II SA/GL 1690/19

II SA/Gl 1690/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-05-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Renata Siudyka
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2010/20 - Wyrok NSA z 2020-12-17
I OSK 2010/19 - Wyrok NSA z 2022-09-30
I SA/Wa 1973/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-02-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust 1-5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2020 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta D. odmówił Z. S. (zwanej dalej "skarżącą") świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad córką: K. S.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 16 września 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Do wniosku załączyła ważne bezterminowo orzeczenie z dnia [...] r., zaliczające córkę do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o emeryturze.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba ma ustalone prawo do emerytury. Z tego właśnie względu organ nie przyznał skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, wyrażając niezadowolenie z treści podjętego rozstrzygnięcia. Wyjaśniła, że córka ma 30 lat. W wieku siedmiu miesięcy stwierdzono u niej [...], przy czym skarżąca postanowiła intensywnie rehabilitować i edukować córkę, pomimo niepełnosprawności ruchowej. Zrezygnowała tym samym z kariery zawodowej. Córkę wychowywała sama, gdyż w 1990 r. mąż skarżącej zmarł. W 2016 r. córka skarżącej ukończyła podyplomowe studia pedagogiczne na Uniwersytecie [...], a wcześniej filologię [...], a ponadto zna biegle język angielski. Skarżąca zaakcentowała, że przygotowała córkę do wykonywania pracy zawodowej tak, aby nie musiała liczyć na pomoc Państwa.
Według treści odwołania emerytura skarżącej wynosi 1183,65 zł. i z tej kwoty skarżąca nie jest w stanie utrzymać się sama. Musi więc liczyć na pomoc najbliższych. Ponieważ świadczenie pielęgnacyjne w bieżącym roku wynosi 1583 zł. i jest wyższe od emerytury o 400 zł., to skarżąca jest gotowa zawiesić świadczenie emerytalne na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego.
Jednakże zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania. Przytoczyło ponadto przepisy art. 17 ust. 1-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowe. Zaakcentowało, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1) lit. a) tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
Kolegium stwierdziło, że córka skarżącej na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, ze wskazaniem istnienia niepełnosprawności od urodzenia.
Ponadto na podstawie akt sprawy Kolegium stwierdziło, że skarżąca jest uprawniona do emerytury. Spełniona została zatem negatywna przesłanka wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczająca możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia.
W skardze na powyższą decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w całości w związku z faktem, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Tymczasem zgodnie z wykładnią celowościową i systemową, osoba, mająca ustalone prawo do emerytury, nie powinna zostać pozbawiona prawa do świadczenia w całości, a jedynie do wysokości tej emerytury.
Według uzasadnienia skargi, skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 1195,65 zł. i samotnie wychowuje niepełnosprawną z powodu [...] córkę. W związku z koniecznością zapewnienia jej stałej i bieżącej opieki nie mogła kontynuować pracy zarobkowej, a przez to wysokość przyznanej jej emerytury jest bardzo niska. Na skutek działań i starań skarżącej jej córka z powodzeniem ukończyła naukę na wyższej uczelni, przy czym skarżąca zapewniała jej codziennie transport i bieżącą opiekę.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Kolegium zaakcentowało jednocześnie, że organy administracji zobowiązane są orzekać na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy kwotą przyznanej emerytury a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego.
Na rozprawie, wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej, podniósł, że organy administracji, dokonując wykładni przepisów prawa, oparły się jedynie na ich literalnym brzmieniu, a powinny były zastosować wykładnię systemową, celowościową, a przede wszystkim prokonstytucyjną. Zaakcentował, że skarżąca znajduje się w ciężkiej sytuacji, samotnie wychowuje niepełnosprawną córkę, a konieczność opieki nad nią i brak możliwości podjęcia dodatkowej pracy spowodowały, że świadczenie emerytalne skarżącej jest niskie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi powyżej kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.
W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu, objętego skargą, postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego, szczegółowego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ponieważ w świetle wniesionej skargi stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny, a kwestionowana jest jego ocena, to Sąd po szczegółowym zbadaniu akt administracyjnych poczynione ustalenia dotyczące stanu faktycznego poczytuje jako własne. Odnotowania wymaga jedynie to, że według treści odwołania skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 1183,65 zł., natomiast według treści skargi jest to kwota 1195,65 zł. Pierwsza ze wskazanych kwot znajduje potwierdzenie w znajdującej się w aktach sprawy, poświadczonej za zgodność z oryginałem, kopii decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji emerytur z dnia [...] r. Powyższa rozbieżność pozbawiona jest jednak doniosłości, zwłaszcza że spór dotyczy samej zasady przyznawania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowi art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – nadal zwanej "ustawą" (obecnie: t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.).
Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Natomiast w myśl zaś art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
W rozpoznawanej sprawie, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy strona skarżąca spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Skarżąca oczekuje przy tym dokonania innej niż językowa wykładni przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy tj. wykładni systemowej, celowościowej, a przede wszystkim prokonstytucyjnej. Odnotować przy tym należy, że na etapie postępowania odwoławczego skarżąca wyrażała gotowość zawieszenia świadczenia emerytalnego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak w skardze eksponuje swoje prawo nie tyle do całej kwoty świadczenia pielęgnacyjnego, co wyłącznie do różnicy, pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a, niższą od tego świadczenia, emeryturą.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką, posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest jednak również bezsporne, że strona ma ustalone prawo do emerytury. Ta ostatnia okoliczność stanowi negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Mieści się ona bowiem w hipotezie normy prawnej, wynikającej z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. ustawy. Natomiast dyspozycja normy prawnej, rekonstruowanej w oparciu o literalne brzmienie tego przepisu, wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, posiadającej ustalone prawo do emerytury.
Nie w każdym przypadku treść normy prawnej, rekonstruowanej wyłącznie w oparciu o literalne brzmienie przepisu, może zostać zaakceptowana. W szczególności dotyczy to sytuacji, w których norma prawna zrekonstruowana w oparciu o literalne brzmienie przepisu nie daje się pogodzić Konstytucją RP, w tym zwłaszcza z konstytucyjnymi zasadami równości i sprawiedliwości społecznej. Jednak, w ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy taka sprzeczność nie zachodzi.
Naruszenie konstytucyjnej zasady równości może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy nierówne traktowanie dotyczy osób charakteryzujących się tą samą, wspólną cechą. Istotą zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP jest równe traktowanie podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej (uchw. SN z 16 marca 2000 r. sygn. I KZP 56/99, OSNKW 2000, Nr 3-4, poz. 19). Według orzecznictwa TK zasada równości "polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących(...) (zob. m.in. wyroki TK z: 6 maja 1998 r. sygn. K 37/97, OTK 1998, nr 3, poz. 33, 22 maja 2005 r., sygn. K 10/04, OTK-A 2005, nr 2, poz. 17, 18 grudnia 2008 r., sygn. K 19/07, OTK-A 2008, nr 10, poz. 182). W kontekście tak rozumianej zasady równości stwierdzić należy, że wśród osób sprawujących opiekę nad osobą, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, znajdują się zarówno osoby posiadające uprawnienie do emerytury (lub renty), jak i osoby, które takiego uprawnienia jeszcze nie nabyły. Brak uprawnień emerytalnych lub ich posiadanie jest cechą na tyle istotną, że uzasadnia to, aby ustawodawca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznał w zależności od występowania tej cechy. Osoby, które posiadają już ustalone prawo do emerytury i, ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, nie osiągają dochodów z tytułu zatrudnienia, nie zostają bez pomocy państwa, gdyż posiadają zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu emerytury. Z tego względu ustawodawca w sposób celowy i świadomy w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy wykluczył możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do osób, które mają ustalone prawo do emerytury. Ta kategoria osób znajduje się bowiem w innej sytuacji niż osoby, które co prawda również sprawują opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lecz takiego, ustalonego prawa do emerytury nie posiadają (podobnie NSA w wyroku z 6 kwietnia 2017 r. sygn. I OSK 2950/15).
Nie można również pominąć celu świadczenia pielęgnacyjnego. Jest nim udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych, spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Dlatego ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci emerytury powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest możliwy zatem zbieg obu tych świadczeń, ani ich wzajemna kompensata.
Ponadto w ocenie Sądu, nie można przyjmować założenia, że skoro Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), to każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Państwo może określać warunki udzielania pomocy rodzinom, w tym przesłanki odmowy udzielenia pomocy. Zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony Państwa nie stanowi, samo w sobie, naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ani też zasady niedyskryminacji, określonej w art. 18 Konstytucji RP.
Zaakcentować także należy, że samo zróżnicowanie pobieranej emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na jego wysokość nie oznacza naruszenia zasady równości. Nie można bowiem pominąć, że świadczenia emerytalne, jako oparte na zasadzie wzajemności, są stabilne i silniej chronione niż świadczenia pielęgnacyjne.
Nie należy również pomijać zasadniczej odrębność pomiędzy systemem ubezpieczenia społecznego, unormowanym przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 53 z późn. zm. Dalej: "ustawą emerytalną"), a systemem świadczeń rodzinnych, uregulowanym przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W pierwszym systemie emerytura powiązana jest z takimi zdarzeniami, jak uzyskanie przez osobę fizyczną określonego okresu ubezpieczenia i dożyciem określonego wieku. Emerytura przyznawana jest na wniosek, a prawo do niej nabywa się z mocy ustawy (art. 100 i art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej).
Natomiast świadczenie pielęgnacyjne ma w założeniu w części zrekompensować brak dochodu z pracy zarobkowej osobie, która tej pracy nie może wykonywać, ponieważ musi opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie mogącym samodzielnie egzystować (art. 17 ust. 1 ustawy). Brak jest jednocześnie regulacji, przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (t.j. emerytury – na co pierwotnie, w ramach postępowania odwoławczego, wskazywała skarżąca), kompensowania wysokości emerytury do kwoty świadczenia pielęgnacyjnego (jako świadczenia o wyższej wysokości). Brak też regulacji, przewidującej wstrzymanie wypłaty niższego kwotowo świadczenia oraz regulacji wskazującej, czy organ jest związany żądaniem strony w zakresie wnioskowanego świadczenia (jako najkorzystniejszego), czy też, że to organ z urzędu ocenia, które za świadczeń jest dla wnioskodawcy najbardziej korzystne.
Ustawodawca tworząc przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjął, że do świadczenia pielęgnacyjnego uprawniona jest osoba sprawująca opiekę, która nie ma ustalonego prawa do świadczenia z innego systemu zabezpieczenia społecznego. Nie można zatem pobierać jednocześnie emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, tak jak nie można uzyskiwać dochodu z pracy zarobkowej i pobierać świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem Sądu, ustawodawca przyjął zatem, że korzystniejsza, z punktu widzenia osoby pretendującej do tego świadczenia i osoby pozostającej pod jej opieką, jest sytuacja, w której dana osoba, także ta opiekująca się dzieckiem niepełnosprawnym, zaspokaja potrzeby swojej rodziny z emerytury. Świadczy o tym mechanizm działania szeroko rozumianego systemu zabezpieczenia społecznego. Co więcej, z emerytury nie można przejść na świadczenie pielęgnacyjne. Nie ma natomiast przeszkód prawnych, aby ze świadczenia pielęgnacyjnego przejść na emeryturę, gdy osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego osiągnie ustawowo określony wiek emerytalny i wymagany okres ubezpieczenia, ponieważ za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne opłacane są składki na ubezpieczenia społeczne (art. 6 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2020r. poz. 266). Mechanizm działa zatem w jedną stronę, stwarzając osobom opiekującym się dziećmi niepełnosprawnymi warunki do przechodzenia na docelowe świadczenie, czyli emeryturę. Takie rozwiązanie nie budzi zastrzeżeń Sądu, ponieważ świadczenie pielęgnacyjne ma charakter subsydiarny, częściowo rekompensujący utracony zarobek osoby aktywnej zawodowo, wychodzącej z rynku pracy oraz ponoszącej zwiększone wydatki na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem.
Sądowi są znane stanowiska, prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazujące na potrzebę zastosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy (m.in. wyroki wojewódzki sądów administracyjnych: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18, w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. III SA/Kr 137/19, w Gliwicach z dnia 20 maja 2020 r. sygn. II SA/Gl 1660/19). W wyrokach tych Sądy stanęły na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, mającej ustalone prawo do emerytury, przy czym wyłączenie to nie następuje w całości, ale do wysokości tej emerytury. Jednak stanowisk tych Sąd, w składzie orzekającym, nie podziela. Nie można bowiem aprobować stosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej w zakresie, w jakim skutkuje to wprowadzeniem do porządku prawnego nowych norm prawnych, sprzecznych z normami rekonstruowanymi w oparciu o literalne brzmienie przepisu. Nie sposób przy tym nie dostrzec, że skutkiem wprowadzenia takich norm jest w istocie wprowadzenie do porządku prawnego nowego świadczenia o charakterze uzupełniającym, czy wręcz wyrównawczym. Tymczasem świadczenie pielęgnacyjne wyrównawcze nie jest znane na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Co więcej, wprowadzenie takiego nowego świadczenia oznacza wykreowanie nie tylko normy ogólnej, ale także pociąga za sobą konieczność stworzenia norm prawnych szczegółowych, dotyczących zasad dzielenia świadczenia pielęgnacyjnego i przyznawania go w części, odpowiadającej różnicy między wysokością otrzymywanej emerytury a aktualnie obowiązującą wysokością pełnego świadczenia. Normy te musiałyby w szczególności rozstrzygać, czy przy wyliczeniu zasiłku wyrównawczego kwota emerytury miałaby być uwzględnienia w kwocie brutto czy netto, czy wysokość trzynastej lub ewentualnie czternastej emerytury wpływałaby na wysokość świadczenia. Koniecznym byłoby również rozstrzygnięcie kwestii odprowadzenia składek na ubezpieczenie społeczne od osób mających prawo do emerytury oraz prawo do wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego. Potrzebne byłyby także nowe normy prawne, dotyczące mechanizmu korygowania wysokości tego świadczenia w zależności od waloryzacji wysokości emerytury, czy uzyskania renty rodzinnej. W tym zakresie koniecznym byłoby wykreowanie norm prawnych adresowanych do organów rentowych dotyczących obowiązków informowania o zmianach wpływających na wysokość wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem norm prawnych adresowanych do organów, nie stanowiących elementu systemu świadczeń rodzinnych, lecz funkcjonujących w ramach systemu ubezpieczeń społecznych.
Tworząc normy szczegółowe, koniecznym byłoby także rozstrzygnięcie, do którego momentu osobie przebywającej na emeryturze miałoby przysługiwać świadczenie wyrównawcze. Ponadto, należałoby wykreować normy, wyposażające organy administracji w instrumenty, przy wykorzystaniu których uprawnione byłyby do weryfikowania sytuacji faktycznej takiej osoby, a także normy statuujące kryteria oceny zdolności osoby, której przyznano świadczenie wyrównawcze, do realnego sprawowania opieki nad osobą tego wymagającą.
Podobne normy prawne, zarówno ogólne jak i szczegółowe, należałoby wykreować w odniesieniu do osób uprawnionych do zasiłku przedemerytalnego, czy świadczenia przedemerytalnego.
W ocenie Sądu, powyższe działania wykraczałaby poza ramy sądowoadministracyjnego procesu stosowania prawa i w istocie stanowiłyby nie tyle wykładnię przepisów prawa, co ich tworzenie.
Przywołując stanowisko NSA w wyroku z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 134/18 zaakcentować należy, że tylko ustawodawca może wprowadzić, na podstawie wyraźnej regulacji ustawowej normę, pozwalającą na przyznawanie przez organ osobom, które mają ustalone prawo do emerytury i które sprawują opiekę nad osobą, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyrównania/uzupełnienia świadczenia emerytalnego do wysokości przewidzianej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca, co należy jeszcze raz podkreślić, nie przewidział jednak takiej możliwości. W konsekwencji przyznanie takiego świadczenia wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, oznaczałoby naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP. Ta konstytucyjna zasada oznacza wymóg przestrzegania prawa zarówno przez obywateli, jak i organy administracji (podobne stanowisko przyjął NSA m.in. w wyrokach: z 19 stycznia 2017 r. I OSK 1831/15 oraz z dnia 17 czerwca 2016 r. I OSK 3209/14).
W konsekwencji, zdaniem Sądu, przepisy prawa materialnego, jak również postępowania administracyjnego, zostały właściwie zastosowane przez organy obu instancji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.