II SA/SZ 909/21

II SA/Sz 909/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Marzena Iwankiewicz
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 1217/22 - Wyrok NSA z 2023-07-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art. 84 ust. 1 i 2, art. 74 ust. 1 i 2, art. 79 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 par. 1 pkt 1-7, art. 16 par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. znak: [...] sprostowaną postanowieniem znak: [...] z dnia [...] września 2012 r. Wójt Gminy S. orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określił środowiskowe uwarunkowania realizacji ww. przedsięwzięcia na wniosek inwestora "A. " spółka z o. o. z dnia [...].02.2012r. (data wpływu [...].02.2012 r.).
2. W dniu [...] kwietnia 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek D. K. (dalej przywoływany jako: "Skarżący) o stwierdzenie nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 §1 ust. 1,2, 5, 6 i 7 k.p.a. w związku z naruszeniem art. 79 ust. 1, art. 4; art. 5 oraz art. 30 - w związku z art. 33, art. 39 i art. 3 ust. 1 pkt. 11 litera c - ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, a nadto wskazując na rażące naruszenie art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska, co skutkuje zastosowaniem nakazu ujętego w treści art. 11 ww. ustawy, jak również zasad ujętych w art. 6-11 k.p.a.
W uzasadnieniu Skarżący podnosi, że Organ miał obowiązek opublikować obwieszczenia wynikające z treści art. 33, art. 39 w związku z art. 30 i art. 79 ustawy ooś w prasie, czego nie wykonał. W ocenie Skarżącego, stanowi to rażące naruszenie prawa, "nie do zaakceptowania w Praworządnym Państwie". Wnioskodawca wywiódł, że naruszone zatem zostały przepisy art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, co winno skutkować zastosowaniem art. 11. Wskazał, że w przypadku wydania rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, jego wniosek należy potraktować jako odwołanie od przedmiotowej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz na podstawie art. 159 k.p.a. wstrzymanie wykonalności ww. decyzji Wójta S. z uwagi na uzasadnione prawdopodobieństwo wystąpienia istotnej szkody oraz nieodwracalnych skutków dla środowiska, a w konsekwencji również dla lokalnej społeczności.
3. Kolegium postanowieniem znak: [...] z dnia [...] lipca 2018 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem Kolegium znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r.), odmówiło wszczęcia postępowania w ww. sprawie, wobec faktu, że w odniesieniu do wskazanej przez wnioskującego decyzji, Kolegium rozstrzygające sprawę wcześniejszego wniosku o stwierdzenie nieważności, złożonego przez grupę 13 mieszkańców Gminy D., po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] października 2017 r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję tut. Kolegium z dnia [...].07.2017 r., znak: [...], umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r. Tak więc sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r. została ostatecznie i prawomocnie zakończona, zaś decyzja Kolegium z dnia [...] października 2017 r. korzysta z powagi rzeczy osądzonej.
4. W wyniku skargi do WSA, postanowienie powyższe zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 września 2020 r. (sygn. akt II SA/Sz 354/20). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przyczyna odmowy wszczęcia postępowania, przywołana przez Kolegium, nie zaistniała. Sąd wskazał bowiem, że wspomniana wyżej decyzja Kolegium znak: [...], utrzymana w mocy decyzją znak: [...], nie rozstrzygnęła kwestii nieważności przedmiotowej decyzji Wójta, a tym samym jej zgodności z prawem. Jak wynika z akt sprawy, decyzją znak: [...] utrzymano decyzję znak: [...] o umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Skutkiem tej decyzji było zatem przerwanie i zakończenie dalszego biegu postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym z wniosku ww. podmiotów, w rezultacie czego nie doszło do merytorycznego zakończenia tej sprawy. Umorzenie postępowania miało zatem charakter wyłącznie formalny (procesowy), stąd argumentacja Organu o niedopuszczalności prowadzenia kolejnego postępowania dotyczącego zgodności z prawem decyzji Wójta jest chybiona. Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobligowany został do rozważenia wniesionego przez Skarżącego wniosku pod kątem występowania przesłanek do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego z uwzględnieniem przedstawionej przez sąd oceny prawnej, a w dalszej kolejności do oceny, czy Skarżącemu przysługuje legitymacja procesowa do żądania stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy S., ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia.
5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. znak [...], działając na podstawie:
- art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej przywoływana jako: "K.p.a.),
- art. 84 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U z 2008 Nr 199, poz. 1227 ze zm. – dalej przywoływana jako: "u.o.o.ś.")
- § 3 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397),
po ponownym rozpatrzeniu - po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 354/20 - wniosku Skarżącego o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. wydanej w dniu [...] lipca 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach znak: [...], stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie jednej elektrowni wiatrowej o mocy nominalnej do 2,00 MW, wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną na działce nr [...] obręb ew.. , sprostowanej postanowieniem znak: [...] z dnia [...] września 2012 r., orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności przywoływanej we wstępie decyzji.
W uzasadnieniu Organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...].01.2021 r. Kolegium zawiadomiło strony postępowania przed Organem I instancji oraz Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. wydanej w dniu [...] lipca 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach znak: [...] Przed wszczęciem postępowania, organ nie badał przymiotu strony wnioskodawcy, bowiem w przypadku, gdy wnoszący podanie powołuje się na swój interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu osobie wnoszącej podanie prawa do czynnego udziału. Organ podniósł, że wobec wszczęcia postępowania, w pierwszej kolejności należało zatem ustalić czy Skarżącemu przysługuje legitymacja procesowa do żądania stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy S., ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się bowiem wyłącznie na żądanie strony lub z urzędu.
Organ podkreślił, że z wniosku wynika, że swój interes prawny Skarżący wywodzi z naruszenia prawa własności, które chronione jest przepisami art. 140-143k.c., bowiem jest właścicielem nieruchomości zlokalizowanych w obrębie ewidencyjnym J. , m.in. działek nr [...] Wobec powyższego, Kolegium wezwało wnioskodawcę do przedłożenia nr księgi wieczystej wskazanych działek nr [...] obręb J. (ewentualnie innych nieruchomości, których wcześniej nie podał), w celu wykazania, iż jest ich właścicielem. Na podstawie przedłożonego w odpowiedzi numeru ksiąg wieczystych [...] oraz [...] Organ ustalił, że Skarżący jest właścicielem działek nr [...] oraz [...] w obrębie J.. Najbliżej działki inwestycyjnej zlokalizowane są działki wnioskodawcy nr [...] Wg orientacyjnych pomiarów dokonanych w systemie informacji przestrzennej, dostępnym na stronie [...] odległość ta wynosi odpowiednio 869 m i 877 m (w linii prostej). Pomiarów dokonano za pomocą funkcji "pomiar odległości i powierzchni", a wyniki załączono do akt postępowania.
Analizując podstawę przyznania Skarżącemu przymiotu strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, Organ uznał, że postępowanie to toczy się w nowej sprawie administracyjnej (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 1991 r. sygn. akt III AZP 2/91, OSNCP 1992/1/3, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Po 227/17), zaś organ winien zatem ustalić interes prawny strony, opierając się na obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy w postępowaniu nadzwyczajnym stanie prawnym. Nie powinien też ograniczać się do analizy przepisów szczególnych obowiązujących dla danego postępowania, ale brać pod uwagę również inne przepisy prawa materialnego, przy odesłaniu do ogólnej zasady z art. 28 k.p.a.
Na dzień wydania kwestionowanej decyzji nie obowiązywały przepisy ustawy z dnia z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, która weszła w życie dopiero w dniu 16 lipca 2016 r. Ustawa ta określa minimalną odległość elektrowni wiatrowej od budynku mieszkalnego oraz wprowadza wymóg lokalizacji elektrowni wiatrowej na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie Organ wskazał, że mimo to, że przepisy te nie znajdują zastosowania do kontrolowanej decyzji, winny być uwzględnione przy ustalaniu przymiotu strony wnoszącego o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem wszczęcie tego postępowania nastąpiło w obecnym stanie prawnym. Zgodnie z art. 4 ww. ustawy, odległość, w której mogą być lokalizowane i budowane elektrownie wiatrowe - od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, oraz budynek mieszkalny albo budynek o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa - od elektrowni wiatrowej- jest równa lub większa od dziesięciokrotności wysokości elektrowni wiatrowej mierzonej od poziomu gruntu do najwyższego punktu budowli, wliczając elementy techniczne, w szczególności wirnik wraz z łopatami (całkowita wysokość elektrowni wiatrowej). Zatem strefa tzw. lOh jest obecnie wyłączona z prawa zabudowy budynkiem mieszkalnym, co niewątpliwie wpływa na możliwość realizacji praw związanych z własnością nieruchomości. Zdaniem Kolegium, również ten przepis powinien być wzięty pod uwagę, skoro może znacząco ograniczać możliwość korzystania, a w tym zagospodarowania i zabudowy działki wnioskodawcy. Nieruchomości Skarżącego, działka nr [...] obręb J., znajdują się w odległości mniejszej niż ww., bowiem wysokość wieży wraz z łopatą określona została w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia na 160 m, więc strefa oddziaływania rozciąga się w odległości co najmniej 1600 m od planowanej elektrowni wiatrowej (wg decyzji - wysokość wieży do rotoru - inaczej wirnika - wynosi 105 m, a średnica wirnika do 100 m, co daje porównywalną wysokość wraz łopatą). Wobec ustalenia, że ze względu na parametry planowanej zabudowy, teren działki Skarżącego znajduje się w odległości mniejszej niż wskazany w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych i nie byłaby możliwa legalna zabudowa (orany są obowiązane uwzględniać przepis art. 4 powołanej ustawy na każdym etapie procesu inwestycyjnego) tej działki budynkiem mieszkalnym (albo budynkiem o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa), Kolegium ustaliło, że Skarżący jest stroną postępowania w przedmiocie stwierdzania nieważności przedmiotowej decyzji, a w konsekwencji ma legitymację procesową do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium nie podzieliło stanowiska A. sp. z o.o., jako następcy prawnego inwestora (obecny właściciel zrealizowanej inwestycji), który wskazuje na konieczność zbadania, czy Skarżący jest członkiem Stowarzyszenia [...] D. na okoliczność wykazania, że występował on już raz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Kolegium wskazało, że Skarżący występuje jako osoba fizyczna, właściciel nieruchomości, które znajdują się w obszarze oddziaływania elektrowni wiatrowej. Bez znaczenia pozostaje zatem ewentualne członkostwo Skarżącego w ww. stowarzyszeniu, które składało wnioski we własnym imieniu. Kolegium stwierdziło zatem, że Skarżącemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. wydanej w dniu [...] lipca 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach znak: [...]
Dalej Organ wskazał, że jeszcze przed zbadaniem, czy w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 156 § 1 K.p.a. można stwierdzić, że decyzja będąca przedmiotem kontroli w nadzwyczajnym trybie administracyjnym wywołała już nieodwracalne skutki prawne. Bowiem jak wynika z przesłanej przez A. sp. z o.o. dokumentacji, inwestycja, dla której ustalono środowiskowe uwarunkowania decyzją będącą obecnie przedmiotem kontroli, została już zrealizowana i jest użytkowana. W wyniku decyzji Wójta Gminy S. wydanej w dniu [...] lipca 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach znak: [...], rozpoczął się proces inwestycyjny, w którego toku kolejne decyzje zostały wydane przez organ administracji architektoniczno-budowlanej (pozwolenie na budowę) oraz nadzoru budowlanego (pozwolenie na użytkowanie). Potwierdza to informacja uzyskana przez Kolegium ze Starostwa Powiatowego w S.. Ponadto pierwotny inwestor zbył nieruchomość, na której posadowiona jest elektrownia. Obecnym właścicielem jest A. sp. z o.o., co wynika z księgi wieczystej nieruchomości.
Inwestor "A. spółka z o. o. złożył w dniu [...].02.2012r. (data wpływu) wniosek w Urzędzie Gminy D. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia: Budowa instalacji wykorzystującej siłę wiatru do produkcji energii elektrycznej - elektrowni jednej turbiny wiatrowej o mocy nominalnej do 2 MW o wysokości całkowitej (wieża plus łopata śmigła) do 160 m, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr [...] obręb ew. J. . Postanowieniem SKO z dnia [...].03.2012 r. znak: [...] do załatwienia wniosku wyznaczony został Wójt Gminy S.. Wójt Gminy S. wystąpił na podst. art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.o.ś. pismem z dnia [...].03.2012 r. do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S., Wydział Spraw Terenowych w K. (k. 89 akt) oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. (k. 90 akt) o wydanie opinii w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wnioskowanego przedsięwzięcia. Jednocześnie pismem z dnia [...].03.2012 r. wystąpił do Wójta Gminy D. (k. 91 akt) oraz do sołtysa wsi J. (k. 92 akt) o wywieszenie obwieszczeń na tablicę ogłoszeń w przedmiocie prowadzonego postępowania, na okres 14 dni i następnie odesłanie wraz z adnotacją o terminie wywieszenia. Samo obwieszczenie nie zostało załączone do akt. Brak również jest potwierdzenia, że obwieszczenia te zostały faktycznie zamieszczone. W aktach zamieszczono obwieszczenie wywieszone w Urzędzie Gminy S. (k. K.103 i 104).
Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że Organ nie wywiązał się z obowiązku podania informacji do publicznej wiadomości poprzez ogłoszenie informacji w prasie, co w jego ocenie wynika z art. 79 ust. 1, art. 30, art. 33, art. 39, art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c u.o.o.ś., Kolegium wskazało, że na wniosek Wójta Gminy D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem znak: [...] z dnia [...].03.2012 r. w trybie art. 26§ 2 w zw. z art. 25§1 pkt 1 K.p.a., wyznaczyło do załatwienia sprawy Wójta Gminy S.. Zatem w sprawie siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania. W takim przypadku przez podanie informacji do publicznej wiadomości rozumie się także ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania (art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. d u.o.o.ś.). Organ podkreślił jednak, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania, w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, nie jest obligatoryjny. W przypadku, gdy nie była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nie zachodzi obowiązek udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Za chybione Organ uznał także zarzuty Skarżącego, dotyczące naruszenia Konwencji z Aarhus. Zgodnie bowiem z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, umowy międzynarodowe są częścią krajowego porządku prawnego i muszą być stosowane w polskim porządku prawnym. Jednakże w przypadku Konwencji w Aarhus są to normy sformułowane bardzo ogólnie, które wymagają konkretyzacji w systemach prawnych państw, które podpisały tę Konwencję. Realizacja tych obowiązków nastąpiła m.in. w przepisach ustawy ooś, która dokonuje wdrożenia dyrektyw Wspólnot Europejskich, w tym dyrektywy Rady 85/337/EWG.
Nie znajduje uzasadnienia, w ocenie Kolegium, również zarzut rażącego naruszenia art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska. Organ przypomniał, że przywołane przepisy zostały uchylone z dniem 15 listopada 2008 r. przez art. 144 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2008.199.1227). Wskazany art. 11 stanowił, że decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna, niemniej na dzień orzekania w sprawie już od niemal 4 lat nie obowiązywał. Tym bardziej zatem nie znajduje zastosowania w niniejszym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności.
Kolegium ustaliło, że Wójt Gminy S. orzekł w przedmiotowej decyzji "realizację przedmiotowego przedsięwzięcia" i stwierdził brak "potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko". W dalszej części określił warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Wskazać należało, że - w razie stwierdzenia przez organ, iż przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ustawodawca nałożył na organ obowiązek stwierdzenia tego w formie postanowienia, o czym stanowi art. 63 ust. 2 u.o.o.ś. (przepis ten został uchylony z dniem 24 września 2019 r.) Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie. Wójt Gminy S. prawidłowo przeprowadził procedurę uzgodnieniową, wskazaną w art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy ooś. Wystąpił pismem z dnia [...].03.2012 r. do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S., Wydział Spraw Terenowych w K. (k. 89 akt) oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. (k. 90 akt) o wydanie opinii w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wnioskowanego przedsięwzięcia.
Opinia sanitarna Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] nie stwierdziła potrzeby oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Organ stwierdził, że łączne oddziaływanie farmy wiatrowej w rejonie nie wpłynie negatywnie na warunki akustyczne panujące w obrębie zabudowy mieszkaniowej. Poziom hałasu nie przekroczy 45 dB, zatem normy akustyczne zostaną spełnione. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. pismem dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] [...] wyraził również opinię, że nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Organ ten w pierwszej kolejności wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia przedłożonych dokumentów i następnie przeprowadził gruntowną analizę karty informacyjnej przedsięwzięcia. Przeanalizowano uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś.: skalę i charakter inwestycji, wielkość zajmowanego terenu, zakres robót związanych z realizacją przedsięwzięcia, prawdopodobieństwo, czas trwania, zasięg oddziaływania oraz odwracalność oddziaływania, a także wykorzystanie zasobów naturalnych, emisję i uciążliwości związane z realizacją i eksploatacją przedsięwzięcia oraz jego usytuowanie względem: obszarów wodno - błotnych oraz innych obszarów o płytkim zaleganiu wód podziemnych, obszarów górskich i leśnych, obszarów objętych ochroną, w tym strefą ochronną ujęć wód i obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądowych, obszarów wybrzeży, obszarów, na których standardy jakości środowiska zostały przekroczone, obszarów mających znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne, obszarów przylegających do jezior, uzdrowisk i obszarów ochrony uzdrowiskowej, a także usytuowanie na obszarach wymagających specjalnej ochrony ze względu na występowanie roślin i zwierząt lub ich siedlisk oraz siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszarów Natura 2000, powiązania z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na które będzie oddziaływać przedsięwzięcie, ryzyko wystąpienia poważnej awarii, transgraniczny charakter oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze.
Wójt Gminy S., po zasięgnięciu ww. opinii, uwzględniając uwarunkowania wskazane w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., wydał postanowienie w trybie art. 63 ust. 2 u.o.o.ś., znak: [...] w dniu [...].07.2012 r., stwierdzające brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a następnie decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej inwestycji. Decyzja ta zawiera uzasadnienie, stosownie do art. 85 ust. 1 u.o.o.ś. oraz zgodnie z ust. 2 pkt 2 informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wskazano zatem rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, jego usytuowanie, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania, rodzaj i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do uwarunkowań wymienionych w pkt 1 i 2, wynikające z zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać. Organ podjął również rozważania w kwestii kumulacji oddziaływań oraz wskazał, że skumulowane oddziaływania planowanej inwestycji z uwzględnieniem lokalizacji innych farm wiatrowych, może nastąpić w stosunku do oddziaływania na klimat akustyczny, omitofaunę, chiropterofaunę oraz krajobraz. W najbliższym sąsiedztwie projektowanej elektrowni będzie znajdować się FW [...] Sp. z o.o. (1 szt. turbin o mocy 1,5 MW), FW [...] Sp. z o. o. (10 szt. o mocy 2,5 MW każda), FW [...] Sp. z o. o. (12 szt. o mocy 2,0 MW każda). W związku z dzielącą odległością, może nastąpić skumulowane oddziaływanie na klimat akustyczny. Dlatego też inwestor przedstawił analizę akustyczną łącznego oddziaływania planowanej inwestycji w powiązaniu z innymi istniejącymi i planowanymi farmami wiatrowymi. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że na etapie eksploatacji rozpatrywanej inwestycji nie zajdzie zjawisko kumulowania się emisji hałasu i nie zostaną przekroczone wartości normatywne dla pory nocnej oraz dla pory dziennej, określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2007 r. Nr 120, poz. 826). Planowana inwestycja będzie postrzegana, jako jeden zespół elektrowni wiatrowych. W wyniku skumulowania wpływu inwestycji nie nastąpi znaczące powiększenie obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji na krajobraz, lecz zwiększy liczbę widzialnych elektrowni w promieniu widoczności.
W wyniku analizy materiału zgromadzonego w sprawie, Kolegium ustaliło, że w akta postępowania zakończonego kontrolowaną decyzją, brakuje:
- Oryginalnej, podpisanej przez upoważnione osoby Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia wraz z uzupełnieniami na wezwanie RDOŚ (w aktach znajduje się egzemplarz bez podpisów);
- Załączników do Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia - karty, opisane jako kolejne załączniki (karty od 1 do 5 akt), poza tym opisem, nie zawierają żadnej treści;
- Poświadczonej przez właściwy organ kopii mapy ewidencyjnej, obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie (zgodnie z art. 74 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - dalej: ooś - wg stanu na [...].07.2012 r.);
- Zapisu KIP w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych zgodnie z art. 74 ust. 2 u.o.o.ś. (w aktach postępowania znajduje się wyłącznie puste opakowanie papierowe - bez płyty (bez numeru, za kartą 88 akt);
- Obwieszczenia z poświadczeniem okresu wywieszenia, "dotyczącego prowadzonej procedury wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia" - dotyczy wszczęcia postępowania -skierowanego pismem z dnia [...].03.2012 r. do Sołtysa wsi J. oraz do Wójta Gminy D.; w aktach zamieszczono tylko obwieszczenie wywieszone w Urzędzie Gminy S. (k. K.103 i 104);
- Obwieszczenia z poświadczeniem okresu wywieszenia, "dotyczącego prowadzonej procedury wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia" - dotyczy postanowienia z dnia [...].07.2012 r. o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - skierowanego pismem z dnia [...].07.2012 r. do Sołtysa wsi J.; w aktach zamieszczono tylko obwieszczenie wywieszone w Urzędzie Gminy S. oraz w Urzędzie Gminy D. na k. K. 151 i 148;
- Zwrotnego poświadczenia doręczenia decyzji z dnia [...].07.2012 r. stronom postępowania, w aktach znajduje się wyłącznie zwrotne potwierdzenie doręczenia decyzji inwestorowi (bez numeracji, za kartą 159);
- Obwieszczenia z poświadczeniem okresu wywieszenia, "dotyczącego prowadzonej procedury wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia" - dotyczy decyzji z dnia [...].07.2012 r. - skierowanego pismem z dnia [...].07.2012 r. do Sołtysa wsi J.; w aktach znajduje się tylko obwieszczenie wywieszone w Urzędzie Gminy S. oraz w Urzędzie Gminy D. na k. 162 i 163;
- Obwieszczenia z poświadczeniem okresu wywieszenia, "dotyczącego prowadzonej procedury wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia" – dotyczy postanowienia z dnia [...].09.2012 r. prostującego omyłkę w decyzji - skierowanego pismem z dnia [...].09.2012 r. do Sołtysa wsi J.; w aktach znajduje się tylko obwieszczenie wywieszone w Urzędzie Gminy S. oraz w Urzędzie Gminy D. na k. 169 i 168;
- Zwrotnego poświadczenia doręczenia ww. postanowienia stronom postępowania, w aktach nie ma żadnych zwrotnych potwierdzeń doręczenia tego postanowienia; egzemplarz znajdujący się w aktach oznaczony jest jako egzemplarz dla inwestora i opatrzony poświadczeniem otrzymania i w dniu [...].09.2012 r. - podpis jest nieczytelny. Brakuje egzemplarza organu;
Dalej Organ wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia powyższej dokumentacji, Wójt Gminy S. wskazał, że nie posiada oryginałów, o które Kolegium wnioskuje. Jednak w ocenie Kolegium, stwierdzone w toku postępowania braki dokumentacji stanowią nieprawidłowości, których nie można zaliczyć do kategorii rażącego naruszenia prawa. Szczególnie ze względu na upływ czasu (niemal 9 lat od wydania kwestionowanej decyzji), nie można jednoznacznie stwierdzić, czy wskazana dokumentacja znajdowała się w aktach i w późniejszym czasie zaginęła, czy też jej nie było od początku. Organ wziął także pod uwagę, że na dzień wydania decyzji, obowiązek informowania społeczeństwa, wynikający z art. 79 ust. 1 u.o.o.ś. dotyczył wyłącznie postępowania, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zatem obwieszczenia w tym przedmiocie nie były wymagane.
Organ podkreślił, że braki dotyczące karty informacyjnej przedsięwzięcia zostały uzupełnione na etapie sporządzania opinii przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S., oraz uwypuklił, że w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma miejsca na merytoryczną ocenę treści karty informacyjnej, gdyż przekracza ona ramy kontroli nadzorczej wyznaczonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine w związku z art. 80 k.p.a. Wymagałaby ona bowiem przeprowadzenia postępowania dowodowego właściwego dla postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań, co przeczyłoby zarówno funkcji stosowanego w postępowaniu nadzwyczajnym art. 156 k.p.a., jak i naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania nadzorczego (art. 15 k.p.a.). Niedopuszczalne byłoby oparcie ewentualnego rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność ostatecznej decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania na kryteriach ocennych, stanowiących w istocie polemikę z ustaleniami karty informacyjnej. Zastosowania sankcji nieważności nie można wyprowadzić z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenie stanu faktycznego. Wady wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. mają charakter materialny i winny tkwić w samej decyzji jako akcie stanowiącym podstawę stosunku prawnego. Trzeba bowiem podkreślić, że postępowanie w trybie nadzwyczajnym, do jakich zalicza się stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, nie stanowi trybu odwoławczego, niejako do trzeciej instancji i nie może być jako takie wykorzystywane.
Biorąc powyższe pod uwagę Organ końcowo stwierdził, że w sprawie brak jest przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a., zatem nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.
Organ w decyzji odniósł się także do alternatywnego wniosku Skarżącego, by w przypadku wydania rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, potraktować jego pismo jako odwołanie od przedmiotowej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz na podstawie art. 159 k.p.a. oraz wstrzymanie wykonalności ww. decyzji Wójta S. z uwagi na uzasadnione prawdopodobieństwo wystąpienia istotnej szkody oraz nieodwracalnych skutków dla środowiska, a w konsekwencji również dla lokalnej społeczności wskazując, że wniosek nie spełnia wymogów wskazanych w art. 58 § 2 K.p.a.
6. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł krótką skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wskazując, że nie zgadza się ze stanowiskiem zajętym przez SKO. W skardze odniósł się do kwestii daty złożenia wniosku wskazując, że pochodzi on z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz braku dokumentów wyszczególnionych w decyzji SKO. W ocenie Skarżącego braki te stanowią o rażącym naruszeniu prawa. Wskazał także, że "należałoby podjąć czynności wyjaśniające przyczyny braku tych dokumentów", nie precyzując jednak od kogo oczekuje podjęcia takich czynności.
7. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
8. W piśmie procesowym, ustanowiony pełnomocnik Skarżącego podtrzymał skargę i rozwinął jej argumentację podnosząc, jako istotne naruszenie prawa:
- brak przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz przeprowadzenie postępowania w warunkach braku obecności społeczeństwa
- brak realizacji obowiązku informacyjnego oraz brak w decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. informacji o przeprowadzeniu postępowania z udziałem społeczeństwa
- brak dokumentacji, której złożenie było obligatoryjne do wydania powyższej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
9. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
10. Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w tym postępowaniu sądowym decyzja zapadła w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, czyli sprawa rozpoznawana w tzw. trybie nadzwyczajnym, odrębnym od "zwykłego" postępowania administracyjnego. Tego rodzaju postępowanie jest postępowaniem samodzielnym, podlegającym takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, jednakże odmienny jest przedmiot obu postępowań. Omawiany tryb nadzwyczajny stwarza bowiem prawną możliwość weryfikacji oraz eliminacji z porządku prawnego decyzji ostatecznych, dotkniętych wadami wyliczonymi enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W konsekwencji postępowanie nieważnościowe, z uwagi na jego nadzwyczajny charakter, może obejmować tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest (czy też nie) wadami wskazanymi w art. 156 § 1 k.p.a., powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego pod względem podmiotowym lub przedmiotowym. Taki zakres omawianego postępowania ma niewątpliwie związek z art. 16 § 1 k.p.a., wyrażającym ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
Z tego też względu w doktrynie podkreśla się, że przesłanki wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, lecz powinny być interpretowane dosłownie (a wręcz nawet ścieśniająco), natomiast ustalenie, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, musi być oczywiste.
11. W niniejszym postepowaniu Skarżący powołuje się na jedną z przesłanek nieważnościach, jaką jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 14 marca 2012 r. (sygn. akt II OSK 2525/10; wszystkie przytaczane orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) orzekł, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W podobnym duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 marca 2012 r. (sygn. akt III UK 77/11, LEX nr 1213420) wskazując, iż decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji.
Interpretacja pojęcia "rażące naruszenie prawa" jako wadliwość decyzji polegająca na naruszeniu przez organ przepisów w sposób oczywisty, nie budzący wątpliwości a więc występującej w rozstrzygnięciu organu administracji sprzeczności między treścią tego rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną z jednoczesną wadliwością skutkującą powstaniem następstw, które nie są do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym tj. wywołujących skutki których nie sposób zaakceptować jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa - jest ugruntowana w orzecznictwie sądowym. Podkreśla się przy tym konieczność komutatywnego spełnienia obu tych przesłanek. Poza wyżej przytoczonymi orzeczeniami wskazać tu można dla przykładu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 czerwca 2008 r. (sygn. akt II OSK 387/07 ), z dnia 8 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II OSK 368/07), z dnia 15 marca 2012 r. z dnia 8 marca 2012 r. (sygn. akt I OSK 363/11) oraz z dnia 24 listopada 2011 r. (sygn. akt II OSK 1667/10).
Sąd orzekający w sprawie wyraźnie podkreśla, że nie każde zatem naruszenie prawa w procesie wydawania decyzji administracyjnych ma charakter naruszenia rażącego. Charakter taki ma jedynie takie naruszenie prawa, którego zakres sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych. Innymi słowy o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one w jawnej sprzeczności. Skutki które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, muszą być przy tym niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
W kontrolowanej sprawie zaskarżona decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia jej z obiegu prawnego.
12. Biorąc powyższy wywód pod uwagę przypomnieć trzeba, że podstawę materialnoprawną wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się Skarżący, stanowi ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, i co słusznie zauważyło SKO - wg stanu prawnego na dzień wydania kwestionowanej decyzji, tj. na [...] lipca 2012 r.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (art. 71). Uzyskanie tej decyzji jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przedsięwzięcia kwalifikuje się do odpowiedniej kategorii na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Kwalifikacja przedsięwzięcia jako mogącego zawsze lub potencjalnie oddziaływać na środowisko wiąże się z rodzajem dokumentów, jaki należy załączyć do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jeżeli planowane przedsięwzięcie zakwalifikowane jest jako mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko, wówczas takim dokumentem stanowiącym, co do zasady, podstawę do wydania decyzji środowiskowej jest tzw. Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (art. 74 ust. 1 pkt 2 u.o.o.ś.). Natomiast w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko dokumentem tym będzie Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ust. 1 pkt 1). Przebieg postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko uzależniony jest od rozstrzygnięcia przez organ właściwy, czy konieczne będzie przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, a tym samym konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko organ stwierdza w drodze postanowienia, kierując się ustawowymi kryteriami, po zasięgnięciu opinii właściwych organów art. 63 ust. 1.
W tej sprawie na wniosek Wójta Gminy D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem znak: [...] z dnia [...].03.2012 r. w trybie art. 26 § 2 w zw. z art. 25 § 1 pkt 1 K.p.a., wyznaczyło do załatwienia sprawy Wójta Gminy S.. Zatem w sprawie siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania. W takim przypadku przez podanie informacji do publicznej wiadomości rozumie się także ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania (art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. d u.o.o.ś.). W tym miejscu wskazać wypada, za Organem, że art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c, na który powołuje się Skarżący wskazuje natomiast, że przez podanie informacji do publicznej wiadomości - rozumie się ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia, a w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu. Wariant ten dotyczy przypadku, gdy projektu dokumentu wymaga udziału społeczeństwa. Należy zatem ustalić, kiedy zachodzi konieczność udziału społeczeństwa w postępowaniu. Ustawa nie zawiera jednoznacznej normy w tym zakresie.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 8 u.o.o.ś., zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu jest wymagane w postępowaniu w sprawie ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - rozumie się przez to postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania, w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jak już wyżej wspomniano, nie jest obligatoryjny. Wskazywano już, że obowiązek ten stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając wskazane uwarunkowania art. 63 ust. 1. W przypadku, gdy nie była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nie zachodzi obowiązek udziału społeczeństwa w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 79 pkt 1 u.o.o.ś., przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ właściwy do jej wydania, zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 84 ust. 1). Zatem prawidłowo Organ przyjął, że postępowanie wymaga udziału społeczeństwa, gdy w jego toku jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stanowisko to zgodne jest z poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 3 października 2013 r. (sygn. akt II OSK 1274/12), zgodnie z którym, w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z art. 84 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie nie jest wymagany udział społeczeństwa. W takiej sytuacji nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące informowania społeczeństwa.
13. W doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wymóg udziału społeczeństwa w danym postępowaniu musi wynikać z konkretnego przepisu prawa i pogląd ten Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela. Brak tego typu rozwiązania jest równoznaczny z uznaniem danej kategorii spraw za niewymagającą udziału społeczeństwa (tak. K. Gruszecki, Komentarz do art. 44 u.o.o.ś., LEX 2021). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2016 r. (sygn. akt II OSK 2415/14), zgodnie z art. 5 u.o.o.ś., każdy ma prawo uczestniczenia, na warunkach określonych ustawą, w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jednakże przepis ten gwarantuje taką możliwość jedynie w sposób generalny, a do konkretyzacji niezbędne będzie przyznanie społeczeństwu takich uprawnień przez konkretną ustawę, której przepisy są podstawą prowadzenia konkretnych postępowań. Jeśli konkretny przepis nie będzie przewidywał możliwości uczestniczenia społeczeństwa w danym postępowaniu, oznacza to, że możliwości takiej nie ma.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie, w której została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Podstawę prawną wydania tej decyzji stanowił art. 84 u.o.o.ś., który w przeciwieństwie do art. 79 ust. 1, nie wymagał zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Dopiero z dniem 1 stycznia 2017 r. w wyniku zmiany u.o.o.ś., wprowadzono w art. 85 ust. 3 obowiązek podania do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji również w przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej bez przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Jednak rację ma Organ wskazując w bardzo szczegółowym uzasadnieniu, że na dzień wydania decyzji, przepis ten nie obowiązywał w takim brzmieniu.
W postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia (rozdział 3 ustawy) organ właściwy do wydania decyzji zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy). Zatem jeżeli w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 59 ustawy), to w takim postępowaniu organ ma obowiązek zapewnić możliwość udziału społeczeństwa. Natomiast jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzania takiej oceny dla danego przedsięwzięcia (art. 63 ust. 2, art. 84 ustawy), to postępowanie administracyjne przeprowadza bez udziału społeczeństwa na zasadach określonych w powołanej ustawie.
Powyższy wywód potwierdza, w ocenie Sądu brak przesłanki rażącego naruszenia prawa. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa, a z taką sytuacją nie mamy w sprawie do czynienia. W rozpatrywanej sprawie nie spełniły się bowiem kumulatywnie przesłanki: oczywistości naruszenia prawa polegającej na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; do tego, przepis, który zdaniem Skarżącego został naruszony, wymagał przy jego stosowaniu wykładni prawa; jednocześnie skutki, które wywołuje decyzja, są zgodne z wymaganiami praworządności. Za atrybuty rażącego naruszenia prawa nie mogą być także, w ocenie Sądu uznane stwierdzone przez SKO braki w dokumentacji. Mogą one co najwyżej świadczyć o braku dbałości, lecz prawa w sposób rażący nie naruszają – w tym względzie Sąd podziela w całości argumentację Organu.
14. Odnosząc się do argumentacji Skarżącego, że w sprawie mamy do czynienia z naruszeniem procedury, co jednoznacznie stanowi o rażącym naruszeniu prawa wskazać trzeba, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują szereg trybów, w których można poddać weryfikacji ostateczne decyzje administracyjne. Dwa z nich mogą mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji wadliwych, przy czym wadliwość tą określa się mianem wadliwości kwalifikowanej. Są to tryby: wznowienia postępowania, którego przesłanki - wady stanowiące podstawy wznowienia określone są enumeratywnie w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. oraz stwierdzenie nieważności decyzji, którego przesłanki sformułowane zostały w art. 156 § 1 k.p.a., zaś szczegółowa argumentacja znalazła się w niniejszym uzasadnieniu.
Wskazane tryby postępowania mają cechy wspólne, lecz także stanowią odrębne i autonomicznie ukształtowane środki nadzwyczajnego weryfikowania decyzji administracyjnych. Te dwa rodzaje wadliwości decyzji materialnoprawną i procesowoprawną ustawodawca powiązał z sankcjami skutkującymi - w przypadku wadliwości procesowoprawnej wzruszalnością decyzji w trybie wznowienia postępowania, zaś w przypadku wadliwości materialnoprawnej - sankcją nieważności decyzji. Ugruntowany jest także pogląd, tak w doktrynie, jak również w orzecznictwie, że poszczególne tryby nadzwyczajne nie mogą być stosowane zamiennie, mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji. Oznacza to, że jest to system weryfikacji decyzji ostatecznych oparty na zasadzie niekonkurencyjności. W piśmiennictwie wskazuje się, że najistotniejszą różnicą omawianych instytucji jest materialnoprawny charakter w przypadku stwierdzenia nieważności i proceduralna istota wznowienia postępowania. W przypadku stwierdzenia nieważności wada decyzji ma swoje źródło w prawie materialnym, tj. tkwi w samej decyzji. Natomiast w odniesieniu do wznowienia postępowania wada dotyczy sposobu podejmowania tej decyzji, a zatem "wadą jest dotknięte samo postępowanie", czyli "warunki powstania decyzji". Nie sposób jednakże nie dostrzec, że w literaturze przedmiotu podnosi się także, że przesłanka nieważności decyzji wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyczy zarówno przepisów materialnych, jak i proceduralnych (tak: B. Adamiak, J. Borkowski. Postępowanie administracyjne i sądowo administracyjne. LexisNexis Warszawa 2011, s.329). Według przedstawicieli doktryny: "rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2, odnosi się również do przepisów proceduralnych, ale jedynie tych, które mogą stanowić podstawę prawną wydawanych decyzji merytorycznych i - zwłaszcza - niemerytorycznych. Przyjęcie takiego założenia byłoby najbardziej logiczną interpretacją art. 156 § 1 pkt 2 (w którym umieszczono dwie niezależne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, tj. brak podstawy prawnej i rażące naruszenie prawa), a jednocześnie wykluczałoby możliwość konkurencyjności obu trybów nadzwyczajnych w odniesieniu do okoliczności wskazanej w tym przepisie" (por. Zbigniew R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Lex 2014).
Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel. Komentarz k.p.a. Lex 2021 r.). A z taką sytuacją w sprawie nie mamy miejsca.
Z niewadliwych ustaleń Organu wynika bowiem, że na dzień wydania decyzji, obowiązek informowania społeczeństwa, wynikający z art. 79 ust. 1 u.o.o.ś. dotyczył wyłącznie postępowania, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zatem obwieszczenia w tym przedmiocie nie były wymagane.
Z kolei braki dotyczące karty informacyjnej przedsięwzięcia zostały uzupełnione na etapie sporządzania opinii przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S.. Pozostałe natomiast braki, także z uwagi na upływ czasu (niemal 9 lat od wydania kwestionowanej decyzji, co powoduje, że nie można jednoznacznie stwierdzić, czy wskazana dokumentacja znajdowała się w aktach i w późniejszym czasie zaginęła, czy też jej nie było od początku) i wskazaną w art. 156 § 2 K.p.a. przesłankę nieodwracalności skutków prawnych, nie stanowią o rażącym naruszeniu prawa. W toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma miejsca na merytoryczną ocenę treści karty informacyjnej, gdyż przekracza ona ramy kontroli nadzorczej wyznaczonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine w związku z art. 80 K.p.a. Wymagałaby ona bowiem przeprowadzenia postępowania dowodowego właściwego dla postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań, co przeczyłoby zarówno funkcji stosowanego w postępowaniu nadzwyczajnym art. 156 K.p.a., jak i naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania nadzorczego (art. 15 k.p.a.). Niedopuszczalne byłoby oparcie ewentualnego rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność ostatecznej decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania na kryteriach ocennych, stanowiących w istocie polemikę z ustaleniami karty informacyjnej. Zastosowania sankcji nieważności nie można wyprowadzić z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenie stanu faktycznego. Wady wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. mają charakter materialny i winny tkwić w samej decyzji jako akcie stanowiącym podstawę stosunku prawnego. Postępowanie w trybie nadzwyczajnym, do jakich zalicza się stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, nie stanowi trybu odwoławczego do trzeciej instancji, czego oczekiwałby Skarżący i nie może być jako takie wykorzystywane.
15. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił.