II SA/Sz 891/24

II SA/Sz 891/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Wiesław Drabik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 34 pkt 4, art. 269 ust. 1 pkt 1, art. 16 pkt 59, art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 273a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 10 par. 1, art. 61 par. 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. w P. na decyzję Wójta Gminy z dnia 19 sierpnia 2024 r. nr GK.3137.15.3.2024.AŻ w przedmiocie ustalenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy w dniu 15 lipca 2024 r., w drodze informacji, ustalił P. P.-H.-U. "D. P." Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla działki nr [...], obręb W., nr KW [...], o powierzchni 7.763 m2 (w tym 6.218,34 m2 powierzchni utwardzonej) za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie [...]zł, po [...] zł za każdy kwartał.
Informacja ta dotyczyła czterech kwartałów 2023 r. Opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach. Powyższa informacja została doręczona Spółce w dniu 22 lipca 2024 r.
Spółka pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r. złożyła reklamację, w której zakwestionowała zasadność oraz wysokość przedmiotowej opłaty. Spółka, powołując się na opinię posadowienia kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w obrębie działek nr [...] i współfunkcjonowanie z siecią istniejącą w obrębie ewidencyjnym [...] W. , zwróciła uwagę, że brak jest normatywnych podstaw do obciążania jej ww. opłatą za zmniejszenie naturalnej retencji, bowiem działka [...] jest nieruchomością objętą systemem kanalizacji typu otwartego i zamkniętego.
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2024 r. nr GK.3137.15.3.2024.AŻ Wójt Gminy orzekł o ustaleniu wobec P. P.-H.-U. "D. P." Sp. z o.o. z siedzibą w P. dla ww. nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], obręb W. opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości [...] zł, po [...] zł za każdy kwartał.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 272 ust. 8,ust. 22 - 26 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2024 poz. 1087; dalej: "u.p.w."), § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2023 r. poz. 2471; dalej: "rozporządzenie j.s.o."), art. 63 § 1 i 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 2883 ze zm.; dalej: "o.p.") w zw. z art. 300 u.p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a").
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Zwrócił uwagę, że bada sprawę od 2018 r., w którym po raz pierwszy naliczono opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla dz. [...], co od początku było przez Spółkę kwestionowane. W dniu 13 maja 2019 r. z urzędu przeprowadzono wizję
w terenie. Oględziny przedmiotowej działki nr [...] odbyły się przy udziale uprawnionego geodety, który wykonał pomiary powierzchni biologicznie czynnej
(na koszt Gminy). W protokole z przeprowadzonego pomiaru powierzchni biologicznie czynnych na działce nr [...] wynika, że wybetonowana powierzchnia wynosiła 7.440 m2, co stanowiło ok. 95 % całości działki. Jak dalej wskazał organ, w związku z prowadzonymi robotami na tej działce w 2019 r. i brakiem możliwości dotarcia do całości terenu nieruchomości przez geodetę, organ przyjął powierzchnię biologicznie czynną wynikająca z dokumentacji zagospodarowania terenu, która została dostarczona przez mgr inż. S. S. – nadzorującego prowadzone roboty budowlane na przedmiotowej działce oraz pełniącego funkcję kierownika budowy. Zgodnie z dostarczoną dokumentacją powierzchnia zabudowana wynosiła 6218,34 m2 co stanowiło 79% całej działki.
Organ wskazał, że kwestią sporną w sprawie pozostaje zagadnienie ujęcia danej nieruchomości w system kanalizacji otwartej i zamkniętej. W ocenie organu, jednak nie ma wątpliwości, że przedmiotowa działka wyposażona jest w wewnętrzny system kanalizacji, natomiast system ten nie jest w żaden sposób podłączony
do gminnej sieci kanalizacji deszczowej. Okoliczność ta przesądza, zdaniem organu,
o konieczności naliczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.
W tych okolicznościach, a także po analizie orzecznictwa sądów administracyjnych organ stwierdził, że w sprawie należało wyjaśnić
definicję "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej". Organ odwołał
się do słownikowego znaczenia tego pojęcia. Wyjaśnił, że system kanalizacji
otwartej lub zamkniętej", którym posługuje się u.p.w. należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzenia z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być urządzenia kanalizacji deszczowej
jak i ogólnospławnej. Przedmiotowa nieruchomość nie jest podłączona do takiego systemu. Ponadto, wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji/urządzeń do retencjonowania wody. W przypadku posiadania urządzeń do retencjonowania wody (w zależności od ich pojemności) stawka opłaty jest niższa zgodnie z rozporządzeniem j.s.o. Natomiast z pozwolenia wodnoprawnego z 18 stycznia 2008 r., nr SR.BW.6223-28/07/08 wynika, że odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest ziemia (rów melioracyjny), a nie system kanalizacji deszczowej.
Organ odwołał się do wyroku NSA z 15 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 794/21 i podzielił wyrażone tam stanowisko. Zgodnie z ww. wyrokiem przez systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie organizacje odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami.
Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzany. Zdaniem NSA z definicji legalnej
art. 16 pkt 59 u.p.w. wynika, że przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do powołanego wyżej art. 2 pkt 7 tej ustawy, sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Należało przyjąć, że sformułowanie "odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast" zakłada, że odprowadzane wody są ujmowane w system do tego przeznaczony, który transmituje je dopiero do wód. System ten ma służyć przekazaniu wód opadowych z nieruchomości do wód. W przypadku, zatem zmniejszenia retencji nie tyle chodzi o ujęcie wód opadowych do systemu, ile o nieujęcie całego obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
W ocenie organu nie jest uzasadnione twierdzenie Spółki, że istnienie w terenie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Organ zauważył dalej, że analogiczny pogląd NSA zawarł również w wyrokach z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. III OSK 820/21 oraz z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. III OSK 866/21, dotyczących również Gminy K. oraz tego samego sytemu odprowadzania wód opadowych z gruntu. Tym samym istniejąca na ww. nieruchomości kanalizacja z odprowadzeniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości – nie jest systemem, o którym mowa w u.p.w. Obszar, na którym znajduje się nieruchomość stanowiąca działkę [...] nie jest podłączona do takiego systemu. Organ rozwinął, że wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody.
Organ wyjaśnił dalej, że zgodnie z uzyskanym przez Gminę K. pozwoleniem na użytkowanie zbiornika retencyjnego z dnia 24 czerwca 2011 r., znak PINB-GJ-7353/35-K-1/11, które zostało wydane na podstawie pozwolenia na budowę, pozwolenia wodno- prawnego i dokumentacji technicznej powykonawczej - na działce [...] obręb U. został wybudowany zbiornik retencyjny wraz z rozbudową kanalizacji deszczowej, modernizacją rowu melioracyjnego usytuowanego na dz. nr [...] obręb W., dz. nr [...] obręb U. oraz dz. nr [...] obręb P. i budową drogi technologicznej wzdłuż rowu melioracyjnego, na działkach nr [...], [...], [...], części działki nr [...], [...] i części działki [...] obręb P. oraz na działce [...] obręb U.. Budowa kanalizacji deszczowej obejmowała budowę po nowej trasie rurociągu o przekroju 1000 mm oraz przebudowę istniejącego kanału kanalizacji deszczowej 800 (w działce nr [...]) - do nowej studni. Zgodnie z ww. pozwoleniem: działki nr [...] obręb U. oraz [...] obręb zostały wykorzystane do odprowadzania wód deszczowych z rurociągu transportującego wodę deszczową z nowo zurbanizowanych terenów położonych w sąsiedztwie.
Wykorzystanie dotychczasowych rolniczych urządzeń melioracyjnych położonych na działkach nr [...] do tego celu jest związane z faktem, że Gmina K. była do niedawna wyłącznie gminą wiejską i dopiero szybki rozwój zabudowy mieszkaniowej obszarów położonych w pobliżu granicy z Miastem Szczecin wymusił budowę kanalizacji deszczowej o charakterze nierolniczym, co z kolei spowodowało konieczność wykorzystania i przebudowy już istniejących rowów melioracyjnych dla potrzeb odprowadzenia wody deszczowej z obszarów zurbanizowanych i budowy zbiornika retencyjnego z uwagi na potrzebę wyeliminowania zalewania (podtapiania) terenów położonych poniżej w obrębie U.. Natomiast rów melioracyjny, do którego obecnie wprowadza wody deszczowe skarżąca Spółka, czyli położony na terenie działki nr [...] obręb W. i w działce nr [...] obręb U. nie wchodzi w skład powyższego systemu kanalizacji deszczowej i nadal wchodzi w skład systemu rolniczych urządzeń melioracyjnych wybudowanych w latach 60-tych dla obsługi okolicznych terenów rolniczych przez KPGR z siedzibą w Szczecinie, który przebiega od miejscowości B. do obrębu Ustowo, nadal służy odwodnieniu terenów rolniczych. Oczywiście nadmiar wody z rolniczych urządzeń melioracyjnych może dostać się do systemu kanalizacji deszczowej, jednak zasadniczo rowy melioracyjne mają za zadanie wchłonąć w glebę wodę z opadów.
W związku z powyższym organ jednoznacznie potwierdził, że wody deszczowe z działek wskazanych w opinii w sprawie przebiegu sieci kanalizacji deszczowej przedłożonej przez skarżącą Spółkę, odprowadzane są do rowu melioracyjnego w dz. nr [...] obręb W., który nie stanowi części otwartego gminnego systemu kanalizacji deszczowej - co potwierdza uzyskane przez stronę skarżącą pozwolenie wodnoprawne SR.BW.6223.-28/07/08 z dnia 18 stycznia 2008 r., z którego wynika, że odbiornikiem wód opadowych jest ziemia, czyli konkretnie rów melioracyjny stanowiący działkę [...] obręb W.. Sposób odprowadzenia wód deszczowych od czasu ww. pozwolenia wydanego dla skarżącej Spółki nie zmienił się do chwili obecnej.
W skierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję Spółka, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (dotyczy I, II, III i IV kwartału 2023 r.) oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła organowi:
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że:
1) działka nr [...], posiadająca wewnętrzny system kanalizacji deszczowej nie jest w żaden sposób podłączona do systemu kanalizacji otwartej działający na obszarze Gminy K. podczas, gdy system kanalizacji deszczowej na ww. działce połączony jest z systemem kanalizacji deszczowej na działce nr [...], przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki [...] położonej w granicy administracyjnej miasta Szczecin, zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych;
2) wody opadowe i roztopowe odprowadzane z działki [...] odprowadzane są do ziemi, podczas gdy są one odprowadzane do rowu melioracyjnego, a następnie za jego pośrednictwem są odprowadzane do wód powierzchniowych;
3) art. 77 § 1 k.p.a poprzez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek zastosowania opłaty o jakiej mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., tj. analizy dokumentacji planistycznej gminy, umiejscowienia infrastruktury kanalizacji deszczowej, ustalenia podmiotów zarządzających poszczególnymi jej elementami, opinii biegłego z zakresu geodezji, planistyki, tudzież innej specjalizacji niezbędne dla określenia wskazanych elementów stanu faktycznego, określenia granic obszaru, który zdaniem organu nie jest objęty systemem kanalizacji deszczowej.
2. Naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zwolnienia z obowiązku opłaty wskazanej ww. przepisie jest konieczne, aby wewnętrzny system kanalizacji deszczowej istniejący na działce [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie połączone są między sobą systemem kanalizacji deszczowej) był dodatkowo podłączony do zewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej, podczas gdy ustawodawca nie wprowadza konieczności podłączenia nieruchomości do zewnętrznej kanalizacji deszczowej bezpośrednio, a wymaga aby dana nieruchomość była podłączona do systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, jaki funkcjonuje na danym obszarze.
W uzasadnieniu skargi podniesione w niej zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Na wstępie wskazać należy, że tutejszy Sąd nieprawomocnymi wyrokami z dnia: 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 666/22; 2 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 665/22; 8 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 664/22 oraz z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 834/23 oddalił skargi skarżącej Spółki na decyzje Wójta Gminy w przedmiocie określenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb W. o pow. 7.763 m2 (w tym 6.218,34 m2 powierzchni utwardzonej), a zatem za nieruchomość objętą decyzją zaskarżoną w rozpoznawanej sprawie. Co do zasady Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela stanowisko zawarte w ww. wyrokach i przyjmuje je za własne – stąd w poniższej części uzasadnienia częściowe odniesienie do ich treści.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 34 pkt 4 u.p.w. jako szczególne korzystanie z wód kwalifikowane jest wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Stosownie do art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., opłatę za usługi wodne uiszcza
się za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania
na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Zgodnie z § 9 pkt 1 i 2 rozporządzenia j.s.o., jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania
na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej wynoszą:
1) bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,50 zł za 1 m2 na 1 rok;
2) z urządzeniami do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych
o pojemności:
a) do 10% odpływu rocznego z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,30 zł za 1 m2 na 1 rok,
b) od 10 do 30% odpływu rocznego z obszarów uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,15 zł za 1 m2 na 1 rok,
c) powyżej 30% odpływu rocznego z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,05 zł za 1 m2 na 1 rok.
Oceniając pierwszą sporną kwestię, tj. czy system kanalizacji deszczowej na działce [...] był w okresie objętym decyzją podłączony do systemu kanalizacji otwartej
(jak twierdzi Spółka), czy też nie (jak twierdzi organ) – z uwagi na rozbieżność stanowisk
co do tego czy jako element kanalizacji otwartej można traktować rów melioracyjny,
w dalszej zaś kolejności czy system wewnętrznej kanalizacji znajdujący się na działce 200/5 włączony do rowu melioracyjnego może być traktowany jako urządzenie
do retencjonowania wody, Sąd orzekający podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 866/21.
W wyroku tym podkreślono, że sytuacji, kiedy nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, nie można utożsamiać jedynie
z faktycznym zapewnieniem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości. NSA wskazał, że sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości nie stanowi podstawy do przyjmowania, że jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych (ewentualnie roztopów)
do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych. Przez systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie w ogóle organizację odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami. Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzany. Z definicji legalnej art. 16 pkt 59 u.p.w. wynika, że przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Należy zatem przyjąć, że sformułowanie "odprowadzanie do wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast" zakłada, że odprowadzane wody są ujmowane w system do tego przeznaczony, który transmituje je dopiero do wód. System ten ma służyć przekazaniu wód opadowych z nieruchomości do wód. W przypadku zmniejszenia retencji nie tyle chodzi o ujęcie wód opadowych do systemu, ile o nieujęcie całego obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
W świetle powyższego nie jest uzasadnione twierdzenie, że istnienie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej
lub zamkniętej. NSA w powyższym wyroku nie podzielił poglądu, że istniejąca
na nieruchomości kanalizacja z odprowadzaniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości jest systemem, o którym mowa w przepisach u.p.w. W ocenie NSA obszar, na którym znajdowała się nieruchomość (co dotyczyło działki nr [...], obręb W.) nie jest podłączony do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody.
Podobne rozważania NSA zawarł w wyroku z 15 marca 2022 r., III OSK 794/21 dotyczącym działki [...] obręb W., w którym wskazał, że odprowadzanie przez skarżącego wód opadowych i roztopowych do gruntu (rowu melioracyjnego) przez istniejący na nieruchomości system kanalizacyjny nie mogło stanowić o wyłączeniu obowiązku uiszczenia opłaty za ograniczenie retencji.
Podkreślić należy, że działki terenu, w stosunku do których zapadły powyższe wyroki NSA znajdują się w bardzo bliskim sąsiedztwie działki [...], której dotyczy przedmiotowa sprawa. Znajdują się zatem na tym samym obszarze, który, jak wyżej wskazano, nie jest podłączony do systemu kanalizacji o cechach wyżej opisanych, będącej własnością gminy lub innego podmiotu prawnego.
W tym kontekście nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uwagi skarżącej Spółki, że Gmina nie ma gminnej sieci kanalizacji deszczowej, zaś Skarżąca nie ma możliwości podłączenia się do takiej sieci oraz że rów melioracyjny stanowi system kanalizacji otwartej, ponieważ woda jest odprowadzana dalej. Skarżąca kwestionuje przy tym zasadność ustalenia stanu faktycznego sprawy m.in w oparciu o pozwolenie wodnoprawne z 18 stycznia 2008 r., jednak Sąd zauważa, że organ przywołuje ten dokument na okoliczność w zasadzie niesporną pomiędzy stronami, tj. odprowadzania wód do rowu melioracyjnego.
Ponadto, Sąd zauważa, że pomimo ww. twierdzeń Skarżącej o braku
na terenie Gminy K. zbiorczego systemu kanalizacji deszczowej Skarżąca
z drugiej jednak strony – już w treści złożonej reklamacji - powołuje się na opinię w sprawie posadowienia kanalizacji deszczowej i wynikającą z niej okoliczność istnienia i przebiegu gminnej sieci kanalizacji deszczowej. Skarżąca przywołała również informacje wynikające z ww. opinii, uznając, że z jej treści wynika, że działka nr [...] (której dotyczy zaskarżona decyzja) jest wyposażona zarówno w otwarty, jak i zamknięty system kanalizacji deszczowej, który odprowadza wody do kanalizacji, a potem do rzeki [...] (dopływ [...]).
Sąd podkreśla, że organ przyznał, że na terenie Gminy K., tj. działce nr [...] obręb U. istnieje już sieć kanalizacji deszczowej, tym samym Skarżąca - jak trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę – posiada możliwość podłączenia do tego systemu ww. nieruchomości, jednakże jak dotychczas nie wystąpiła do Gminy K. o wydanie warunków możliwości podłączenia do sieci. Rów melioracyjny, do którego Skarżąca wprowadza wody deszczowe, tj. położony na terenie działki nr [...] obręb W. i w działce nr [...] obręb U. nie wchodzi w skład ww. systemu kanalizacji deszczowej gminy. Tym sam ww. działka, wbrew twierdzeniu Skarżącej, zasadnie nie została zakwalifikowana przez organ jako przyłączona do sieci kanalizacji deszczowej w powyżej zaprezentowanym rozumieniu.
Dodać należy, że opłata za zmniejszenie naturalnej retencji wód jest opłatą alternatywną do opłaty za usługi wodne wiążące się z odprowadzaniem do wód, wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w.). Przy tym opłaty za odprowadzanie do wód, wód opadowych i roztopowych pobierają Wody Polskie, a za zmniejszenie retencji organ administracji samorządowej szczebla gminnego.
Zdaniem Sądu nie mają zatem wpływu na rozstrzygnięcie rozbieżności dotyczące sposobu połączenia systemu kanalizacji deszczowej na działce [...] i przedstawiany przez Skarżącą przebieg tego połączenia. Zdaniem Sądu istotny jest tu natomiast bezsporny fakt, iż wody opadowe z działki [...] są odprowadzane do rowu melioracyjnego położonego na terenie działki nr [...] obręb W. i w działce nr [...] obręb U. – co potwierdza też pozwolenie wodnoprawne z 18 stycznia 2008 r. i co w sprawie nie jest sporne. Z ww. pozwolenia wodnoprawnego wynika, że odbiornikiem wód opadowych jest ziemia, czyli konkretnie rów melioracyjny stanowiący działkę [...] obręb W.. Jednocześnie sposób odprowadzania wód deszczowych od czasu ww. pozwolenia nie zmienił się do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżąca ponadto nie wystąpiła do Gminy K. o wydanie warunków możliwości podłączenia do sieci kanalizacji deszczowej.
Najważniejszą zatem kwestią jest to, że wody są odprowadzane do rowu melioracyjnego nieprzyłączonego do sieci kanalizacji deszczowej w ww. rozumieniu – a tego, jak potwierdza wcześniej przytoczone orzecznictwo NSA nie można traktować jako ujęcie obszaru działki [...] w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, tak jak tego chce Skarżąca.
Odnosząc się do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w odniesieniu
do wyłączenia oznaczonej powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej, skutkujące zmniejszeniem naturalnej retencji terenowej, ocena przez organ, że powierzchnia wyłączenia wynosi więcej niż 70%, nie budzi wątpliwości Sądu. Organ dysponował w tym zakresie zarówno pomiarami wykonanymi przez uprawnionego geodetę podczas wizji w dniu 13 maja 2019 r., jak i dokumentacją zagospodarowania terenu, która została dostarczona przez osobę nadzorującą prowadzone na nieruchomości roboty budowlane. Należy wskazać, że organ przyjął do obliczeń powierzchnię utwardzoną z korzyścią dla Skarżącej. Sąd nie znalazł przy tym podstaw, aby uznać, że prace budowlane, miałyby przyczynić się do zwiększenia powierzchni biologicznie czynnej na przedmiotowej nieruchomości, co obrazuje m.in. protokół z oględzin i pomiaru powierzchni biologicznie czynnych w działce nr [...], obręb W. z 18 maja 2019 r. Skarżąca z kolei nie przedstawiła dowodów, które uzasadniałyby brak prawidłowości ustaleń organu
w ww. zakresie. Okoliczność, że całkowita powierzchnia przedmiotowej nieruchomości przekracza 3.500 m2, nie jest sporna pomiędzy stronami. Tym samym za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. podniesiony w skardze.
Sąd nie podziela również argumentacji skargi opartej o decyzję organu
z 21 października 2020 r. o odstąpieniu od określenia wysokości spornej opłaty
na przedmiotowej działce za 2018 r. Ustalając opłatę za 2023 r. organ oparł
się na aktualnej interpretacji art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. i pojęcia systemu kanalizacji otwartej dokonanej przez NSA w wymienionych wyżej wyrokach, którą to interpretację Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela.
Wskazać należy, że Sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie o takim naruszeniu nie może być mowy. Kolejny raz zaznaczenia wymaga, że strony toczą kilkuletni spór, w którym zasadniczą kwestią sporną jest sposób interpretacji pojęcia obszarów nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o których mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 8 u.p.w., przy uwzględnieniu okoliczności, że na terenie gminy nie istniała (co uległo zmianie) gminna sieć kanalizacji deszczowej, a wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego. W ocenie Sądu, organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że Skarżąca nie podziela stanowiska organu, nie świadczy o tym, że organ naruszył przepisy postępowania.
Wskazać należy, że na podstawie art. 273a u.p.w., w przypadku złożenia reklamacji, o której mowa w art. 273 ust. 1 u.p.w., przepisów art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 k.p.a., nie stosuje się. Przepis ten wyłącza stosowanie rozwiązań kodeksowych
w zakresie czynnego udziału strony w postępowaniu, w szczególności dotyczycących możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a także gdy chodzi o zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Przepis ten ma mobilizować stronę do aktywnej postawy w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Ograniczenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wprowadzone przepisami ustawy jest dopuszczalne i znane polskiemu systemowi prawnemu.
Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności faktyczne i prawne Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów postepowania, ani prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, w tym wskazanych w zarzutach skargi.
Sąd wskazuje ponadto, że w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, tj. w pierwszej instancji, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. zasadą jest,
że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko
w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona lub umorzono postępowania w wypadkach wymienionych w art. 201 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze powyższe rozważania, Sąd oddalił skargę
na podstawie art. 151 p.p.s.a.