdzielnia zajęła stanowisko, iż jako właściciele lokalu powinni być adresatami zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych w lokalu mieszkalnym nieprawidłowości, poprzez wykonanie określonych decyzją robót budowlanych. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 61 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.).
Sąd rozpoznając skargę, nie będąc związany przedstawionymi skardze zarzutami uznał, iż decyzja organu I i II instancji została wydana z naruszeniem prawa materialnego i innych przepisów postępowania, które to naruszenia miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a).
Rozważania powyższe należy rozpocząć, od przepisu art. 66 ust. 1 powołanej ustawy, który wskazuje w jakich okolicznościach, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając jednocześnie termin wykonania tego obowiązku. W myśl tego przepisu decyzję taką organ wydaje w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia.
Bez wątpienia art. 66 stanowi przykład konkretyzacji unormowanego w art. 61 ustawy nakazu przestrzegania obowiązku utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami sformułowanymi w art. 5 ust. 2 tej ustawy. Analiza treści art. 66 prowadzi do wniosku, że organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, tylko w przypadku, gdy po pierwsze - nieprawidłowości te dotyczą obiektu budowlanego i po wtóre, gdy zachodzi jedna z okoliczności wymienionych w pkt 1-3. Adresatem tej decyzji jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (art. 61 ustawy).
Szczególne i istotne znaczenie dla oceny zastosowania w rozpoznawanej sprawie powołanego przepisu ustawy ma precyzyjne określenie (zdefiniowanie) pojęcia obiektu budowlanego. Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem usunięcia nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym znajdującym się w wielorodzinnym budynku, który to lokal zgodnie z postanowieniami umowy zawartej w dniu 31 października 2007 r. pomiędzy [...] Spółdzielnią Mieszkaniową a A. i A. R., stanowi wyodrębnioną własność. Kluczowym zagadnieniem w przedmiotowej sprawy jest więc udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku stwierdzenia zwilgocenia ścian kominowych, z widocznymi w lokalu mieszkalnym nalotami pleśni, możliwym było zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 66 powołanej ustawy, i kto powinien być adresatem tej decyzji.
W doktrynie przyjmuje się, iż nakaz usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego części obiektu budowlanego, stanowiącej jednocześnie wyodrębniony lokal mieszkalny, może dotyczyć wyłącznie samego obiektu, nie może wkraczać w to, co mieści się wewnątrz lokalu i jest regulowane szeroko rozumianymi przepisami prawa cywilnego (patrz: "Prawo budowlane" Komentarz, wydanie 4, Beck, 2003 r. s. 334). Obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy jest bowiem budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, pod pojęciem którego rozumie się taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 ustawy).
Kierując się ogólnymi regułami technicznymi (budowlanymi) można przyjąć tezę, iż lokal mieszkalny stanowi integralną część budynku. Ustawa - Prawo budowlane nie definiuje pojęcia lokalu mieszkalnego w budynku, co z kolei sugerować może, że przepis art. 66 powołanej ustawy nie odnosi się do lokali znajdujących się w obiektach budowlanych.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie możliwym było nałożenie w trybie art. 66 powołanej ustawy obowiązku wykonania określonych robót w lokalu mieszkalnym, pod warunkiem stwierdzenia, że nieprawidłowości dotyczą tej części budynku i lokalu, która stanowi element "wspólny", i to w takim zakresie, w jakim roboty budowlane miałyby na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości. Innymi słowy organ administracji publicznej stosując komentowany przepis powinien wykazać, że wada jaką stwierdził, dotyczy obiektu budowlanego lub jego części, a nie ograniczać się wyłącznie do konkretnego lokalu (por. wyroki NSA z dnia 23 stycznia 1986 r., sygn. akt II SA 2192/85 ONSA 1986, Nr 1, poz. 7; z dnia 1 marca 1994 r., sygn. akt SA/Gd 2615/93; Wokanda 1994, Nr 10, s. 39). Kierując polecenie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości adresowane do właściciela lub zarządcy budynku - zwłaszcza w przypadku poprawy stanu technicznego konkretnego lokalu w tym budynku – organ powinien zatem w pierwszej kolejności ustalić wady tego obiektu budowlanego jako całości lub części, ustalić ich przyczyny, a dopiero potem adresata decyzji.
W kontekście powyższego Sąd uznał, iż umiejscowienie stwierdzonych nieprawidłowości ma zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie, gdyż jedynie przy założeniu, że ściany, za którymi znajdują się wspólne dla budynku kominowe przewody wentylacyjne stanowią elementy "wspólne" budynku, a usunięcie istniejących na nich zawilgoceń jest niezbędne dla utrzymania budynku w należytym stanie, możliwym było nakazanie przez organ usunięcie stwierdzonych w lokalu mieszkalnym nieprawidłowości.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż małżonkowie R. zgłosili do Spółdzielni powstawanie na ścianie kominowej w kuchni i łazience zawilgoceń z pojawiającym się grzybem i pleśnią. Fakt ten został potwierdzony w protokole oględzin przeprowadzonych w dniu 31 maja 2007 r. przez pracowników Inspektoratu i jest bezsporny dla stron postępowania administracyjnego. Sporne są natomiast przyczyny powstałych wad.
Właściciele lokalu mieszkalnego - małżonkowie A. i A. R. stoją na stanowisku, iż przyczyna zamakania ścian tkwi w wadliwości komina. Jak wynika z pisma skierowanego przez nich do Spółdzielni w dniu 15 maja 2007 r., pomimo zastosowania się do zaleceń kontroli kominiarskiej przeprowadzonej w dniu 19 stycznia 2006 r., tj. codziennego rozszczelniania okien, oraz przeprowadzonego w lipcu 2006 r. remontu kuchni polegającego na zerwaniu tapety oraz oczyszczeniu ścian, w okresie jesienno-zimowych nadal pojawiają się zawilgocenia ścian i skraplanie się wody na ścianach kominowych w kuchni i łazience. Spółdzielnia mieszkaniowa twierdzi z kolei, że przyczyna zawilgocenia ścian tkwi w niewłaściwej eksploatacji mieszkania.
Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdzić należy, że jest on niepełny, zawiera luki i niejasności i nie daje odpowiedzi na pytanie jaka jest przyczyna powstających zawilgoceń na ścianach kominowych, stwierdzonych w lokalu mieszkalnym Państwa R. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ nadzoru budowlanego I instancji oraz dołączona do akt ekspertyza potwierdzają jedynie rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości, miejsce ich wystąpienia oraz wskazują na sposób ich naprawienia (usunięcia). Zdaniem Sądu ekspertyza ta nie rozstrzyga wątpliwości, czy powstałe wady są skutkiem niedogrzania mieszkania oraz nadmiernego zaszczelniania okien przez właścicieli lokalu, czy też braku odpowiedniego zabezpieczenia wylotu kominowego przed zaciekaniem deszczu. Wątpliwość ta jawi się na podstawie przekazanej organowi I instancji i Spółdzielni, poprawionej ekspertyzy, w której w rozdziale 10 zatytułowanym "Zalecenia" w punkcie 4 istnieje zapis "w celu zabezpieczenia lokalu przed dalszym zawilgoceniem i rozwojem zagrzybienia należy (...) wykonać zabezpieczenie wylotów przewodów kominowych przed zaciekaniem w czasie opadów". Ponadto Sąd zwrócił również uwagę na to, iż w odwołaniu od decyzji Spółdzielnia sama wskazała, że do dnia 31 października 2007 r. (tj. po dacie przeprowadzenia oględzin i stwierdzenia zawilgocenia ścian), planuje wykonanie zabezpieczenia zbiorczego przewodu wentylacyjnego komina przed ewentualnymi opadami atmosferycznymi. Spornej dla stron postępowania kwestii ustalenia przyczyn zawilgocenia ścian kominowych w lokalu mieszkalnym nie rozstrzyga również opinia kominiarska, sporządzona w dniu 19 stycznia 2006 r., gdyż analiza jej prowadzi jedynie do wniosku, że przewody wentylacyjne kominowe są drożne i zapewniają prawidłową wentylację mieszkania.
W takim stanie rzeczy obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było wyjaśnienie wszystkich wątpliwości i uzupełnienie materiału dowodowego zgodnie z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., nakazującymi organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością oraz zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organy orzekające w sprawie standardów tych nie dotrzymały, co czyni ich decyzje wadliwymi.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zatem ustalić czy istnieje związek pomiędzy koniecznością wykonania wskazanych w ekspertyzie prac zabezpieczających przewody kominowe przed zaciekaniem deszczu a powstawaniem zawilgoceń na ścianach kominowych w lokalu mieszkalnym i ostatecznie rozstrzygnąć, co było przyczyną powstawania stwierdzonych w lokalu mieszkalnym wad.
Odnosząc się z kolei do podniesionego w skardze zarzutu Spółdzielni, tj. skierowania zaskarżonej decyzji do niewłaściwego adresata, którym według Spółdzielni powinni być małżonkowie R. jako właściciele wyodrębnionego lokalu, Sąd uznaje go za zasadny, jednakże z innych przyczyn, niż wskazane przez stronę skarżącą.
Adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości odpowiednio do treści art. 61 ustawy jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
Z § 1 aktu notarialnego dołączonego do akt sprawy a sporządzonego w dniu [...] wynika, iż [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...]. Według zapisów Działu III księgi wieczystej [...] urządzonej dla tego budynku Spółdzielnia sprawuje zarząd nad nieruchomością wspólną. Fakt ten zupełnie umknął uwadze organowi I i II instancji, gdyż jak wynika z zaskarżonej decyzji Spółdzielnia została uznana przez organy za właściciela budynku.
Dalej z postanowień tej umowy wynika, iż budynek ten składa się 50 lokali mieszkalnych oraz pomieszczeń i urządzeń wspólnych (ogólnego użytku) w postaci klatek schodowych, pralni, suszarni, wózkowni, piwnic i pomieszczeń technicznych. Ponadto z zawiadomienia z dnia 27 listopada 2007 r. nadesłanego przez Sąd Rejonowy w S. Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, iż dla wspomnianego lokalu mieszkalnego Nr ... stanowiącego własność A. i A. R., urządzono księgę wieczystą Nr [...], określając w dziale I tej księgi udział właścicieli lokalu w nieruchomości wspólnej, w częściach budynku, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli lokali i w prawie własności działki gruntu w wielkości 4620/209340 części.
Na podstawie powyższego Sąd doszedł do przekonania, iż przy ustaleniu adresata decyzji wydanej w trybie art. 66 powołanej ustawy należało uwzględnić istniejące w budynku przy ul. [...] stosunki własnościowe. W sytuacji wyodrębnienia własności lokalu w budynku i zaistnienia stanu współwłasności budynku w stosunku do jego części, organ powinien rozważyć, czy z zakresu takiego podziału nie wynika konieczność ustalenia, na którym konkretnie ze współwłaścicieli ciążą obowiązki związane z utrzymaniem danej części budynku, w stosunku do której występuje nieodpowiedni stan.
Zdaniem Sądu należy rozważając tę kwestię nie sposób pominąć przyjęte w określonych aktach prawa uregulowania. I tak, przepis art. 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) stanowi, że w razie wyodrębnienia własności lokali wchodzących w skład danej nieruchomości przysługuje ich właścicielom udział w nieruchomości wspólnej, który obejmuje grunt oraz części budynku i urządzenia nie służące wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali. Reguła ta ma zastosowanie również na gruncie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.), gdyż w myśl art. 26 tej ustawy jeżeli w określonym budynku lub budynkach położonych w obrębie danej nieruchomości została wyodrębniona własność wszystkich lokali, po wyodrębnieniu własności ostatniego lokalu stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, niezależnie od pozostawania przez właścicieli członkami spółdzielni.
Przedstawione powyżej rozważania, poczynione w granicach istniejących w tym budynku mieszkalnym stosunków własnościowych, jak i w zakresie zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 66 ustawy – Prawo budowlane, doprowadziły Sąd do wniosku, że w stosunku do tych części budynku mieszkalnego, które służą do wspólnego użytku, nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych w lokalu mieszkalnym nieprawidłowości, powinno dotyczyć zarówno Spółdzielni oraz właścicieli lokalu.
Dokonując tych ustaleń Sąd miał na uwadze to, że części wspólne budynku to nie tylko pomieszczenia służące do wspólnego użytkowania, ale także takie elementy budynku jak ściany nośne, stropy, instalacje i inne, które odpowiedzialne są za bezpieczeństwo konstrukcyjne, przeciwpożarowe budynku, a także umożliwiające korzystanie wszystkim mieszkańcom budynku z infrastruktury technicznej (instalacje elektryczne, wodociągowe, w tym również kominowe przewody wentylacyjne).
Adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (art. 66 w zw. z art. 61 ustawy) powinni być zatem także właściciele lokalu mieszkalnego jako współwłaściciele obiektu budowlanego (chociażby jego ułamkowej części), gdyż niewątpliwie przysługuje im przymiot strony. Spółdzielnia mieszkaniowa pozostaje zaś adresatem decyzji z racji sprawowanego zarządu nad tym budynkiem.
Mając na uwadze wyżej wskazane uchybienia w postaci braku ustalenia przyczyn stwierdzonych nieprawidłowości, a także nałożenie obowiązku w trybie art. 66 z pominięciem właścicieli lokalu Nr ..., tj. małżonków R. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzje organów obu instancji. Na podstawie art. 152 tej ustawy określił, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach postępowania Sad orzekł w oparciu o art. 200 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI