II SA/Sz 904/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-01-09
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanewstrzymanie budowysamowola budowlanalegalizacja budowyaltanabudynek mieszkalnynadzór budowlanydecyzja o warunkach zabudowyplan zagospodarowania przestrzennego

WSA w Szczecinie oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu budowy domku letniskowego, uznając go za budynek trwale związany z gruntem, a nie altanę.

Skarżący J.S. kwestionował postanowienie o wstrzymaniu budowy domku letniskowego, twierdząc, że jest to altana nie wymagająca pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego i WSA uznały obiekt za budynek mieszkalny jednorodzinny, trwale związany z gruntem, a nie altanę, powołując się na definicje słownikowe i orzecznictwo. Sąd oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość działań organów.

Sprawa dotyczyła skargi J.S. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Koszalinie o wstrzymaniu budowy obiektu budowlanego na działce nr [...] w miejscowości M. Skarżący twierdził, że wzniesiony obiekt jest altaną, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego, i nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Organy nadzoru budowlanego, opierając się na definicjach słownikowych i orzecznictwie sądów administracyjnych, uznały, że obiekt ten nie spełnia cech altany (lekka konstrukcja, ażurowe ściany), lecz jest budynkiem trwale związanym z gruntem, a jego budowa wymagała pozwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że definicja budynku zawarta w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego (trwałe związanie z gruntem, przegrody budowlane, fundamenty i dach) została spełniona, a kwestia trwałego związania z gruntem może być realizowana różnymi środkami technicznymi, nie tylko tradycyjnymi fundamentami. Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy, w tym protokół oględzin podpisany przez skarżącego, był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego i prawidłowej kwalifikacji obiektu jako budynku mieszkalnego jednorodzinnego, co uzasadniało zastosowanie art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, obiekt ten nie może być uznany za altanę, lecz za budynek trwale związany z gruntem, którego budowa wymaga pozwolenia.

Uzasadnienie

Sąd i organy nadzoru budowlanego odwołały się do definicji słownikowych i orzecznictwa, zgodnie z którymi altana to lekka, przewiewna budowla ogrodowa. Opisany obiekt, stabilnie posadowiony i posiadający przegrody budowlane oraz dach, spełnia definicję budynku, a jego cechy wskazują na domek letniskowy całoroczny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

Pb art. 48 § ust. 1 pkt 2, ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Pb art. 29 § ust. 1 pkt 16

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pb art. 81 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pb art. 84 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku jako obiektu trwale związanego z gruntem, wydzielonego z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadającego fundamenty i dach.

P.b. art. 29 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 48a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 48b § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt budowlany spełnia definicję budynku trwale związanego z gruntem. Budowa obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę uzasadnia wstrzymanie budowy. Protokół oględzin wraz z dokumentacją zdjęciową stanowi wystarczający materiał dowodowy.

Odrzucone argumenty

Obiekt jest altaną, która nie wymaga pozwolenia na budowę. Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niewystarczające zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego. Niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu rozbieżności ustaleń organów. Nieuprawnione określenie obiektu podlegającego legalizacji i niezasadne obliczenie opłaty legalizacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

altana to "lekki, przewiewny budyneczek w ogrodach i parkach, często obsadzony roślinami pnącymi" wolnostojąca altana - zgodnie z wykładnią językową (przy uwzględnieniu dyrektywy języka potocznego), oznacza budowlę lub budynek w ogrodzie, zazwyczaj lekkiej konstrukcji, służące do wypoczynku i ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. istnienie tradycyjnie wykonywanych fundamentów nie jest jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ aktualnie dostępne środki techniczne pozwalają także na zastosowanie innych rozwiązań technicznych protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego.

Skład orzekający

Wiesław Drabik

przewodniczący sprawozdawca

Marzena Iwankiewicz

sędzia

Joanna Świerzko-Bukowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Kwalifikacja obiektów budowlanych jako budynków lub altan, znaczenie protokołu oględzin jako dowodu, kontrola działalności organów nadzoru budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście konkretnego obiektu i jego cech.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i rozróżnienia między altaną a budynkiem, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.

Domek letniskowy czy altana? Sąd rozstrzyga, co budujesz na swojej działce.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 904/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Marzena Iwankiewicz
Wiesław Drabik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 48 ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 29 ust. 1 pkt 16, art. 81 ust. 4, art. 84  ust. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 17 września 2024 r. nr WOA.7722.94.2024.KSa w przedmiocie wstrzymania budowy oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 14 maja 2024 r. J. S. (dalej jako: "Strona", "Skarżący") zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Koszalinie (dalej jako: "organ I instancji") przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w zakresie domku letniskowego całorocznego, usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości M., gmina M..
W dniu 11 czerwca 2024 r. pracownicy organu I instancji przeprowadzili oględziny ww. nieruchomości. Z protokołu z ww. oględzin wynika, że na działce nr [...] w m. M. , gm. M. posadowiono obiekt budowlany o pow. zabudowy 35 m2 i wysokości 4,0 m. Obiekt posadowiony został na stopach fundamentowych, nie jest związany na stałe z gruntem. Obiekt posiada dach dwuspadowy, pokryty blachodachówką, został orynnowany. Budynek jednokondygnacyjny wyposażony jest w instalację elektryczną, brak podłączenia prądu. Na działce zlokalizowana jest studnia oraz zbiornik bezodpływowy, instalację doprowadzono do obiektu. Budowę zakończono w 2021 r. Jest to budynek o konstrukcji drewnianej, ocieplony wełną mineralną od zewnątrz, zamknięty deską drewnianą, otynkowany. Budynek składa się pokoju z aneksem kuchennym, jednej sypialni i toalety.
W dniu 27 czerwca 2024 r. Strona złożyła oświadczenie, że ww. budynek realizowany jest jako budynek mieszkalny jednorodzinny zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy z dnia 11 czerwca 2006 r., znak RG.1.7331/213/2006. Ponadto oświadczyła, że część architektoniczną budynku zakończono w 2021 r., do realizacji pozostało przyłącze energetyczne wraz z ogrzewaniem elektrycznym.
Pismem z dnia 31 lipca 2024 r. organ I instancji zwrócił się do Burmistrza [...] z prośbą o udzielenie pisemnej informacji, dotyczącej ważności decyzji o warunkach zabudowy z dnia 11 sierpnia 2006 r., znak RG.1.7331/213/2006 dla terenu położonego w granicach działki [...] w miejscowości M., gmina M., wydanej przez ww. organ Stronie.
Postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r. nr PINB.5140.14.2024.MM, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Koszalinie, na podstawie art. 48 ust. 1-5 i art. 48a i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) wstrzymał Stronie budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, realizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości M., gmina M., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy.
Jednocześnie organ I instancji poinformował Stronę o możliwości złożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację obiektu budowlanego;
- konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, a także o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej - zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane dla ww. budynku.
Pismem z dnia 10 sierpnia 2024 r. Strona wniosła zażalenie, w którym wskazała, że wykonana inwestycja to altana, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego i która nie przekracza powierzchni zabudowy 35m2.Tym samym mogła być wniesiona bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia.
Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 17 września 2024 r. nr WOA.7722.94.2024.KSa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako:"k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1944 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., dalej jako:"P.b."), po rozpatrzeniu zażalenia Strony, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, tj. art. 48 ust. 1-5, art. 48 a, art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 2 pkt 3 P.b. i wskazał, że w ustawie Prawo budowlane brak definicji altany, w związku z czym znaczenia tego pojęcia szukać należy w języku polskim powszechnie używanym.
Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 marca 2023 r., sygn. II SA/Wr 6/23 wyjaśnił, że w Słowniku języka polskiego pod redakcją W. Doroszewskiego, Warszawa 1958, altana to "lekki, przewiewny budyneczek w ogrodach i parkach, często obsadzony roślinami pnącymi". Z kolei, w Uniwersalnym słowniku języka polskiego pod redakcją S. Dubiesza, Warszawa 2006, altana to "niewielka budowla ogrodowa, zwykle drewniana o ażurowych ścianach, służąca do wypoczynku i ochrony przed słońcem i deszczem". Zatem "wolnostojąca altana" - zgodnie z wykładnią językową (przy uwzględnieniu dyrektywy języka potocznego), oznacza budowlę lub budynek w ogrodzie, zazwyczaj lekkiej konstrukcji, służące do wypoczynku i ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Ponadto, jako podaje Ilustrowany Leksykon architektoniczno-budowlany pod redakcją W. Skowrońskiego, Warszawa 2008, altana to "niewielki pawilon ogrodowy o lekkiej konstrukcji i ażurowych ścianach obsadzonych pnączami, często zwieńczony ozdobnym dachem osłaniającym przed słońcem i deszczem; przeznaczony do wypoczynku". Organ podkreślił, że takie rozumienie altany zostało wyrażone również w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W ocenie organu II instancji przedmiotowy obiekt budowlany nie stanowi altany w myśl ww. definicji, nie jest bowiem obiektem budowlanym o lekkiej konstrukcji i ażurowych ścianach, znajdującym się w ogrodzie. Obiekt ten nie może zatem zostać zalegalizowany jako altana. Organ podkreślił, że zapisy protokołu z oględzin organu powiatowego, wraz z dokumentacją zdjęciową, potwierdzają, że sporny obiekt jest obiektem posadowionym stabilnie, w sposób skutecznie opierający się czynnikom zewnętrznym, zatem jest budynkiem - obiektem trwale związanym z gruntem.
Z kolei, zgodnie z oświadczeniem Strony z dnia 27 czerwca 2024 r. ww. budynek realizowany jest jako budynek mieszkalny jednorodzinny. Do budynku o powyższej funkcji nie mają zastosowania przepisy art. 29-31 ustawy P.b., wskazujące na obiekty i roboty budowlane, niewymagające pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, nie jest sporne, że inwestor takiego pozwolenia nie uzyskał.
Organ odwoławczy stwierdził dalej, że organ I instancji prawidłowo określił zasady obliczania opłaty legalizacyjnej w niniejszej sprawie, przyjmując kategorię obiekt budowlanego I (budynek mieszkalny jednorodzinny), dla którego wskazał stawkę opłaty - 500 zł, współczynnik kategorii obiektu - 2,0 oraz współczynnik wielkości obiektu budowlanego - 1,0, uwzględnił, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu oraz prawidłowo wskazał wzór wyliczenia opłaty, a mianowicie: 50 x 500 x 2 x 1.
Końcowo organ II instancji wyjaśnił, że ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowią przesłanki wydania postanowienia na podstawie art. 48 ust. 1-5 ustawy P.b. Bez względu na ustalenia ww. planu organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wstrzymać budowę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia oraz poinformować inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację, a także o sposobie naliczania opłaty legalizacyjnej. Dopiero na dalszym etapie postępowania, jeżeli Strona wyrazi wolę legalizacji obiektu, Burmistrz [...] jest obowiązany wypowiedzieć się w formie zaświadczenia o zgodności obiektu z przepisami planistycznymi (art. 48b ust. 2 pkt 1 P.b.).
W skardze wniesionej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów:
- art. 6 k.p.a. poprzez niezasadne opieranie się na "definicji" altany w oparciu o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z uwagi na brak legalnej definicji takiego obiektu budowlanego w powszechnie obowiązujących przepisach;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewystarczające zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie wobec rozbieżności dokonanych ustaleń przez organy I i II instancji;
- art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez nieuprawnione określenie obiektu budowlanego podlegającego ewentualnej legalizacji i niezasadne obliczenie opłaty legalizacyjnej.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podał, że kwalifikacja spornego budynku dokonana została przez organ I instancji prawdopodobnie na podstawie jego oświadczenia złożonego po dokonaniu kontroli. Skarżący wskazał, że zarówno kontrola, jak i jego oświadczenia zostały dokonane przed formalnym wszczęciem postępowania. Oznacza to, że organ nadzoru budowlanego nie przeprowadził prawidłowo czynności dowodowych, o których mowa w art. 77 k.p.a.
Skarżący podkreślił, z treści art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego jednoznacznie wynika, że budynek musi posiadać trwałe związanie z gruntem. To ustalenie zostało jednak całkowicie pominięte w rozstrzygnięciu organu II instancji, a mimo to postanowienie zostało w całości utrzymane w mocy.
Zdaniem Skarżącego nie można zatem zgodzić się z praktyką przywoływania "definicji" zawartej w wyroku WSA, wydanym w indywidualnej sprawie, która to "definicja" została w istocie zaczerpnięta ze Słownika języka polskiego z 1958 r. - sprzed 66 lat. Słownik języka polskiego nie może być jakimkolwiek dowodem na doprecyzowanie formy określonego obiektu budowlanego wobec braku legalnej definicji.
Skarżący zaznaczył, że przez wiele lat altany w rodzinnych ogrodach działkowych służyły i do dziś służą między innymi do przenocowania w czasie weekendu osób przebywających na tzw. działkach. Oczywiście w altanie takiej można zamieszkiwać. W altanie opisanej w zaskarżonym postanowieniu nikt nie przechowywałby narzędzi ogrodniczych, ani też jakichkolwiek innych sprzętów. Istotne jest natomiast wskazanie na użycie w "definicji" zaczerpniętej z wyroku stwierdzenia, że altana ma być "lekkim przewiewnym budyneczkiem". Oznacza to, że przewiewność altany przekreśla w świetle obowiązujących przepisów Prawa budowlanego możliwość określenia jej budynkiem - budynek winien być wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych.
W ocenie Skarżącego, o ile można dość precyzyjnie ustalić jakiego rodzaju obiekt budowlany był realizowany w trakcie samowolnej budowy, to nie istnieją przepisy, z których wynikałoby, że pierwotny zamiar musi być zrealizowany ostatecznie przy zakończeniu postępowania naprawczego.
Skarżący wyjaśnił, że realizując przedmiotowy obiekt budowlany miał zamiar dostosować się do ustaleń decyzji ustalającej warunki zabudowy. Nie miał świadomości wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego ustalenia są w istocie sprzeczne z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy. Gdyby nie mógł dokonać wyboru rodzaju obiektu budowlanego, jaki chciałby zalegalizować, to byłby w efekcie pozbawiony faktycznej możliwości takiej legalizacji. Skoro zostały przez niego poniesione określone koszty, to chciałby je ocalić, oczywiście uprzednio wnosząc opłatę legalizacyjną. Organy obu instancji w sposób nieuprawniony przyjęły, że przedmiotem legalizacji będzie budynek mieszkalny jednorodzinny - obiekt kategorii I. Obliczono również, że opłata legalizacyjna wynosić będzie ostatecznie 50 000 zł. Zakładając, że o funkcji i formie legalizowanego obiektu ma prawo decydować inwestor, organ w postanowieniu opartym o przepis art. 48 winien wskazać zasady obliczania opłaty legalizacyjnej, a nie ją obliczać. Niestety popełniony błąd przez organy nadzoru budowlanego obu instancji jest wynikiem przeświadczenia o prawie do decydowania za inwestora, jaki obiekt podlegać będzie ostatecznie legalizacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania tej decyzji. Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwalifikacji obiektu jako budynku letniskowego całorocznego, która to kwalifikacja determinuje zasadność wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy obiektu budowalnego na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 Pb. Przepis ten stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Na tle tak ustalonego stanu prawnego – zdaniem Sądu – PINB, po przeprowadzeniu kontroli na działce nr [...] w M. , gmina M., prawidłowo stwierdził, że obiekt będący przedmiotem kontroli, po pierwsze spełnia warunki definicji budynku, po drugie, jego cechy pozwalają bez wątpienia na kwalifikację jako domku letniskowego całorocznego.
Przepis art. 3 pkt 2 P.b. definiuje budynek jako obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Jako że w sprawie sporny obiekt jest przyczepą typu holenderskiego i może budzić wątpliwości uznanie jej jako obiektu trwale związanego z gruntem, zasadnie w tym względzie organy powołały stosowne orzecznictwo sądowe, w którym to zagadnienie wielokrotnie było już przedmiotem rozważań.
W orzecznictwie stwierdza się, że istnienie tradycyjnie wykonywanych fundamentów nie jest jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ aktualnie dostępne środki techniczne pozwalają także na zastosowanie innych rozwiązań technicznych (zob. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1477/20). Według poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawionego w wyroku z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2447/18, fundament jest elementem konstrukcyjnym budynku, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń na grunt, w związku z czym zastosowanie każdego rozwiązania technicznego przenoszącego obciążenie z obiektu na grunt i zapobiegające jego osiadaniu na gruncie oraz pełniącego funkcję niwelującą zmienny poziom terenu pozwala tak ustabilizowany obiekt, którego konstrukcja opiera się czynnikom zewnętrznym, traktować jako spełniający definicję art. 3 pkt 2 Pb (zob. również wyrok WSA w Poznaniu z dnia z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 113/24).
Powyższe ustalenia zostały poczynione podczas kontroli, z której sporządzony został nie tylko protokół, ale również dokumentacja zdjęciowa. Protokół został podpisany przez Skarżącego, który był obecny podczas przeprowadzonych oględzin. Trudno zatem doszukiwać się potrzeby gromadzenia dalszych dowodów celem ustalenia stanu faktycznego dla stwierdzenia, że obiekt jest budynkiem rekreacyjnym, którego budowa wymaga stosownego zgłoszenia.
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 6 i art. 7 k.p.a. organy, działając na podstawie przepisów prawa, zobowiązane są do podejmowania wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zwrócić należy uwagę, że tak sformułowana zasada prawdy obiektywnej nie obliguje do czynienia ustaleń faktycznych wszechstronnie, bez ograniczeń – konieczne jest ich ustalenie wyłącznie w zakresie niezbędnym. W takim samym też zakresie – w sposób wyczerpujący – organ obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i w oparciu o całokształt tak zebranego materiału stwierdzić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
W ocenie Sądu również wymóg z art. 81 k.p.a. został w toku postępowania administracyjnego wypełniony. Przepis ten stanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Jak już zostało to wyżej zaznaczone, zasadniczym dowodem w niniejszej sprawie był protokół oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną. Z protokołem tym zapoznał się Skarżący, który go podpisał. Z akt sprawy natomiast nie wynika, aby do protokołu wnosił zastrzeżenia odnośnie ustaleń organu. Skarżący nie wskazał faktów, które byłyby odmienne od tych, które zostały ustalone przez organ I instancji.
W tym stanie rzeczy zasadnie organy stwierdziły, że w sprawie zastosowanie znajduje przywołana wyżej regulacja art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. Prawidłowo też – zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 48 ust. 3 P.b. – organ I instancji w postanowieniu zawarł informację o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia bez znaczenia pozostaje podnoszona w argumentacji skargi okoliczność podjęcia przez organ wykonawczy gminy czynności zmierzających do uruchomienia procedury zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że dla terenu, na którym zlokalizowany został sporny budynek obowiązuje aktualnie plan miejscowy. Istota kontroli sądowoadministracyjnej sprowadza się bowiem zasadniczo do oceny zaskarżonego aktu przy uwzględnieniu stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dniu wydania tego aktu.
Zgodnie z art. 84 ust. 1 pkt 1 P.b. do zadań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, która obejmuje kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 84a ust. 1 pkt 1 P.b.).
Jak przy tym wynika z art. 81 ust. 4 P.b., organy nadzoru budowlanego i organy administracji architektoniczno-budowlanej przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami tej ustawy mogą dokonywać czynności kontrolnych, a protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie, że pozwala na wstępnym etapie i jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania administracyjnego na dokonanie kontroli w zakresie objętym Prawem budowlanym (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1231/16). Dopiero ustalenia dokonane w czasie takich czynności kontrolnych mogą być podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego regulowanego w jednym z trybów objętych Prawem budowlanym. Nie każde więc zawiadomienie informujące o nieprawidłowościach przy prowadzonych robotach budowlanych wprost prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa organ nadzoru budowlanego, który prowadził czynności kontrolne, zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Wówczas to dokumentacja z postępowania kontrolnego, współtworząc materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, winna być podstawą rozstrzygnięcia (art. 81 ust. 4 P. b.).
Kolejny etap, to czynności, które zostały podjęte przez organ po formalnym wszczęciu postępowań o sygn. akt PINB.5140.14.2024.MM. Jak wynika z akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę w ramach tych postępowań organ podjął czynności, jakie doprowadziły do wydania zaskarżonego postanowienia. Do akt postępowania dołączono protokół kontroli i dokonano analizy złożonego przez Skarżącego oświadczenia, że kontrolowana budowa dotyczy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, przy czym oświadczenie Skarżącego koresponduje ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a zwłaszcza z protokołem kontroli. Zgromadzony materiał przez organy administracji budowlanej jest pełny i spójny. W tym kontekście należy uznać zarzut skargi w zakresie naruszenia art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a. cytat: "poprzez niewłaściwe zastosowanie wobec rozbieżności dokonanych ustaleń przez organy I i II instancji" jako niezasadny.
Mając na względzie, że kontrola zaskarżonego aktu nie wykazała jakichkolwiek naruszeń, które warunkowałby uchylenie przedmiotowego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI