II SA/Sz 908/24

II SA/Sz 908/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 686/25 - Wyrok NSA z 2025-09-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 2  pkt 11 lit. a, art. 10a ust. 1, art. 12a ust. 1,3,4,5,  art. 15 ust. 3, art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 3,  art. 26 ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. Spółki z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 9 września 2024 r. nr 3201-IOA.4823.17.2024.4 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie decyzją z dnia 20 września 2024 r., nr 428000-COP3.4823.149.2023.AS nałożył na B. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (dalej: "Spółka", "skarżąca") karę pieniężną w kwocie 20 000 zł w związku z niewykonaniem obowiązku określonego w art. 12a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 104 ze zm., dalej: "ustawa SENT"), tj. nieprzedstawieniem do kontroli na wezwanie organu środka transportu wraz z towarem objętego zgłoszeniem [...] oraz odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w związku z niewykonaniem takiego obowiązku w odniesieniu do zgłoszeń: [...], [...] [...]
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r. przekazał informacje dotyczące czterech zgłoszeń SENT w stosunku do których istniało prawdopodobieństwo niewykonania przez przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 12a ustawy SENT. Zgłoszenia te dotyczyły przewozu odpadów metalowych (CN 0005) o wadze w każdym przypadku 21000 kg i kodzie odpadu 191203 przesłanymi przez Spółkę na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy SENT. W dniu 17 lipca 2023 r. Spółka przesłała do rejestru SENT cztery zgłoszenia korzystając z formularza typu 300, co oznacza przewóz towaru rozpoczynający się i kończący poza terenem Polski. Jako miejsce wjazdu do Polski wskazany został L. a wyjazdu poza terytorium Polski [...]-Terminal kontenerowy. Do żadnego ze zgłoszeń nie została zarejestrowana kontrola. Wszystkie zgłoszenia zostały zamknięte automatycznie. Rejestr SENT GEO nie wykazał danych GPS dla wszystkich czterech zgłoszeń. W pismach z dnia 7 listopada 2023 r. i 21 listopada 2023 r. Służba Dyżurna organu potwierdziła, że we wszystkich czterech przypadkach Spółka nie powiadomiła organu KAS o planowanym dostarczeniu towarów do miejsca zakończenia przewozu i nie przedstawiła ich do kontroli.
Wezwaniem z dnia 19 grudnia 2023 r. Spółka została zobowiązana do wyjaśnienia, z jakich powodów nie zastosowano się do wezwań, nie przekazywano danych z lokalizatora GPS, kiedy i przez jakie przejście graniczne nastąpił wjazd i wyjazd do i z Polski. Ponadto, Spółka została zobowiązana do przedstawienia dokumentów przewozowych CMR z potwierdzeniem odbioru dla towarów wskazanych w zgłoszeniach oraz wszelkich innych posiadanych dokumentów dotyczących przedmiotowych zgłoszeń i przewożonego towaru.
W pismach z dnia 2 stycznia 2024 r. Spółka wyjaśniła, iż dotychczas usługi transportu odpadów odbywały się zestawami Spółki, ale w procesie przewozu i nadania towaru uczestniczyły polskie podmioty i to one zgłaszały takie przewozy, a przewozy których dotyczyło postępowanie były pierwsze w historii działalności Spółki. Spółka nie miała doświadczenia w przewozach SENT dlatego przed dokonaniem zgłoszenia kontaktowała się telefonicznie z obsługą zgłoszeń telefonicznych Help Desk w zakresie prawidłowości dokonania zgłoszenia. Zgłosiła towar na portalu PUESC, zatem nie miała zamiaru uniknięcia stosowania obowiązujących przepisów prawa. Ze względu na małą czytelność programu pracownik Spółki uznał, że kliknięcie "zatwierdź" w systemie będzie tożsame z gotowością do kontroli, nie mając świadomości, że operator urządzeń nie przekazuje danych o trasie przejazdu podczas transportów monitorowanych.
Dodatkowo w piśmie z dnia 15 marca 2023 r. Spółka wyjaśniła, że miała załadować i dostarczyć do portu części wiatraków, jednak w trakcie realizacji zlecenia została poinformowana, że towar to odpad i należy go zgłosić w systemie SENT. Zgłoszenia SENT zostały wypełnione w oparciu o dokument otrzymany od zleceniodawcy przewozu, który przekazał również, że waga towaru wynosi 21 000 kg.
Organ I instancji wyjaśnił, że od 22 lutego 2022 r. przywóz do Polski oraz tranzyt przez Polskę wszystkich rodzajów odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach podlega rejestracji w systemie SENT, prowadzonym przez Krajową Administrację Skarbową. Objęcie odpadów systemem monitorowania zostało wprowadzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 25 stycznia 2022 r. Zgodnie z § 1 pkt 7 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, monitorowaniem objęty jest przewóz towarów innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a ustawy SENT, będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów – bez względu na ich ilość w przesyłce. Przewożone przez Spółkę odpady podlegają ustawie SENT ponieważ:
- są towarem niewymienionym w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a ustawy SENT,
- spełniają definicję odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach,
- posiadają kod odpadu 19 12 03 "metale nieżelazne", który wynika z klasyfikacji umieszczonej w załączniku do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10),
- podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 jako odpady przemieszczane pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, jak również przywożone na teren Unii,
- nie podlegają wyłączeniom gdyż nie odnosi się do nich art. 5 ustawy SENT i nie zostały objęte procedurą tranzytu.
Zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazanych w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Zgodnie z ust. 3, w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.
W celu sprawnej realizacji kontroli, uwzględniając m. in. możliwość szybszego lub późniejszego dotarcia do miejsca wskazanego w zgłoszeniu, przewoźnik powiadamia telefonicznie organ KAS wskazany w wezwaniu o planowanym dostarczeniu towaru do miejsca, o którym mowa odpowiednio w ust. 3 i 4 (art. 12a ust. 5). Stosownie do treści art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł.
Organ I instancji wyjaśnił, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie przewidują wartościowania kary czy też przyczyn naruszenia zasad. Z treści art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT wynika, że każdy przewóz środka transportu wraz z towarem wskazany w zgłoszeniu SENT skierowany wezwaniem do przedstawienia podlega karze za niewykonanie tego obowiązku. Równolegle z wygenerowaniem numerów referencyjnych SENT w związku ze stwierdzeniem, że przewozy towarów wiążą się ze zwiększonym ryzykiem, w trybie wynikającym z art. 12a ustawy SENT zostały skierowane do Spółki, dla każdego ze zgłoszeń, wezwania do przedstawienia środków transportu wraz z towarem w miejscu: [...] S. , [...], GPS:[...], [...] w celu przeprowadzenia kontroli. W pouczeniach każdego z wezwań została zawarta informacja, że przewoźnik jest zobowiązany powiadomić Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru do "miejsca dostarczenia towaru lub miejsca zakończenia przewozu" pod wskazane numery telefonu.
Organ I instancji wskazał, że postępowaniem zostały objęte cztery zgłoszenia przewozu towarów które się odbyły i zostały wykonane na terenie kraju. Spółka czterokrotnie nie zastosowała się do wezwań co wynika z informacji ujętych w rejestrze SENT do zgłoszeń: [...], a także z pisma Służby Dyżurnej organu z których wynika, że pracownicy Spółki nie skontaktowali się w sprawie przedstawienia środków transportu do kontroli i nie przedstawili ich do kontroli. Za każdy przewóz, dla którego mimo wezwania nie został wykonany obowiązek przedstawienia towaru do kontroli, przepis art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT przewiduje odrębną karę, w wysokości 20 000 zł. Suma kar pieniężnych winna wynosić 80 000 zł.
Dodatkowo organ zauważył, że we wszystkich ww. zgłoszeniach przewoźnik nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT, tj. nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na całej trasie przewozu. Rejestr SENT GEO nie wykazał danych GPS dla wszystkich czterech zgłoszeń. Ponadto organ zauważył, że występują różnice w ilości masy brutto towaru w zarejestrowanych zgłoszeniach SENT w porównaniu z dokumentami CMR oraz dokumentami Equipment Interchage Reporty o numerach: [...], [...], [...], [...]
Analizując przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT organ I instancji stwierdził, że nie zaistniał ważny interes przewoźnika, bowiem w sprawie nie występują nadzwyczajne okoliczności które mogłyby spowodować zachwianie podstawami egzystencji przewoźnika w razie uiszczenia kary pieniężnej. Organ w celu ustalenia sytuacji finansowej przewoźnika wystąpił do Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji w tym zakresie. Naczelnik Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie w piśmie z dnia 16 stycznia 2024 r. poinformował, że Spółka nie ma zaległości podatkowych, nie toczyło się wobec niej postępowanie egzekucyjne. W ciągu ostatnich trzech lat nie prowadzono kontroli podatkowych i postępowań podatkowych, nie prowadzono czynności sprawdzających, Spółka nie była beneficjentem instrumentów, których uchwalanie należy do Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych natomiast przekazał informacje, że Spółka nie korzystała z tarcz antykryzysowych w okresie ostatnich trzech lat i nie toczyło się wobec niej postępowanie egzekucyjne. W piśmie z dnia 2 stycznia 2023 r. Spółka wskazała, że mimo bardzo ciężkiej sytuacji na rynku transportowym, wdraża wszelkie zmiany, rygorystycznie przestrzega zmieniających się przepisów prawa, co wiąże się z ciągłym wzrostem kosztów. Organ uznał, że wśród przesłanych przez Spółkę informacji brak jest takich okoliczności, które wypełniałyby przesłankę ważnego interesu przewoźnika uzasadniającego odstąpienie od wymierzenia kary. Z wyjaśnień Spółki wynika, że nie przedstawiła środków transportu do kontroli z uwagi na małą czytelność programu i na skutek uznania przez jej pracownika, że zatwierdzenie zgłoszenia w programie jest tożsame z gotowością do kontroli. Organ zauważył, że w wystosowanych do Spółki na portalu PUESC wezwaniach wskazane zostały numery telefonów pod którymi należało powiadomić Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towarów do docelowego miejsca oraz ewentualnie dokonać innych ustaleń bądź uzyskać dodatkowe informacje. Spółka obowiązku tego nie dopełniła. Organ zauważył przy tym, że wezwania dodatkowo automatycznie kierowane są na podany przez Spółkę email.
Nieprzedstawienie środków transportu wraz z towarami do kontroli miało poważny charakter i rażąco naruszyło przepisy ustawy SENT, uniemożliwiło bowiem kontrolę przewozów, a zatem uchybiło celowi ustawy. Zaistniała sytuacja nie jest skutkiem wyjątkowych i losowych okoliczności, a niestawienie się na wezwanie organu nie może być uznane za niezawinione.
Organ I instancji uznał natomiast, że zaistniała przesłanka interesu publicznego uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary odnośnie trzech zgłoszeń przewozu. Organ wskazał, że przeanalizował rejestr SENT i stwierdził, że w okresie od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2023 r. Spółka zarejestrowała 14 zgłoszeń, w tym 8 razy towar dla którego zostało wygenerowane wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem na podstawie art. 12a ustawy SENT. Z tych 8 zgłoszeń 4 były objęte niniejszym postępowaniem. Trzy zgłoszone przewozy ([...]) zostały poddane kontroli, w trakcie których nieprawidłowości nie stwierdzono. W jednym przypadku odnośnie zgłoszenia [...] stwierdzono niewykonanie obowiązku zapewnienia przekazania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem oraz nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem do kontroli. W tym wypadku organ odrębną decyzją z dnia 20 czerwca 2024 r. odstąpił od wymierzenia kary.
Organ I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie odstępując od wymierzenia kary pieniężnej co do trzech zgłoszeń miał na uwadze, że były to pierwsze przewozy Spółki objęte obowiązkiem wynikającym z art. 12a ustawy SENT, podczas każdego z czterech przewozów było to tego samego rodzaju naruszenie oraz że towary znajdujące się w czterech kontenerach w dniu [...] lipca 2023 r. zostały załadowane na statek mv [...] ([...]) i opuściły terytorium Polski.
Pomimo tego, że wielokrotnie Spółka naruszyła obowiązek o jakim mowa w art. 12a ustawy SENT, rejestr SENT GEO nie wykazał lokalizacji dla wszystkich czterech zgłoszeń, a decyzją z dnia 20 czerwca 2024 r. odstąpiono od wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprzedstawieniem do kontroli środka transportu wraz z towarem oraz niezapewnieniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych na całej trasie przejazdu, organ I instancji stwierdził, że w interesie publicznym jest nałożenie kary na Spółkę w stosunku do jednego z czterech zgłoszeń, a w stosunku do pozostałych trzech odstąpienie od wymierzenia kary. Nałożenie kary w wysokości 20 000 zł jest wystarczające do osiągnięcia dyscyplinującej i prewencyjnej roli kary. Zdobyta wiedza i doświadczenie powinny eliminować popełnianie takich samych naruszeń w przyszłości. W razie niewykonania w przyszłości obowiązku o którym mowa w art. 12a ust. 3 ustawy SENT, kary pieniężne będą nakładane od każdego zgłoszenia.
Wobec odwołania Spółki Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie decyzją z dnia 9 września 2024 r., nr 3201-IOA.4823.17.2024.4 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Stwierdził, że w odniesieniu do 4 przewozów towarów, objętych postępowaniem Spółka nie wykonała obowiązku określonego w art. 12a ust. 3 ustawy SENT, tj. nie przedstawiła na wezwanie organu środka transportu do kontroli, a tym samym zaistniała podstawa do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT.
Rozważając możliwość odstąpienia od nałożenia kary odnośnie przesłanki ważnego interesu przewoźnika organ odwoławczy wskazał, że z danych w rejestrze SENT faktycznie wynika, że przesłane przez Spółkę w dniu 17 lipca 2023 r. 4 zgłoszenia przewozów towarów wrażliwych, od nadawcy do odbiorcy spoza kraju, które zgłaszają wyłącznie przewoźnicy, były pierwszymi zgłoszeniami Spółki. Były to też pierwsze przewozy Spółki, w stosunku do których wystosowane zostały wezwania do przedstawienia środków transportu do kontroli. Organ zauważył jednak, że przed 17 lipca 2023 r., tj. od 17 września 2020 r. Spółka wykonała 5 przewozów w ramach sprzedaży krajowej i nabycia wewnątrzwspólnotowego, które zostały zarejestrowane w rejestrze SENT. W tych przypadkach odpowiednio zgłoszenia do rejestru przesyłał podmiot wysyłający lub podmiot odbierający. Organ odwoławczy wskazał w związku z tym, że niezależnie od tego, kto przesłał te wcześniejsze zgłoszenia, to na Spółce jako przewoźniku, ciążyły obwiązki z ustawy SENT, jak chociażby uzyskania od podmiotu wysyłającego/odbierającego numeru referencyjnego zgłoszenia przewozu, uzupełnienia zgłoszenia o dane, które dotyczą przewoźnika, aktualizacji tych danych, przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie przewozu. Wobec tego według organu jeszcze przed 17 lipca 2023 r. Spółka musiała zapoznać się z przepisami ustawy SENT w związku z tym, że zrealizowała przewozy objęte ustawą SENT, a zatem nie jest tak, jak twierdzi Spółka, że przed 17 lipca 2023 r. nie zetknęła się z przepisami ustawy SENT. Poza tym wezwanie do przedstawienia środka transportu do kontroli jest kierowane do przewoźnika dwutorowo, tzn. generowane w rejestrze wraz z przekazaniem numeru, pod którym system rejestruje zgłoszenie przesłane przez przewoźnika i przesyłane na adres e-mail przewoźnika, wskazany w zgłoszeniu przewozu. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, Spółka przy dołożeniu normalnej staranności miała możliwość wywiązać się z obowiązku przedstawienia środków transportu do kontroli.
Odnośnie trudnej sytuacji finansowej i zagrożenia dla stabilności funkcjonowania Spółki w przypadku uiszczenia kary pieniężnej, organ odwoławczy wyjaśnił, że przeanalizował przekazane przez Spółkę dane finansowe za okres od stycznia do maja 2024 r. i wskazują one na ujemne wyniki finansowe. Organ odwoławczy wskazał jednak, że miał na uwadze zestawienie dochodów Spółki w latach 2020-2022 r., uzyskane od Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie. We wskazanym okresie, na koniec każdego roku Spółka uzyskiwała dochód, który łącznie za ten okres osiągnął kwotę 2 969 667,50 zł. Przy tym Spółka nie ma zaległości ani podatkowych ani w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne. W okresie ostatnich 5 lat nie były prowadzone wobec Spółki czynności egzekucyjne, Spółka nie korzystała z instrumentów uchwalanych w ramach tarcz antykryzysowych. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że ujemne wyniki finansowe za pierwsze 5 miesięcy 2024 r., nie stanowią o tym, że Spółka znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że zapłata kary w wysokości 20 000 zł zagraża płynności czy w ogóle funkcjonowaniu Spółki.
W ocenie organu odwoławczego powołane przez Spółkę okoliczności, czyli brak doświadczenia w wykonywaniu obowiązków nałożonych na przewoźników ustawą SENT, jak i związane z sytuacją finansową Spółki, nie stanowią o wystąpieniu przesłanki ważnego interesu przewoźnika, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT.
Oceniając przesłankę interesu publicznego organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że potrzebę objęcia odpadów systemem monitorowania zgłosiło Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Potrzeba ta wynikała ze zidentyfikowanych sposobów dokonywania nadużyć w zakresie obrotu odpadami. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że w interesie publicznym leży, aby szeroko rozumiane gospodarowanie odpadami przebiegało w sposób właściwy i odpowiednio kontrolowany, bez uszczerbku dla środowiska naturalnego, jak i finansów publicznych. W interesie publicznym leży, aby nie dochodziło do takich sytuacji, że odpady pozostawiane są bez nadzoru, zagrażają środowisku naturalnemu oraz życiu ludzi i zwierząt, dochodzi do pożarów wysypisk śmieci. Osiągnięciu tych celów służy monitorowanie przewozów określonych towarów. Ustawa SENT nakłada na podmioty gospodarcze, wchodzące w skład tzw. "łańcucha dostaw", dodatkowe obowiązki, które do osiągnięcia tych celów są w pełni uzasadnione i proporcjonalne. Ich niewykonanie obarczone zostało sankcją w postaci kary pieniężnej w określonej wysokości. Niewykonanie wezwań i niezapewnienie przekazywania danych geolokalizacyjnych spowodowało, że przewoźnik uniemożliwił kontrolę środków transportu i ich monitorowanie w rzeczywistym czasie realizowania przewozu. Uchybień tych Spółka dopuściła się pięciokrotnie, w czterech zgłoszeniach z dnia 17 lipca 2017 r. i w jednym zgłoszeniu z dnia 18 lipca 2023 r. Mogło to skutkować nałożeniem kar pieniężnych w łącznej wysokości 150 000 złotych, tj. w przypadku każdego zgłoszenia po 20 000 zł za niewykonania wezwania i po 10 000 zł za nieprzekazywanie danych globalizacyjnych. Kara została nałożona tylko w odniesieniu do 1 z tych 5 zgłoszeń.
Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji co do zaistnienia przesłanki interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej w wyższej wysokości niż 20 000 zł. Stwierdził, że ze względu na wyjątkowy charakter odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w sytuacji gdy przewoźnik pięciokrotnie dopuścił się tego samego rodzaju uchybień, których mógł uniknąć gdyby dołożył normalnej staranności (zapoznał się z treścią wezwań, które zostały przekazane w rejestrze i na jego skrzynkę mailową), nie leży w interesie społecznym odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej we wszystkich pięciu przypadkach naruszeń. Także okoliczność, że w ramach postępowania wszczętego w sprawie nałożenia kar pieniężnych Spółka przedłożyła wszelkie dokumenty związane z kwestionowanymi przewozami, nie usprawiedliwia popełnionych podczas tych przewozów uchybień. Nałożenie jednej kary jest niezbędne i przydatne dla zapewnienia realizacji celów ustawy SENT. Uchybienia, których Spółka się dopuściła uniemożliwiły monitorowanie przewozu odpadów, co leży w interesie ogółu społeczeństwa ze względu na ryzyko uszczupleń w podatku VAT oraz zagrożenia dla środowiska i życia ludzkiego. Konieczne jest działanie dyscyplinujące i prewencyjne poprzez nałożenie kary pieniężnej. Z drugiej strony nałożenie jednej zamiast pięciu kar uwzględnia to, że od momentu kontroli drogowej jednego ze zgłoszeń z dnia 18 lipca 2023 r., w kolejnych trzech zgłoszeniach Spółka dopełniła obowiązków. W ocenie organu odwoławczego pozwala to przyjąć, że uchybienia nie były celowe. Według organu zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT jest nieuzasadniony, bowiem w sprawie nie wystąpiły przesłanki, które wskazywałyby na interes publiczny w odstąpieniu od nałożenia na Spółkę kary pieniężnej nałożonej zaskarżoną decyzją.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że prewencyjne i dyscyplinujące oddziaływanie kary pieniężnej polega na tym, że stanowi ona realną perspektywę, iż w przypadku niedopełnienia obowiązków przewidzianych ustawą SENT, odpowiedzialny za to uchybienie podmiot poniesie odpowiedzialność finansową. Istotą kary jest jej dolegliwość. Wysokość kary została tak ustalona aby niedopełnienie obowiązków było dla podmiotów "nieopłacalne", a nakładane kary miały działanie odstraszające i prewencyjne. Dotkliwość ustalonych ustawą kar jest na tyle odczuwalna, żeby motywowała podmioty zobowiązane do wykonywania określonych ustawą obowiązków eliminowały nieprawidłowości, po to by w przyszłości nie ponosić konsekwencji swoich błędów czy zaniedbań. To że organ I instancji nałożył jedną karę pieniężną zamiast pięciu świadczy o tym, że nie ukierunkował się na cel fiskalny ale dyscyplinujący i prewencyjny. Decyzja organu I instancji nie narusza zasady proporcjonalności wynikającej z Konstytucji ani przepisów unijnych w zakresie warunków wykonywania zawodu przewoźnika. Zasada proporcjonalności została uwzględniona w ustawie SENT i wyraża się w tym, że monitoring dotyczy jedynie pewnych grup towarów, wysokość kar jest zróżnicowana, wprowadzono progi ilościowe determinujące objęcie określonych towarów systemem monitorowania. Wysokość kar uwzględnia stopień uchybienia, została zróżnicowana w zależności od tego, czy naruszenie polega na braku zgłoszenia, nieprzedstawieniu środka transportu, braku przekazywania danych geolokalizacyjnych czy braku konkretnych danych. Wysokość kar za poszczególne naruszenia jest ściśle określona i organy stosujące ustawę SENT nie mają możliwości samodzielnego kształtowania wysokości kar. Różnicując kary za poszczególne naruszenia ustawodawca uwzględnił zasadę proporcjonalności. Kara, aby spełniała swoje funkcje, nie może być zbyt niska. Wymierzonej kary nie można traktować jako dyskryminacji przedsiębiorcy, nie ma ona na celu utrudnienie prowadzenia działalności gospodarczej ale "wymuszenie" jej należytego prowadzenia.
W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W skardze podniesiono następujące zarzuty:
1) naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 120 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 § 1 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w powiązaniu z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez ich wadliwe zastosowanie, tj. sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ II instancji, niedokonanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady uznania administracyjnego przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkujące dokonaniem całkowicie dowolnej oceny dowodów i błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, przez co:
- bezpodstawnie przyjęto, że niecelowe było odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej również w zakresie zgłoszenia przewozu nr [...], w sytuacji gdy zaistniały przesłanki umożliwiające organowi odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej także w zakresie dotyczącym tego zgłoszenia i nie zaistniała potrzeba prewencyjnego usankcjonowania naruszeń przewoźnika, czego organ odwoławczy nie uwzględnił,
- dokonana przez organ odwoławczy analiza sytuacji finansowej strony skarżącej w oparciu o dane obrazujące stan Spółki przed zaistniałymi niekorzystnymi zmianami na rynku przewozów (tj. za lata 2020-2022) doprowadziła organ II instancji do błędnego przekonania o dobrej kondycji ekonomicznej skarżącej Spółki i braku możliwości zastosowania normy wyrażonej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, podczas gdy z wyników finansowych przedłożonych do odwołania wynika, że obciążenie Spółki karą pieniężną zagraża jej płynności finansowej, a także funkcjonowaniu Spółki;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego;
- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT, poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej również w odniesieniu do zgłoszenia przewozu nr [...], podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż zaistniały przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w postaci zarówno ważnego interesu przewoźnika, jak i interesu publicznego, a nadto nie zaistniała potrzeba prewencyjnego usankcjonowania naruszeń przewoźnika, ponieważ kolejne przewozy realizowane przez Spółkę odbywały się zgodnie z przepisami ustawy SENT, a uprzednie niedopełnienie ustawowych obowiązków nie wynikało z niedbalstwa przewoźnika, czy też dokonywanych przez niego przestępstw, ale z braku doświadczenia w przewoźnie odpadów metalowych oraz braku szczegółowej znajomości procedury przewidzianej ustawą SENT,
- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, poprzez ich niewłaściwą wykładnię, szczególnie w zakresie pojęcia ważnego interesu publicznego użytego w art. 22 ust. 3 SENT, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny oraz w zakresie ważnego interesu przewoźnika, który w niniejszej sprawie wystąpił,
- art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia proporcjonalności i uznanie przez organ odwoławczy, iż na gruncie przedmiotowej sprawy nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł było konieczne do osiągnięcia dyscyplinującej i prewencyjnej roli kary przewidzianej w ustawie SENT i nieuwzględnienie że czyn, którego dopuściła się skarżąca Spółka, nie miał żadnego wpływu na należności publicznoprawne, a Spółka dochowała należytej staranności, tym samym wydana decyzja naruszyła zasadę sprawiedliwości oraz proporcjonalności zagwarantowaną w przepisach Konstytucji RP oraz innych ustawach,
- art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia proporcjonalności i równego traktowania i utrzymanie w mocy decyzji nakładającej na stronę skarżącą drastycznie wysokiej kary pieniężnej, w odniesieniu do aktualnych możliwości finansowych Spółki, której dotkliwość jest niewspółmierna do zerowych strat po stronie budżetu państwa,
- art. 22 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE3 w zw. z art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych, poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia proporcjonalności i uznanie przez organ odwoławczy, iż na gruncie przedmiotowej sprawy nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł było konieczne do osiągnięcia dyscyplinującej i prewencyjnej roli kary przewidzianej w ustawie SENT, podczas gdy nie zaistniały okoliczności uzasadniające nałożenie kary w świetle następczego zastosowania się przez przewoźnika do wymogów przewidzianych ustawą SENT i wykonywania kolejnych przewozów zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a nadto nałożona kara jest niewspółmiernie wysoka do stopnia zaistniałego naruszenia.
W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały uszczegółowione.
W skardze zawarto również wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci bilansu zysków i strat Spółki za okres styczeń - sierpień 2024 r. na wykazanie faktu złej kondycji finansowej skarżącej w odniesieniu do kolejnych miesięcy bieżącego roku, zaistnienia przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w postaci ważnego interesu przewoźnika (niezależnie od przesłanki ważnego interesu publicznego), zasadności stanowiska strony skarżącej. Rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. dołączono do skargi.
Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., postanowił przeprowadzić dowód z dokumentu dołączonego do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to - co wymaga podkreślenia wobec wniosków skargi - że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie utrzymująca w mocy decyzję, którą Naczelnik Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za niewykonanie obowiązku określonego w art. 12a ust. 3 ustawy SENT tj. nieprzedstawienie do kontroli na wezwanie organu środka transportu wraz z towarem objętych zgłoszeniem [...] oraz odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w związku z niewykonaniem takiego obowiązku w odniesieniu do zgłoszeń: [...]
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. art. 22 ust. 1 pkt 3 i art. 22 ust. 3 ustawy SENT.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 (tj. nieprzedstawienia do kontroli środka transportu) na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł. Zgodnie zaś z art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a z uwzględnieniem art. 26 ust. 3, w którym to zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary.
Skarżąca nie kwestionuje ustaleń organów co do zaistnienia podstawy do nałożenia kary. Kwestią sporną pozostaje nieuzasadnione według skarżącej nieodstąpienie przez organ od nałożenia kary. Skarżąca wywodzi, iż stwierdzone naruszenie miało charakter formalny i nieistotny, nie doszło do jakiegokolwiek uszczuplenia w dochodach Skarbu Państwa, kara jest niewspółmierna do naruszenia, zaś jej zapłata będzie stanowiła poważne zagrożenie dla płynności finansowej Spółki. W związku z tym w ocenie skarżącej zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej zarówno z uwagi na ważny interes przewoźnika jak i interes publiczny.
Wskazać zatem należy, że odstąpienie od nałożenia kary jest wyjątkiem od reguły i że wskazanych ustawowych przesłanek odstąpienia nie należy interpretować rozszerzająco. Ponadto, że decyzja w przedmiocie odstąpienia od nałożenia kary ma charakter uznaniowy (organ "może" odstąpić) oraz, że nawet spełnienie przesłanki w postaci zaistnienia ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego nie oznacza - po stronie organów - obowiązku udzielenia ulgi, a jedynie stwarza taką możliwość. Jak bowiem wynika z ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).
Wymaga także podkreślenia, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma natomiast charakter fakultatywny i uznaniowy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). Zauważyć w tym miejscu należy również, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20 oraz z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18).
Z uwagi na to, że odstąpienie od nałożenia kary oparte jest na uznaniu administracyjnym sądowa kontrola w tym zakresie ogranicza się do zbadania czy organ przed wydaniem rozstrzygnięcia w sposób pełny i kompleksowy przeanalizował wszystkie istotne okoliczności w kontekście przesłanek odstąpienia.
W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo wyjaśniły, dlaczego nie znalazły podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.
Rację ma organ odwoławczy, wskazując, że dane dotyczące sytuacji finansowej skarżącej, wykazały, że zapłata tej kary leży w granicach jej możliwości finansowych i nie wywołuje ryzyka utraty płynności finansowej czy zachwiania jej pozycji na rynku. Z zestawienia dochodów Spółki w latach 2020-2022, które organ I instancji uzyskał od Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie wynika, że na koniec każdego roku skarżąca uzyskiwała dochód, który łącznie za ten okres osiągnął kwotę 2 969 667,50 zł. Przy tym skarżąca nie ma zaległości ani podatkowych ani w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne. W okresie ostatnich 5 lat nie były prowadzone wobec skarżącej czynności egzekucyjne i skarżąca nie korzystała z instrumentów uchwalanych w ramach tarcz antykryzysowych. Z rachunku zysków i strat załączonego do skargi wynika, że w 2023 r. skarżąca osiągnęła zysk w kwocie 2 650 041,12 zł. Ujemne wyniki finansowe za pierwsze 5 miesięcy tego roku wykazane w dokumencie załączonym do odwołania (które organ odwoławczy wziął pod uwagę), jak i w kolejnych miesiącach tego roku, tj. do sierpnia, wykazane w rachunku zysków i strat załączonym do skargi, nie stanowią o tym, że skarżąca znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że zapłata kary w wysokości 20 000 zł zagraża jej płynności, czy w ogóle funkcjonowaniu. Trafna jest argumentacja skarżącej, że brak zaległości świadczy o jej rzetelności i staranności w wypełnianiu ustawowych obowiązków, ale świadczy też o tym - na co z kolei zwracają uwagę organy - że skarżąca ma płynność finansową, tj. możliwość regulowania swoich zobowiązań. Fakt, że skarżąca w 2024 r. odnotowała straty finansowe samoistnie nie oznacza, że jest w złej sytuacji finansowej, która zagraża jej płynności. Szczególnie, że w poprzednich latach skarżąca odnotowała zyski finansowe. Wskazać należy na pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 330/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). Również w ocenie Sądu wymiar kary w stosunku do wielkości zysków osiągniętych w latach 2020-2023 około 5,5 mln zł nie daje podstaw do przyjęcia, że zapłata kary w wysokości 20 000 zł stanowi zagrożenie dla kondycji finansowej skarżącej.
Jednocześnie nie stwierdzono, aby w sprawie zaistniały nadzwyczajne i losowe okoliczności, które rzutowałyby na niemożność wywiązania się z należności wynikającej z zaskarżonej decyzji i tym samym uzasadniały odstąpienie od wymierzenia przedmiotowej kary z uwagi na ważny interes strony. Również strona skarżąca nie wskazała w skardze na okoliczności, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary z powodu istnienia ważnego interesu przewoźnika, a zostałyby pominięte przez organ.
O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 572/18; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).
Innego rodzaju dobra ujmowane są w pojęciu interesu publicznego, które przede wszystkim utożsamiane jest z zaufaniem obywatela do organów państwa. Uwzględnienie interesu publicznego w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary należy traktować jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyroki NSA: z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11 oraz z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 115/20), a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 588/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). Inaczej mówiąc, interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych, jak również w pojęciu tym mieści się wypełnianie obowiązków władz publicznych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 372/19).
Zasadą wywiedzioną z Konstytucji RP jest płacenie należności publicznych, gdyż odstąpienie od tego obowiązku stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, a to nie może być uznane za działanie w interesie publicznym i z korzyścią dla ogółu. W interesie publicznym nie jest również rezygnowanie przez Skarb Państwa z przysługujących mu należności i przerzucanie ich ciężaru na społeczeństwo. Niewątpliwie brak środków finansowych i majątku, powodujący konieczność sięgnięcia przez stronę po środki z budżetu państwa mógłby być rozważany jako wypełnienie przesłanki interesu publicznego, jednak takich okoliczności w sprawie nie dowiedziono. Istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy SENT polega na karaniu także za uchybienia formalne, natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, jego ukaranie nie pozostawałoby w interesie publicznym.
Odwołując się przy tym słusznie do wagi obowiązków ciążących na profesjonalnym uczestniku przewozu towarów, jakim jest skarżąca pełniąca rolę przewoźnika, organy zasadnie w rozpoznawanej sprawie uznały, że odstąpienie od nałożenia przedmiotowej kary nie jest uzasadnione w sprawie niniejszej interesem publicznym. Dokonana w powyższym względzie przez organy analiza zaistnienia w sprawie przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, zdaniem Sądu wyczerpuje nałożony na organy ww. obowiązek, tym bardziej że zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary traktowane musi być stricte jak przywilej, a nie jako przysługujące prawo. W szczególności słuszne jest stanowisko organów, że sankcjonowane naruszenie nie miało jedynie charakteru formalnego. Nie może stanowić usprawiedliwienia postępowania skarżącej argumentacja dotycząca braku doświadczenia w przewozach objętych ustawą SENT czy też znajomości przepisów w tym zakresie. Niewykonanie wezwań i niezapewnienie przekazywania danych geolokalizacyjnych spowodowało, że skarżąca uniemożliwiła kontrolę środków transportu i ich monitorowanie w rzeczywistym czasie realizowania przewozów, co leży w interesie ogółu społeczeństwa ze względu na ryzyko uszczupleń w należnościach publicznoprawnych oraz zagrożenia dla środowiska i życia ludzkiego. Organy podkreśliły przy tym, że tego rodzaju uchybienia skarżąca popełniła aż pięciokrotnie, tj. w czterech zgłoszeniach z dnia 17 lipca 2023 r. i jednym z dnia 18 lipca 2023 r. Nałożenie jednej kary było niezbędne i konieczne dla zapewnienia realizacji celów ustawy SENT. Kara pieniężna ma oddziaływać dyscyplinująco i prewencyjnie. Jak wskazywał organ odwoławczy nakładając jedną zamiast pięciu kar uwzględniono fakt, że od momentu kontroli drogowej jednego ze zgłoszeń przewozu z dnia 18 lipca 2023 r., w kolejnych trzech zgłoszeniach skarżąca dopełniła obowiązku przedstawienia środków transportu do kontroli.
Podkreślić również należy, że w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Jako uzasadnienia wystąpienia interesu publicznego nie można uznać okoliczności czy jego brak wpłynął na dochody Skarbu Państwa (uszczuplenie podatkowe) czy też nie. Celem ustawy SENT jest zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów, a osiągniecie tego celu ma nastąpić przez zapewnienie monitorowania przewozów określonych towarów przez cały czas trwania przewozu. Z pewnością wynika to również z potrzeby kontroli zgodności przewożonego towaru z danymi wskazanymi w zgłoszeniu - na co zwracał uwagę organ odwoławczy. W związku z tym ustawa nakłada obowiązki, a ich niewykonanie usankcjonowano administracyjnymi karmi pieniężnymi w określonej wysokości i to niezależnie czy doszło, czy też nie, do uszczupleń podatkowych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 939/20, WSA w Gliwicach z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt III SA/GL 34/21, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 667/21).
Zaznaczyć należy, że skarżąca, jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów, winna posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na nią ustawa SENT. Nie mogą natomiast stanowić podstawy do odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Organy ustaliły, iż faktycznie cztery zgłoszenia przewozów towarów wrażliwych, od nadawcy do odbiorcy spoza kraju, dokonywane wyłącznie przez przewoźników, które skarżąca przesłała 17 lipca 2023 r., były pierwszymi zgłoszeniami skarżącej. Były to też pierwsze przewozy, w stosunku do których wystosowane zostały wezwania do przedstawienia środków transportu do kontroli. Organ odwoławczy wskazał jednak, że przed 17 lipca 2023 r., skarżąca wykonała pięć przewozów w ramach sprzedaży krajowej i nabycia wewnątrzwspólnotowego, które zostały zarejestrowane w rejestrze SENT przez inne podmioty. Zatem skarżąca jeszcze przed 17 lipca 2023 r. musiała (a przynajmniej powinna była) zapoznać się z przepisami ustawy SENT, bowiem była zobowiązana je stosować. Poza tym jak wskazywały organy wezwanie do przedstawienia środka transportu do kontroli jest kierowane do przewoźnika dwutorowo, tzn.: generowane w rejestrze wraz z przekazaniem numeru, pod którym system rejestruje zgłoszenie przesłane przez przewoźnika oraz przesyłane na adres e-mail przewoźnika, wskazany w zgłoszeniu przewozu. Słusznie zatem organy stwierdziły, że przy dołożeniu normalnej staranności skarżąca miała możliwość wywiązać się z obowiązku przedstawienia środków transportu do kontroli.
Odnosząc się do wysokości nałożonej kary finansowej wskazać należy, że wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę, w związku z czym, wobec braku podstaw do odstąpienia do jej wymierzenia, nie można twierdzić, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia.
Organ na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za naruszenie polegające na nieprzedstawieniu środka transportu wraz z towarem do kontroli. Należy podkreslić, że dotkliwość określonych w ustawie o SENT kar pieniężnych za naruszenie jej przepisów ma na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w ustawie, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania zawartych w niej regulacji. W uzasadnieniu projektu tej ustawy podkreślono, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na podmioty, dokonujące przewozu towarów. W ustawie sankcjami w postaci kar pieniężnych zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. Wskazano, że system kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Nakładanie wysokich kar albo grzywien winno mieć działanie odstraszające i prewencyjne. Prawodawca nie przewidział też możliwości miarkowania wysokości nakładanej kary w zależności od okoliczności sprawy. Nie wprowadził też wyraźnych rozwiązań prawnych, które by różnicowały wagę stwierdzonych uchybień i ewentualnych braków popełnionych przez przewoźnika, w zależności od istotności, któregoś z elementów zgłoszenia SENT, które przewoźnik ma obowiązek wskazać przed rozpoczęciem przewozu, czy też w zależności od dotychczasowej działalności. Rozważania organu w tym zakresie pozwalają stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności.
Ponadto trudno uznać aby nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł w sytuacji pięciokrotnych naruszeń (nieprzedstawienia środków transportu do kontroli i nieprzekazywanie danych geolokalizacyjnych), za które ustawa SENT przewiduje kary w łącznej wysokości 150 000 zł naruszało zasadę proporcjonalności. Zdaniem Sądu nienałożenie kary za stwierdzone uchybienie stanowiłoby wręcz zachwianie tej zasady i stawiało stronę w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. O naruszeniu tej zasady, nie może stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Strona ma prawo własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I FSK 51/1).
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że w warunkach niniejszej sprawy organy obu instancji nie naruszyły art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT i dokonały prawidłowej wykładni w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT ma charakter uznaniowy i w ocenie Sądu, organy nie przekroczyły granic tego uznania. Za niezasadne należało uznać również zarzuty naruszenia art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców, art. 22 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1071/2009 poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności. Podkreślić należy, że zasada proporcjonalności jest przede wszystkim adresowana do ustawodawcy, gdyż wysokość kar za naruszenie przepisów ustawy jest określona w sposób sztywny i organ nie ma możliwości jej miarkowania, zatem trudno mu postawić zarzut naruszenia tej zasady. To ustawodawca przewidział tak dotkliwą sankcję m.in. za naruszenie ustawy stwierdzone w przypadku skarżącej. Po wtóre Sąd orzekający w tej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że wysokość kary administracyjnej aby mogła spełniać swą rolę prewencyjną nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (wyrok TK z dnia 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU 2/A/2002, poz. 15 oraz wyrok NSA z dnia 28 października 2021 r., II GSK 1362/21 oraz z 25 kwietnia 2004 II GSK 2219/22). Ponadto co wskazano już powyżej trudno uznać aby nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł (za jedno naruszenie) wobec możliwości nałożenia kary w łącznej wysokości 150 000 zł (za pięć naruszeń) naruszało zasadę proporcjonalności.
W konsekwencji Sąd nie podzielił także zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego. W świetle art. 122 i art. 187 § 1 O.p. organy podatkowe są obowiązane w toku postępowania podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, a także do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tak więc organy podatkowe obciąża obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich działań niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz ustalenia na tej podstawie stanu faktycznego zgodnego ze stanem rzeczywistym i uzyskanie w ten sposób podstawy do prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że organy zebrały w sprawie materiał dowodowy pozwalający na jej rozstrzygnięcie, a ponadto zwracały się do skarżącej o wyjaśnienia i wskazanie dowodów, które miałyby dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie, zaś skarżąca skorzystała z możliwości przedstawienia swojego stanowiska, które to stanowisko organy wzięły pod uwagę. W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz szeroko i przekonująco uzasadniły swoje stanowisko, biorąc pod uwagę i odnosząc się do argumentacji Spółki. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasad procesowych, w tym art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów Konstytucji RP czy też przepisów unijnych, w tym zasady proporcjonalności. Odmienna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego przez Spółkę nie stanowi o naruszeniu przepisów prawa.
W tych okolicznościach sprawy, wobec niezasadności zarzutów skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., postanowił oddalić skargę.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.